قازاق دالاسىندا وشپەس ءىز قالدىرعان كۇيشى-كومپوزيتورلار قاتارىندا دينا نۇرپەيىسوۆانىڭ ەسىمى ەرەكشە سۇيىسپەنشىلىكپەن اتالادى. كۇيشى دينا ءوزىنىڭ بۇل ونەرگە قۇشتارلىعىن ءبىر ەستەلىگىندە: «قۇرمانعازىنىڭ كۇيلەرىن بالا كەزىمنەن ەستىپ ءوستىم. بىردە اكەم كۇيشىدەن مەنىڭ ورىنداۋىمداعى كۇيلەردى تىڭداپ, شەبەرلىگىمدى ۇشتاۋعا كومەكتەسۋىن, ۇستاز بولۋىن ءوتىندى», دەپ ەسكە الادى. توعىز جاسىندا اكەسىنەن ۇيرەنگەن ءان-كۇيلەردى مەڭگەرىپ, قاسيەتتى قارا دومبىرانى جانىنا سەرىك ەتكەن دينانى جۇرت سول كەزدىڭ وزىندە-اق «دومبىراشى قىز» دەپ اتاپ كەتكەن ەدى.
كۇيشىنىڭ تىرناقالدى «بۇلبۇل», «بايجۇما», «كوگەنتۇپ» كۇيلەرى وزەگىنەن باتىس ءوڭىرى كۇيشىلىك ءداستۇرىنىڭ سارقىلماس سارىنى ايقىن سەزىلەدى. جاستايىنان داۋلەتكەرەي, ءمۇسىرالى, الىكەي, تۇركەش, ۇزاق, ەسجان, بايجۇما, بالامايساڭ سياقتى داۋلەسكەر كۇيشىلەردىڭ مەكتەبىن مەڭگەرگەن دارىن يەسىنە قۇرمانعازىداي ۇلى كۇيشىنىڭ باتا بەرۋى تەگىن بولماسا كەرەك-ءتى. ونىڭ: «دومبىرانى تارتپاس بۇرىن ەڭ الدىمەن قۇلاق كۇيىن كەلتىرىپ, ابدەن باپتاپ ال», دەگەن اقىل-كەڭەسىنەن شاكىرتىنىڭ دومبىرا تارتىسىنا ايرىقشا ءمان بەرگەن ۇستاز ۇلاعاتىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. دينانىڭ رەپەرتۋارىندا تەك قۇرمانعازىنىڭ عانا ەمەس, اتاقتى داۋلەتكەرەيدىڭ, سوقىر ەسجاننىڭ, الىكەي مەن بالامايساڭ سىندى دالا دانىشپاندارىنىڭ شىعارمالارى دا كوپتەپ كەزدەسەدى. كۇي ءدۇلد ۇلى شەبەرلىگىن شىڭداۋ ماقساتىندا كوپتەگەن ونەر سايىستارىنا قاتىسىپ, قازاق ۇلتتىق كۇي ونەرى ۇلگىسىنىڭ ۇزىلمەي جالعاسۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى. كۇي ورىنداۋشىلاردىڭ كەيىنگى وسكەلەڭ بۋىنىنا قاسيەتتى قارا دومبىرانىڭ قوڭىر ءۇنىن, حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ وزىق ءداستۇرىن تابىس ەتكەن عاجايىپ دارىن يەسى مەرەيتويىندا ورىندالعان شىعارمالار دا سىڭعىرلاعان سىرشىل ۇنىمەن جان باۋرادى.
– شىعارماشىلىق كەشتى وتكىزۋدەگى ماقساتىمىز – مەرەكەنى جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ, كۇيشى مەرەيتويىن ويداعىداي قورىتىندىلاۋ, حالقىمىزدىڭ ءداستۇرلى مۋزىكالىق اسپاپتىق مۇراسىن ۇلىقتاپ, وسكەلەڭ ۇرپاقتى دالالىق وركەنيەتتىڭ داۋىلپاز رۋحىندا تاربيەلەۋ, سونىمەن قاتار مۋزىكالىق-پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ورىنداۋشىلىق ءداستۇردىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىن ءارى قاراي لايىقتى جالعاستىرۋ, – دەيدى دومبىرا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, «مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى» باتىرلان ابەنوۆ.
ونەر كەشىندە ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ايمان مۇساقوجاەۆا كۇيشىنىڭ وشپەس ونەرى مەن ونەگەلى عۇمىرى تۋرالى باياندادى. كۇيشىنىڭ شوبەرەسى, «كۇي اناسى» قورىنىڭ باسشىسى تولەگەن قۋانىشەۆ وسى باعىتتا اتقارىلعان ءىس-شارالار ءۇشىن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە, كومپوزيتورلار وداعىنا, كۇيشىلەر وداعىنا, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنە, حالەل دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتى مەن د.نۇرپەيىسوۆا اتىنداعى اكادەميالىق كوللەدجگە, سونداي-اق وسكەمەندەگى ورالحان بوكەي اتىنداعى ونەر شىعارماشىلىعى ۇجىمىنا العىس ءبىلدىردى. كۇيشى اپامىزدىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان مەرەكەلىك تارتۋلار اڭگىمەگە ارقاۋ ەتىلدى. سونىڭ ءبىرى, استاناداعى كۇيشى دينا كوشەسى بويىندا بوي كوتەرگەن, تۇلعا بەينەسى شىنايى بەدەرلەنگەن ەڭسەلى ەسكەرتكىش دەۋگە تولىق نەگىز بار. بەلگىلى ءمۇسىنشى جالىن باۋىرقاننىڭ بۇل تۋىندىسى كۇي اناسىنا عانا ەمەس, جالپى قازاق حالقىنىڭ ونەرىنە, سونىڭ ىشىندە كۇيدىڭ قۇدىرەتىنە كورسەتىلگەن قۇرمەت رەتىندە قابىلداندى.
