ءسۇت بۇلاعى قىستا دا تارتىلمايدى

قىس ايلارىندا, ادەت­تە, مالدىڭ ءسۇتى ازايادى. دۇكەن­دەردە ءسۇت ونىمدەرىنىڭ باعاسى ءوسىپ, ونىڭ ۇستىنە تاپشىلىعى ءبىلىنىپ قالا­تىن. قازىر وبلىستا ول كۇن­دەر­دىڭ سيپاتى ۇمىتىلعان. قاي دۇكەنگە بارساڭىز دا قوستاناي, رۋدنىي قالا­لارىنداعى ءسۇت زاۋىتتارى وندىرگەن ءسۇت, ايران, ىرىمشىك, سۇزبە, قاتىق, قويى­تىلعان ءسۇت سەكىلدى ءتۇرلى اتالىمداعى ونىمدەر تولىپ تۇرادى, باعاسى دا ءوز­گەر­مەيدى. مولشىلىق. ونىڭ بارلىعى دا ءسۇت بۇلاعىن سەلدەتىپ وتىرعان شارۋاشىلىقتاردىڭ ار­قاسى. زاۋىتتار قانشا وزىق تەحنولوگيا پايدالانعانمەن ءسۇت مول بولماسا نە ىستەر ەدى؟ وبلىستا ءسۇت مولشىلىعىن جاسايتىن يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسا باستاعانىنا 6 جىل بولدى. فەدوروۆ, دەنيسوۆ, قوستاناي اۋداندارىنداعى «تۇرار», «سارىاعاش», «سادچيكوۆ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى جىل سايىن ءونىمدى ارتتىرىپ كەلەدى. مىسالى, وتكەن جىلى «تۇرار» تاۋارلى ءسۇت فەرماسى 4000 توننا ءسۇت تاپسىرعان. ءار سيىردان جىلىنا ورتاشا 6 مىڭ ليتر ءسۇت ساۋادى. وبلىستا يننوۆاتسيالىق تاۋارلى ءسۇت فەرمالارىنىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدى. مى­سالى, جاقىندا فەدوروۆ اۋدانىندا «بەك+» اتتى تاعى ءبىر ءسۇت فەرماسى جۇمىسىن باستادى. قازىر بۇل شارۋاشىلىقتا مىڭ قارالى سيىر ۇستالادى. مۇحيت اسىپ كەلگەن سيىردىڭ قاشارلارى توعىزاق جەرىندە تولدەپ جاتىر. – ءبىز امەريكادان الىپ كەلگەن ءىرى قارانىڭ گولش­تين-فريز تۇقىمى كۇي تال­عا­مايدى. وزگە قۇرلىق­تان اكەلىنگەنىمەن تەز ارادا جەرسىندى, ونىڭ باعىمىندا دا, ساۋىندا دا سونشالىقتى وزگەشەلىك جوق. قورەگى قانداي بولسا دا, ءسۇتىنىڭ قۇنارىن جوعالتپايدى. مايلىلىعى دا, اقۋىزى مەن تىعىزدىعى دا قاشاندا بىرقالىپتى. ءسۇتىنىڭ مولدىعىمەن قاتار ساپاسى دا قۋانتادى, – دەيدى «بەك+» شارۋاشىلىعىنىڭ زووتەحنيگى ەۆگەني پاۆلوۆ. سيىر تۇراتىن, ساۋىلاتىن قورالاردىڭ بارلىعى تۇگەل نەمىس جابدىعىمەن جاب­دىقتالعان. مال قورا دە­مەسەڭ, تازالىعى مەن جى­­لى­لىعىندا ءمىن جوق. قىس­تاعى قاقاعان ايازدا مالعا قاجەتتى تەمپەراتۋرا ۇستالادى. سيىرلاردىڭ تەزەگىنە دەيىن توقتىڭ كۇشى­مەن تازارتىلادى. ياعني, مال قوراداعى جۇمىس قول كۇشىن اسا قاجەت ەتە بەرمەيدى. مال شا­­رۋاشىلىعىنىڭ دامۋى­­­نا ايرىقشا دەن قويۋ ءۇشىن مىنە, وسىنداي زاماناۋي قوندىرعىلار قاجەت. سيىر­لار كومپيۋتەرلەنگەن قۇ­رىلعىمەن ساۋىلادى. تەحنيكا ءتىلىن مەڭگەرگەن مامان­دار ءسۇت ساۋ جۇمىسىن كومپيۋ­تەر ارقىلى باقىلاپ تۇرادى. – بۇرىن ءبارىن قولمەن اتقارۋشى ەدىك. ەندى مىنە, جاڭا تەحنولوگياعا يەك ارتامىز. «كارۋسەلدىڭ» ءبىر اينالىمىنا ءبىر مەزگىلدە 36 باس سيىر جىبەرىلەدى. نەبارى 4 ساۋىنشى ءبىر ساعاتتا 280 باس سيىردى ساۋىپ ۇلگىرەدى. بۇرىن مۇندايدى ويلادىق پا؟ – دەيدى بىزبەن اڭگىمەلەسكەن فەرمانىڭ ساۋىن وپەراتورى يرينا رۋپپ تاڭدانىسىن جاسىرا الماي. قازىر مۇندا كۇنىنە 6 توننا ءسۇت وندىرىلەدى. جوبا تولىق قۋاتىنا ەنگەندە تاۋلىگىنە 8 توننا ءسۇت وڭدەۋ تسەحىنا جول تارتاتىن بولادى. ءاربىر يننوۆاتسيالىق-ينۆەستيتسيالىق جوبا سول ەلدى مەكەن ءۇشىن جاڭاشا سەرپىن اكەلەتىنى انىق. فەدوروۆ اۋدانىنداعى قور­جىنكول اۋىلىندا دا ءبىرتالاي جاڭا ۇيلەر بوي كوتەردى. ەل ومىرىندەگى مۇن­داي ەلەۋلى وزگەرىستى جەر­گىلىكتى تۇرعىندار مەملەكەت باسشىسى ۇستانعان ساياساتتىڭ ناتيجەسى دەپ بىلەدى. – ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆ جولداۋىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن دا­مى­تۋعا كوپ كوڭىل بولەدى. اۋىلدا مالدىڭ قاراسى كوبەيسە, ول اسىلداندىرىلسا, ورتا جانە شاعىن بيزنەس دامىسا اۋىل دا كوركەيەدى. سوندىقتان, جەر­گىلىكتى جەرلەردەگى ءىرى بيزنەس قۇرىلىمدارى دا وزدەرى تۇرىپ جاتقان ەلدى مەكەندەردى كوركەيتۋگە كوپ كوڭىل بولە باستادى. سوڭعى جىلداردىڭ وزىندە اۋىلدىڭ دامۋى, ونىڭ الەۋمەتتىك تۇر­مىسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ءبىراز شارالار جۇزەگە استى. ماسەلەن, اۋىلدا ۇلكەن فەرما اشىلىپ, جۇزدەن استام ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. ماماندارعا ارنالعان تۇر­­عىن ءۇي سالىنىپ جاتىر, – دەي­دى قورجىنكول سەلولىق وكرۋ­گىنىڭ اكىمى ەردان ءابدىراحمانوۆ. ەلباسى بيىلعى جول­داۋىندا قاراجات ءتيىم­دى شارتتار ارقىلى شارۋا­لاردىڭ قولىنا دەلدالدارسىز جەتۋ كەرەك دەپ قا­داپ ايتتى. مال ساپاسىن جاقسارتامىن دەگەندەرگە مەملەكەت جاردەمىن اياعان ەمەس. وتكەن جىلى وڭىردەگى تاۋارلى ءسۇت فەرمالارىنىڭ مەملەكەتتەن العان كومەگى 580,3 ميلليون تەڭگەنى قۇراسا, بيىل ونىڭ كولەمىن 644 ميلليون تەڭگەگە ۇلعايتۋ كوزدەلگەن. بۇگىندە وبلىستاعى ءىرى قارا سانى 400 مىڭعا جۋىقتادى. سونداي-اق, الداعى جىلى ءىرى فەرمالار عانا ەمەس, ۇساق قو­جالىقتارعا دا جاردەم ۇل­عاي­ماق. وسى جىلى وبلىستا ارقايسىسى 100, 200 باس­تان سيىرلار ۇستايتىن 16 شارۋا­شىلىق اشىلاتىن بولادى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». قوستاناي وبلىسى.