ونەر • 21 اقپان، 2022

قىز جىبەك، تەبالدو، دجانەتتا...

389 رەت كورسەتىلدى

وسىدان بەس جىل بۇرىن «استانا وپەرا» تەاترىندا قازاق وپەراسىنىڭ ءىنجۋ-مارجانىنا اينالعان «قىز جىبەك» تۋىندىسىنىڭ پرەمەراسى قويىلىپ، سونداعى باستى ءرولدى جاس ونەرپاز نازىم ساعىنتاي ويناپ، تالعامپاز كورەرمەندەردىڭ قوشەمەتىنە بولەندى.

قوس عاشىقتىڭ مۇڭدى ماحابباتى بەينەلەنگەن وپەرانىڭ ليبرەتتوسىن كلاسسيك جازۋشى عابيت مۇسىرەپوۆ، مۋزىكاسىن كورنەكتى كومپوزيتور ەۆگەني برۋسيلوۆسكي جازعان. ايتۋلى شىعارما 1934 جىلى تۇڭعىش رەت ساحنالانىپ، سوندا «قىز جىبەكتىڭ» ءرولىن ءبىرتۋار ونەر يەسى كۇلاش بايسەيىتوۆا سومداعان ەكەن.

مىنە، سودان بەرى توقسان جىلعا جۋىق ۋاقىت بولسا دا، ۇلتتىق مۋزىكامىزداعى شوقتىعى بيىك شىعارما تالاي مارتە وتاندىق جانە شەتەل ساحنالارىندا قو­يى­لىپ، قازاق مادەنيەتىن جالپاق جۇرتقا تانىتقان بىرەگەي دۇنيەگە اينالدى. ال «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ۇلكەن زالىندا بەلورۋسسيادان كەلگەن ونەر ماي­تالمانى ميحايل پاندجاۆيدزەنىڭ رەجيسسەرلىگىمەن ساحنالانعان وپەرا جا­ڭاشا ىزدەنىسپەن وزگەشە ورنەك تاپتى.

ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىزدىڭ بۇل قويىلىم­داعى باستى بەينەنى ويناۋى دا توسىن. ول كەزدە نازىم ەلورداداعى قازاق ۇلت­تىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 3-كۋرسىندا وقيدى. ءبىر تانىسىنان «قىز جىبەك» وپەراسىنداعى باستى رولگە كاستينگ جا­­­­­ريا­لانعانىن ەستىپ، بۇعان دەيىن بىر­قا­تار ونەر بايقاۋىنا قاتىسىپ، ىسىل­عان تالاپتى جاس وسىعان باعىن سىنا­عىسى كەلدى. كاستينگكە كەلسە، ۇمىت­كەر­لەر قاراسى مول، ءتىپتى ونىڭ اراسىن­دا ىرگەلى تەاترلاردىڭ تانىمال وپەرا ان­­شى­­­لەرى دە ءجۇر. دەگەنمەن، ول كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ايتقان تاپسىرماسىن مۇل­­تۇكسىز ورىندايدى. ولار دا بويىنا يبا­لىلىق پەن ىزەتتىلىك ۇيالاعان، سىمباتتى ارۋ­دى بىردەن ۇناتىپ، باستى رولگە بە­كىتەدى.

– بالا كۇنىمنەن «قىز جىبەك» بەي­نەسىن ەرەكشە جاقسى كوردىم. جاقسى كورگەنىم سونشالىق، قۇمان تاستانبەكوۆ پەن مەرۋەرت وتەكەشوۆا وينايتىن «قىز جىبەك» ءفيلمىن قىزىعىپ قارايتىنمىن. بىراق كينونى بالالىق شاقتا كورگەن ءبىر بولەك تە، ەسەيگەندە كورگەن باسقاشا اسەر ەتەدى. پرەمەرانىڭ دايىندىعىنا ەكى جارىم اي ۋاقىت كەتتى. وسى ارالىقتا ءوزىم دە ءبىراز ەڭبەكتەنىپ، ىزدەندىم. «قىز جىبەك» ەپوستىق جىرى مەن سول تۋرالى جازىلعان شىعارمالاردى قالدىرماي وقىدىم. ءبىر جاعىنان، رەجيسسەر دە قول­داۋ كورسەتىپ، وبرازعا كىرۋىمە، پارتيا­نى تولىقتاي مەڭگەرۋىمە كومەگىن تي­گىزدى. قىسقاسى، كورەرمەندەردىڭ جىلى ءىلتي­پاتىنا قاراعاندا قىز جىبەك بەينەسىن اشا الدىم دەپ ويلايمىن، −دەيدى ول ۇيالا ءتىل قاتىپ.

