ونەر • 27 جەلتوقسان, 2021

ازاپتى جىلدار شىندىعى

471 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

باس قالانىڭ ەڭ جاس تەاترى – مۋزىكالىق جاس كورەرمەن تەاترىندا ا.ل.ج.ي.ر. تۇتقىندارىنىڭ رۋحىنا ارنالعان جازۋشى, دراماتۋرگ ءمادينا وماروۆانىڭ «CHANEL №5» دەرەكتى دراماسىنىڭ پرەمەراسى ءوتتى. تاريحتىڭ قانمەن جازىلعان قاسىرەتتى پاراقتارىنان سىر شەرتەتىن قويىلىم ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا ساحنا تورىنە شىقتى.

ازاپتى جىلدار شىندىعى

ادامزات تاريحىندا ورىن العان ەڭ ۇلكەن ءھام قاسىرەتتى تەرروردىڭ ءبىرى 1937-1954 جىلدار ارالىعىنداعى ستاليندىك رەپرەسسيا ەكەنى بەلگىلى. ارىستاي الاش ازاماتتارىنىڭ عۇ­مىرىن قيىپ, تالاي جازىقسىز جاندى ءولىم قۇشتىرعان وتكەن عاسىردىڭ قانقۇيلى قايعىسى – قازاق ءۇشىن عانا ەمەس, كۇللى ادامزات ءۇشىن ۇلكەن تراگەديا. تۇتاس ءداۋىردى ءدۇر سىلكىنتكەن قاندى قاسىرەت جىلدارىن اشىق ايىپتاپ, ەلدىك جولىندا قانقۇيلى جۇيەنىڭ قۇربانىنا اينالعان قازاق زيالىلارىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋ, سول ارقىلى وتكەننىڭ ىزدەرىنەن ساباق الۋ – بۇگىنگى جاس ۇرپاقتىڭ عۇمىرلىق پارىزى دەسەك, نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنە قاراستى مۋزىكالىق جاس كورەرمەن تەاترىنىڭ كورەرمەنىنە ۇسىنعان كەزەكتى جۇمىسى ۇلت الدىنداعى وسى جاۋاپتى دا ۇلى مۇراتتىڭ ماڭىزدى ءبىر پاراسى ەكەنى انىق.

ۇلتتىق مۇددە مەن ەلدىك ماقساتتى تۋ ەتكەن, وتاندىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ, ونەرىمىز بەن مادەنيەتىمىزدىڭ ىلگەرى­لەۋىنە اتسالىسقان ءا.بوكەيحان, ا.باي­تۇرسىن ۇلى, ب.مايلين, ءى.جانسۇ­گى­روۆ, س.سەيفۋللين, ت.جۇرگەنوۆ, ج.دوس­مۇحامەد ۇلى, م.جۇماباەۆ, ج.اي­ماۋىتوۆ, ش.قۇدايبەردى ۇلى, ج.شانين سىندى وتكەن عاسىر باسىندا قالىپتاسقان قازاقتىڭ ساياسي ەليتاسى «حالىق جاۋى» دەگەن جازىقسىز قياناتپەن قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, اتۋ جازاسىنا كەسىلىپ, ءتىرى قالعاندارى تۇرمەگە قامالىپ, تاۋقىمەتتى تاعدىر كەشكەنىنە تاريح كۋا.

الاشتىڭ مۇڭىن مۇڭداپ, جوعىن جوقتاعان ۇركەردەي ارىستار توبى تۇگەلگە دەرلىك جالعان جالامەن «حالىق جاۋى» اتالىپ, ستاليندىك اكىمشىل-ءامىرشىل جۇيەنىڭ قۇربانى بولسا, ولاردىڭ جارلارى مەن ۇل-قىزدارى دا جازىقسىز قالمادى. ولاردى دا وزبىر قوعام وڭدىرماي ازاپتادى.

