تاۋەلسىزدىك تۋدىرعان تۋىندىلار

تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىر سوزىندە «بۇگىندى ءتۇسى­نىپ-ءتۇيسىنۋ ءۇشىن دە, بولاشاقتىڭ ديدا­رىن كوزگە ەلەستەتۋ ءۇشىن دە, كەشەگى كەزەڭ­گە كوز جىبەرۋىمىز كەرەك» دەپ ءبارى­مىزدى تىم باي تاريحىمىزعا تەرەڭ بوي­لاۋعا, التىن تامىرىمىزعا ايقىن ۇڭىلۋگە شاقىرادى.

ارينە, ءتول مادەنيەتىمىزدى, ۇلتتىق ادەبيەتىمىز بەن اتا شەجىرەمىزدى ءجيى ناسيحاتتاۋدا ونەردىڭ قاي ءتۇرى بولسىن, ۇلكەن ماڭىزعا يە. سونىڭ ىشىندە جاڭا زامان تالابىنا سايكەس جاس ۇرپاقتىڭ بويىنداعى پاتريوتتىق سەزىمدى ۇنەمى وياتىپ تۇرۋدا وتاندىق كينو سالاسىنىڭ اتقارار ءرولى ەرەكشە. البەتتە, بارلىق فيلم ءبىزدىڭ تاريحي سانامىزدى جاڭ­عىرتىپ, ۇلتتىق كودىمىزعا قوزعاۋ سالدى دەۋ وتىرىك بولار. دەگەنمەن ەگەمەندىككە قول جەتكىزگەن وسىناۋ وتىز جىل ىشىندە ءور رۋحىمىزدى جانىپ, ەرلىك نامىسىمىزدى اتقا قوندىرعان تاريحي فيلمدەر لەگى ۇلتتى ءوز دەڭگەيىندە شىن مانىندە وياتا الدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ۇلت بەت-بەينەسىن قالىپتاستىرۋدا, تاريحي سانانى جاڭعىرتۋدا ەڭ باستى قۇرالداردىڭ ءبىرى – كينو بولدى.

 «قازاقفيلم» – قازاقتىڭ رۋح ورداسى

تاۋەلسىزدىك تاڭىمەن بىرگە ۇلتتىق كينومىز دا جاڭا كەزەڭگە اياق باستى. ەل تاريحىن ەركىن بايانداۋعا مۇمكىندىك اپەرگەن ەگەمەندىك كينو سالاسىن دا جاڭا بەلەسكە كوتەردى. ءبىر عانا ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى تاۋەلسىزدىك العان كۇننەن باستاپ بۇگىنگە دەيىن 600-گە جۋىق كينوتۋىندى شىعارىپ ۇلگەرىپتى. ارينە, ءبىر قاراعاندا بۇل كورسەتكىشكە كوڭىلى تولمايتىندار دا تابىلۋى مۇمكىن. بىراق 600 فيلم ەمەس, ءبىر عانا كينوكارتينانىڭ ءوزى تۇتاس ۇلتتىڭ رۋحىن وياتىپ جىبەرە الاتىن مۇمكىندىگىن ەسكەرسەك, ەگەمەندىكپەن بىرگە ەل نازارىنا ۇسىنىلعان بۇل كوركەم فيلمدەردىڭ جاس ۇرپاققا بەرەرى مول.

سول 600-دەن استام كوركەم ءفيلمنىڭ ىشىندەگى 147-ءسى تولىقمەتراجدى كوركەم فيلم ەكەن. ال التاۋى تەلەۆيزيالىق كور­كەم فيلم, 86-سى قىسقامەتراجدى فيلم, 287-ءسى دەرەكتى فيلم (ونىڭ ىشىندە 8 دەرەكتى سەريال), 76-سى انيماتسيا­لىق فيلم (ونىڭ ىشىندە 1 انيماتسيالىق سەريال, 3 تولىقمەتراجدى انيماتسيالىق لەنتا) تۇسىرىلگەن.