شىنىندا دا، «قىز جىبەك» تۋىندى­سى نازىمنىڭ ونەردەگى جولىن اشىپ، قا­زاق وپەراسىنا تالانتتى ءبىر جاس كەلگە­نىن مويىنداتتى. پرەمەرا دا ءساتتى ءوتىپ، ونەر­تانۋشىلار مەن جۇرتشىلىقتىڭ جو­­عارى باعاسىن الىپ، تەاترعا سوليست رە­­تىندە قىزمەتكە قابىلداندى.

نازىم جالعاسبايقىزى − «سىر ەلى – جىر ەلى» اتانعان كيەلى وڭىردە ومىرگە كەلىپ، بالا كۇنىنەن ونەرگە جاقىن بولدى. اتا-اناسى ونى 2-سىنىپتان مۋزىكا­لىق مەكتەپتىڭ فورتەپيانو كلاسىنا بەرىپ، توعىزىنشى سىنىپتى اياقتاعاسىن قازانعاپ اتىنداعى قىزىلوردا مۋزى­كالىق كوللەدجىنە تۇسەدى. بۇل جەردە ۇستازى جارىلقانوۆتان ءتالىم-تاربيە الىپ، كلاسسيكالىق مۋزىكاعا تەرەڭ بويلايدى. 2014 جىلى اتالعان وقۋ ورداسىن تامامداعاسىن ارمان قۋىپ استاناعا كەلىپ، قازاق ۇلتتىق ونەر ۋني­­ۆەرسيتەتىنىڭ ۆوكال بولىمىنە وقۋعا قا­بىلداندى. مۇندا دا الدىنان بىلىكتى ۇستازدار كەزدەستى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، بۇرىنعى كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ءسوليسى بولعان دينا قا­بى­كەەۆانىڭ ۇلگى-ونەگەسىن الىپ، ۆوكال شە­بەر­لىگى مەن ساحنانىڭ قىر-سىرىن ۇيرەندى.

– نەگىزى، ماعان ونەر ناعاشىلارىم­نان دارىعان. ويتكەنى ناعاشى اتا-اجەم مەن انام مۋزىكادان حابارى بولماسا دا، جيىن-تويلاردا اۋەزدى داۋىسىمەن اۋەلەتىپ ءان سالادى. سودان با، بالالىق شاعىمنان مۋزىكاعا ىنتىق بولدىم. مەنىڭشە، الدىمەن ادام بويىندا اللا بەرگەن تالانت بولۋ كەرەك. سودان كەيىن تىنىمسىز ەڭبەك قاجەت. ونەر جولىمدا ءبارى بىردەي كەرەمەت بولدى دەي المايمىن. ۇنەمى ىزدەندىم. كوللەدجدە وقىپ ءجۇرىپ، رەسپۋبليكالىق، حالىقارالىق بايقاۋلارعا قاتىستىم. ونىڭ جاس ءانشى ءۇشىن ءجونى بولەك. باسقا دا ۆوكاليستەر­دى تىڭداپ، شەبەرلىگىڭىزدى شىڭدايسىز. ساحناعا شىققانداعى قورقىنىش، تول­قۋ سەكىلدى سەزىمدەردەن ارىلۋدى ۇيرەنەسىز، − دەيدى.

ول قىزىلورداداعى مۋزىكالىق كوللەدجدە وقىپ جۇرگەندە، 2013 جىلى العاش رەت سەمەيدە ۇيىمداستىرىلعان كورنەك­تى كومپوزيتور مۇقان تولەباەۆ اتىن­دا­عى رەسپۋبليكالىق بايقاۋعا قاتىسىپ، ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. وسى بايقاۋ وعان شابىت سىيلاپ، قانات ءبىتىردى. قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءبىرىنشى كۋرسىندا، كسرو حالىق ءارتىسى، كۇمىس كومەي ءانشى بيبىگۇل تولەگەنوۆانىڭ VII حالىقارالىق بايقاۋىندا باق سىناپ، جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىندى.

