ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىندەگى ۇزدىك ۇلگى

الماتىداعى سۇلەيمەن دەميرەل اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت – بۇل باستامانى وڭتايلى ىسكە اسىرىپ وتىرعان بىردەن-ءبىر ءبىلىم وشاعى. قۇرىلعانىنا 25 جىل تولعان ىرگەلى شاڭىراق شيرەك عاسىر بويى ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ كوشباسشى حالىقارالىق پروۆايدەرىنە اينالۋدى ماقسات ەتىپ كەلەدى. دارىستەرىنىڭ باسىم بولىگى اعىلشىن تىلىندە وتەتىن زاماناۋي وقۋ ورداسى بولاشاقتا ءوز ءىسىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى شەبەرىنە اينالاتىن تۇلەكتەرگە قولايلى ءبىلىم ورداسىن قالىپتاستىرىپ وتىر. ايتالىق, جىل باسىندا ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىنان پەداگوگيكالىق قايتا دايارلاۋ بويىنشا ارنايى وقۋ باعدار­لاماسى قۇرىلىپ, العاشقى 20 تالىمگەر كاسىبي شەبەرلىگىن شىڭداۋعا جولداما العان. مەرزىمى التى ايعا جالعاساتىن تولىققاندى وقۋ كۋرسىنان وتكەن ماماندار ەلىمىزدەگى كەز كەلگەن مەكتەپتە زاڭدى تۇردە مۇعالىمدىك قىزمەتكە كىرىسە الادى. ۋنيۆەرسيتەت ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, پەداگوگيكالىق كۋرستان ءوتۋ ءۇشىن 100-گە جۋىق ازامات ءوتىنىم بىلدىرگەن. الايدا ساننان بۇرىن ساپانىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرگەن ۇجىم, تالىمگەرلەر قابىلداۋ ىسىندە جان-جاقتى ىرىكتەۋدەن سۇرىنبەي وتكەندەرگە عانا مۇمكىندىك بەرگەن.

– پەداگوگيكالىق قايتا دايارلاۋ باعدارلا­ماسى پەداگوگيكالىق ءبىلىمى جوق, بىراق مەكتەپتە ساباق بەرگىسى كەلەتىندەرگە ارنالعان. مەكتەپتەردە مۇعالىمدەر تاپشىلىعى ءالى دە بار. اسىرەسە – ينفورماتيكا ءپانى ماماندارى, فيزيكا ينجەنەرلەرى سەكىلدى ماماندىقتار ۇلكەن سۇرانىسقا يە. مەملەكەت قولداۋى ار­قىلى مۇعالىم ماماندىعى سوڭعى كەزدە جاقسى مانساپتىق مۇمكىندىكتەردى بەردى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اتالعان باعدارلاما PGCE قازاقستاندىق انالوگى بولىپ تابىلاتىن زياتكەرلىك ءونىم. بىزگە تاپسىرۋ ءۇشىن تالاپكەردىڭ جوعارى, نە ورتا ءبىلىم ال­عانىن راستايتىن قۇجاتى بولۋى قاجەت. وعان قوسا اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋى كەم دەگەندە ا2 دەڭگەيىنەن تومەن بولماۋى ءتيىس. ونى راستايتىن سەرتيفيكات تالاپ ەتىلەدى. سەرتيفيكات بولماعان جاعدايدا, ءوتىنىش بەرۋشى سدۋ-دا اعىلشىن تىلىنەن تەست تاپسىرادى. تالاپكەر ءوز باعىتىن تاڭداۋعا ەرەكشە نازار اۋدارعانى ءجون. ايتالىق, ينجەنەر قازاق ءتىلى نەمەسە بيولوگيا ءپانى مۇعالىمدەرىن دايارلاۋ باعدارلاماسىنا كىرە المايدى. باعدارلاما بارىسىندا ستۋدەنتتەر نەگىزگى تەوريامەن اينالىسپايدى, باستى نازار ءپاننىڭ وزىنە جانە ونى وقىتۋ ادىستەرىنە اۋدارىلادى. مىسالى, بيولوگيانى وقىتۋداعى بار قيىندىقتار, بيولوگيا ءپانى بويىنشا بارلىق مەكتەپ باعدارلاماسى, وقىتۋدىڭ ينتەراكتيۆتى ادىستەرى جانە ت.ب. ياعني باعدارلاماعا ەنۋ ءۇشىن ادام بيولوگيا نەگىزدەرىن ءبىلۋى كەرەك. ترەنينگ ارالاس فورماتتا وتەدى. باعدارلامانىڭ كوپ بولىگى ونلاين رەجىمدە ءوربيدى. ءبىرىنشى كەزەكتە, باعدارلاما تىڭداۋشىلارعا پەداگوگيكا بويىنشا ءبىلىم قورىن مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. كۋرس بارىسىندا تىڭداۋشىلار ورتا ءبىلىم بەرۋ ورىندارىندا ءتيىمدى وقىتۋعا جول اشاتىن پەداگوگيكالىق كومپونەنتتەرگە نازار اۋدارا الادى, – دەيدى TEFL باعدارلاماسىنىڭ كوورديناتورى ارمان ارعىنباەۆ.

تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە ورىستەپ كەلە جاتقان ۋنيۆەرسيتەتتە ەل ايماقتارىنان جانە الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن كەلگەن 8 مىڭعا تارتا ستۋدەنت ءبىلىم الادى. الەمدىك دەڭگەيدەگى الدىڭعى قاتارلى ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن ارىپتەستىك تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان ۇجىم ءوز شاكىرتتەرىنە شەتەلدىك ءبىلىم وردالارىنان ءدارىس تىڭداپ, بىلىمدەرىن شىڭداۋعا مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر. ات شاپتىرىم اۋماقتى الىپ جاتقان وقۋ قالاشىعى زاماناۋي ۇلگىدەگى تەحنولوگيالارمەن جاراقتالعان. ەرەك ۇلگىدە سالىنعان كامپۋس ءبىلىم الۋشىلارعا ايرىقشا شىعارماشىلىق اۋان سىيلايدى. 25 جىل ىشىندە ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرى ەلىمىزدىڭ عىلىمي, ەكونوميكالىق, مادەني ومىرىنە ارالاسىپ, ءتۇرلى سالانى العا سۇيرەگەن بىلىكتى ماماندارعا اينالعان.

– سۇلەيمەن دەميرەل اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت 1996 جىلى تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ پەن ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن العاش تانىعان ەلدەر­دىڭ قاتارىنداعى تۇركيا مەملەكەتىنىڭ 9-شى پرەزيدەنتى سۇلەيمەن دەميرەلدىڭ قاتىسۋىمەن اشىلدى. ءبىلىم – مەملەكەت دامۋىن العا سۇيرەيتىن قۋاتتى كۇش. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت وسىناۋ بەدەرلى جىلدار بەلەسىنە ۇلكەن جەتىستىكپەن, تىڭ جاڭالىقتارمەن جەتتى. تەحنوكراتيا ءداۋىرى ادامزاتتى جاڭا باعىتقا باۋلىعان تۇستا, جاڭا زامان ادامى رۋحاني قۋاتى بيىك, رۋحى كۇشتى, تەحنولوگيا ءتىلىن جەتىك مەڭگەرگەن, مەملەكەتشىل, قوعامشىل, ادامي قۇندىلىقتارعا باي, ناعىز كاسىبي مامان بولۋى قاجەت. ءبىز وسى باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىندەگى سوڭعى جاڭالىقتار ءاردايىم ءبىزدىڭ نازارىمىزدا. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى العا قويعان تالاپتاردى ورىنداي وتىرىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدى تۇعىرلى ەتۋگە بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمسايمىز. ۋني­ۆەرسيتەتىمىزدە وتاندىق ماماندارمەن قاتار, شەتەلدىك عالىمدار جۇمىس ىستەيدى. باي تا­جىريبە, جاڭالىققا ۇمتىلىس, پايىمدى كوز­قاراس ۇجىمدى العا جەتەلەپ كەلەدى. ءبىزدىڭ قۇندىلىقتار ادامزات ءومىرىن, ەكونوميكانى جاقسارتۋعا, ۇلتىنا قىزمەت ەتۋگە دايى­ن جاڭا­شىل, ءوز سالاسىندا كاسىبي بىلىكتىلىگى جوعارى ماماندارىن تاربيەلەۋ مەن ءبىلىم بەرۋگە نەگىزدەلگەن, – دەيدى سۇلەيمەن دەميرەل اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەكتورى داۆرونجون گايپوۆ.

ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىندا ينجەنەرلىك جانە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى, قۇقىق جانە الەۋمەتتىك عىلىمدار, پەداگوگيكا جانە گۋما­نيتارلىق عىلىمدار, بيزنەس مەكتەبى سەكىلدى 4 فاكۋلتەت پەن ارنايى مۋلتي­ديستسيپلينارلىق ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. مۇنداعى عىلىمي ورتالىقتاردىڭ باعىتىن ەرەكشە اتاپ كەتكەن ءجون. ءبىلىم وشاعىندا كوپ سالالى زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ قۇرامىندا 8 عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعى جانە 23 عىلىمي زەرتحانا بار. ونىڭ ىشىندە گۋمانيتارلىق جانە الەۋمەتتىك, ەكونوميكا, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسى بويىن­شا جوبالار جەمىستى جۇزەگە اسۋدا.

ۋنيۆەرسيتەت قازاقستاندىق رەيتينگتىك اگەنتتىكتەرىنىڭ كورسەتكىشى بويىنشا العى ساپتا. ماسەلەن, 2020 جىلعى «اتامەكەن» ۇكپ رەيتينگىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا العاش­قى وندىقتىڭ قاتارىنا ەنىپ, 6-ورىندى يەلەندى. اقپاراتتىق جۇيەلەر بويىنشا 55 جوو ىشىندە 3-ورىندى, قازاق ءتىلى مەن ادە­بيەتى باعدارلاماسى بويىنشا 45 جوو ىشىندە 1-ورىندى, شەتەل ءتىلى: ەكى شەت ءتىلى باعدارلاماسى بويىنشا 52 جوو ىشىندە 3-ورىندى يەلەندى.

ۋنيۆەرسيتەت ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ستاندارتتارعا سايكەس جوعارى كورسەتكىشتەرگە تەڭەستىرۋ وتە ماڭىزدى. سدۋ-ءدىڭ پروفەس­سورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى مەن ستۋدەنتتەرى بيزنەس­پەن سەرىكتەستىك باعىتىندا جۇمىس ىستەيدى. ول جوبالاردى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تەح­نوپاركى ارقىلى جۇزەگە اسىرۋعا بارلىق مۇم­كىندىك جاسالعان. تۇلەكتەرگە ارنالعان SDUConnect ارنايى قوسىم­شاسىنا 2 مىڭنان استام ادام تىركەلىپ, كاسى­بي دامۋ, ءبىلىم الۋ, بايلانىس, جۇمىس ىزدەۋ تۋرالى جاڭالىقتار مەن پىكىر الماسىپ وتىرادى.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستراتەگيالىق دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ينتەرناتسيوناليزاتسيا. بۇل باعىت بويىنشا بۇگىنگە دەيىن ۋنيۆەرسيتەتكە شەتەلدىك توپ مەنەدجەرلەر تارتىلىپ, پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامنىڭ قاتارىنا شەتەلدىك ماماندار شاقىرىلعان. جىل سايىن جۇزگە جۋىق بىلىمگەر موبيلدىك ۇتقىرلىق ساياساتىمەن شەتەلدەردە ءبىلىم مەن تاجىريبە الماسىپ كەلەدى. قازىرگى كۇنى ۋنيۆەرسيتەت فاكۋلتەتتەرىندە ورتالىق ازيا, افريكا, قىتاي, رەسەي, موڭعوليا سياقتى ەلدەردەن 185 شەتەلدىك ستۋدەنت ءدارىس الۋدا. 26 مەملەكەتتەگى 56 ۋنيۆەرسيتەتپەن ىنتى­ماق­تاس­تىق مەموراندۋم جاسالىپ, بۇگىنگى تاڭدا اكادەميالىق ۇتقىرلىق, تاجىريبە الماسۋ بويىن­شا بىرلەسكەن جوبالار اتقارىلعان.

الماتى