قازاقستان • 11 اقپان, 2022

جاڭا قۇرىلىم ءماجىلىس جۇمىسىنا سەرپىن بەرە مە؟

4075 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلوردادا ءماجىلىس قۇرامىندا «جاڭا قازاقستان» دەپۋتاتتىق توبىنىڭ قۇرىلۋىنا وراي ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى ءوتتى. جيىن بارىسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ايدوس سارىم, عازيز قۇلاحمەتوۆ, ناتاليا دەمەنتەۆا جانە بەرىك دۇيسەنبينوۆ توپتىڭ قۇرىلۋى, سەبەبى ونىڭ شارتى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى.

جاڭا قۇرىلىم ءماجىلىس جۇمىسىنا سەرپىن بەرە مە؟

ء«بىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – قاڭتار تراگەدياسىنان كەيىنگى ەلىمىزدەگى شىنايى رەفورمالاردى قولداۋ. بىرىنشىدەن, پرەزيدەنت باستاعان ەلدى جاڭعىر­تاتىن باستامالاردى قولداپ, ولار­دى توقتاتۋعا, سوڭىنا ىسىرۋعا, سابوتاجعا جول بەرمەۋ. ەكىن­شىدەن, كەز كەلگەن ۇلكەن ساياسي رەفورمالار زاڭ شىعارۋ­شى جانە وكىلەتتى ورگاننان باستالۋى كەرەك ەكەنى ءسوزسىز. تۇپ­كىلىكتى ماقساتىمىز – ءماجىلىستىڭ جۇمىسىن جاڭا جولعا, جاڭا ارناعا بۇرۋ. ونىڭ ىشىندە ءماجى­لىستىڭ اشىقتىعى, بەلسەندى اڭگىمە كوتەرىپ, ونى قوزعاۋى ماڭىزدى. بۇل – ۇلكەن ماسەلەنىڭ ءبىرى», دەدى ايدوس سارىم.

ەكىنشىدەن, «جاڭا قازاقستان» توبى ءماجىلىستىڭ رەگلامەنتىن, ءماجىلىس تۋرالى, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى تۋرالى زاڭنامانى وزگەرتۋگە كۇش سالماق. ا.سارىمنىڭ ايتۋىنشا, مۇنىڭ ءبارى دەپۋتاتتاردىڭ قولىندا تۇرعان ماسەلە. «ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇكىمەتپەن جانە باسقا دا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ, تالاپتاردى كۇشەيتەمىز. جاقىندا پرەزيدەنت ناۋرىز ايىندا ۇلكەن ساياسي رەفورمالار جاريالاناتىنىن ايتتى. سوعان بەلسەنە اتسالىسامىز. ەلىمىزدەگى رەفورمالاردىڭ دۇرىس جۇرگىزىلۋىن, ونىڭ شىن مانىندە قوعامنىڭ, حالىقتىڭ تالابىنان شىعۋىن نازاردا ۇستاپ, ونىڭ بەلسەندى سۋبەكتىسىنە اينالامىز. ۇشىنشىدەن, ايماقتاعى وكىلەتتى ورگانداردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ قاجەت. قوعامدىق كە­ڭەستەرگە, ماسليحاتتارعا وزگەرىس­تەر كەرەك. ولارعا جاقسى ۇلگى كور­­سەتۋ كەرەك دەپ ويلايمىز. وسى تۇر­­­عىدا دا ەڭبەك ەتەمىز. الداعى ۋا­­قىتتا ۇندەۋمەن قاتار, ساياسي قۇ­جات­­­تارىمىزدى, ءار رەفورمانىڭ با­عى­تى بويىنشا بولەك ۇسىنىس­تا­رى­مىزدى ايتامىز», دەدى ايدوس سارىم.