– بۇل ونەر بايگەسى مەنىڭ باعىمدى اشتى. بايقاۋدىڭ اۋقىمى وتە ۇلكەن،
وعان ەلىمىز عانا ەمەس، شەتەلدەن دە ونەرپازدار قاتىستى. ءبىرىنشى كۋرس­تا وقيمىن. مۇنداي ورتادا بۇرىن ونەر كور­سەتىپ كورگەن ەمەسپىن. قاتتى تول­قىدىم. كونكۋرستا قازاقشا، ورىسشا اريالاردى ورىندادىم. قازىلار القا­سى ورىنداۋشىلىعىمدى جوعارى باعا­لاپ، ەكىنشى ورىن بەردى. سونداعى قۋا­نىشىمدى كورسەڭىز…سوزبەن جەتكىزە المايمىن. ويتكەنى جەڭىمپازدار بول­عاندار بۇعان دەيىن بايقاۋعا ەكى-ءۇش رەت قاتىسقان. ءىس-شارا سوڭىندا بيبىگۇل احمەتقىزى ونەرىمە ءتانتى بولىپ، باتاسىن بەردى، – دەيدى ك ۇلىمسىرەپ.

ونىڭ ەسىندە تاعى ءبىر بايقاۋ ۇزاق ساقتالىپ قالعان. 2016 جى­لى بەلورۋسسيانىڭ باس قا­لا­سى مينسكىدە ۆوكاليستەردىڭ ءىىى حا­لىق­ارالىق روجدەستۆولىق كونكۋرسى ءوتتى. بۇعان قازاقستاننان ءۇش ونەرپاز باردى. وعان اقش جانە ەۋروپانىڭ بار­لىق مەملەكەتتەرىنەن دە ۆوكاليستەر كەلدى. نازىم ول كەزدە تەاتردا سوليست ەمەس، ستۋدەنت. بايقاۋ تۋرالى اقپاراتتى ينتەرنەتتەن كورىپ، وعان ءوز قارجىسىمەن بارادى. قاتىسۋشىلار اراسىندا ەڭ جاسى دا ءوزى. سونىمەن ءاربىر ەلدىڭ شاشاسىنا شاڭ جۇقپاس جۇيرىكتەر جينالعان كونكۋرستىڭ فينالىنا ساناۋلى انشىمەن بىرگە سۋىرىلىپ، نازىم دا وتەدى. وندا ۆەرديدىڭ «ترۋبادۋر» وپەراسىنان ءۇزىن­دى ورىندايدى. سول ونەر بايگەسىندە ول ارنايى جۇلدەگە يە بولىپ، گەرمانيا­نىڭ ديۋسسەلدورف قالاسىنداعى وپەرا تەاترىنا تىڭدالىمعا شاقىرتۋ الدى. سون­داي-اق ول نۇر-سۇلتان قالاسىندا­عى ەركەعالي راحماديەۆ اتىنداعى I حا­لىقارالىق بايقاۋى، شىمكەنت شا­ھا­رىنداعى ءشامشى قالداياقوۆ اتىن­دا­عى حالىقارالىق بايقاۋى جانە چەليا­بينسك ­قالاسىنداعى «ورفەي» اتتى بۇكىل رەسەي­لىك كونكۋرسىندا گران-پري جۇل­دەلەرىن جەڭىپ الدى.

دارىندى ونەر يەسى «قىز جىبەكتەن» كەيىن بەكزات ونەر ورداسىنىڭ ساحناسىندا دج.ءپۋچچينيدىڭ «مادام باتتەرفلياي» وپەراسىندا كۋزينانى، دج. ۆەرديدىڭ «دون كارلوس» وپەراسىندا تەبالدونى، گ.دونيتسەتتيدىڭ «ماحاببات سۋسىنى» وپەراسىندا دجانەتتا پارتيالارىن ورىنداپ، كورەرمەننىڭ ءسۇيىپ تىڭدايتىن وپەرا انشىسىنە اينالدى. سونىمەن قاتار نازىم ساعىنتاي ەل ساحناسىنان بولەك، رەسەي، بەلارۋس، سەربيا، ماجارستان، فرانتسيا، گەرمانيا، اۋستريا، يسپانيا، مىسىر، يوردانيا، جاپونيا، وزبەكستان سەكىلدى الىس-جاقىن شەت مەملەكەتتەردىڭ ساحنالارىندا ونەر كورسەتىپ، قازاق وپە­راسىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ ءجۇر.

سوڭعى جاڭالىقتار

11 تامىزعا ارنالعان ۆاليۋتا باعامى

ەكونوميكا • بۇگىن، 09:40

ۇقساس جاڭالىقتار