رۋحانيات • 08 جەلتوقسان، 2021

بەيسەن بەينەسى

1632 رەت كورسەتىلدى

«مىنە، ەندى ءبىزدىڭ جۇمىس ورنىمىزدىڭ قاپتالىنداعى ءۇيدىڭ قابىرعاسىندا بەيسەن دوستىڭ بەينەسى جىميىپ، بىزگە قاراپ تۇراتىن بولدى. ءوزى ءجيى ايتاتىن «قارەكەت ەت، باتىرىم» دەگەن ءسوزى دە تاسقا باسىلدى. جالپى جۇرت جۇرەگىندە بەيسەننىڭ بەينەسى ماڭگىلىك ساقتالادى. ەلدىڭ ەرگە قۇرمەتى، تاعزىمى وسىنداي يگى ىستەردەن كورىنىس تابۋدا...».

بۇل – بەيسەن قۇرانبەكتىڭ ۇزەڭگىلەس جولداسى، Jetisu تەلە­ارناسىنىڭ بۇگىنگى ديرەكتورى سەرىك سارىبايدىڭ بىلتىر ايت­قان ءسوزى ەدى. شىنىمەن دە قازىر تالدىقورعان قالاسىنىڭ با­لا­پانوۆ كوشەسىندەگى بيىك ءۇي­­­دىڭ قا­بىرعاسىنا سالىنعان بەيسەن قۇرانبەكتىڭ بەينەسى جۇرت­­شىلىق ءجيى كەلىپ، قازاقتىڭ قابىرعالى ءجۋر­ناليسىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتەر ورىنعا اينالعان. وسىلايشا، گراففيتي جانرىندا بەينەلەنگەن مۋرال Jetisu تەلەارناسىنىڭ عيماراتىنا قارا­ما-قارسى قونىس تەپكەن ءۇيدىڭ قاسبەتىندە «مەن مۇندالاپ» تۇر. مۋرال فوتوسۋرەتشى جەڭىس ىس­قا­­بايدىڭ سۋرەتى نەگىزىندە جا­سال­عان ەكەن. تۇتاس قابىرعانى الىپ تۇرعان بەيسەننىڭ بەينەسىن سۋرەتشى بەكبولات كەڭەسوۆ سالىپ شىققان. سۋرەت استىنا «قارەكەت ەت، باتىرىم!» دەپ جازىلعان. ال ەسىمى ەلگە ايگىلى ءجۋرناليستىڭ جار­قىن بەينەسىن جۇرت نازارىنا ۇسىنۋ يدەيا­سىن «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوبالىق كەڭسەسى باستاعان بولاتىن. ءىستىڭ ناتيجەلى بولۋىنا وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى بارىنشا ۇلەس قوسىپتى.

مۇنداي يگى ىستەر جەتىسۋلىقتار ءۇشىن «بەيسەنتانۋ» ۇعىمىن قا­لىپتاستىرعانى انىق. ونىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە بىلتىر باستالعان بەيسەن قۇرانبەك اتىنداعى دارىندى بالالار وليمپياداسىن ايتۋعا بولادى. بۇل شارا داستۇرگە اينالىپ، بيىل دا جالعاسىن تاپتى.

– بەيسەكەڭ باسشىلىق قىزمەت اتقارعان Jetisu تەلەارناسى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىمەن بىرلەسىپ، بىلتىردان بەرى ۇستاز­دار مەن وقۋشىلار اراسىندا جاستاردىڭ شىعارماشىلىعىن دامىتۋ ماقساتىندا وليمپيادا ۇيىمداستىرۋدا. ءۇردىس بيىل دا جالعاسىن تاپتى. وليمپيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا بەيسەن قۇرانبەك اتىنداعى وقۋشىلار ارا­سىنداعى 2020 جىلعى وليم­پيادانىڭ 1-ورىن يەگەرى، كەربۇلاق اۋدانى، كۇرەڭبەل قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى الۋا بايتىلەۋوۆا قالامگەر اعا­سىنا ارناعان ولەڭىن وقىدى. ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرعان، جاراسىمدى شارا بولدى. ونىڭ ۇستىنە، وليمپيادا جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋدى بەيسەكەڭنىڭ تۋعان كۇنى، 9 جەلتوقسانعا ورايلاستىردىق. جالپى، وسى مەزەتتى جىل بويعى «بەي­سەنتانۋ» باعىتىندا ىستەلگەن جۇ­مىستاردى قورىتىندىلايتىن ءسات ەتىپ، ەل جادىنا سىڭىرسەك دەگەن ويىمىز بار، – دەيدى Jetisu تەلە­ار­ناسىنىڭ ديرەكتورى سەرىك سارىباي.

مۇنان بولەك، تەلەارنا جۋرنا­ليس­تەرى باستاما كوتەرىپ، بەي­سەن قۇرانبەكتىڭ ترەنينگتەرىن ىلگەر­ىلەتۋ ماقساتىندا جۋرناليستىك كۋرس وتكىزدى. وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن وتكەن وقۋ-ادىستەمەلىك باعىتتاعى ىسكە 11 سپيكەر قاتىسىپ، تەلەجۋر­ناليستيكا، گازەت، راديو، ينتەرنەت، سايت، شەتەل جۋرناليستيكاسى سياقتى تاقىرىپتاردا ءدارىس وقى­دى. ارنايى كۋرسقا جاس جۋرناليس­تەر، ستۋدەنتتەر جانە جۋرناليست ماماندىعىن تاڭداعان 11-سىنىپ وقۋشىلارىنان ىرىكتەلگەن 50 ادام قاتىسقان ەكەن.