بۇدان كەيىن ءسوز العان ناتاليا دەمەنتەۆا دەپۋتاتتىق توپتىڭ قۇرىلۋ پروتسەسىنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, «جاڭا قازاق­ستان» دەپۋتاتتىق توبى پارلا­مەنت رەگلامەنتىنە سايكەس قۇرىل­عان. ارناۋلى پروتسەدۋرا جۇرگى­زىلگەن. «زاڭعا سايكەس بارلىق قۇجات­تى تىركەۋگە جىبەردىك. ياعني دەپۋ­تاتتىق توپتىڭ ەرەجەسى جاسالدى. سول ەرەجەگە سايكەس, دەپۋتات­تاردىڭ قۇقىقتارى, مۇمكىندىكتەرى ازىرلەندى. سونىڭ ءبارى ەرەجەدە جازىلعان. توپتى قۇرماس بۇرىن بارلىق ارىپتەسىمىزبەن اقىلداسا كەلە پارلامەنت جۇمىسىنا ترانس­­فورماتسيا قاجەت دەگەن ءبىر شە­شىمگە كەلدىك. وسى ترانسفورما­تسيانى «جاڭا قازاقستان» دەپۋتاتتىق توبىن قۇرۋ ارقىلى جاساماقپىز. نەگىزگى جۇمىس وسىدان باستالادى», دەدى ناتاليا دەمەنتەۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, دەپۋتاتتىق توپ ءۇش شاعىن سالاعا بولىنگەن. ءبىرىنشى باعىت اگروونەركاسىپ كەشەنى, ونەركاسىپ, ەكونوميكا جانە ەكولوگيانى قامتىماق. وعان ەدىل جاڭبىرشين جەتەك­شىلىك ەتەدى. ەكىنشى سالا – ادام قۇقىقتارى, قاۋىپسىزدىك جانە قۇقىق­تىق رەفورمالارعا ارنالعان. جەتەكشىسى – ايدوس سارىم. ءۇشىنشى سالانى ناتاليا دەمەن­تەۆا باسقارادى. بۇل الەۋمەتتىك ما­دەني دامۋ جانە جاستار ساياساتىن قاراستىرماق. «ياعني ءار سەك­تور ارنايى جاسالعان جوسپار, ەرەجە بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. قوعامدا بولىپ جاتقان قانداي دا ءبىر ماسەلەلەردى, پروبلەمالاردى شۇعىل شەشۋ, حالىققا كومەك كورسەتۋ, شۇعىل بايلانىستا بولۋ ءۇشىن وسىنداي ءۇش سەكتور جاساق­تالىپ وتىر. ءبارى زاڭ اياسىندا جۇزەگە استى, ەرەجەمىز بار», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

وسى ورايدا ايدوس سارىم «جاڭا قازاقستان» دەپۋتاتتىق توبىنىڭ قۇقىقتارىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, پارلامەنتتىڭ رەگلامەنتى مەن كونستيتۋتسيالىق زاڭ بويىنشا دەپۋتاتتىق توپ تىركەلگەننەن كەيىن پارلامەنتتىك تىڭداۋ ۇيىمداستىرۋعا, دەپۋ­تات­تىق ساۋال جولداۋعا, كەز كەلگەن ۇكىمەتتىك ۇيىمنىڭ باسشى­سىن شاقىرۋعا, ەسەپ الۋعا, قۇجات­تارىن سۇراتۋعا قاقىسى بار. «ەس­تەرىڭىزدە بولسا, سوڭعى شاقى­رى­لىمدا دەپۋتاتتىق توپتار بول­عان جوق. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز ءۇي ىشىنەن ءۇي تىگۋ ەمەس. ەڭ الدىمەن ءما­جىلىستىڭ, پارلامەنتتىڭ جۇ­مى­سىن بارىنشا جانداندىرۋى­مىز, الەۋەتىن دۇرىس پايدالانۋى­مىز, ىشكى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋعا كومەكتەسۋىمىز كەرەك. كوپ­تەگەن باعدارلاماعا سىن اي­تىل­دى, اقيقات تا ايتىلدى. وعان دا باس-كوز بولۋ قاجەت. وعان دا سايا­­سي قولداۋ كەرەك», دەدى ا.سارىم.

بۇدان كەيىن ءسوز العان بەرىك دۇيسەنبينوۆ «اق جول» پارتيا­سىنىڭ دەپۋتاتتارى باستامانى قولداعانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر ىسكە كوشەتىن كەز كەلدى. «وسى ۋاقىتقا دەيىن قانشا جولداۋ جاسالدى؟ ونىڭ قالاي ورىندالعانى, نەمەن اياقتالعانى تۋرالى بۇگىندە انىق اقپارات جوق. سوندىقتان «اق جول» پارتياسى وسىنداي بىرلەسكەن الاڭنىڭ ارقاسىندا ەلدىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە مۇمكىندىك تۋسا, نەلىكتەن قوسىلماسقا دەگەن شەشىمگە كەلدى. ءبىزدىڭ فراكتسيادان قارجى سالاسىنىڭ بەلگىلى مامانى دانيا ەسپاەۆا جانە مەن وسى توپقا كىردىك», دەدى ب.دۇيسەنبينوۆ.

قازاقستاننىڭ حالىق پارتيا­سىنىڭ وكىلى عازيز قۇلاحمەتوۆ ءوز سوزىندە قازاقستاننىڭ قوعامدىق ساياسي ومىرىندە بولىپ جاتقان وقيعالاردان بۇعان دەيىن دە, قازىر دە تىس قالمايتىنىن جەتكىزدى. «مۇنى ەمىن-ەركىن وي ءبولىسۋ مۇم­كىندىگى بار قوسىمشا الاڭ رەتىن­دە قاراستىرىپ وتىرمىز. ساي­لاۋشىلار الدىندا ايتقان سوز­دەرىمىزگە ادالدىعىمىزدى دالەل­دەيمىز, راستايمىز. مۇنىڭ ەڭ نەگىزگى باستى شارتى – ساياسي مادە­نيەتتى قالىپتاستىرۋ», دەدى ع.قۇلاحمەتوۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار