كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما توراعاسى ساۋات مىڭباەۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, جۋرناليستەردى تولعاندىرىپ جۇرگەن بىرقاتار سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.
بۇل جولعى بريفينگتىڭ بۇعان دەيىنگىلەردەن وزگەشەلىگى, مۇناي-گاز كومپانياسىنىڭ باسشىسى سالاداعى احۋال تۋرالى تاياۋدا بولعان القا ماجىلىسىندە تولىق باياندالعانىن ايتىپ, بىردەن شارانىڭ سۇراق-جاۋاپ بولىمىنە كوشكەندى ءجون سانادى. ءسويتىپ, تىلشىلەردىڭ قويار سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. العاشقى سۇراق جۇرتتىڭ كوڭىلىنە الاڭ سالىپ جۇرگەن جانار-جاعارماي مەن تاياپ قالعان ەگىس ناۋقانىنا قاجەتتى ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى تۋرالى بولدى. «ءدال وسى كۇنى قوردا مامىر ايىنا دەيىن جەتەتىن ديزەل وتىنى مەن ساۋىرگە دەيىن ەركىن جەتەتىن جانار-جاعارماي بار», دەپ جاۋاپ بەردى س.مىڭباەۆ. وعان قوسا, «قازمۇنايگاز» جانار-جاعارماي ستانسالارىندا باعا ساياساتى قانداي بولاتىنىن تاراتىپ ايتتى. «باعانىڭ دەڭگەيi تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگى بەكiتكەن شەكتەن اسپايدى. ۇلتتىق كومپانياداعى بولشەك ساۋدادا باعا ساياساتىنا قاتىستى وزگەشەلiك جوق. بiز تمرا بەكiتكەن باعانىڭ اياسىندا جۇمىس iستەيمiز. الداعى ۋاقىتتا باعانىڭ ءوسiرiلۋi جوسپارلانباعان», دەپ قوستى ول.
كەلەسى سۇراق بۇگىندە اڭگىمەسى كوبەيگەن ايگىلى قاشاعان كەن ورنىنا قاتىستى قويىلدى. كەن ورنىنداعى جۇمىستار مەن ورىن العان كەلەڭسىزدىكتەر جونىندە اڭگىمەلەگەن توراعا, ەندىگى ءونىم الۋ قاشان باستالاتىنىنا نازار اۋداردى. «جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا مۇناي ءوندىرۋ جاندانۋى مۇمكىن. دەگەنمەن, ءبىز ونى ءالى دە بولسا ناقتى ايتا المايمىز. ال مۇنايدىڭ قانداي كولەمدە وندىرىلەتىندىگى تۋرالى ايتۋ تىپتەن ەرتە. ناۋرىزدا كەلىسىمشارتقا قول قويىلعان سوڭ جانە گاز قۇبىرىن اۋىستىرۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالىق شەشىم قابىلداعاننان كەيىن عانا ءوندىرۋ كولەمى مەن شىعىندار انىق كورىنەتىن بولادى», دەپ تاراتتى سالا باسشىسى.
ەلباسى بيىلعى جولداۋىندا ءتورتىنشى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەنى ءمالىم. تىلشىلەردى مازالاعان سۇراق – ول زاۋىتتا وڭدەلەتىن جانار-جاعارماي قانداي ەلدەرگە ەكسپورتتالماق؟ ەۋروپانىڭ تالعامى مەن رەسەيدەگى جاعداي بەلگىلى, ال قىتايداعى مۇناي زاۋىتتارىمەن باسەكەلەسۋ وڭاي ەمەس ەكەنى ايان. «ءتورتiنشi مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى كەمiندە ءتورت-بەس جىل سالىنادى. دەگەنمەن, ول زاۋىتتىڭ ونiمدەرiنiڭ باسىم بولiگiن ەكسپورتقا شىعارۋ كەرەك بولادى. ونىڭ بولاشاق نارىعى قاي مەملەكەتتەرگە تارالۋى ىقتيمال؟ سولتۇستiگiمiزدە رەسەي نارىعى مۇناي ونiمدەرiنەن تارشىلىق كورمەيدi. سوندىقتان وندا تاسىمالداۋدىڭ ءمانi جوق. قىتايدا تەحنولوگياسى مەن جۇمىس كۇشi ارزان بولعاندىقتان, باسەكەگە قابiلەتتi زاۋىتتار كوپ. باتىسقا ينفراقۇرىلىم تارتۋ ءىسى وتە كۇردەلi. ارادا كاسپي تەڭiزi جاتىر. ۇلكەن قۋاتى بار ازەربايجان ەلiنiڭ زاۋىتتارى دا جەتەرلiك. سوندىقتان بiزدiڭ نەگiزگi ەكسپورتتىق الەۋەتi بار نارىعىمىز ول – وڭتۇستiك. ولار – قىرعىزستان, وزبەكستان, تاجiكستان, اۋعانستان. ول نارىقتا رەسەي بار. دەمەك, رەسەيمەن باسەكەلەسۋ كەرەك بولادى. وسى ماسەلەلەر قازiر ۇكiمەتتە تالقىلانىپ جاتىر», دەدى س.مىڭباەۆ.
تەڭگە باعامىنىڭ وزگەرۋى «قازمۇنايگازدىڭ» بەكiتiلگەن بيۋدجەتiنە جانە دامۋ جوسپارىنا وزگەرiس اكەلە مە؟ وزگەرiس اكەلەدi ەكەن. ايتكەنمەن, گەولوگيالىق بارلاۋ كولەمiن تومەندەتۋدiڭ, سونىڭ iشiندە ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن كەمiتۋدiڭ قاجەتتiلiگi جوق كورىنەدى. دەگەنمەن, قمگ تەڭگە باعامىنىڭ وزگەرۋiنەن مۇناي ەكسپورتىندا ۇتاتىن دا سياقتى. «كومپانيانىڭ ەرەكشەلiگi نەدە – بiز ءونiمدi تەڭگەمەن ءوندiرiپ, دوللارمەن ساتامىز. دەسەم دە, بiزدiڭ ۇتىلاتىن تۇستار دا بار. بۇل iشكi ساتىلىمداردا, سەبەبi iشكi نارىقتا گاز بەن مۇناي ونiمدەرiنiڭ باعاسى وسكەن جوق», دەپ ءسوزىن اياقتادى س.مىڭباەۆ.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
بۇل جولعى بريفينگتىڭ بۇعان دەيىنگىلەردەن وزگەشەلىگى, مۇناي-گاز كومپانياسىنىڭ باسشىسى سالاداعى احۋال تۋرالى تاياۋدا بولعان القا ماجىلىسىندە تولىق باياندالعانىن ايتىپ, بىردەن شارانىڭ سۇراق-جاۋاپ بولىمىنە كوشكەندى ءجون سانادى. ءسويتىپ, تىلشىلەردىڭ قويار سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. العاشقى سۇراق جۇرتتىڭ كوڭىلىنە الاڭ سالىپ جۇرگەن جانار-جاعارماي مەن تاياپ قالعان ەگىس ناۋقانىنا قاجەتتى ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى تۋرالى بولدى. «ءدال وسى كۇنى قوردا مامىر ايىنا دەيىن جەتەتىن ديزەل وتىنى مەن ساۋىرگە دەيىن ەركىن جەتەتىن جانار-جاعارماي بار», دەپ جاۋاپ بەردى س.مىڭباەۆ. وعان قوسا, «قازمۇنايگاز» جانار-جاعارماي ستانسالارىندا باعا ساياساتى قانداي بولاتىنىن تاراتىپ ايتتى. «باعانىڭ دەڭگەيi تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگى بەكiتكەن شەكتەن اسپايدى. ۇلتتىق كومپانياداعى بولشەك ساۋدادا باعا ساياساتىنا قاتىستى وزگەشەلiك جوق. بiز تمرا بەكiتكەن باعانىڭ اياسىندا جۇمىس iستەيمiز. الداعى ۋاقىتتا باعانىڭ ءوسiرiلۋi جوسپارلانباعان», دەپ قوستى ول.