ءيا, تەك تسيفرلاردى سويلەتە بەرسەك وي سورەمىز ونشا قاناعاتتانا قويمايتىنى راس. سوندىقتان جوعارىدا اتاپ كەتكەن كوپ ءفيلمنىڭ ىشىنەن ءبولىپ الىپ بىر­نەشە كينوكارتيناعا عانا ازىراق توقتالعانىمىز دۇرىس.

«باتىر بايان»

تاۋەلسىزدىكتى ەندى العان العاشقى جىل­دارى قازاقتىڭ قانشاما عاسىر بويى تاپتالىپ, ەزگىدەن كوز اشپاعان ەڭكىش رۋحى «باتىر بايانمەن» بىرگە قايتا ات­قا قونعانداي بولدى. ءيا, ابايدان كەيىنگى قازاق جىرىنىڭ الىبى ماڭعاز ماع­جان­نىڭ «باتىر بايان» پوەماسى جەلىسىمەن كوگىلدىر ەكران ارقىلى قالىڭ قازاققا جول تارتقان «باتىر بايان» ءفيلمى

تا­ۋەل­­سىزدىكتىڭ تۋىن جەل­بىرەتكەن العاشقى قار­لىعاشتاردىڭ ءبىرى. قازىر ايتۋعا وڭاي بولعانمەن ول كەزدە, ەگە­مەندىكتى ەندى العان, تاۋەل­سىزدىكتىڭ تۇعىرى تولىق بە­كىمەگەن جاس مەم­لەكەت ءۇشىن «با­تىر بايان­داي» كەسەك تۋىندىنى كەنەت كينو­عا اينالدىرۋ قاي جاعىنان بولسىن اسقان ەرلىك بولاتىن. ولاي دەيتىنىمىز, تاۋەلسىزدىك الماي تۇرىپ ماعجاننىڭ شى­عارماسىن كينوعا پايدالانباق تۇر­ماق, ونىڭ اتىن اتاۋدىڭ ءوزى مۇڭ ەدى عوي.

ايتپاعىمىزدى اينالسوقتاپ كە­تۋىمىز مۇمكىن, دەگەنمەن «باتىر بايان» دەگەندە بىرەر اڭگىمە ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. كەشە عانا تورقالى توقسان جاسقا اياق باسقان وبلىستىق «ورتالىق قازاقستان» گازەتى ماعجان جۇماباەۆ اقتالماي تۇرعان كەزدىڭ وزىندە اقىننىڭ «باتىر بايان» پوە­ماسىن ەشكىمنەن تايساقتاماي رەس­پۋبليكادا ءبىرىنشى بولىپ جاريالاپ جىبەرگەن ەكەن. شىعارماسى تۇرماق, اقىن­نىڭ اتىن اتاۋدىڭ ءوزى ول كەزدە وڭاي شارۋا ەمەس. مۇنى اتالعان گازەت رە­داكتورلارىنىڭ ءبىرى, مارقۇم ما­عاۋيا سەمباي: «الاشوردانىڭ انىق مۇراگەرلەرىنىڭ ءبىرى – جايىق بەكتۇروۆ الگى پوەمانى كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ ءجۇرىپ, سول كەزدەگى گازەت رەداكتورى نۇرماحان ورازبەكوۆكە اكەلىپ كور­سەتكەندە, باتىر رەداكتورىمىز «ور­تا­لىققا» جاريالاپ جىبەرىپ, ايدى اسپاننان شىعارعان», دەپ ناقتىلاپ جازادى.

سويتكەن «باتىر بايان» 1993 جىلى رەجيسسەر سلامبەك تاۋەكەلدىڭ قولتاڭ­باسىمەن كوپشىلىككە كوگىلدىر ەكران ار­قىلى جول تارتادى. زاماننىڭ قات كەزىنىڭ وزىندە اسقان شەبەرلىكپەن تۇسى­رىلگەن تاريحي دراما قازاقتىڭ ءور رۋحىن جۇلقىپ وياتقانداي بولدى. ابىلايدىڭ اق تۋىن ۇستاۋشى ءباھادۇر بايان ارقىلى ۇلىق ۇلىستىڭ بەرىك ۇستىنىن كورسەتكەن كينوكارتينا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇڭعىش تابىستارىنىڭ ءبىرى ەدى. كينونىڭ جەلىسىن ەجىكتەپ بايانداۋ كەرەك بولماس. دەگەنمەن باستى رولدەردى سومداعان بەلگىلى اكتەرلەر, بايان ءرولىن مۇلتىكسىز مۇسىندەگەن جۇماحان ابدىقادىردى, باياننىڭ ءىنىسى نوياننىڭ ءرولىن شەبەر ويناعان كەڭەس نۇرلانوۆتى ەل ەسىنە قايتا سالىپ قويساق ارتىق ەتپەيدى. سەبەبى سوناۋ توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا, بۇگىنگىدەي جارق-جۇرق سپەتسەففەكتىلەرسىز-اق ەل رۋحىن اسقاقتاتا بىلگەن ونداي تالانتتاردى ءبىز ءاردايىم ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. بۇل قوس اكتەردى ءالى دە بولاشاقتا تۇسىرىلەتىن جاڭا كينو تۋىندىلارعا ارنايى شاقىر­تىپ, ەكران ارقىلى حالىقپەن ءجيى قاۋىش­تىرىپ تۇرعان ءجون. ءفيلمنىڭ ستسەناريىن جازعان بەلگىلى جازۋشى سماعۇل ەلۋباي. ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىنىڭ وزىندە ۇلتتىق سانانى وياتىپ, قازاق حالقىن رۋح تورىنە شىعارعان شىعارما ەل جادىنان ەشقاشان وشپەيدى.

«كوشپەندىلەر»

بۇگىندە وتاندىق كينو سالاسى ايتار­لىقتاي تابىستارعا جەتىپ ۇلگەردى. ارينە, جوعارىدا ايتىپ كەتكەن «باتىر بايان» سياقتى تاريحي فيلمدەر قۇر تاقىردان ءوسىپ شىعا سالدى دەي المايمىز. كەشەگى كەڭەس وكىمەتى تۇسىنىڭ وزىندە «قىز جىبەك» سىندى كلاسسيكالىق كينو تۋىندىلار ءبىزدىڭ ۇلتتىق كينومىزدىڭ سارا جولىن سالماقتى سالا ءبىلدى. سول التىن جەلى ۇزىلمەي بۇ­گىنگە جەتتى. ءبىزدىڭ فيلمدەر قازىردىڭ وزىن­دە حالىقارالىق بەدەلدى كينوفەستيۆال­دارعا ۇنەمى قاتىسىپ, جۇلدەلەر مەن حا­لىقارالىق سىنشىلاردىڭ وڭ پىكىرلەرىن الىپ جۇرگەنىن زور ماقتانىشپەن ايتا الامىز.

سوڭعى 30 جىلدا «قازاقفيلم» كينو­ستۋدياسىنىڭ 200-دەن استام كارتيناسى الەمنىڭ 60 ەلىندە 220-دان استام حالىق­ارالىق فەستيۆالعا قاتىسىپ, 300-دەن استام ءتۇرلى جۇلدەنى, ونىڭ ىشىندە 51 گران-ءپريدى جەڭىپ الىپتى.

سوڭعى بىرنەشە جىلدا قازاق­ستان­دىق رەجيسسەرلەردىڭ كارتينالارى ۆە­نە­تسياداعى, كاننداعى, سان-فران­تسيس­كوداعى, براۋنشۆەيكتەگى, تۋريندەگى, پاريجدەگى, ماسكەۋدەگى «ا» ساناتىنداعى حالىقارالىق بەدەلدى فەستيۆالدارعا جانە الەمنىڭ باسقا دا كوپتەگەن قالا­سىندا كورسەتىلىپ, جۇلدەلەرگە يە بولىپ كەلەدى.

سولاردىڭ ىشىندە الەم نازارىن ەرەك­شە اۋدارعان ءفيلمنىڭ ءبىرى – «كوش­پەندىلەر». 2006 جىلى جارىققا شىققان تاريحي دراما دا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ارقا­سىندا ەكرانعا ەرتەمەن جول العان ۇلت­تىق جوبا بولاتىن. قالاي دەسەك تە اتالعان كينوتۋىندى ءححى عاسىرداعى قازاق كينوسىنىڭ وزىق جەتىستىگىن الەمگە پاش ەتتى. زاماناۋي تەح­نولوگيالاردى با­رىنشا باتىل قولدانىپ تۇسىرىلگەن كوركەم فيلم قازاق حاندىعىنىڭ تاريحي كەزەڭدەرىن, ۇلتى­مىزدىڭ ءXVIIى عاسىر­داعى مەملەكەتتىك ساناسى­نىڭ قالىپ­تاسۋى تۋرالى جاع­داياتتارىن جار­قىن كور­سەتە ءبىلدى. ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن قوسقان حان ابىلاي تاريحى ارقىلى كوشپەلى ۇلى دالا مادەنيەتىن, ولاردىڭ سالت-ءداس­تۇ­رىن, ادەت-عۇرپىن, ءتىلىن, ءدىلىن دۇنيە جۇزىنە جار­قى­­راتىپ الىپ شىقتى. «كوش­پەن­دىلەر» ءفيلمى ار­قىلى ءبىز ۇلت­تىق كينومىزدى جاڭا ساتىعا بيىك­تەتتىك. وتان­دىق اكتەرلەرىمىز شەت­ەل­دىك ماماندار­مەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەي الاتىندىقتارىن بايقاتتى. ءتىپتى الەمدىك كينو جۇلدىزداردان دا اسىرىپ, شەبەر ويناي الاتىن­دىق­تارىن وسى «كوش­پەن­دى­لەر» ارقىلى كوپ اك­تەرىمىز دا­لەل­دەپ شىقتى. «كوش­پەندىلەر» كينوتۋىندىسى قازاقتاردىڭ ازاتتىققا دەگەن اسىل اڭسارىن ايشىقتاعان تاريحي دراما بولاتىن. تاريحي ەپيكالىق لەنتانىڭ رەجيسسەرلەرى تالعات تەمەنوۆ, سەرگەي بودروۆ, يۆان پاسسەر بولسا, ءفيلمدى تۇ­سىرۋدە باس كەڭەسشىلەردىڭ ءبىرى بولعان جازۋشى, ەتنوگراف اقسەلەۋ سەيدىمبەك ەدى.

ءفيلمنىڭ كەيبىر تەگەۋرىندى تىركەس­تەرى ءالى دە جادىمىزدا جاتتاۋلى, سانامىزدا ساقتاۋلى كەلەدى. ايتالىق, ء«بىز مانسۇر ەكەۋمىز قازاقپىز!», «التاي مەن اتىراۋدىڭ اراسىنداعى ۇلان-عايىر القاپ كوشپەندى قازاق جۇرتىنىڭ باعزىدان بەرى ىرگە تەپكەن اتاقونىسى» دەگەن تىركەستەر جاي عانا كينوداعى كەزەكشى سويلەمدەر ەمەس, ءبىزدىڭ جادىمىزدى جاڭعىرتقان جالىندى جازبالار-تۇعىن. سەبەبى سول باستاپقى ءبىر عانا سويلەم ارقىلى ءبىز بۇگىندە يەلىك ەتىپ وتىرعان وسىناۋ كەڭ ساحا­رانىڭ ەجەلدەن قازاق ۇلىسىنا تيەسىلى ۇلى بايسىن ەكەنىن الەمگە ەركىن ايتتىق. سول ارقىلى دۇنيە جۇزىنە كەڭ ساحارا توسىندەگى قازاق جۇرتىنىڭ كۇرەسكەر ەرلىك داڭقىن اسقاقتاتتىق. جوعارىدا دا ايتىپ كەتكەنىمىزدەي, كەيدە ۇلتتىڭ رۋحىن ءبىر عانا ءسوز وياتىپ جاتاتىن كەزدەر بولادى. ءيا, التاي مەن اتىراۋ اراسىنداعى ۇلان-بايتاق دالانىڭ قازاق ەنشىسىندەگى جەر ەكەنىنە ەشكىم داۋ ايتا قويماس. دەگەنمەن ول ءسوزدىڭ جاس ۇرپاق ساناسىنا ماڭگىلىككە جاتتالىپ, جازىلىپ قالۋىنا قاي-قاي­سىمىز دا وسىنداي شتريحتار ارقىلى ۇلەس­كەر بولا بەرۋىمىز كەرەك. ءبىز­دىڭ رۋ­حىمىز قاسيەتتى قارا جەرگە, اتاقونىسقا باي­لانعان. «كوشپەندىلەر» ءفيلمى­نىڭ باستالعان بەتتەگى وسىناۋ ءبىر عانا سويلەمى, دەمەك ءبىزدىڭ ۇلتتىق كودىمىز­دى سوناۋ ەكى مى­ڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا-اق وياتقان رۋحاني جارشى بولاتىن.

 «جاۋجۇرەك مىڭ بالا»

قازاق تاريحىنىڭ قانشاما عاسىرلىق جولىن ءبىر عانا ماقالادا بەس-التى فيلم­گە شولۋ جاساي وتىرىپ ءجۇرىپ وتەم دەۋ بەكەرشىلىك. دەگەنمەن تاۋەلسىزدىك تاڭىمەن بىرگە تالاسا ءجۇرىپ تۇسىرىلگەن تاريحي درامالار ارقىلى ءبىز ءبىرشاما تاريحىمىزدى تاسقا باسىپ, تاسپاعا تاڭبالاپ ۇلگەردىك. سول سۇبەلى ەڭبەكتەردىڭ قاتا­رىندا رەجيسسەر اقان ساتاەۆتىڭ «جاۋ جۇرەك مىڭ بالاسىن» دا اتاپ كەتكەنىمىز ءجون. سەبەبى ەركىن ويلى, ازات ەلدىڭ اڭ­سارلى ۇل-قىزدارىنىڭ جىگەرىن قايراپ, قازاقتىڭ رۋحىن تىرىلتكەن بۇل تاريحي دراما شەتەلدىك اكتەرلەرگە كۇنىمىزدى تۇسىر­مەي-اق كۇردەلى جوبانى ءوزىمىز ەڭسە­رە الىپ شىعاتىنىمىزدى شىن دالەلدەپ بەرگەن شىعارما بولاتىن.

قازاق جاستارىنىڭ ۇلتتىق رۋحىن وياتۋعا, باتىر بابالاردىڭ قاسيەتتى ارۋاق­­تارىن قۇرمەتتەۋگە شاقىرعان تاريحي كوركەم فيلم «كوشپەندىلەردەن» كەيىن اراعا التى جىل سالىپ, 2012 جىلى تۇساۋى كەسىلدى. وتاندىق كينو الەمىنە جارق ەتىپ شىققان جاقسى تۋىندى ءا دەگەننەن ەلدىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ ۇلگەردى.

ەلباسىنىڭ ء«بىز تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى بيىگىندە تۇرىپ, وسى كۇندى ارمان­داعان بابالارىمىزدىڭ بيىك مۇراتتارى الدىندا, جان الىسىپ, جان بەرىسكەن الماعايىپ زامانداردا ازات­تىق ءۇشىن كۇرەسكەن اتالارىمىزدىڭ ءاز اماناتى الدىندا, ەل بوستاندىعى جولىندا قۇربان بولعان ەسىل ەرلەرىمىزدىڭ ماڭگى وشپەس رۋحى الدىندا باسىمىزدى ءيىپ, تاع­زىم ەتەمىز», دەگەن تاعىلىمدى سوزىمەن شىمىلدىعىن تۇرگەن ول كينو كار­تينا ءالى دە وزەكتىلىگىن جويعان جوق. سەبەبى ءبىزدىڭ كۇشىمىز بىر­لىكتە دەسەك, ىمىراسىزدىعىمىز ىنتى­ما­عىمىزعا كەسەل. اتالعان فيلم وسى تۇرعىدان العان­دا الاش بالاسىن ارقاشان بەرەكە مەن ىنتىماققا ۇندەر ۇزدىك كارتينا.

