سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
قالىپتى ومىرگە كوشۋدى باستاعان قالىڭ جۇرتشىلىق ءالى دە بيلىككە سەنىمسىزدىك تانىتىپ وتىرعانىمەن, ادەتتەگىدەي بولاشاققا دەگەن ۇلكەن ۇمىتپەن ءومىر سۇرگىسى كەلەدى. بۇگىندە تولىق تىنشىماعان حالىق نارازىلىعى ءبىر ءوشىپ, ءبىر جانىپ تۇرعان قولامتا ىسپەتتەس.
شىرىلداپ شىندىق ىزدەگەندەر كوبەيىپ, ار الدىنداعى ادىلەتكە جۇگىنگىسى كەلەتىندەر ازايماي تۇرعان, وسىنداي الماعايىپ كەزەڭدە قوعامدىق پىكىردىڭ دە تەڭسەلىپ تۇرعانى بايقالادى. تالايدى كورگەن تاريحتىڭ ءوزى تارازى باسىن تەڭەستىرە الماي, ساياسي جۇيەنىڭ ساياساتى سابىرلىق تانىتاتىن سالقىنقاندىلىقتان گورى, سالماعى باسىم ساياسي ءىس-شارالاردى شۇعىل باستاۋدى تالاپ ەتىپ وتىرعانداي.
الەمدىك جانە وتاندىق اقپارات اعىنىن زەر سالا قاداعالاپ وتىرعان الەۋمەتتىڭ نازارى كوكەيىندەگى كوپ سۇراقتىڭ جاۋابىن كۇتىپ, اقورداعا قارايلاپ وتىرعانىنا دا ءبىرشاما ۋاقىت ءوتتى.
ۇلتتىق تەلەارنالاردىڭ بىرىنەن بەرىلگەن ەكسكليۋزيۆتى سۇحباتتا مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان بۇگىنگى قازاقستاندىق قوعامدا ورىن الىپ وتىرعان ءبىرشاما الىپقاشپا اڭگىمەگە نۇكتە قويىلىپ, حالىقتى مازالاعان سۇراقتارعا تۇششىمدى جاۋاپتار قايتارىلدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆ مەملەكەت الدىندا تۇرعان ەڭ ماڭىزدى, كۇردەلى دە كوكەيكەستى ماسەلەلەرگە كەڭىنەن توقتالىپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە, قالىڭ ەلدى دۇرلىكتىرگەن «قاسىرەتتى قاڭتاردى» ەڭ قايعىلى وقيعا بولدى دەي وتىرىپ, مەملەكەتتىك توڭكەرىس قاۋپى, كۇشتىك قۇرىلىم وكىلدەرىنىڭ ازاماتتارعا جاساپ وتىرعان ازاپتاۋ اكتىلەرى, ستراتەگيالىق كورشىمىز رەسەي فەدەراتسياسىمەن ساياسي قارىم-قاتىناس, شەكارا شەبى مەن مۇددەلىلىكتەر جيىنتىعى, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارتى ۇيىمىنىڭ اسكەرىن شاقىرۋ تۋرالى شەشىمنىڭ دۇرىستىعى, قازاقستاننىڭ سولتۇستىك وبلىستارىنا قاتىستى رەسەيلىك شوۆينيستەردىڭ تەرىس پيعىلى, جىلدار بويى شەتەلگە زاڭسىز شىعارىلعان قاراجاتتى كەرى قايتارۋ ماسەلەسى, ەلىمىزدەگى زاڭ ۇستەمدىگىن شىنايى قامتاماسىز ەتۋ جولدارى كەڭىنەن ءسوز بولدى.
قاڭتارداعى حالىقتىڭ بەيبىت شەرۋىن ارام پيعىلدى ارانداتۋشىلار مەن قاراقشىلاردىڭ ءوز مۇددەلەرى مەن ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋعا پايدالانىپ, سوعان كۇش سالعان جىمىسقى ارەكەتتەرىن ەل باسشىسى مەملەكەتتىك توڭكەرىسكە بالاپ, ءۇزىلدى-كەسىلدى ايىپتادى, مۇنداي باسسىزدىقتارعا مەملەكەت تاراپىنان قاشاندا قاتاڭ توسقاۋىل قويىلاتىنىن قاداپ ايتتى.
وتكەننەن ساباق الىپ, ء«وز ىسىنە وكىنبەيتىنىن» اشىق جەتكىزگەن ساياساتكەر الداعى ۋاقىتتاردا دا قازاقستان ءوزى نەگىزىن سالۋعا قاتىسقان ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارتى ۇيىمىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا بولاتىنىن بارىنشا مالىمدەپ ءجۇر.
