ونەر • 10 اقپان, 2022

جۇلدىزداي اققان قۇلاگەر

2020 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ومىردەن ەرتە وزعان دارىندى سۋرەتشى مۇراتبەك جولامانوۆتىڭ «قۇلاگەر» اتتى عاجايىپ كارتيناسى بار. ول وسى ەڭبەگىن جارتى كۇندە سالىپتى. سۋرەتتەگى ءتورت تۇياعى جەر تارپىپ, جالى كۇدىرەيىپ, كىسىنەپ تۇرعان اقبوز اتتىڭ بەينەسىن قازاقتىڭ اسقاق رۋحىنا ۇقساتاسىز. ءتورت ت ۇلىكتىڭ ىشىندە جىلقى مالىن ايرىقشا كورگەن حالقىمىزدىڭ بەكزات بولمىسى وسىعان تولىق سىيىپ تۇر.

جۇلدىزداي اققان قۇلاگەر

سۋرەتشىنىڭ زايىبى گۇل­جامىش جولا­مانوۆا وسى كارتينانى مۇراتبەكتىڭ وزىنە ۇقسا­تادى. قىلقالام شەبەرىنىڭ ءوزى دە جىلقى جىلى ومىرگە كەلگەندىكتەن بە, تابيعاتى دا سوعان تارتىپ تۋىپتى. نەبارى وتىز ءۇش جاس قانا ءومىر سۇر­گەن تالانت يەسى بەينەلەۋ ونەرىندە ءوز قول­تاڭباسىن ايشىقتاعان سۇبەلى دۇنيەلەر قالدىردى.

جازۋشى ايگۇل كەمەلباە­ۆانىڭ قىلقالام شەبەرىنىڭ «قۇلاگەر» كارتيناسى جايىندا جازعان كولەمدى ماقالاسى بار, سوندا قالامگەر: «مۇراتبەكتىڭ قۇلا­گەرى عاجاپ بولعاندا اق ءتۇستى. قۇلا­گەردىڭ سۋرەتتەگى كوزىنە اربالعانداي كوپ قارادىم, ول قۇسا-شەر, ارمان, قيالىن جىلقى جارىقتىقتىڭ كوز جانارىنا اۋماي كوشىرگەن. قۇلاگەردىڭ كوز سيپاتى ۇشىپ بارا جاتقان قۇس بەينەلى ەكەن. جادىما اڭىراتىپ قازاقتىڭ قوس حالىق ءانى ءتۇسسىن: «ۇشىردىم ۇياسىنان بالاپان قاز-اي» مەن «ۇشادى كوگالا ۇيرەك كولگە قارسى, ۇياسى جانۋاردىڭ جەلگە قارسى». جۇلدىزداي اق­قان قۇلاگەر. كوز ەمەس, بەينە قۇس قاناتىنداي اعىپ بارا جات­قان داۋرەننىڭ ءوزى بار», دەپ سۋرەت­شىنىڭ بىرەگەي تۋىندىسى تۋرالى شىنايى تولعاپتى.

بالا كۇنىنەن اۋىلداعى كا­رى­­قۇلاق قاريالاردىڭ اڭىز-اڭگىمەلەرىن قۇلا­عى­نا قۇيىپ وسكەن سۋرەتشىنىڭ شىعار­­ماشى­لىعىندا تاريحي تاقىرىپ­تار ەرەك­شە ورىن الادى. اسىرەسە اۆتور «سى­رىم باتىر», «رۋح شا­قىرۋ», «ەدىل-­جايىق», «كۇلتە­گىن مەن بىلگە تۋرا­لى جىر», «سا­رىن», «قازانات», «تۇ­مار», «قور­قىتتىڭ تەڭىزگە كەلۋى», «ك­ە­رەي-جانىبەك», «جامان ىرىم نەمەسە قاعاناتتىڭ قۇلاۋى», «قىزعىش قۇس», «جەكپە-جەك», «اتتيلانىڭ ەلەسى» سەكىل­دى تۋىندىلارىندا عاسىرلار قوي­ناۋ­لا­رى­نىڭ قاتپارىنا ءۇڭىلىپ, تاريحي بەي­نەلەردى بوياۋ تىلىمەن شەبەر سويلەتە بىلگەن.

