البەتتە, بەيبىت شەرۋگە شىققانداردىڭ, دۇكەن توناعانداردىڭ, وزگەنىڭ مۇلكىن قيراتقانداردىڭ, سونىمەن بىرگە قولىنا قارۋ الىپ تەرىس پيعىلعا بارعانداردىڭ اراجىگى جەر مەن كوكتەي. ياعني قىلمىس دەڭگەيىنە ساي كۇدىككە ىلىنگەندەردىڭ جازاسى دا سان قيلى كورىنىس تابۋعا ءتيىس. «قاڭتار وقيعاسىنا» قاتىستى ۇستالعانداردى تەرگەۋ جۇمىستارى قالاي ءجۇرىپ جاتىر دەگەن ساۋالدى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ جانىنان قۇرىلعان ارنايى جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى, ادۆوكات تەلمان الەنوۆكە قويعان ەدىك. زاڭگەردىڭ پايىمىنشا, تەرگەۋ جۇمىستارىنىڭ قالاي ءجۇرىپ جاتقانىنا جالپىلاما باعا بەرۋ قيىن.
– بۇل تۇرعىدا پىكىر سان قيلى. دەگەنمەن ماسەلەگە كەڭ اۋقىمدا قاراعان دۇرىس. كۇدىككە ىلىنگەندەردىڭ قاتارىندا بەيبىت شەرۋگە شىققاندار بار, سول سەكىلدى بۇزاقىلار دا, ۇرىمتال تۇستى ۇتىمدى پايدالانۋدى كوزدەگەن قاراقشىلار دا, ەكسترەميستىك توپتار دا, بيلىككە قارسى شىققاندار دا بار. ولاردىڭ ارقايسىسىن جەكە-جەكە ءبولىپ, جىكتەپ, انىقتاپ العان ابزال. قىلمىستىڭ وتەمى – جازا. ال جازاعا اركىم ءوز ءىسىنىڭ سالماعىنا ساي جاۋاپ بەرۋى كەرەك. ول ءۇشىن ءار كۇدىكتىنىڭ قىلمىستىق ىسىمەن بولەك-بولەك تانىسۋ قاجەت. سودان كەيىن عانا ءىستىڭ ءادىل نە تەرىس ءجۇرىپ جاتقانى تۋرالى ءسوز قوزعاۋعا بولادى. قوعام ءۇنى ەسكەرىلىپ, تەرگەۋدىڭ ءادىل ءجۇرۋىن قاداعالاۋعا ارنالعان كوميسسيالاردىڭ قۇرىلىپ جاتقانىن بىلەسىزدەر. قانشاما ازاماتتار اقتالىپ شىعىپ جاتىر. كەلەڭسىزدىك كەزىندە نەشە ءتۇرلى جاعا ۇستاتار جاعدايلار ورىن الدى. ونىڭ ءبارىن اقتاپ الۋعا كەلمەيدى. ايتالىق, مەنىڭ الماتىدا سۋديا بولىپ جۇمىس ىستەيتىن مۇرات ابراەۆ ەسىمدى جولداسىم سنايپەر وعى ءتيىپ قايتىس بولدى. ول نە شەرۋگە شىقپاعان, كەزدەيسوق كەتىپ بارا جاتىپ وسىنداي وقيعاعا تاپ بولعان. سول سەكىلدى جازىقسىز قۇربان بولعاندار قانشاما؟! ولاردىڭ وبالى كىمگە؟ مۇنىڭ ءبارى اياقسىز قالماي, مۇقيات زەرتتەلۋگە ءتيىس. «قاڭتار وقيعاسى» حالىقتىڭ جاعدايىن, ءبىزدىڭ قوعامنىڭ ىشىندە ءالى دە ءتارتىپ ساقتامايتىن ادامداردىڭ بار ەكەنىن كورسەتتى, – دەيدى تەلمان الەنوۆ.
«قاڭتار وقيعاسىن» زەردەلەۋ جۇمىستارىنىڭ بەل ورتاسىندا جۇرگەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراستى جەدەل كريميناليستيكا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پوليتسيا پولكوۆنيگى سەرىك سادىقوۆتان كۇدىكتىلەردى انىقتاۋ جۇمىستارىنىڭ قالاي ءجۇرىپ جاتقانىن سۇرادىق.