جالپى, بيىل 100-دەن اسا ءتۇرلى دەڭگەيدە ءىس-شارا وتكىزىلسە, سونىڭ تورتەۋىنىڭ عىلىمي-تاجىريبەلىك جانە تەوريالىق كونفەرەنتسياعا ارنالۋى كۇيشى مۇراسىن زەرتتەپ, زەردەلەۋ ءىسىنىڭ ىلگەرىلەي تۇسكەنىن ايعاقتايدى. مۇنىمەن قاتار كۇي بۇلب ۇلىنا ارناپ ءۇش كىتاپ جارىق كوردى. اتاپ ايتار بولساق, «كۇي اناسى دينا» (اۆت. ت.قۋانىشەۆ), «دينا نۇرپەيىسوۆا» (اۆت. ا.سيتاليەۆ, ا. ۇلكەنباەۆا), «دينا, اسەم قوڭىر» (اۆت. ك.ساحارباەۆا). بۇل كىتاپتاردىڭ بارلىعى زاماناۋي تالاپتارعا ساي ساندىق فورماتتا كيۋار كودتارمەن, ەلەكتروندى فلەشكالارمەن باسىپ شىعارىلعان.
تاعى ءبىر ايرىقشا اتاپ وتەتىن جايت, «دەگدار» قورى وتكىزگەن قايىرىمدىلىق شاراسى بارىسىندا شەبەرلەرگە ارنايى تاپسىرىسپەن جاساتىلعان 160 دومبىرا ونەر مەكتەبى تۇلەكتەرى مەن از قامتىلعان وتباسىلارىنداعى ورەندەرگە «استانا وپەرا» تەاترىندا سالتاناتتى جاعدايدا تابىس ەتىلدى. «كازاقكونتسەرت» بىرلەستىگىمەن بىرگە ۇلت-اسپاپتار وركەسترلەرىنىڭ جانە كۇيشىلەردىڭ اراسىندا چەللەندج ۇيىمداستىرىلىپ, وعان 10-نان اسا ونەر ۇجىمى مەن 20-عا جۋىق كۇيشى قاتىستى. «ەگەمەن قازاقستان», «كازاحستانسكايا پراۆدا», تاعى دا باسقا باسىلىمدار مەن ينتەرنەت بەتتەرىندە 75-كە جۋىق ماقالا, سۇحبات جارىق كوردى. باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جاناقالا اۋدانىندا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ايتجان توقتاعاننىڭ توراعالىعىمەن د.نۇرپەيىسوۆا اتىنداعى رەسپۋبليكالىق كۇيشىلەر بايقاۋى وتكىزىلىپ, جاس كۇيشىلەر ونەرىنە قامقورلىق كورسەتىلدى. «كۇي اناسى» قورى شەبەرلەر قولىنان شىققان سۋ جاڭا دومبىرانى 30-عا جۋىق جاس كۇيشىگە تابىس ەتتى. بەلگىلى كومپوزيتور, قوبىزشى القۋات قازاقباەۆ قوبىز بەن فورتەپيانوعا ارناپ مۋزىكالىق شىعارما جازسا, اقىن ايباتىر سەيتاق ولەڭ ارنادى.
– دينا نۇرپەيىسوۆانىڭ سوڭىندا قالعان مول مۇراسى ءالى دە تىنىمسىز زەرتتەۋدى قاجەت ەتەدى. اپامىزدىڭ اسىل مۇراسى تۋرالى دۇنيەلەر الداعى ۋاقىتتا زەرتتەۋشى-عالىمداردىڭ قۇندى ەڭبەكتەرىمەن مۇنان دا مولىعا تۇسەدى دەگەن ۇمىتتەمىز. سوندا عانا ەرەكشە دارىن يەسىنىڭ كۇمبىرلەگەن كۇي-عۇمىرى جاراسىمدى جالعاسا بەرمەك. سونىمەن بىرگە كۇيشى ديناعا ورناتىلعان ەسكەرتكىشتىڭ ماڭىنداعى الاڭدى كەلەشەكتە كۇيشىلەر اللەياسى دەپ اتاۋدى ۇيعارىپ وتىرمىز, – دەيدى ت.قۋانىشەۆ.
ونەر كەشىندە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى د.عىلىموۆتىڭ ديريجەرلىگىمەن قازۇوۋ-ءدىڭ حالىق اسپاپتار وركەسترى كۇيشى دينانىڭ ءىنجۋ-مارجان كۇيلەرىن ورىندادى. بەلگىلى كۇيشى ش.ءابىلتاي, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى ت.الىپباەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى ا.احماديەۆ, ا.مۇزداحانوۆا, حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى ا.توقتاعان, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى م.رىسقاليەۆ ورىنداۋىنداعى جاۋھار تۋىندىلار مارجان سىرى تۇبىنە شوككەن تەڭىز تەكتەس تەرەڭ الەم – كۇي قۇدىرەتىنە بارىنشا باس يگىزدى. ستۋدەنت-جاستار كۇيشى دينا شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كىتاپ جانە دومبىرا كورمەسىنەن كوپ ماعلۇماتتارعا قانىقتى. كەشتى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, كۇيشى جانعالي ءجۇزباي جۇرگىزدى.