ونەرتانۋشىلار مۇرات­بەك جولاما­نوۆتىڭ شىعارماشى­لىعىن ەكى كەزەڭگە ءبولىپ, ولاردى اكادەميالىق جانە «جۋ­سان ءيىسى» دەپ قاراستىرادى. «جۋ­­سان ءيىسى» اتتى تسيكلدىك جۇ­مىس­تارىن سۋرەتشى ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا سالعان. ونەر زەرتتەۋ­شىلەرىنىڭ پىكى­رىن­شە, قىلقالام شەبەرى تۋىندى­لارىنىڭ ىشىن­دەگى كاسىبي جوعارى دەڭگەيدە سالىن­عان, مىقتىلارى دا – وسىلار دەپ ايتىلادى. بۇل تسيكلدىك جۇمىسقا 15 كارتينا كىرەدى.

 «ونىڭ سۋرەتتەرىنىڭ كوبى − تاريحي تاقىرىپتا جازىلعان كورىنىستەر. ەر­تە جاۋگەرشىلىك زامانداردا, سوعىسقا اتتانعان باتىردىڭ اناسى شۇبەرەككە ورا­عان جۋساندى بىرگە بەرىپ جىبەرەدى ەكەن. سول جۋسان يىسىنەن ەلىن ساعىنعان باتىر ءوز اناسىن كورۋگە, ەلىن كورۋگە قۇشتار بولادى. اڭىزدار مەن تاريحي شەجىرەلەردە وسىلاي ايتىلادى», دەيدى زايىبى گۇلجامىش باكەيقىزى.

قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىر كەشسە دە, ونەردە ءوز ءىزىن قالدىرعان سۋرەت­شى باتىس قا­زاقستان وبلىسىنىڭ جوسالى اۋى­لىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1990 جىلى و. تاڭسىقباەۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت كوللەدجىنىڭ «كەس­كىندەمە» ءبولىمىن, ال 1996 جىلى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق ونەر اكادەميا­سىن تامام­داعان. ونەر اكادەمياسىندا اتاق­­تى سۋرەتشى, اكادەميك ق.تەل­جانوۆ پەن پروفەسسور م.قا­لى­موۆتىڭ شەبەر­حاناسىندا وقىعان. ودان كەيىن وقۋ ۇزدىگى رەتىندە وسى جوعا­رى وقۋ ورنىندا ۇستازدىق قىزمەت­كە قالدىرىلادى. وسى جىلدار ارالىعىندا ول كوپتە­گ­ەن رەس­پۋبليكالىق جانە حالىق­ارالىق كورمەگە قا­تى­سىپ, شەبەرلىگى شىڭدالا ءتۇس­تى. ال­عاش­­قى جەكە كورمەسى 1999 جى­لى ورال قالاسىندا ۇيىم­داستىرىلدى.

بۇعان دەيىن ەلوردادا قىل­قالام شەبەرىنىڭ كورمەسى ەكى-ءۇش مارتە ۇيىم­داس­تىرىلدى, سونداي ءبىر كورمەسىندە ۇستازى, قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى سەمبىعالي سماعۇلوۆ مۇراتبەكتىڭ قىسقا, بىراق وتە جارىق عۇمىرى شىعارماشىلىق ىزدەنىستەر مەن باستامالارعا تولى بولعاندىعىن ايتقانى بار.

«ول ءوزىن ءتۇرلى جانرلاردا بايقاپ كوردى. ونى جانىبەك پەن كەرەي حاندار, ماحامبەت, سىرىم باتىرلار سەكىلدى ۇلى تاريحي تۇلعالار قىزىقتىراتىن. شىعارماشىلىق سامعاۋىنىڭ ەرتە ۇزىلگەنى وكىنىشتى, الايدا مۇراتبەك ار­تىنا مول شىعار­ماشىلىق مۇرا قال­دىردى. ونىڭ ءومىرى بۇگىنگى وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن ءوز وتانىنا قالتقىسىز قىز­مەت ەتۋدىڭ جارقىن مىسالى بولارى ءسوز­سىز», دەدى ول.

بۇگىندە مۇراتبەك جولا­ما­نوۆتىڭ بەينەلەۋ ونەرى­مىز­­دىڭ قازىناسىن بايىت­قان تاما­­شا تۋىندىلارى ەلىمىزدە عانا ەمەس, تۇركيا, پولشا, ۇلىبريتانيا, كورەيا سەكىلدى مەملەكەتتەردىڭ جەكە قور­ل­ارىندا ساقتاۋلى تۇر. جەرلەستەرى دە تۇعىرلى تالانت يەسىن ۇمىتپاي, ۇنە­مى ەسكە الىپ وتىرادى. قىلقالام شەبە­رىنىڭ تۋعان جەرى جوسالى اۋىلىنا سۋرەت­شىنىڭ ءمۇسىنى ورناتىلىپ, تۇرعان ۇيىنە ەسكەرتكىش تاقتا قويىلعان.

سوڭعى جاڭالىقتار