قوعام • 31 قاڭتار, 2022

زاعيپتىڭ زارىن تىڭداساڭ...

880 رەت
كورسەتىلدى
18 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىندە كىتاپ وقىماۋ عادەتى قازاق قوعامىندا عانا ەمەس, بارشا الەمدە بەلەڭ الىپ وتىر. كىتاپ وقۋعا تولىق مۇمكىندىگى بار ادامداردىڭ كوركەم ادەبيەتكە قىزىق­پاۋىنىڭ سەبەبى كوپ. ەڭ باستى داۋىرلىك سەبەپ, ارينە, «سا­نانى تۇرمىس بيلەۋىندە». ال مۇمكىندىگى شەكتەۋلى – زاعيپ جاندار كەش قارايا «جا­بايى المانى» وقىعىسى كەل­سە دە وقي المايدى: برايل قار­پىندەگى كىتاپ تاپشى. ءبىر سوز­بەن ايتقاندا, كوزى كورمەستىڭ كىتاپ وقۋىنا مۇمكىندىك جوق.

زاعيپتىڭ زارىن تىڭداساڭ...

زاعيپ ادام سەزۋمەن, ويشا ەلەس­­تەتۋمەن, سيۋجەتپەن ءومىر سۇرەدى. ولار ءبارىن ساناسىندا قالىپتاستىرادى, ياعني سيۋجەت قۇراس­تىرادى. سوندىقتان دا زاعيپ ادامدارعا كوركەم شىعارما وقۋ­دىڭ سەپتىگى كوپ. قاعاز بەتىندەگى نۇك­تەلەردىڭ ىزىمەن ءجۇرىپ وتىرىپ, قاي كەيىپكەردىڭ قانداي كۇي كەشىپ, وقيعانىڭ قالاي ورىلگەنىن «وقۋ» – وڭاي ءىس ەمەس. الايدا جانارىنان ايىرىلىپ, ءومىردى ساۋساق ۇشىمەن تانيتىن تاعدىرلى جانداردىڭ قاجەتىنە جارارلىق قازاقتىلدى اۋديتورياعا ارنالعان بەدەرلى-نۇكتەلى قارىپتى كىتاپتاردىڭ جوقتىعى الاڭداتا-
دى.

سوقىرلىقتىڭ الدىن الۋ جو­نىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىنگى تاڭدا دۇ­نيە جۇزىندە 284 ملن ادامنىڭ كورۋ قابىلەتى ناشارلاعان. ونىڭ ىشىندە 39 ملن-نان اسا ادام مۇلدەم كورمەيدى. 19 ملن بالا ءتۇرلى كوز
اۋرۋىنا شالدىققان. عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە, الەمدەگى وسى ەسەپ 2050 جىلعا قاراي 115 ملن-عا جەتۋى مۇم­كىن. وعان, ارينە, تاۋلىكتىڭ كوپ ۋاقىتىن جۇمسايتىن سمارتفون-پلانشەتتەر سەبەپ. ال قازاقستاندا 86 مىڭ زاعيپ ادام بار. ونىڭ ىشىندە ناشار كورەتىن بالالار –
7 934 بولسا,  320 بالا مۇلدەم كور-
مەيدى.

...ءالى كۇنگە دەيىن وقۋلىق ازىرلەنبەگەن

ەلىمىزدە كوزى ناشار كورەتىن جانە كور­مەيتىن بالالارعا ارنالعان 8 بالاباق­شا جۇمىس ىستەيدى. وندا 828 بالا, جالپى, ءبىلىم بەرەتىن بالاباقشالاردىڭ ارنايى توپتارىندا 451, ال ينكليۋزيۆتى ءبى­لىم بەرۋ جاعدايى بار بالاباقشالاردا 2 970 بالا تاربيەلەنۋدە. سونداي-اق زا­عيپ بالالارعا ارنالعان 11 ارنايى مەكتەپ­تە 1 513 بالا ءبىلىم الۋدا (ال جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە 199 بالا وقيدى).

بۇگىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار­عا وقۋلىق دايىندايتىن جالعىز مەكەمە – «ارنايى جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ ۇلتتىق-عىلى­مي پراكتيكالىق ورتالىعى» بولىپ وتىر. ور­تالىقتىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ بولى­مىن­دە ادىستەمەلىك قۇرالدار, وقۋ باعدار­لا­ما­لارى, ارنايى وقۋلىقتار, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى اتقارىپ جات­قان نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر بو­يىنشا جۇمىستار دايىندالادى. ونىڭ ىشىندە كوزى ناشار كورەتىن جانە مۇل­دەم كورمەيتىن بالالارعا ارنالعان وقۋ­لىقتار دا بار. زاعيپ بالالارعا برايل قارپىمەن, ال ناشار كورەتىندەرگە ۇلكەيتىلگەن شريفتپەن ازىرلەنەدى.

اتالعان ورتالىقتىڭ باسشىسى ايگەرىم كۇدەرينوۆا برايل جۇيە­سىن­دە كەي سىنىپتارعا ءالى وقۋلىق ازىرلەن­بەگەنىن اتاپ ءوتتى.

«بۇل وقۋلىقتار جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرگە ارنالعان وقۋلىقتاردىڭ باعدارلاماسىنا سايكەس ازىرلەنەدى. ماسەلەن, بۇعان دەيىن برايل قارپىمەن 54, ۇلكەيتىلگەن شريفتپەن 63 وقۋلىق دايىندالدى. الايدا مۇلدەم كورمەيتىن بالالارعا ارنالعان 1-12-سىنىپ وقۋ­لىقتارى ءالى تولىق ازىرلەنگەن جوق. ال­داعى ۋاقىتتا 4, 6, 11, 12-سىنىپتارعا ار­­نال­عان برايل قارپىندەگى وقۋلىقتار ازىر­­لەۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ال قالعان سى­­نىپ­تاردا بار. وقۋلىعى جوق سىنىپتار برايل قارپىنە ارنالعان پرينتەر ارقى­­لى دايىندالعان ماتەريالداردى شىعا­­رىپ وقيدى», دەيدى مەكەمە باسشىسى.

بۇل ورتالىق كىتاپتاردى باسىپ شى­عار­مايدى, تەك وقۋلىق قۇراستىرادى. ازىرلەنگەن وقۋلىقتاردى ەلورداداعى «وقۋلىق» ورتالىعى قابىلداپ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قاراۋىنا ۇسىنادى. ماقۇلدانعان سوڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وزدەرى كونكۋرس جاريالاپ, وقۋلىقتاردى باسپالاردان ساتىپ الادى. ماسەلەن, سونىڭ ءبىرى «ساتر ورتالىعى» باسىپ شىعارىپ, مەكتەپتەرگە جەتكىزەدى. «وقۋلىق» ورتالىعى باس­شى­سى­نىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا مەكتەپ-ينتەر­ناتتاردا وقۋلىق جەتىسپەۋشىلىگى جوق. سونداي-اق زاعيپ وقۋشىلاردىڭ وقۋ­لىق­پەن قامتاماسىز ەتىلۋىن تەك جەر­­گى­­لىكتى اتقارۋشى ورگان مەن مەكتەپتەر عانا قا­داعالاي الادى. ياعني وقۋلىق­تاردى جەت­كىزۋ ورتالىقتىڭ مىندەتىنە جاتپايدى.

ايتا كەتەيىك, اتالعان ورتالىق زاعيپ بالالارعا ارنالعان وقۋلىقتاردى 2017 جىل­دان باستاپ دايىنداپ كەلەدى. ياعني وعان دەيىن – تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان بە­رى مۇنداي وقۋلىقتار مۇلدەم جاسالماعان.

«جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرگە وقۋلىقتاردى باسپالار دايىندايدى. ياعني وندا باسەكەلەستىك بولۋى كەرەك. بىراق قانشاما جىل بويى سول باسپالار­عا زاعيپ جاندارعا ارنالعان كىتاپتار شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىلسا دا قولعا الىنبادى. ويتكەنى مۇلدەم كورمەيتىن وقۋشىلار كوپ بولماعان سوڭ, جەكەمەنشىك باسپالارعا از دانامەن كىتاپ شىعارعان ءتيىمسىز. نەگىزىنەن, مەكتەپ جاسىنداعى زاعيپ بالالارعا جاسالىپ جاتقان جاعداي جامان ەمەس دەپ ايتۋعا بولادى. مەكتەپتەرى بار, وقۋلىقتارى دايىندالادى. ال مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىنگى ومىردە كوپتەگەن ماسەلە تۋىندايدى», دەيدى ءا.كۇدەرينوۆا.