 «قازاق حاندىعى»

ءبىزدىڭ تاريح – ەركىندىككە ۇمتىلعان ۇلى شايقاستارداعى قىلىشتىڭ جۇزىمەن, تۇلپارلاردىڭ بولات تۇياقتارىمەن جازىل­عان قاتپارى قالىڭ اسا كۇردەلى تاريح. ونى كەلەشەك ۇرپاقتىڭ زەردەسىنە توقۋ­دا ءبىر عانا ادەبيەتتىڭ, نە بولماسا ءبىلىم, مادەنيەت سالالارىنىڭ كۇشى ازدىق ەتەدى. سول سەبەپتى دە مەملەكەت ونەردىڭ ءارتۇرلى سالاسىنا قارجى ءبولىپ ءتول تاريحىمىزدى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋدا ۇلكەن جوبالاردى قولعا الدى.

«قازاق ەلى» جوباسىنىڭ «الماس قى­لىش», «التىن تاق» كينو داستاندارى قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىق مەرەي­تويى قارساڭىندا جارىق كورگەن جار­قىن جوبالاردىڭ الدى بولدى. بۇل اۋقىمدى تاريحي جوبانىڭ دا اۆتورى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. تاريحي تۋىندىنىڭ ستسەناريى جازۋشى ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ «كوشپەندىلەر» تريلوگيا­سىنىڭ «ال­ماس قىلىش» رومانىنىڭ نەگىزىندە جا­­زىل­عانىن كوپ­شىلىك جاق­سى بىلەدى. تاريحي كينو­داستاننىڭ قويۋشى رەجيس­سەرى رۇس­تەم ءابدىراش بولسا, اتالعان ۇلت­تىق جو­با­نىڭ ءساتتى جۇ­زەگە اسۋىنا كينو سالاسىندا جۇرگەن نەبىر مايتالمان اكتەر, ءوز ءىسىنىڭ جەتىك ماماندارى جۇمىلدى.

ارينە, قازاقتا تالانتتى اكتەرلەر وتە كوپ. دەگەنمەن سولاردىڭ ىشىندە رە­جيس­سەرلىگىمەن دە, اكتەرلىك شە­بەر­­لىگىمەن دە, ىسىمەن دە, سوزىمەن دە ەل ەگەمەندىگى جولىندا ايانباي تەر توك­كەن تۇلعالاردىڭ ءبىرى – دوسحان جول­جاقسىنوۆ بولدى. ءبىز جوعارىدا اتاپ كەتكەن تۇگەلگە دەرلىك فيلمدە ءتۇرلى وبرازدى ءار قىرىنان شەبەر سومداپ شىققان كوريفەيدى قازاق كينوسىنىڭ قاجىرلى قايراتكەرى دەسەك قاتەلەسپەگەن بولار ەدىك.

