ءبىز رۋح دەگەن دۇنيەگە كوبىرەك دەن قويامىز. وسى رۋح بيىكتىگىنىڭ ءبىر كورىنىسى ولەڭدەگى تاكاپپارلىق شىعار دەگەن وي كەلەدى كەيدە. سوندىقتان ولەڭگە ءبارى دە جاراسادى. نەنى ايتۋ ەمەس, ونى قالاي ايتۋ كەرەك دەگەن ەجەلدەن بار قيسىنعا سالساق تا, كوپ ولەڭ ءوزىن اقتاپ الىپ شىعادى.
قۇداي مەن قالام يەسىنىڭ ءوزارا بايلانىسى بىزگە تاكاپپارلىقتىڭ ءبىر كورىنىسىن اڭعارتاتىنداي. جالپى, قۇداي ۇعىمى كوركەم ويلاۋدىڭ ەڭ بيىك ەتالونى دەسەك, بۇل حاقىندا اقىندار دا ءجيى تولعانعان. ارينە, ەۋروپانىڭ كەيبىر شايىرلارى سياقتى قۇدايمەن, تاعدىرمەن ويناۋ ماعىناسىندا ەمەس. مۇقاعالي «سورەدەگى كەرمەنى كەسىپ وتسەم, ماعان ءالى كەلمەيدى قۇدايدىڭ دا», دەيدى. اقىننىڭ بۇلاي دەۋىنىڭ سەبەبىن كەڭەستىك ساياساتپەن دە بايلانىستىرۋعا بولاتىن شىعار. بىراق بىزدىڭشە بۇل كەيدە ءالسىز بولجام بولىپ كورىنەدى. شايىردىڭ كەۋدەسىندەگى بۇلا تاسقىن وعان وسى ءسوزدى ايتقىزدى. جالپى, مۇقاعالي شىعارماشىلىعىنا زەر سالساق, اقىن ولەڭدەرىندە كەشەگى كۇننىڭ ىقپالىنا جىعىلعان, كوركەم شىندىقتى كورىنەۋ وزگە ارناعا بۇرعان ءساتىن كەزدەستىرە المايمىز. سوندىقتان دا بۇل ءسوزى اقىننىڭ ءوز مەنى, ىشكى اسقاقتىعى, ءتىپتى تالانت تاكاپپارلىعى دەر ەدىك. ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ ءبىر ولەڭىندە «پۋشكيندى كورگەن, قۇدايدى كورگەن دەپ بىلەم» دەگەن ءسوز بار. كەي جاعدايدا ورە تۇرەگەلەتىن-اق جولدار. بۇل كەيدە ءبىزدىڭ پەندەدەن پايعامبار كورگىمىز كەلگەن مىنەزىمىز سياقتى. بولماسا قيالدان نەمەسە قولدان جاسايتىن ادەتىمىز سەكىلدى. ارينە, قۇداي قايدا, پۋشكين قايدا؟ قاي قيسىنعا سالساق تا قابىسپايدى. بىراق شىن پوەزيانىڭ رۋحى قاراپايىم پەندەنىڭ جەربەتىلىك ويىنان الدەقايدا تىلسىمعا تارتىپ كەتەتىنىن بىلەمىز.
«بۇيىرسا,
شولگە كول بوپ تۇنەگەنمىن,
جەل بولىپ كوك تەڭىزدە
تۇلەگەنمىن.
قارا جەر,
قاريا جەر,
تابىن ماعان!
ءتاڭىرىڭ,
قۇدايىڭ دا – مىنا مەنمىن!..» ولجاس سۇلەيمەنوۆ «ادامعا تابىن, جەر ەندى» پوەماسىندا وسىلاي دەپ جىبەرەدى. بۇل جەردە دە اقىن ءوزىنىڭ ەمەس, ادامزاتتىڭ اتىنان سويلەپ تۇر. سوندىقتان دا بۇل جولداردان استامسۋ مەن كۇپىرلىك ەمەس, اقىنعا ءتان مىنەز, تاكاپپارلىق اڭعارىلادى.