ال الماتى قالاسىنداعى ن.وستروۆ­سكي اتىنداعى زاعيپ جانە كوزى ناشار كورەتىن بالالارعا ارنالعان №4 مەك­­تەپ-ينتەرناتى ديرەكتورىنىڭ وقۋ-ءىسى جو­نىندەگى ورىنباسارى باقىتگۇل ءجۇما­­دىلوۆا مينيسترلىك بەكىتكەن باعدارلا­مانىڭ ءجيى اۋىسۋىنان زاعيپ بالالاردىڭ باعدارلاماعا ۇلگەرمەيتىنىن ايتادى.

«برايل جۇيەسىندەگى وقۋلىق دايىن­داۋدىڭ جۇمىسى وتە اۋىر. ماسەلەن, كىتاپ­تا جاز, كۇز بەينەسى بولسا, ونى نۇك­تەلى-بەدەرلى تۇرگە اينالدىرۋ مۇمكىن ەمەس. اينالدىرۋعا بولادى, بىراق ونى وقۋ­شى تۇسىنبەيدى. سوندىقتان ول سۋرەتتى اۋىستىرۋ كەرەك. سۋرەتتىڭ رەلەفىمەن ءجۇرىپ وتىرعاندا قانداي سۋرەت بەرىلگەنىن بالا ءتۇسىنىپ وتىرۋى قاجەت. ودان بولەك كەيبىر سۇراقتاردىڭ ءماتىنى ۇزاق بولادى. قولمەن ۇستاپ وقىعان بالا ول سۇراقتىڭ باسىن ۇمىتىپ قالادى. سول ءۇشىن دە ءماتىن بارىنشا قىسقا جاسالادى. ياعني وقۋلىقتى برايل نۇسقاسىنا اۋىستىرۋ – قايتا جازىپ شىققانمەن بىردەي.

ماسەلەن, ءبىر كىتاپ دايىنداۋعا ءۇش جىل ۋاقىت كەتەدى. ايتالىق, 2017 جىلى باستالعان وقۋلىقتاردى 2020 جىلى قولعا الدىق. وسى ارالىقتا باستاۋىش سىنىپتىڭ باعدارلاماسى اۋىسىپ ۇل­گەر­دى. ءبىزدىڭ بۇرىنعى باعدارلاماداعى «ساۋات اشۋ» دايىن بولعانشا, ء«الىپبي» قوسىلدى. ارينە, ءبىز ەسكى باعدارلاماداعى «جاڭا وقۋلىقپەن» وقىتا المايمىز. ال ء«الىپبيدىڭ» زاعيپ بالالارعا ارنالعان نۇسقاسى جوق. ياعني بىزگە كىتاپ جاساپ ۇلگەرمەيدى», دەيدى ول.

مەكتەپ-ينتەرنات وكىلى نەگىزگى ماسە­لە­نىڭ جوعارى سىنىپقا ارنالعان وقۋ­لىق­تاردىڭ جوقتىعىندا ەكەنىن دە ايتتى. قازاق ءتىلى, ماتەماتيكا, ورىس ءتىلى پان­دەرىنىڭ وقۋلىقتارى بار بولسا, ال فيزيكا, گەوگرافيا, بيولوگيا, حيميا, ت.ب. ساباقتاردىڭ كىتاپتارى دايىندالماعان.

«بىزدە زاعيپتارعا ارنالعان وقۋلىقتى دا, ارنايى ادەبيەتتى دە دايىندايتىن جالعىز مونوپوليالىق مەكەمە – ارنايى جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ ۇلتتىق-عىلىمي پراكتيكالىق ورتالىعى. ەگەر ودان بولەك, باسقا دا باسپالار تاپسىرىس بويىنشا وقۋعا قاجەتتى ماتەريالداردى شىعارىپ بەرەتىن بولسا, ءبىز ساتىپ الار ەدىك. بىراق بىزدە ونداي مۇمكىندىك جوق. بىزگە نە بەرەدى – سونى الامىز. وقۋلىقتاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە مەكتەپ قاۋقارسىز», دەدى ب.ءجۇمادىلوۆا.

زاعيپ جاندارعا ارنالعان كىتاپتاردىڭ جاسال­ماۋىنىڭ ءبىر سەبەبى – كادر تاپشى­لىعى ەكەنى دە انىق. ماسەلەن, اتال­عان ورتالىق 2017 جىلى وقۋلىقتار دايىنداۋدى باستاعان كەزدە رەسەيدەن ارنايى ماماندار شاقىرىپ, قاتىسۋشى اۆتورلارعا قالاي جاسالاتىنىن ۇيرەتكەن ەدى. ونىڭ ۇستى­نە برايل نۇسقاسىنا اۋىس­قان كىتاپ­تار­دىڭ باعاسى دا ءسىز ويلا­عانداي ارزان ەمەس.

مەكتەپ-ينتەرنات وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, وقۋشىنىڭ ءبىر ماتەماتيكاسى 17 كىتاپ­تان تۇرادى. ال ورىس ءتىلى 12-13 كىتاپ­تان, جوعارى سىنىپتاردا دا الگەبرا وقۋلىعى 12-15, گەومەترياسى كەم دەگەندە 10 كىتاپتان تۇرادى. سوندا ءبىر وقۋ­لىقتىڭ باعاسى 350-400 مىڭعا اينالادى. ۇلكەيتىلگەن شريفت بويىنشا وقۋلىقتاردىڭ ءوزى دە 4-5 دانادان تۇرادى.

توقسان جىلدىق تاريحى بار مەكتەپ-ينتەرناتتا بۇگىندە 247 بالا وقيدى. ب.ءجۇمادىلوۆانىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپ-ينتەرناتتاعى بالالار دا قوعامداعى باس­قا ساۋ بالالار سەكىلدى كوركەم ادە­بيەت­تى كوپ وقىمايدى. نەگىزىنەن, اۋديو-نۇس­­قا­مەن تىڭدايدى (وندا دا قازاق شى­عار­­­مالارىنىڭ كوبىسى اۋديو نۇس­قاعا تۇسى­­رىل­­مەگەن). وقۋلىق تاپشى­لى­عىنان بولەك كىتاپحانادا دا سول احۋال:  برايل قار­پىندە كازاق تىلىندە ەشقان­داي كوركەم ادەبيەت جوق. ال ورىس تىلىن­دەگى ەرتەگىلەر مەن وقۋ ۇردىسىنە ساي كوركەم شى­عار­ما­لاردى 2020 جىلى «ەما» قوعامدىق قورى 38 ميلليونعا رەسەيدەن تاپسىرىس بەرىپ, قام­تاماسىز ەتكەن. بۇل ارينە, رەسپۋب­لي­كا­داعى بارشا زاعيپ بالالارعا ورتاق ماسەلە.

 

كىتابى جوق كىتاپحانا

زاعيپ جانداردىڭ ءبىلىم نارىمەن سۋ­سىن­دايتىن جالعىز ورنى – ارناۋلى ك­ىتاپ­حانالار عانا. ونىڭ ءوزى شالعاي اۋىل-اۋدانداردا قامتىلماعان, تەك وب­لىس ور­تا­­لىق­تارىندا جۇمىس جاسايدى. ال بار كىتاپحانانىڭ بىرىندە قازاق تىلىن­­­د­ەگى كى­تاپ تاپشى بولسا, بىرىندە تەح­ني­كا­لىق جاب­دىقتار جوق. القيسسا.

قازىر ەلىمىزدە وسى ساناتتاعى جاندارعا ارنالعان 1 رەسپۋبليكالىق, 7 وبلىستىق, 4 قالالىق ارنايى كىتاپحانا جانە 5 ءبولىم قىزمەت كورسەتەدى. رەسپۋبليكا بويىنشا ارنايى كىتاپحانالارعا سوڭعى جىلدارى تىركەلگەن جانارى ءالسىز وقىرماندار سانى – 18 128, زاعيپ وقىرماندار سانى – 13 545.

الماتى قالاسىنداعى زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق كىتاپحانانىڭ كىتاپ قورى – 249 950 (اتاۋى – 70 468), ونىڭ ىشىندە قازاق تىلىندە – 33 969 دانانى (اتاۋى – 10 836) قۇرايدى.  ال نۇك­تەلى-بەدەر­­لى قارىپتەگى ادەبيەتتەر – 55 515 دانا (اتاۋى – 6 623) , ونىڭ ىشىندە قازاق تىلىندە – 1 885 (اتاۋى – 218). بۇ­دان بولەك, كى­­­تاپ­­حانا قورىندا نۇكتەلى-بە­دەر­لى قا­رىپ­تەگى جۋرنالدار, دىبىستان­دىرىل­عان ادەبيەتتەر, بەدەرلى-گرافيكا­لىق قۇ­­رال­دار,ەلەكتروندى رەسۋرستارداعى باسىلىم­دار, ت.ب. ماتەريالدار بار.

كىتاپ قورى سوڭعى كەزدە مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا تولىقتىرىلىپ كەلەدى. ماسەلەن, 2021 جىلى كىتاپحانا قورىندا 784 اتاۋمەن 1 928 دانا باسىلىم تىركەلگەن. ودان بولەك مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بويىنشا جانە كىتاپحاناعا ءارتۇرلى ۇيىمدار مەن وقىرماندار سىيعا بەرگەن كىتاپتارمەن تولىعادى. 2021 جىلى مەملەكەتتىك تاپسىرىس بو­يىنشا – 140 دانا (قازاق تىلىندە – 125), مەملەكەتتىك ساتىپ  الۋ بويىنشا – 478 دانا (قازاق تىلىندە – 196), سىيعا بەرىلگەن كىتاپتار – 199 دانا (قازاق تىلىندە – 91), كىتاپحانانىڭ «سويلەيتىن» جانە برايل كىتاپتارىن شىعارۋ بولىمىنەن 246 دانا (قازاق تىلىندە – 173) كىتاپ الىندى. كىتاپحانا وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا كىتاپتار وتاندىق «فوليانت» باسپاسى جشس, «ناتسيونالنايا اكادەميا ناۋك ۆىسشەي شكولى كازاحستانا» نان ۆشك – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۋنيۆەرسيتەتى باسپاحانالارىنان جانە رەسەيدىڭ يپتك «لوگوس ۆوس», ميپو رەپرو باسپاحانالارىنان كەلەدى.

ال وقىرمان سانىنا كەلسەك, بۇگىندە ارنايى كىتاپحانا قىزمەتىن 2 500-گە جۋىق كوزى ناشار كورەتىن ءھام مۇلدەم كورمەيتىن ازامات قولدانادى. كىتاپحاناشىلاردىڭ ايتۋىنشا, وقىرماندار ءتۇرلى جانرداعى ادە­بيەتتەرگە قىزىعادى. نەگىزىنەن كور­كەم ادەبيەت, ونىڭ ىشىندە دەتەكتيۆ, فان­­تاستيكا, تاريحي جانە ماحاببات رو­­مان­­دارى ەرەكشە سۇرانىستا. اباي, م.اۋەزوۆ, ءى.ەسەنبەرلين, ا.مارينينا, ب.اكۋ­نين, ا.بۋشكوۆ, س.شەلدون, ا.ديۋ­ما, دج.چەيزدى كەلۋشىلەر ءجيى وقيدى.

ايتا كەتەيىك, حاكىم ابايدىڭ 175 جىل­دىق مەرەيتويى قارساڭىندا كىتاپ­حانانىڭ «سويلەيتىن» جانە برايل كىتاپ­تارىن شىعارۋ بولىمىندە «دۇنيەدە ءسىرا, سەندەي جار جوق ماعان» اتتى دىبىس­تاندىرىلعان كىتابى مر3 فورماتتا, نۇكتەلى-بەدەرلى برايل قارپىندە ەكى تومدىق شىعارمالارىنىڭ 2-ءشى تومى «اباي» (ولەڭدەر, اۋدارمالار, پوەمالار), م.اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومان-ەپوپەياسىنىڭ 3-تومى (قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە) جارىققا شىقتى.

كىتاپحانا ومىرىندە كۇرمەۋلى ماسەلە­لەر دە جوق ەمەس. ايتالىق, تەحنيكا­لىق جابدىقتاردى جاڭارتۋ, كىتاپ قورىن جىل سايىن جاڭا كىتاپتارمەن تولىقتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق رەسەي ەلىنەن تاپسىرىسپەن الىناتىن ادەبيەتتەر, مەرزىمدى باسىلىمداردىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەي, قايتا وقۋعا ءجيى جارامسىز بولىپ قالاتىنى دا راس.

زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازامات­تارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق كىتاپحانا باسشىسى اسحات بايۇزاقوۆ قازاقتىلدى كىتاپتاردىڭ تاپشىلىعى ارنايى باسپا­حانانىڭ جوقتىعىنان دەيدى.

«كىتاپحاناداعى كىتاپ قورى, نەگىزىنەن كەڭەس كەزىنەن قالعان كىتاپتاردان تۇرادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان بەرى كىتاپ قورى, اسىرەسە قازاقتىلدى كىتاپتار تىم از كولەم­دە تولىقتىرىلدى. كەڭەس ۋاقىتىندا الماتى قالاسىنداعى زاعيپتار قوعا­مى­نىڭ ارنايى باسپاحاناسى بولدى. كەيىن جەكەشەلەندىرۋ ناۋقانىنا باسپا­حانانىڭ عيماراتى دا ىلىكتى. سودان بەرى زاعيپ جاندارعا ارنالعان ارنايى كىتاپحانالارعا قازاقتىلدى كىتاپتار باسىلىپ شىعارىلعان جوق. قازىرگى تاڭدا كىشىگىرىم باسپاحانالار بار. ولار جىلىنا تەك 15-20 كىتاپ باسۋعا قاۋقارلى. الايدا بۇل باسپاحانالاردىڭ كىتاپ ساپاسى تومەن. ياعني قاتتى مۇقابامەن ەمەس, جۇقا مۇقابامەن عانا شىعارادى», دەدى كىتاپحانا باسشىسى.

سونداي-اق ول الداعى ۋاقىتتا كىتاپ­حانا جانىنان باسپاحانا اشىلۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ايتتى.

«بىلتىر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى ماسكەۋ مەن تاشكەنت قالالارىنا باسپاحانا سالاسىندا تاجىريبە الۋ ءۇشىن بارىپ قايتتىق. ناتيجەسىندە, ءبىز بيىل مينيسترلىككە ۇسىنىس جىبەردىك. ونىڭ ۇستىنە بىلتىر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا كىتاپحانانىڭ جانىنان باسپاحانا اشىلادى دەگەن ەدى. وسىعان وراي ءبىز قازىر قۇجاتتارىن جيناپ, مينيسترلىككە جوباسىن وتكىز­دىك. ەگەر باسپاحا­نا اشىلاتىن بولسا, نەگىزىنەن سۇرانىسقا ساي برايل جۇيەسىندەگى قازاق تىلىندە­گى كوركەم ادەبيەتتەر, مەكتەپ وقۋشىلارى­نا ارنالعان وقۋلىقتار, بالالار شىعار­مالارى باسىلادى», دەيدى ا.بايۇزاقوۆ. 

كەيىنگى جىلدارى زاعيپتار قوعامى ارنايى كىتاپتار شىعارۋ ءىسىن قولعا العانى بەلگىلى. 2019 جىلدان باستاپ «جىلى ۇيا» وڭالتۋ ورتالىعىنا قاراستى قۇرىلىم رەتىندە ارنايى باسپاحانا اشىلعان. وندا رەسپۋبليكاداعى ارنايى كىتاپحانالاردىڭ سۇرانىسى بو­يىنشا كىتاپتار شىعارىلادى. قوعامدىق ۇيىمنىڭ وكىلى گۇلبارشىن بالعوجينا باسپاحانا جۇمىسىن كەڭەيتۋ جوسپاردا بار ەكەنىن ايتتى.

«ماسەلەن, 2021 جىلى بەس كىتاپحا­نانىڭ تاپسىرىسى بويىنشا جۇمىس جاسادىق. ياعني بىلتىر 1 760 تۇبىرتىك (برايل جۇيەسىندە ءبىر كىتاپ بىرنەشە بولىكتەن تۇرادى. مىسالى, جەتى كىتاپقا تاپ­سىرىس بەرىلسە, ول 34 كىتاپ بولىپ شى­عارىلادى) باسىلىپ شىقتى. ال قازىر 100-گە جۋىق اتاۋلى كىتاپ دايىن. ار­نايى كىتاپحانالار وزدەرى تاڭداپ الادى. بۇگىندە كوبىنەسە قازاقتىلدى كىتاپتار (كوركەم ادەبيەت, جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان وقۋلىقتار) شىعارىپ جاتىرمىز. الداعى ۋاقىتتا باسپاحانانى جەكە ۇيىم رەتىندە وڭالتۋ ورتالىعىنان بولەك شىعارامىز», دەدى ول.

بۇل جوبا زاعيپتار قوعامىنىڭ قول­داۋىمەن عانا ىسكە اسىپ وتىر. ال ارنايى كىتاپ­حانالار مەملەكەتتىك مەكەمە بول­عان­دىقتان, كىتاپتاردى ساتىپ الادى. ايتا كەتەيىك, اتالعان قوعام مەم­لەكەتتىك بيۋد­جەتتەن تىكەلەي قارجىلاندى­رىل­مايدى. باسقا ۇيىمدار سەكىلدى تەندەرگە قاتىسىپ, اقشا تاۋىپ وتىر. ودان بولەك, باسپاحانا جۇمىسىنان تۇسەتىن تابىس تا بار. ماسەلەن, جايپاق باسپالى ءبىر بەتتى نۇكتەلى-بەدەرلى قارىپكە اۋىستىرۋ قۇنى – 220 تەڭگە. ءبىر كىتاپتىڭ جالپى سوماسى بەت سانىنا بايلانىستى. باسپاحانا بىل­تىر قىزىلوردا وبلىسىنداعى ارنا­يى كىتاپحاناعا 7 اتاۋ – 33 تۇبىرتىكتەن تۇرا­تىن كىتاپتى 237 912 تەڭگەگە ساتقان.

ەسكە سالايىق, بىلتىر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى زاعيپ جانە كوزى ناشار كورەتىندەرگە ارنالعان كىتاپحانالار قورى ۇلعايتىلاتىنىن ايتقان ەدى. ناقتىلاساق, «مينيسترلىكتىڭ 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتتىك جوسپارىندا جىل سايىن زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان رەس­پۋب­ليكالىق كىتاپحاناعا برايل پرين­تەرى مەن ءبرايلدىڭ ءپورتاتيۆتى تاك­تيل­دى ديسپلەيلەرىن, ماتەريالدىق ەمەس اك­تيۆتەردى ساتىپ الۋ ءۇشىن جانە كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋعا ءتيىستى قاراجات قاراس­تىرىلعان», دەگەن بولاتىن ۆيتسە-مي­نيستر ن.داۋەشوۆ. اتالعان قۇزىرلى ورگان­نىڭ باعدارلاماسى ىسكە اسىپ جاتسا, جو­عارىدا اتالعان ماسەلەلەردىڭ شە­شىلۋى­نە ىقپال ەتەر ەدى. ەل الدىندا اي­تىلعان ۋادەنىڭ ورىندالۋىن اسىعا كۇتەمىز.

P.S. بۇل ماقالادا زاعيپ جانداردىڭ ومىرىنە قاتىستى بارلىق ماسەلە قامتىلعان جوق. ولاردىڭ كىتاپ وقۋىنان بولەك الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق احۋالىندا دا كۇرمەۋلى تاقىرىپتار جەتەرلىك.