– كريميناليستەردىڭ جۇمىسىندا ءمۇلت كەتۋگە بولمايدى. ولاي بولۋى مۇمكىن دە ەمەس. سەبەبى ءبىز ناقتى دايەكتەرمەن عانا جۇمىس ىستەيمىز. الماتىداعى تارتىپسىزدىك كەزىندە بىرنەشە جانارماي بەكەتتەرىنىڭ تونالعانىن بىلەسىزدەر. قىلمىسقا قاتىسقانداردى قالاي انىقتادىق؟ ساۋساق ىزدەرى, اياق-كيىم ىزدەرى, كولىك دوڭگەلەكتەرىنىڭ ىزدەرى تۇتاستاي دەرلىك تەكسەرىلدى. بەينەباقىلاۋ قۇرىلعىلارىنىڭ كومەگىنە جۇگىندىك. مالىمەتتەر بازاسى ارقىلى ساراپتاما جۇرگىزدىك. ءىستى ءارى قاراي جالعاستىرۋ ءۇشىن انىقتالعان قورىتىندى مالىمەتتەردى ءتيىستى مامانداردىڭ قولىنا تاپسىردىق. بەيبەرەكەتسىزدىك كەزىندە الماتىدا توناۋ جاساعانداردىڭ باسىم بولىگى بۇعان دەيىن ۇرلىق, قاراقشىلىق سەكىلدى قىلمىستارمەن ءىستى بولعاندار ەكەنى انىقتالىپ وتىر. قازىر ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدا جۇكتەمە وتە كوپ. كەلىپ تۇسكەن ءاربىر دايەكتى زاتتى ءجىتى زەرتتەپ, انىقتايمىز. تابىلعان وقتىڭ قانداي قارۋدان اتىلعانىن, ول قارۋدىڭ كىمگە تيەسىلى بولعانىن, كىمگە قالاي تيگەنىن انىقتاۋ قاجىرلى ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى. موينىمىزدا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك بار. ءار ءىستىڭ ارتىندا ادام تاعدىرى جاتىر. ءبىز انىقتاعان مالىمەتتەر تەرگەۋ كەزىندە جانە سوتتا ۇلكەن ءرول وينايدى, – دەيدى سەرىك سادىقوۆ.
قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ نازارىنا ىلىنگەن قىلمىستاردىڭ كوپشىلىگىن الماتى قالاسىنىڭ ساۋدا نىساندارىنا جاسالعان ۇرلىق تۋرالى ىستەر قۇرايدى. 127 قىلمىستىق ءىس اتىس قارۋى مەن وق-دارىلەردى زاڭسىز ساقتاۋ, تاعى 30 ءىس ولاردى ۇرلاۋ دەرەگى بويىنشا تەرگەلۋدە. سونىمەن بىرگە 63 قىلمىستىق ءىس م ۇلىكتى قاساقانا ءبۇلدىرۋ جانە جويۋ, 12 – اۆتوكولىكتى ايداپ كەتۋ, 24 – قاراقشىلىق جانە توناۋ, 23 – قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنە كۇش قولدانۋ جانە ولاردىڭ ومىرىنە قول سۇعۋ فاكتىسى بويىنشا تىركەلگەن. ال 274 ادام ۇرلىق جاساۋ ءىسى بويىنشا كۇدىككە ىلىنگەن. قارۋ ۇرلاعانى ءۇشىن 98 ادام جانە سۋىق قارۋدى ساقتاعانى ءۇشىن 61 ازامات جاۋاپقا تارتىلعان.
جاۋاپتى ۆەدومستۆو تەرگەۋشىلەردىڭ قىلمىستىق ىستەر بويىنشا بارلىق شەشىمدەرى زاڭناما تالاپتارىنا ساي جۇرگىزىلەتىنىن, كۇدىكتىنى ۇستاۋ, ولاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىن سارالاۋ, سونداي-اق بۇلتارتپاۋ شارالارىن تاڭداۋ سەكىلدى بارلىق نەگىزگى ءىس جۇرگىزۋ شەشىمدەرى مىندەتتى تۇردە پروكۋرورمەن كەلىسىلەتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن.
الەۋمەتتىك جەلىدە ۇستالعانداردىڭ تۋىستارى ءوز جاقىندارىنىڭ پوليتسياداعىلاردان زاڭ اياسىنان تىس ءجابىر كورىپ جاتقانىن دالەلدەيتىن بەينەجازبالار مەن سۋرەتتەر جاريالاۋى تولاستار ەمەس. بۇل ماسەلە قوعامدىق كوميسسيالاردىڭ نازارىنا ءىلىنىپ, بىرنەشە زاڭ قىزمەتكەرىنىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالعانى بەلگىلى بولدى. ەگەر ولارعا تاڭىلعان ازاپتاۋ فاكتىسى دالەلدەنەر بولسا, ولار دا زاڭ اياسىندا جاۋاپ بەرەدى.
بەيبىت شەرۋدەن جاپپاي تارتىپسىزدىككە ۇلاسقان بەيبەرەكەتسىزدىك سالدارىنان ەل بويىنشا 225 ادام قازا تاۋىپ, 700-دەن استام اۆتوكولىك پەن كوپتەگەن مادەني-اكىمشىلىك نىسان مەن قوعامدىق ورىنعا زالال كەلدى.
الماتى
