جيىن گەوساياسي جاعدايدىڭ قازاقستانعا تيگىزەتىن كەرى اسەرىنە توتەپ بەرۋگە باعىتتالعان قاجەتتى شارالار توپتاماسىن تالقىلاۋدان باستالدى.
جيىن بارىسىندا اتالعان ماسەلە بويىنشا پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ, ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆ, پرەزيدەنتتىڭ ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى شتاتتان تىس كەڭەسشىسى, رەفورمالار جونىندەگى كەڭەس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەر سۋما چاكرابارتي جانە ۇكىمەت مۇشەلەرى بايانداما جاسادى. سونداي-اق «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى پرەزيديۋمىنىڭ توراعاسى رايىمبەك باتالوۆ بيزنەس تاراپىنىڭ ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, ۇكىمەت قۇرعان داعدارىسقا قارسى شارالاردى ۇيلەستىرۋدىڭ جەدەل شتابى رەسەيگە سالىنعان سانكتسيالاردىڭ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق سالالارىنا تيگىزەتىن اسەرىن جان-جاقتى تالداۋعا, جاعدايدىڭ قالاي وربيتىنىنە قاراپ شارا قابىلداۋعا, سونداي-اق الداعى ءىس-قيمىلداردىڭ بىرىڭعاي جوسپارىن جاساۋعا ءتيىس. مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتى بۇل باعىتتا شۇعىل ارەكەت ەتۋگە جانە بيزنەس قوعامداستىقپەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكالىق تالداۋ نەگىزىندە كاسىپورىنداردى, قاجەت بولعان جاعدايدا, حالىقتىڭ جەكەلەگەن توپتارىن قولداۋ شارالارىنىڭ توپتاماسىن دايىنداۋدى تاپسىردى. سونداي-اق بيىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قايتا قارالدى.
جوعارى كەڭەستىڭ نەگىزگى وتىرىسى اياسىندا ءۇش ماسەلە قاراستىرىلدى. ولار: مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىن كۇشەيتۋ, ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى جەتىلدىرۋ, «سامۇرىق-قازىنا» اكتسيونەرلىك قوعامىن رەفورمالاۋ.
مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىن كۇشەيتۋ جونىندەگى ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بيۋدجەتكە تۇسەتىن قوسىمشا كىرىستەردى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىمەن قاتتى پايدالى قازبالاردىڭ ءۇش تۇرىنە سالىناتىن پايدالى قازبالار ءوندىرىسى سالىعىنىڭ مولشەرلەمەسىن ورتاشا ەسەپپەن 3 ەسە ءوسىرۋ ۇسىنىلادى. بۇل بيۋدجەتكە تۇسەتىن كىرىستى 300 ميلليارد تەڭگەگە ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
مينيستر كاپيتالدى سىرتقا شىعارۋعا جول بەرمەۋ, شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ تابىسىنا جانە تسيفرلىق ماينينگكە سالىق سالۋ شارالارىن ەنگىزۋدى ۇسىندى. بۇدان بولەك مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە تۇسەتىن قوسىمشا كىرىستەر ترانسفەرتتىك باعا بەلگىلەۋدى قاداعالاۋ شارالارىن, كەدەن مەن سالىق باقىلاۋىن كۇشەيتۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بايانداما قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەتكە, ينۆەستورلىق قوعامداستىقپەن بىرلەسىپ, حالىقارالىق سالىق جانە ترانسفەرتتىك باعا بەلگىلەۋ ماسەلەلەرىن مۇقيات پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار وتىرىستا ينۆەستيتسيالىق ساياساتتىڭ جاڭا تاسىلدەرىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلدى. ينۆەستيتسيالىق ساياسات تۇجىرىمداماسى اياسىندا ينۆەستيتسيالىق ەكوجۇيەنى ودان ءارى دامىتۋ, جەكە سەكتوردىڭ ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتۋ جانە باعا بەلگىلەۋدىڭ جاھاندىق تىزبەگىن تەرەڭ ينتەگراتسيالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاراستىرىلعان.
«سامۇرىق-قازىنا» اكتسيونەرلىك قوعامىن رەفورمالاۋ بارىسى جونىندە باسقارما توراعاسى الماسادام ساتقاليەۆ ەسەپ بەردى. ول ساتىپ الۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ, مۇناي, گاز وڭدەۋ, كومىر جانە ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ مەن ولاردىڭ ماركەتينگى نارىعىنىڭ قاتىسۋشىلارى ءۇشىن كەدەرگىلەردى جويۋ سياقتى باعدارلامانىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە كادرلىق ساياسات قايتا قارالىپ, باسقارۋ پەرسونالى وڭتايلاندىرىلعان. «قازمۇنايگاز» اق, «ەير استانا» اق, «KEGOC» اق, «QazaqGaz» اق سياقتى كومپانيالار IPO-عا شىعارىلادى. سونىڭ ارقاسىندا «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق قورعا 500 ميلليارد تەڭگە بولە الادى.
باعدارلاما بويىنشا 8 ميلليارد اقش دوللارىنان استام ساپالى ينۆەستيتسيا تارتۋ, جالپى قۇنى 4 تريلليون تەڭگەگە جاڭادان 24 ءوندىرىس ورنىن اشۋ جانە 5000 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ كوزدەلۋدە. ءاربىر پورتفەلدىك كومپانيا ءۇشىن قىزمەتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەنىپ, جەتكىزۋ باعدارلارى وڭتايلاندىرىلادى, سونداي-اق سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى شارالار قابىلدانادى. مىسالى, قور كاسىپورىندارىنا ەلەكتر قۋاتىن جەتكىزۋ ۇدەرىسىنە قاتىساتىن 44 دەلدالمەن اراداعى شارتتى بۇزۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسى شارالاردان كەيىن ەكونوميكالىق تيىمدىلىك بيىلدىڭ وزىندە 2 ميلليارد تەڭگەدەن اسادى.