ومىرشەڭ ولەڭنىڭ ءمانى تاۋدان بيىك, تەڭىزدەن تەرەڭ. بۇل ارينە ءوزىمىزدىڭ بىلەتىن جاراتىلىستارمەن العانداعى ولشەم عانا. ال ولەڭنىڭ قۇدىرەتىن تاپ باسىپ, انىقتاپ بەرگەن ەشكىم جوق. دەگەنمەن عايىپتان اقىننىڭ كەۋدەسىنە ساۋلە سياقتى بولىپ تۇسكەن شىعارما ءبىز ويلاعان كەڭىستىكتەن دە ارى كەتۋى مۇمكىن. جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ «جو-جوق قۇداي ەمەسپىن, پايعامبارمىن جاي عانا», دەپ نە ءۇشىن ايتتى ەكەن دەپ ءجيى ويلانعانىممەن, جاۋابىن تابا المادىم. ارينە, ول ءوزىن ءوزى جىر پايعامبارىمىن دەپ ويلاماعانى بەلگىلى. شىن اقىننىڭ ولەڭدى جوسپارلى تۇردە جازبايتىنى, ايتاتىن ءسوزىن الدىن الا جۇپتاپ المايتىنى بەلگىلى. اقىن ءوزىنىڭ تالانت دەڭگەيىنە شاق كەلەتىن تاكاپپارلىقتان تۋعان جىر شىنايىلىعىمەن قالادى. كەيدە ءوزىمىز كوتەرە المايتىن شوقپاردى بەلگە بايلاپ الىپ, اۋىزعا سىيمايتىن ءسوزدى ايتىپ قالامىز. قازىر ءارى-بەرىدەن سوڭ بۇل ءسان بولعان دا سەكىلدى. ال ايتۋعا بولاتىن ءسوزدىڭ ءوزىن ايتقىزبايتىن قوعامدا جۇمەكەن اقىننىڭ بۇلاي دەگەنىنە قايران قالماۋعا بولمايدى. تولەگەن ايبەرگەنوۆ بولسا «مەن وسىناۋ اسپاني قۇدىرەتىممەن, پايعامبارلىق ەتەمىن جەرگە تۇگەل», دەيدى. وردا بۇزار وتىز جاسقا ءالى تولماعان جىگىتتىڭ ءسوزى. ومىرزاق قوجامۇراتوۆتىڭ «ولەڭ جازىپ جاتقاندا, قۇداي دا ءبىر, مەن دە ءبىر», دەگەنى بار. جۇماتاي جاقىپباەۆ «ەگەر مەنى كوزگە ىلمەسە قۇبىلا, وندا مەن دە قۇبىلاڭا تۇكىردىم», دەپ قاتتى ايتادى. مۇنداي جولداردا استامشىلىق ەمەس, تالانت تاكاپپارلىعىنىڭ جاتقانىن كورۋگە بولادى. ايتپەسە, اتالعان اقىنداردىڭ ەشقايسىسى ءبىر-ءبىر «قۇداي» بولۋعا تالپىنعان جوق قوي. بىراق جانىندا الاۋلاپ تۇرعان جاسىن وتى اقىندارعا وسىنداي سوزدەردى ايتقىزدى. جانە مۇنداي سوزدەر ايتىلۋى كەرەك ەدى...
ادەبيەتتى سول جۇيەگە, سول قوعامعا قىزمەت ەتۋى كەرەك دەگەندى كەشە ءوزىمىز شىعارىپ الدىق. اقىندار دا سول ۋاقىتتىڭ جىرشىسى دەگەندى ءجيى ايتتىق. بىراق ءتىل دە, ءدىن دە, ۇلتتىق رۋح تا وگەيسىپ, شەتتەپ قالعان كەشەگى كەزەڭدە زاماننىڭ دا, ءداۋىردىڭ دە سىزىپ بەرگەن شەڭبەرىنە باعىنباي, وزىندىك «اسپاني قۇدىرەتىمەن» عارىشتىق ويلاردى ايتا بىلگەن اقىندار ساناۋلى ەدى. مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «ماعجان – تاكاپپار اقىن» دەگەنى بار عوي. جالپى, تاكاپپارلىقتىڭ ءوزى تەك تالانتتارعا جاراساتىن ءتارىزدى. تالانت تاكاپپارلىعىنىڭ بيىكتىگى دە, اسقاقتىعى دا سودان بولسا كەرەك.
جامبىل وبلىسى
