ادەبيەتتىڭ باستى تاقىرىبى – ادام ءھام ادامنىڭ جانى. كوركەم شىعارمانىڭ كەيىپكەرى ەڭبەكقور قۇمىرسقا, ياكي التىن بالىق بولسا دا ونىڭ نەگىزى ادامدىق يگىلىكتەرگە قۇرىلادى. ياعني ادەبيەت – سول قوعام, سول تىرشىلىك, سول ءومىر. سول كەزەڭدەگى حالىقتىڭ تۇسىنىگى, كوزقاراسى, سەزىمى, كۇنكورىسى, ويى مەن ءسوزى – ءبارى-ءبارى شىعارماعا ارقاۋ بولماق. ەگەر ءسىز ءومىر سۇرگەن ۋاقىتتا ادەبيەتتە قوزعالىس بولسا, ءسىزدىڭ اينالاڭىز, ءتىپتى وتباسىڭىز, ءسىز كورگەن قيىندىقتار, كۋا بولعان جالپىحالىقتىق وقيعالار كوركەم اڭگىمەدە سۋرەتتەلۋى مۇمكىن. ول, ارينە, ايتقانىمىزداي, ادەبي ءومىردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە بايلانىستى. القيسسا.
* * *
جىل باسىندا بولعان دۇربەلەڭ مۇنداي اۋقىمدى سيپات الىپ, «قاڭتار قاسىرەتىنە» اينالادى دەپ ەشكىم كۇتكەن جوق. قاراپايىم حالىققا دا, بيلىككە دە ۇلكەن زارداپ شەكتىرگەن بۇل وقيعا قوعامنىڭ كوڭىل كۇيىن, الەۋمەتتىك جاعدايىن, سونداي-اق كوپتەگەن ماسەلەنىڭ شىندىعىن كورسەتتى. ادەبيەتتىڭ تامىر سوعىسى سول قوعامنىڭ تىرشىلىگىمەن تىكەلەي بايلانىستى بولعاندىقتان, اتالعان وقيعا دا ادەبي شىعارماعا سيۋجەت بولۋى ابدەن مۇمكىن.
قوعام «قاڭتار قاسىرەتىنەن» شىن كەيپىن كورگەندەي بولدى. بالكي, بۇعان دەيىن دە حالىقتىڭ جاعدايىن بىلگەن بولارمىز, بىراق مۇنشالىقتى بەتپە-بەت ەمەس: ماسەلەن, الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ تومەندىگى. وعان كەيىنگى ۋاقىتتاعى قىمباتشىلىقتى قوسىڭىز. ايلىقتان ايلىققا, نەسيەدەن نەسيەگە دەيىنگى ءوتىپ جاتقان ءومىر. بۇگىنگى حالىقتىڭ ەڭ ۇلكەن ارمانى – 45 شارشى مەتر ەكى بولمەلى ءۇي: باسقا ەشتەڭە ەمەس. ول باسپانانى, شامامەن جيىرما جىلعا يپوتەكاعا الاسىز, تولەپ بولعانشا قارتتىققا تابان تىرەيسىز. وزگە جۇرت شري-لانكادا جيرافپەن تاڭعى اس ىشەدى ءھام ونىسىن ۇلكەن ارمانعا بالامايدى. ال ءبىزدىڭ قوعامنىڭ ۇلكەن قۋانىشى – 45 شارشى مەتر جەر. ابسۋرد.
ال ءبىز حالىق نەگە تەاترعا بارمايدى, حالىق نەگە كىتاپ وقىمايدى دەيمىز. كلاسسيكا تۋرالى ءسوز قوزعايمىز. بالكي, ادامنىڭ رۋحاني دەڭگەيى – مادەني ومىرگە قىزىعىپ, كىتاپ وقۋى الەۋمەتتىك جاعدايىنا بايلانىستى ەمەس شىعار. دەگەنمەن, «سانانى تۇرمىس بيلەيدى» ەمەس پە؟.. ادەبيەتى دامىعان ەلدىڭ حالقى دا جاقسى ءومىر سۇرسە كەرەك-ءتى.
* * *
قوعامداعى ادەبيەتتىڭ دەڭگەيى وسىنداي بولعان سوڭ مادەني-رۋحاني ومىردە, اسىرەسە ەسكەرتكىش تۇرعىزۋ جۇمىسى قارقىندى جۇرەدى. ماسەلەن, ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىندا قاي وڭىردە قانشا ەسكەرتكىش قويىلعانى تۋرالى جاڭالىقتار ەسىڭىزدە بولار. ابايعا دەيىن دە, كەيىن دە قانشاما ەسكەرتكىش بوي كوتەردى. ءتىپتى اينالامىز ەسكەرتكىشتەر قالاسىنا اينالىپ بارا جاتقانداي.
ادەبي مەرەيتويلارعا قاتىستى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «...توي دەگەن تويلاۋ ءۇشىن ەمەس, بارىمىزگە وي تولعاۋ ءۇشىن كەرەك», دەپ شەگەلەپ ايتقان ەدى. مادەني جىلناماعا زەر سالساق, بيىل دا بىرقاتار مەرەيتوي جوسپارلانىپ وتىر: احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىعى, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 125 جىلدىعى, سىرباي ماۋلەنوۆتىڭ, ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ, سافۋان شايمەردەنوۆتىڭ 100 جىلدىعى..., تاعىسىن تاعىلار. الداعى مەرەيتويلاردىڭ بارىسى, تەك ەسكەرتكىش ورناتۋمەن شەكتەلمەسە ەكەن دەيمىز. وقىرمانعا, قوعامعا, ادەبيەتكە پايدالى جوبالار, يگىلىكتەر جاسالسا, «جاڭا قازاقستاننىڭ» رۋحاني ومىرىنە سەرپىن بەرەر ەدى.
P.S. قۇرمەتتى وقىرمان, ءبىز سەكىلدى تاڭعى كوفەڭىزدى ءىشىپ وتىرىپ, ادەبيەت تۋرالى كوپ ويلانا بەرمەڭىز: جۇرەككە زيان.