كەلەسى سۇراق بۇگىندە اڭگىمەسى كوبەيگەن ايگىلى قاشاعان كەن ورنىنا قاتىستى قويىلدى. كەن ورنىنداعى جۇمىستار مەن ورىن العان كەلەڭسىزدىكتەر جونىندە اڭگىمەلەگەن توراعا, ەندىگى ءونىم الۋ قاشان باستالاتىنىنا نازار اۋداردى. «جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا مۇناي ءوندىرۋ جاندانۋى مۇمكىن. دەگەنمەن, ءبىز ونى ءالى دە بولسا ناقتى ايتا المايمىز. ال مۇنايدىڭ قانداي كولەمدە وندىرىلەتىندىگى تۋرالى ايتۋ تىپتەن ەرتە. ناۋرىزدا كەلىسىمشارتقا قول قويىلعان سوڭ جانە گاز قۇبىرىن اۋىستىرۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالىق شەشىم قابىلداعاننان كەيىن عانا ءوندىرۋ كولەمى مەن شىعىندار انىق كورىنەتىن بولادى», دەپ تاراتتى سالا باسشىسى.
ەلباسى بيىلعى جولداۋىندا ءتورتىنشى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەنى ءمالىم. تىلشىلەردى مازالاعان سۇراق – ول زاۋىتتا وڭدەلەتىن جانار-جاعارماي قانداي ەلدەرگە ەكسپورتتالماق؟ ەۋروپانىڭ تالعامى مەن رەسەيدەگى جاعداي بەلگىلى, ال قىتايداعى مۇناي زاۋىتتارىمەن باسەكەلەسۋ وڭاي ەمەس ەكەنى ايان. «ءتورتiنشi مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى كەمiندە ءتورت-بەس جىل سالىنادى. دەگەنمەن, ول زاۋىتتىڭ ونiمدەرiنiڭ باسىم بولiگiن ەكسپورتقا شىعارۋ كەرەك بولادى. ونىڭ بولاشاق نارىعى قاي مەملەكەتتەرگە تارالۋى ىقتيمال؟ سولتۇستiگiمiزدە رەسەي نارىعى مۇناي ونiمدەرiنەن تارشىلىق كورمەيدi. سوندىقتان وندا تاسىمالداۋدىڭ ءمانi جوق. قىتايدا تەحنولوگياسى مەن جۇمىس كۇشi ارزان بولعاندىقتان, باسەكەگە قابiلەتتi زاۋىتتار كوپ. باتىسقا ينفراقۇرىلىم تارتۋ ءىسى وتە كۇردەلi. ارادا كاسپي تەڭiزi جاتىر. ۇلكەن قۋاتى بار ازەربايجان ەلiنiڭ زاۋىتتارى دا جەتەرلiك. سوندىقتان بiزدiڭ نەگiزگi ەكسپورتتىق الەۋەتi بار نارىعىمىز ول – وڭتۇستiك. ولار – قىرعىزستان, وزبەكستان, تاجiكستان, اۋعانستان. ول نارىقتا رەسەي بار. دەمەك, رەسەيمەن باسەكەلەسۋ كەرەك بولادى. وسى ماسەلەلەر قازiر ۇكiمەتتە تالقىلانىپ جاتىر», دەدى س.مىڭباەۆ.
تەڭگە باعامىنىڭ وزگەرۋى «قازمۇنايگازدىڭ» بەكiتiلگەن بيۋدجەتiنە جانە دامۋ جوسپارىنا وزگەرiس اكەلە مە؟ وزگەرiس اكەلەدi ەكەن. ايتكەنمەن, گەولوگيالىق بارلاۋ كولەمiن تومەندەتۋدiڭ, سونىڭ iشiندە ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن كەمiتۋدiڭ قاجەتتiلiگi جوق كورىنەدى. دەگەنمەن, قمگ تەڭگە باعامىنىڭ وزگەرۋiنەن مۇناي ەكسپورتىندا ۇتاتىن دا سياقتى. «كومپانيانىڭ ەرەكشەلiگi نەدە – بiز ءونiمدi تەڭگەمەن ءوندiرiپ, دوللارمەن ساتامىز. دەسەم دە, بiزدiڭ ۇتىلاتىن تۇستار دا بار. بۇل iشكi ساتىلىمداردا, سەبەبi iشكi نارىقتا گاز بەن مۇناي ونiمدەرiنiڭ باعاسى وسكەن جوق», دەپ ءسوزىن اياقتادى س.مىڭباەۆ.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