ول «قۇنانباي» تاريحي كوركەم ءفيلمى ءۇشىن مەم­لەكەت­تىك سىيلىق­تىڭ لاۋرەاتى اتاندى. بۇل ال­بەتتە, تاۋەل­سىز­دىكتىڭ ءتاتتى جەمىسى بولاتىن. ايتپەسە, سوناۋ كەڭەس زامانىندا ءبىر عانا «قىز جىبەكتىڭ» ءۇش ءتۇرلى نۇسقاسى ءتۇسىرىلىپ, قىراعى كوز تسەن­زۋرادان وتپەي قالعان قانشاما ەڭبەك جەلگە ۇشقان جوق پا؟ كينو سالا­سىنداعى بۇل تۇيتكىل ءالى دە شەشىمىن تاپپاي وتىر. ءبىزدىڭ كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا تۇسىرىلگەن كوپ ءفيلمىمىزدىڭ نەگاتيۆتەرى ءالى كۇنگە دەيىن ماسكەۋدەگى كينو مۇراعاتتاردا جاتىر. ياعني ءبىز ءالى كۇنگە تامسانىپ كورىپ كەلە جاتقان كلاسسيكالىق تۋىندىلاردىڭ بارلىعى دەرلىك دۋبليكات كارتينالار. وسى تۇر­عىدان العاندا تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە كينو سالاسىنا بەرىلگەن زور مۇمكىندىكتەر – ول شىن ونەرگە كورسەتىلگەن ۇلكەن قولداۋ.

ءبىز كوبىنە مەملەكەت ماعان نە بەر­دى دەپ شەتىن ويلاپ شامىرقانىپ جاتاتىنىمىز بار. شىندىعىندا ءبىز مەملەكەتكە نە بەردىك دەپ قارار بولساق, تاۋەلسىزدىكتى بويتۇمار ەتكەن نەبىر دارا ەسىمدەردىڭ ەرەكشە ونەر ءھام ءومىر جولى الدىمىزدان شامشىراق ۇستاپ شىققانداي اسەرگە بولەر ەدى.

ءبىز شىنىمەن دە, بۇل ەگەمەندىكتى بىزگە بەرىلگەن سىي دەپ ەمەس, ەرتەڭگى بولاشاققا امان ساقتاپ اپارۋىمىز كەرەك امانات دەپ قابىلدار بولساق, ونىڭ سالماعىنىڭ قانشالىقتى اۋىر ەكەنىن اڭعارار ەدىك.

كينو سالاسى سول تاۋەلسىزدىكتى كەيىنگى وردالى وتىز جىل مۇعدارىندا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جان-جاقتى ناسيحاتتاي الدى.

ەكرانعا ەركىن ويلى جاس قازاق شىق­تى. ەركىندىكتىڭ ءبورىلى بايراعىن بيىك كوتەرىپ, اسقاق رۋحتى ايبىندى جىرلاي الدى.

«قازاق حاندىعى» كينوداستانى كورسەت­كەندەي, ءبىزدىڭ ازاتتىعىمىز ول – «الماس قىلىشتىڭ» ايبىنىمەن جەتكەن قايىرلى «التىن تاق»!

«توميريس»

جالپى, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز جاس بۋىنى ۇلى دالا توسىندە كوشپەلى عۇمىر كەشىپ, ات ۇستىندە الىپ ساحاراعا يەلىك ەتكەن ساق, عۇن, تۇرك قاعاناتتارىنىڭ زاڭدى مۇراگەرلەرى رەتىندە اسقاق رۋحقا شومىپ ءوستى. ءبىر عانا تۇمار پاتشايىمنىڭ پار­سىلارمەن سوعىسىنداعى ەرلىكتى ىستە­رىن جاتتاپ وسكەن جاس ۇرپاق ەگەمەن­دىكتىڭ ەرەكشە قۇبىلىس ەكەنىن ەركىن سەزىندى.