كەڭەستىك توتاليتارلىق جۇيە «حالىق جاۋلارىنىڭ» ايەلدەرىن دە ساتقىن ەسەبىندە قاماۋعا الۋ جونىندە بۇيرىق شىعاردى. وسى بۇيرىقپەن ءار ولكەدەن, ءاربىر جەردەن جينالعان 20 مىڭنان استام جازىقسىز ايەل تەمىر تورعا قامالىپ, قازاقستان اۋماعىنداعى كارلاگ-تىڭ بولىمشەسى سانالاتىن «ا.ل.ج.ي.ر.» لاگەرىندە (اكمولينسكي لاگەر جيون يزمەننيكوۆ رودينى) جازالارىن وتەدى. الاش ارىستارى جارلارىنىڭ لاگەردە وتكىزگەن ازاپتى كۇندەرى – شىن مانىندە تاريحتىڭ ۇلكەن تراگەدياسى.

مۋزىكالىق جاس كورەرمەن تەاترى ساحنالاعان «CHANEL№5» دەرەكتى دراماسىنا – اياۋلى ارىستارىنىڭ يدەياسىنا, ومىرلىك مۇراتتارىنا ادالدىق تانىتىپ, سول ءۇشىن «ا.ل.ج.ي.ر.»-گە ايدالىپ, نازىك تاعدىرلارى تالكەككە تۇسكەن, قيلى ساتتەردە جان سارايلارىنا داق تۇسىرمەي, ىشكى رۋحىنىڭ مىقتىلىعىن جوعالتپاعان ايەلدەر بەينەسى ارقاۋ بولعان.

قويىلىمدا كەڭەستىك قاتال جۇيەدەن قيانات پەن قورلىق كورسە دە, جىگەرلەرى جاسىماعان, بولاشاققا دەگەن سەنىمى مەن ءۇمىتىن ۇزبەگەن گ.مايلينا, د.ەرمەكوۆا, ج.شانينا, ن.ساتس, ر.مەسسەرەر-پليتسەس­كايا, ك.اندروننيكاشۆيلي, ا.تيميرەۆا, گ.پلاتايس سىندى ازاماتتارىنا ادال اياۋلى جانداردىڭ باستارىنان وتكەرگەن تاۋقىمەتتى تاعدىرى باياندالادى. سپەك­­­­تاكل­­دىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن ا.ل.ج.ي.ر. ارۋلارى وزدەرىنىڭ شىنايى ەستە­لىكتەرىمەن, ومىرلەرىندەگى ساۋلەلى ساتتەرىمەن, شۇعىلالى شاقتارىمەن بولى­سەدى. ولار نەبىر الاساپىران شاقتاردا دا ءوز بويلارىنان ادالدىق پەن تازالىقتى, مەيىرىم مەن ماحابباتى, ومىرگە دەگەن ىڭكارلىك پەن قۇشتارلىقتى جوعالتپايدى. جاسامپازدىقتى تۋ ەتكەن ايەلدەر – كورەرمەندى رۋحاني قۇندىلىق­تاردىڭ, ەركىندىك پەن ازاتتىق سەكىلدى كيەلى ۇعىمداردىڭ تەرەڭىنە بويلاتادى.

دەرەكتى درامانىڭ اۆتورى – م.وما­روۆا, ساحنالىق نۇسقاسىن جاساعان جانە قويۋشى رەجيسسەرى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ا.ماەميروۆ, ستسەنوگرافيا جانە كوستيۋم سۋرەتشىسى ت.وحيكياني (گرۋزيا). سپەكتاكلدە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايرات­كەرى سامال ەسلياموۆا, ماقپال دۇي­سەن, ورازالى يگىلىك, ءدىنيسلام نۇرماعان­بەتوۆ, سالامات مۇقاش, ەلامان يمان­باي, زاميرا ساپار, شىنار قالدىباي, ينابات ريزابەكوۆا, دانا قابىلوۆا, گۇلدانا ابدىسادىق, نۇراي رىسبەكوۆا, ءالفيا حايزۋلليەۆا, داريا بولسانبەك, ءسابيرا سۇگىروۆا, ديانا تۇرجانوۆا باستاعان تەاتردىڭ تالانتتى ارتىستەرى ونەر كورسەتىپ, ازاپتى جىلدار شىن­دىعىن شىنايى جەتكىزدى.

سوڭعى جاڭالىقتار