ەلدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الەمدىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى دەڭگەيىن انىقتاۋداعى ماقسات – ادامزاتقا ورتاق عىلىم مەن ونىڭ جەمىسى سانالاتىن جاڭا تەحنولوگيالاردى يگەرۋدەگى, تۋدىرۋداعى شامامىز بەن ۇلەسىمىزدى كورۋ. سول ارقىلى قازىرگى جاھاندانۋ ۇدەرىسىنەن ەنشىمىزدى يەلەنۋ جانە ونىڭ يىرىمىنە جۇتىلىپ كەتپەي ۇلتتىق بولمىسىمىزدى ساقتاپ قالۋ ماڭىزدى.
بۇگىندە قازاقستاندا 128 جوعارى وقۋ ورنى بار. ونىڭ باسىم كوپشىلىگى ۋنيۆەرسيتەت. ال ۋنيۆەرسيتەت دەڭگەيىنىڭ قانشالىقتى ەكەنىن انىقتايتىن نەگىزگى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى – رەيتينگ. الەمدە 20-دان اسا تانىمال جاھاندىق رەيتينگتەر بولسا, سونىڭ ءبىرىن 1990 جىلى نۋنتسيو كۋاكۋارەللي نەگىزىن قالاعان بريتاندىق Quacquarelli Symonds كومپانياسى جاسايدى. وسى رەيتينگكە نازار اۋدارىپ كورەلىك.
2021 جىلعى الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ توپ-200 رەيتينگىسىندە ازيا ەلدەرىنىڭ 11 وكىلى ورىنعا يە بولسا, ولاردىڭ اراسىنان قازاقستاندى كەزدەستىرۋگە بولادى. ياعني بۇل بىزدەگى ۋنيۆەرسيتەت جۇيەسىنىڭ دۇرىس باعىتتا ەكەنىن سيپاتتايدى. وتكەن جىلى QS رەيتينگىندە الەم بويىنشا 1002 ۋنيۆەرسيتەت باعالانعان ەدى. وسى تۇستا مىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ىشىنەن QS كومپانياسىنىڭ نۇسقاسى بويىنشا قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرى 24-ورىنعا تۇراقتادى (https://www.topuniversities. com/university-rankings/world-university-rankings/2021). بىزدە بۇنداي ۋنيۆەرسيتەتتەر سانى – 10. اتاپ ايتقاندا, قازۇۋ – 165, ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ – 357, م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ – 490, ساتباەۆ ۋنيۆەريتەتى – 541-550, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى – 591-600, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى – 601-650, قازاق-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى – 751-800, قمەبي ۋنيۆەرسيتەتى – 751-800, قاراعاندى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى – 801-1000, ابىلاي حان اتىنداعى قازاق حالىقارالىق قاتىناستار جانە الەم تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتى – 801-1000-ورىندا.
ال عىلىمي وقىتۋشىلار قۇرامى سانىنا ستۋدەنتتەر سانىنىڭ ارا-قاتىناسى ولشەمىن الىپ قاراستىرار بولساق, ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەر الەمدىك گراندتارمەن ءبىر دەڭگەيدە ورىن الادى. ارينە, بۇل قولجەتىمدى ولشەمدەردىڭ قاتارىنا جاتاتىنىن جانە بۇنداي جوعارى دەڭگەيدى ءاردايىم ۋىستان شىعارماۋعا بولاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.
قازۇۋ-دىڭ ەكىنشى ەڭ جوعارى ولشەمى – جۇمىس بەرۋشىلەر قاتارىنداعى بەدەلى (63,1). بۇل كورسەتكىش – ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جۇمىس بەرۋشىلەر اراسىندا قانشالىقتى بەدەلدى ەكەنىن كورسەتەتىن ولشەم. ياعني تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ دەڭگەيى جانە ولاردىڭ دارەجەسى تانىمال كومپانيالاردا جۇمىس ىستەۋىنە لايىق بولۋى. جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ پىكىرى جاھاندىق ساۋالداما ارقىلى انىقتالاتىنى ءسوزسىز. دەگەنمەن جەرگىلىكتى ۇساق كومپانيالار بۇل ساۋالداماعا تولىقتاي اتسالىسا الادى دەۋ دە قيىنعا سوعادى. ال تۇلەكتەردىڭ ساپاسى ولاردىڭ تانىمال جەرگىلىكتى, شەتەلدىك نەمەسە حالىقارالىق كومپانيالارعا جۇمىسقا ورنالاسۋىمەن انىقتالادى.
كەلەسى ولشەم – ۋنيۆەرسيتەتتەگى شەتەلدىك وقىتۋشىلار ۇلەسىندە قازۇۋ – 42, ەۇۋ 25,3 بالل العان. بۇل ارادا ەۇۋ-دىڭ پروفەسسورلاردى شاقىرۋدا ايتارلىقتاي مۇمكىندىكتەرى بولا تۇرسا دا پايدالانا الماعانىن كورەمىز. ال شەتەل ستۋدەنتتەرىنىڭ ۇلەسىن انىقتاۋشى كەلەسى ءبىر كورسەتكىشتە ممۋ – 76,8, قازۇۋ – 30,7, ەۇۋ 6,1 بالعا يە بولدى. شەتەل ستۋدەنتتەرىنىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە كەلۋى ءۇشىن عالىمدار مەن پروفەسسورلار تانىمال بولۋى كەرەك, سونداي-اق شەت تىلدەرىندە, ياعني اعىلشىنمەن قاتار مۇمكىندىگىنشە فرانتسۋز, نەمىس, قىتاي جانە تۇرىك تىلدەرىندە دە ءدارىس بەرۋگە دايىن بولۋى كەرەك.
سوڭعى كورسەتكىش – وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ سانىنا عىلىمي جۇمىستارى بويىنشا دايەككوز يندەكستەرىنىڭ اراقاتىناسىندا قازۇۋ مەن ەۇۋ ەڭ تومەنگى بالل الدى. قويىلعان تالاپتى ورىنداۋ – وڭاي شارۋا ەمەس, بىراق شەشۋگە بولادى. بۇل – ورتاداعى دەلدالدارعا قوماقتى تولەم جاساماي-اق, ساپالى عىلىمي جۇمىستارمەن, سونىمەن قاتار Scopus جانە Web of Science بازالارىنا كىرەتىن باسىلىمداعى جۋرنالداردى وزىمىزدەن شىعارۋ.
سونىمەن قازاقستان بۇگىنگى تاڭدا الەم ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ توپ-200-دىگىنە ەندى. ءاردايىم العا جىلجىپ, جوعارىدان كورىنۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ عىلىمي-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ ساپاسى جوعارى بولۋى ماڭىزدى ماسەلە. سوندىقتان عىلىمي-وقىتۋشىلار قۇرامى ەڭبەكاقىلارىنىڭ دەڭگەيىن, ولاردىڭ قىزمەت بابىندا جاعدايلارىنىڭ بولۋىن قاداعالاۋ نازارعا الىنۋى كەرەك.
عازيز تەلەباەۆ,
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ءال-فارابي اتىنداعى
قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى فيلوسوفيا كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى
ساكەن ارالباي,
قاراعاندى مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاقستان تاريحى جانە ءاسپ كافەدراسىنىڭ اسسيستەنت-پروفەسسورى