بۇل رەتتە دە «قازاقفيلم» ۇلى تا­ريح­­تىڭ وسى ءبىر ماڭىزدى مەزەتىن كەلەشەك جاستارعا كەرەمەت كينوكارتينا رەتىندە رۋحاني ازىق ەتىپ ۇسىنا ءبىلدى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن «توميريس» ءفيلمىنىڭ جەتىستىكتەرى تۋرالى ءتىپتى كوپ ايتۋعا بولادى. رەجيسسەر اقان ساتاەۆ تۇ­سىرگەن تۋىندى بىلتىر پاريجدە وت­كەن فرانتسيالىق L’Étrange Festival كينو­فەستيۆالىنىڭ گران-ءپريىن جەڭىپ الدى. وسىعان وراي فرانتسياداعى ەڭ ءىرى اقىلى تەلەارنالاردىڭ ءبىرى Canal+ ارناسى ءفيلمدى كورسەتۋ قۇقىعىن ساتىپ الىپ, پرايم-تايم ۋاقىتىندا كورسەتتى. سونىمەن قاتار جايداربەك كۇنعوجينوۆ باستاعان قازاقستاندىق Nomad Stunts كاسكادەرلەر توبى «توميريس» فيلمىندە تريۋكتەردى قويعانى ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك كاسكادەرلەر اكادەمياسىنىڭ (اقش) بەدەلدى Taurus سىيلىعىن الدى.

ۇلى دالا پاتشايىمى تۋرالى وتان­دىق تۋىندىنى Arclight Films كومپا­نياسىمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ارقا­سىندا امەريكا, ۇلىبريتانيا, تۇر­كيا, يتاليا, يسپانيا, جاپونيا, تاياۋ شىعىس, وڭتۇستىك كورەيا, تمد, سين­گا­پۋر, رۋمىنيا جانە فرانتسيانىڭ ديس­تريبيۋتورلارى ءفيلمنىڭ كورسەتۋ قۇقىعىن ساتىپ الدى.

ءتۇيىن

قورىتا ايتقاندا, تاۋەلسىزدىككە جەتىپ, ەل ەگەمەندىگىن العاننان بەرگى ۋاقىتتا تاسپاعا ءتۇسىپ, تالابى دا, تالعامى دا جو­عارى كورەرمەنگە جول تارتقان ءاربىر كينو كارتينا – بۇل ءسوزسىز تاۋەلسىزدىك تارتۋى.

ءبىز ەل ەگەمەندىگىنىڭ وردالى وتىز جىلىندا قانشاما جەتىستىككە قول جەتكىزدىك. باي مۇرامىزدى تۇگەندەدىك, بايتاق شەكا­رامىزدى بەكىتتىك. كوك تۋىمىزدى ەڭ­سەلەنە كوتەردىك, ءانۇرانىمىزدى اسقاق­تاتا شىرقادىق. وسى قاستەرلى قۇبى­لىس­تاردىڭ بارلىعى ءبىز جوعارىدا اتاپ كەتكەن, كوبىسى ايتىلماي قالعان كوركەم ءفيلمنىڭ تۇگەلىندە دەرلىك ايقىن بەينەلەنگەن.

ءبىز بوداندىقتىڭ بۇعاۋىنان بوساعان بەتتە ارىستارىمىز جۇرەگىمىزگە جاققان جىگەرلى وتقا جىلىندىق, ءبىز الاش يدەياسىنان ءنار العان جاسامپاز ۇرپاقتى دۇنيەگە اكەلدىك, ءبىز تۇران رۋحىن موينىنا تۇمار ەتكەن تەكتى بابالاردىڭ جولىن جالعادىق.

بۇل اسقاق رۋح پەن ايبىندى جىگەردىڭ بارلىعى – ەرتەڭگى جاس ۇرپاققا جول-باعدار بولۋعا ءتيىس.

ءبىز تاريح ارقىلى تامىرىمىزدى تانيمىز.

ەگەمەندىكپەن جەتكەن جەتىستىك­تەرىمىزدى ەسەلەي بەرۋىمىز كەرەك.

وتىز جىلدا اتقارىلعان ورنىقتى ىس­تەردى ورايلى جالعاستىرا بىلسەك, الىنباس اسۋ, باعىنباس بەكىنىس قالمايدى.

ونەردىڭ قاي ءتۇرى بولسىن, الدىمەن, ۇلت­قا قىزمەت ەتكەنى دۇرىس. بۇل رەت­تە ۇلتتىق كي­نو­مىزدىڭ ۇستىنى بەرىك, ۇلاعاتى زور.