مەملەكەتىمىزدىڭ وتىز جىلدىق تاۋەلسىز ساياسي دامۋىندا يدەولوگيالىق تۇعىرنامانى تۇزۋدە كەتكەن قاتەلىكتەردى مويىنداي وتىرىپ, جاڭا قازاقستاندى قۇرۋداعى نەگىزگى ۇستانىمداردىڭ ءبىرى سارابدال ساياساتقا نەگىزدەلگەن ساياسي رەفورمالار ارقىلى حالىقتىڭ ساياسي ساناسىن جاڭارتىپ, ادامي كاپيتالدى ارتتىرىپ, جاستاردى ەڭبەكسۇيگىشتىككە باۋلۋدىڭ ماڭىزى زور.
بار دۇنيەنىڭ باستى ولشەمى مەن قۇندىلىعى ادام بولعاندىقتان, قازاقستاندا قالىپتاسقان الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى جويىپ, ازاماتتارىمىزدىڭ جان-جاقتى جەتىلىپ, جوعارى ءبىلىم الىپ, قالاعان جەرى مەن ەلىندە قىزمەت جاساۋىنا ەش كەدەرگى بولماۋى كەرەك ەكەندىگى دە ايتىلدى. قازاقستانداعى كەلەلى ماسەلەلەر قاتارىنا جوعارى ءبىلىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, تەحنيكالىق سيپاتتاعى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كوبەيۋىنە ىقپال ەتىپ, تەحنوكراتتىق مەملەكەتكە اينالۋىمىز قاجەت ەكەندىگى ءجيى كوتەرىلىپ كەلەدى. بۇل تۇرعىدا وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى دا بەيىمدەلىپ, ورتاق ىسكە ۇلەس قوسۋى كەرەك.
ەلىمىزدە ورىن العان قۇقىقتىق نيگيليزمنەن قۇتىلىپ, بيلىك وكىلدەرى زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتىپ, حالىق تارتىپكە مويىنسۇنعاندا عانا ناقتى قۇقىقتىق مەملەكەت پەن ادىلەتتى ازاماتتىق قوعام ورناتۋ مۇمكىن بولادى. مۇنى پرەزيدەنت تە ءوز سوزىندە قاداپ ايتتى.
دەموكراتيالىق قۇندىلىقتاردى قۋاتتاپ, ليبەرالدىق كوزقاراستاردى قولدايتىن ساياسي ۇستانىمدار عانا ەگەمەندىگىمىزدى نىعايتىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرلى بولۋىن قامتاماسىز ەتەتىندىگى بارشاعا ايان.
ەندەشە, ەلىمىزدەگى اتقارۋشى بيلىك, زاڭ شىعارۋشى ورگاندار مەن ازاماتتىق قوعام اراسىنداعى ارالىق كوپىر ءرولىن اتقارىپ, ولاردى ءوزارا ۇيلەستىرۋگە باعىتتالعان ساياسي كونتەنت باسىمدىق العان بۇگىنگى كۇنى باق وكىلدەرى مەن جوعارعى بيلىك اراسىنداعى وسىنداي سىندارلى سۇحبات پەن پارمەندى ديالوگتاردىڭ كوبەيە تۇسكەنى قۇبا-قۇپ بولار ەدى.
جوعارى بيلىك تاراپىنان ناعىز باسەكەلەستى كوپپارتيالى جۇيە قالىپتاستىرۋعا پارمەن بەرىلىپ, ءبىر پارتيانىڭ مونوپولياسىن شەكتەپ, بارلىق زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ جۇمىسىن قايتادان جاڭعىرتىپ, اۋقىمدى ساياسي وزگەرىستەردى قولعا الىپ, اۋداندىق جانە وبلىستىق دەڭگەيدەگى اتقارۋشى بيلىكتىڭ جوعارى لاۋازىمدى وكىلدەرىن تاعايىنداماي, كەرىسىنشە اشىق, دەموكراتيالىق ادىلەتتى سايلاۋدا حالىق تاڭداپ, جۇيەلى قۇرىلىمدىق وزگەرتۋلەردى جەدەل باستاۋدى قولعا العان جاعدايدا عانا ۇتارىمىز كوپ بولماق.
قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ باياندى بولۋى ءۇشىن حالقىمىزدىڭ ساياسي مادەنيەتىن كوتەرۋ كەرەك. قازىرگىدەي تەرەڭ ەكونوميكالىق ءارى ساياسي داعدارىستاردى باسىنان كەشىپ وتىرعان قازاقستاندىق قوعام ساياسي رەفورمالاردى باستاپ قانا قويماي, وڭىرلەردە اياعىنا دەيىن جەتكىزە الاتىن كوشباسشىلارعا مۇقتاج.
ەسەناي ىڭكارباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى «ساياساتتانۋ جانە ساياسي تەحنولوگيالار» كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى
