ەكونوميكا • 16 قاڭتار، 2022

تەڭگەنى تۇراقتاندىرۋ ءھام ينفلياتسيانى تومەندەتۋ امالدارى

145 رەت كورسەتىلدى

ءتول ۆاليۋتامىز جانە ونىڭ ىشكى نارىقتا قىم­بات­تاۋىنا قاتىستى ەكى ماسەلەنى ءبىر تاقىرىپ ەتۋى­مىزدىڭ ەش قۇپياسى جوق. ەكەۋى ءبىر-بىرىنە باي­لان­عان قۇرالدار، تيى­سىن­شە ولاردى ءبولىپ قارا­ماي، ورتاق ساراپتاۋ تيىم­دى­رەك.

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي، «ەQ»

«گاز 50»-مەن باستالىپ، كەيىن «قاڭتار ب ۇلىگىنە» ۇلاس­قان وقيعالار ءسال بول­ما­عاندا ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكو­­نومي­كالىق احۋالدى تالتى­رەكتەتىپ جىبەرە جازدادى. ەلىمىزدەگى ەڭ دامىعان قا­لانىڭ ءبۇ­لىنۋى ينۆەستيتسيالىق تار­تىم­دى­لىعىمىزعا ۇل­كەن سوققى بولعانى انىق. سوندىقتان، وسىن­شا­لىقتى زالال كەلتىرگەن قۇقىق بۇ­زۋ­شىلاردىڭ انىق­تالىپ، تيىسىنشە جازالانۋى كەرەك. ايتپەسە كاسىپكەرلەر مەن ين­ۆەس­تورلاردىڭ ءبىزدىڭ ەكو­نوميكاعا دەگەن سەنىمى قاي­تا ويانبايدى.

46556

– قازىر حالىقارالىق قارجى نارىق­تارىندا قازاقستاندىق كوم­پانيالاردىڭ اكتسيا قۇنى قالپىنا كەلىپ، ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز وبليگاتسيالار تارتىمدىلىعى نىعايىپ جاتىر. بۇل سىرتقى ينۆەستورلار تاراپىنان قازاقستان ەكونوميكاسىنا دەگەن سەنىم مەن ءۇمىتتىڭ ورالا باستاعانىن اڭعارتادى. بىراق شەتەلدىك ينۆەستور ەندى بۇدان بىلاي بىزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدى ەكى شو­قىپ، ءبىر قاراپ تەكسەرىپ، زەرتتەۋ­گە كوشەدى، – دەيدى ساراپشى دياس قۇماربەكوۆ بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا.

ال AERC Beta LLP باس ديرەكتورى عالىمجان ايتقازيننىڭ سوزىنە قاراعاندا، ۇلتتىق بانك پەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (قنردا) تاراپىنان قابىلدانعان ۋاقتىلى شەشىمدەر ارقىلى ەكونوميكا الاپات سىلكىنىستەن امان قالدى.

789998

– نەگىزىنەن، قنردا تىكەلەي جانە كەرى رەپو وپەراتسيالارى سياقتى قولجەتىمدى قۇرالداردى، دەپوزيتتىق اۋكتسيوندى قولدانۋعا، ۇلتتىق بانكتىڭ (ۇب) قىسقا مەرزىمدى نوتتارىن شىعارۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى. ءوز كەزەگىندە ۇلتتىق بانك ىشكى جانە سىرتقى نارىق قاتىسۋشىلارى تاراپىنان تەڭگەگە دەگەن سەنىم نىعايۋى ءۇشىن جاعداي تولىق تۇراقتالعانشا ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيا جۇرگىزەتىنىن، ءسويتىپ قارجىلىق تۇراقتىلىق پەن ۆاليۋتا نارىعى بالانسىن رەتتەۋگە دايىن ەكەنىن ايتتى. ناتيجەسىندە، قازاقستان قور بيرجاسىنداعى (KASE) العاشقى ۆاليۋتالىق ساۋدا ءساتتى، ەشقانداي داۋ-دامايسىز ءوتتى، – دەيدى ع.ايتقازين.

ۇلتتىق بانك پرەزيدەنتتىڭ جەكەلەگەن تاۋارلار مەن قىزمەتتەر باعا­سىن 180 كۇن بويى وسىرمەۋ تۋرا­لى تاپسىرماسى ىشكى تۇراقتى­لىققا وڭ اسەر ەتەدى دەپ سانايدى.

– وسى رەتتە قاداعالاۋشى پىكى­رى­مەن تولىق كەلىسەمىن. مۇنداي مۇم­كىندىكتى يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ، الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى قىسقارتۋ، مونوپوليانى جويۋ، كو­لەڭ­كەلى ەكونوميكامەن كۇرەسۋ جانە نارىقتا باسەكەنى ارتتىرۋ سياق­تى ىشكى ينفلياتسيا فاكتور­لارىن شەشىپ الۋعا پايدالانۋ كە­رەك. ياعني باعا رەتتەۋدى قالىپ­تى جانە نارىقتىق قۇبىلىس دەپ قار­ا­ماي، مۇنى (پرەزيدەنت ءمورا­توريىن. – رەد) ءارى قاراي باعا وسى­مى­مەن كۇرەستەگى ترانزيتتىك كەزەڭ دەپ قاراستىرۋ قاجەت. ءدال وسى با­عىت­­­تاعى ارەكەتتەر عانا قىس­­قا مەر­زىم­دى پەرسپەكتيۆادا مىق­تى ءارى نىق تەڭ­گە كۋرسىن جا­ساپ، ينف­­ل­­يا­تسيا­نى تۇ­راقتى تومەن­گى دەڭ­­گەيگە تۇسىرە الادى، – دەدى Teng­enomika Teleg­
ram-كانالى­نىڭ اۆتورى.

بازالىق مولشەرلەمەنى كوتەرۋ بانك نەسيەلەرىن قىمباتتاتىپ جىبەرەتىنى بەلگىلى. سوعان قاراماس­تان ينفلياتسيامەن كۇرەس ءۇشىن ۇلت­تىق بانك 2021 جىلدىڭ قىركۇيە­گى­نەن بەرى بازالىق ستاۆكانى بىر­نەشە رەت جوعارىلاتتى. بۇل اقشا-نەسيە ساياساتى ءوز جەمىسىن بەرە مە؟

– وپتيمالدى بازالىق ستاۆكانى ەسەپتەۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق مودەل قولدانىلادى. مىسا­لى، ماكروەكونوميكالىق كورسەت­كىش­تەر نەگىزىندەگى قازىرگى مونەتار­لىق جاعدايدى تالداۋعا QPM (توقساندىق بولجاۋ مودەلى) مۇم­كىندىك بەرەدى. AERC ەسەپتەۋىنشە، 4-6 پايىز ينفلياتسيا مەجەسىنە جەتۋ ءۇشىن TONIA-نى (تاۋەكەلسىز مول­شەرلەمە. – رەد) 11-12 پايىز­عا دەيىن كوتەرۋ كەرەك، دەمەك بازالىق ستاۆكانى كەم دەگەندە 10-10،5 پايىزعا دەيىن جوعارىلاتۋ قاجەت بولادى. قازىر بازالىق ستاۆكا – 9،75 پايىز. ياعني قاداعا­لاۋ­شىدا جاقىن ارادا ونى تاعى كوتەرەتىندەي الەۋەت بار، – دەيدى د.قۇماربەكوۆ.

ال تەڭگە كۋرسى 430-440 شە­گىن­دە بولادى دەگەن بولجام بار.

«قازىرگى ماكروەكونوميكالىق احۋالدى ەسكەرە وتىرىپ ايتساق، تەڭگە كۋرسىنا اسەرىن تيگىزەتىن نەگىز­گى فاكتورلار – ەلدەگى گەوسايا­سي جاع­داي جانە COVID-19-دىڭ جاڭا شتامى. بۇلار ەنەرگيا تاسىمال­داۋشىلار باعاسىنا اسەر ەتەدى. بىراق وسى ەكى فاكتور دا اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە قيىندىق تۋدىرمايدى جانە تەڭگە كۋرسىنىڭ كۇرت كوتەرىلۋىنە ىقپال ەتپەيدى. ۇلتتىق بانكتىڭ نەگىزگى قۇزىرەتى – تاۋارلار مەن قىزمەتتەر باعا­سىنىڭ تۇراق­تىلىعىن ساق­تاۋ. سوندىقتان ۇلت­تىق بانك سايا­ساتى ەلدىڭ ينۆەس­تي­تسيالىق تار­تىم­دىلىعىنا تىكە­لەي اسەر ەت­پەيدى، بۇل – باسقا مەملەكەت­تىك ور­گان­داردىڭ مىندەتى. دەسە دە اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ قاتاڭ­دانۋى ەكونوميكالىق دامۋ مەن تارتىمدىلىقتى باياۋلاتىپ تاس­تايدى دەۋگە بولماس. ويتكەنى قازاق­ستاندا نارىقتىق ستاۆكا­دان، كەيدە ءتىپتى بازالىق ستاۆكادان تو­مەن پايىزدىق مولشەرلەمەمەن قار­­­جى­لاندىرىلاتىن مەملەكەتتىك باع­دارلامالار بار» دەيدى ول.

165634

ساراپشى اسەت ناۋرىزباەۆ بول­سا، الەمدىك ينفلياتسيامەن كۇرە­سۋدى دوعارۋ كەرەك دەگەن پىكىردە.

– ءبىز قالاي كۇرەسسەك تە اقش-تان كەلگەن ينفلياتسيانى جەڭە المايمىز. تسەمەنت، مەتالل، ازىق-ت ۇلىك، شەكارادان كىرگىزىلەتىن تاۋار­دىڭ ءبارى اۆتوماتتى تۇردە قىم­باتتاپ كەتەدى. ءبىز بەكىتىپ العان ستاۆكالارىمىزبەن ول قىمبات­شىلىققا قارسى تۇرا المايمىز. وزگە ەلدەر دە بۇل تۇيتكىلمەن بەت­پە-بەت كەلىپ جاتىر. ولار اقشا­لاي تابىستى يندەكستەۋ نەمەسە تى­كە­لەي تولەمدەر ارقىلى تۇر­مى­سى تومەن توپتاردىڭ تابى­سىن ارت­تىرىپ جاتىر. ال ىشكى ينف­ليا­­تسيا ستاۆكاعا، ەكسپورتتىق جانە يم­پورت­تىق اعىنعا، ساۋدا سەرىكتەس ەل­دەردىڭ بالانسىنا تاۋەلدى، – دەيدى ول.

465546

قارجىگەر راسۋل رىسمامبەتوۆ­تىڭ ايتۋىنشا، بازالىق ستاۆكانى قازىرگى 9،75 پايىزدان جوعارى كوتەرە بەرۋ ەندى ايتارلىقتاي پايدا اكەلمەيدى.

– تەڭگەگە دەگەن سەنىمدى ارتتىراتىن قىسقا مەرزىمدى قۇرال – دەپوزيت، قۇندى قاعاز دەگەن سياقتى تەڭگە قۇرالدارىنا دەگەن ستاۆكانى كوتەرۋ. مۇنداي قادام اتالعان قۇرالداردى سالىم ءۇشىن ءتيىمدى ەتە تۇسەدى جانە مۇنى بازالىق ستاۆكا­نى جوعارىلاتۋ ارقىلى ىستەۋ دە مىن­دەتتى ەمەس. قازىرگى 9،75 پا­يىز تو­لىق­تاي جەت­كىلىكتى. ونىڭ ۇستىن­ە قازىر مۇناي باعاسى جاقسى وسە باس­تادى، بۇل دا تەڭگەنىڭ بەرىك­تىگىنە اسەر ەتپەك. مەنىڭشە، تەڭگەگە قا­تىس­­تى تۇسىن­بەۋشىلىك ەلدەگى ەرەۋىل سال­دارىنان تۋىنداپ كەتتى. ەن­دى تەڭ­گە السىرەي قويادى دەگەنگە قا­تىس­­تى العا تارتا قويار دايەك جوق. اقش فە­دە­رالدى رەزەرۆ جۇيەسىنىڭ كەلە­سى وتىرىسىنا دەيىن. ال ول 25-26 قاڭ­تارعا جوسپارلانعان، – دەيدى ساراپشى.

1654563

ەكونوميست مۇرات تەمىرحانوۆ تا وپتيميستىك كوزقاراستا.

– سوڭعى ۋاقىتتا مۇناي باعاسى باررەلىنە 80 دوللاردان اسا باستادى. مۇناي باعاسى 50 دوللاردان اسسا قازاقستاننىڭ تولەم بالانسى كەرە­مەت جاعدايدا تۇرادى. قازىرگى احۋال­دا (باررەلىنە 80 دوللار) مۇ­ناي ەكسپورتتاۋشىلارى دوللاردى ەركىن پايدالانۋدا جانە تەڭگە كۋرسى نىعايۋى كەرەك. ەلدەگى ميتينگ پەن تارتىپسىزدىك ءبىزدىڭ ىشكى ساۋ­دا قىزمەتىمىز بەن تولەم بالانسىنا وتە ءالسىز اسەر ەتتى. قازىر تەڭگە كۋرسىنا جاعىمسىز اسەر ەتىپ تۇرعان بىردەن ءبىر فاكتور – ەلدە بولعان جاعدايعا بايلانىس­تى كۇرت كۇشەيگەن ستاندارتتى دەۆال­ۆاتسيالىق كۇتۋلەر عانا. قازاق­ستانداعى جاعداي تولىق تۇراق­تالدى جانە ءارى قاراي احۋال نا­شار­لامايدى. مۇنداي كەزدە ايىر­باستاۋ بەكەتىنە جۇگىرىپ، ۆاليۋ­تا ساتىپ الۋدىڭ ءمانى جوق. ۇلت­تىق بانك ءوزىنىڭ ۆاليۋتالىق ينتەر­ۆەن­تسيالارىمەن ىقتيمال تولقۋ­دى تەز ارادا باسادى، – دەيدى ەكونوميست.

13 قاڭتار، ساعات 11:00-دەگى جاع­داي بويىنشا KASE-دە 1 دوللار 433،39 تەڭگەگە ساۋدالاندى. ال 2021 جىل­دىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينفل­يا­تسيا 8،4 پايىزدى قۇرادى. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى – 9،9، ازىق-ت ۇلىك ەمەس تا­ۋارلار – 8،5، اقىلى قىزمەتتەر 6،5 پايىزعا قىمباتتاعان.

سوڭعى جاڭالىقتار

وتكەن تاۋلىكتە 8 ادام كۆي جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:35

ۇقساس جاڭالىقتار