«بەيسەنتانۋ» ءىسىنىڭ جاندانۋىنا ەلىمىزدىڭ اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى ۇيىم­داستىرعان «جىگەر» تەلەۆيزيالىق بايقاۋى ۇلكەن ۇلەسىن قوسىپ وتىر. بايقاۋ اياسىندا تاعايىندالعان بەيسەن قۇرانبەك اتىنداعى ارنايى جۇلدە بيىل Jetisu تەلە­ارناسىنىڭ ءتىلشىسى ءسانيا باي­تارو­ۆانىڭ قانجىعاسىنا بايلانعان بولاتىن.

بەيسەن اعا كوزى تىرىسىندە بىز­گە ۇنەمى: «كەز كەلگەن حابار­دى دايىن­داعاندا وزدەرىڭە: «بۇل اقپارات كورەرمەنگە قانداي پاي­دا بەرەدى؟» دەگەن سۇراق قو­يىڭدار»، دەپ اي­تاتىن. مەك­تەپ قا­بىرعاسىندا جۇر­گەندە جۋرناليست حاباردى جۇر­گىزىپ، جارقىراپ جۇرەتىن جۇلدىز دەپ ويلادىق. ال شىنداپ كەلگەندە، جۋرناليست – ادام جانىنىڭ ەمشىسى. ءوزىم بەيسەن اعادان ەڭ الدىمەن ادام بولۋدى ۇيرەندىم. «ادام رەنجىگەن سايىن كەۋدەسىنە تاس جينالا بەرەدى، ول تاستى ءومىر بويى ارقالاپ جۇرگەن قانداي، قيىن. دۇرىسى ەشكىمگە رەنجىمەي، اينالاڭا ماحابباتپەن قاراۋ»، دەپ ەدى اعا. مەن سول قاعيدانى ۇستاپ، ۇيرەنىپ ءجۇرمىن. بەيسەن اعا وبلىس ورتالىعىنا سەرىك ابىكەن ۇلى مەن دوسان قىزايبەك ۇلى سىندى مىقتى مامانداردى الىپ كەلدى. سول ارقىلى جەتىسۋ جەرىندە تەلەجۋرناليستيكانىڭ مىقتى مەكتەبىن قالىپتاستىردى. ءبىزدىڭ ارنا سول كىسىلەردىڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكالىق ارنالارمەن يىق تىرەستىرە الاتىن دارەجەگە جەتتى.جالپى، «جىگەر» سىيلىعىنىڭ مەنىڭ ومىرىمدە الار ورنى ەرەكشە. بۇل مەن ءۇشىن ەڭ جوعارى ماراپات. بۇل جۇلدە مەنىڭ كورەرمەن جانە ۇستازدارىمنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىمدى ەسەلەي ءتۇستى»،  دەيدى جاس جۋرناليست ءسانيا.

جالپى، بەيسەن قۇرانبەك ەسىمىن ۇلت جادىندا ماڭگىلىك ساقتاۋعا با­عىتتالعان ءىستىڭ ءبىر جۇگىن ول جايىندا جارىق كورگەن كىتاپتار كوتەرىپ تۇر دەۋگە بولادى. بىلتىر وقىرمان قولىنا ء«بىزدىڭ بەيسەن» دەگەن اتپەن ەستەلىك جيناعى جارىق كورگەن بولاتىن. وسى جيناقتى قۇراستىرىپ شىعارعان جازۋشى ەسبولات ايدابوسىن بىلاي دەيدى:

– 2020 جىلدىڭ 18 مامىرىندا بەيسەن اعامىز دۇنيە سالدى. «بەيسەنتانۋ» تاپ سول كۇننەن باستالىپ كەتتى دەسەك قاتەلەسپەگەن بولار ەدىك. مارقۇمنىڭ جانازاسىندا كۇللى قازاق كۇڭىرەنگەندەي كۇي كەشكەنىمىز راس. الەۋمەتتىك جەلى اعامىزدى جوق­تاعان جازبالارعا تولىپ كەتسە، مەرزىمدى اقپارات قۇرالدارىندا ەستەلىكتەر ايتىلىپ، جازىلىپ جاتتى. ءبىز سول تۇستا وسى دۇنيەلەر كۇندەردىڭ كۇنى قاجەتكە جارار دەگەن نيەتپەن بارلىق جازبانى جيىپ-تەرىپ، بەرتىندە ء«بىزدىڭ بەيسەن» كىتابىن قۇراستىردىق. ول ەڭبەككە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كوڭىل ايتقان جەدەلحاتى، مينيسترلەر، اكىمدەر، دەپۋتاتتار، جۋرناليستەر، دوس-جاران، تانىس-ءبىلىستىڭ ءبارىنىڭ جازعان ەستەلىكتەرى توپتاستىرىلدى. سونان بەرىدە مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا بەيسەن قۇران­بەك ەسىمىن ۇلىقتاۋدى كوز­دەيتىن ءتۇرلى مادەني-عىلىمي جوبالار قولعا الىنىپ، بايقاۋلار ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. بولا­شاقتا بۇل ءىس توقتامايدى دەپ سەنە­مىز. ءبىزدىڭ ماقسات – سول شارۋاعا اتسالىسىپ جاتقان زەردەلى جاستارعا قولعابىس قىلۋ.

ال بيىل ەسبولاتتىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن بەيسەن قۇرانبەك قالا­مىنان تۋعان ماقالالار مەن سۇح­باتتار جەكە كىتاپ بولىپ باسىلىپ شىقتى. «پاراسات بيىگى» اتالعان ەڭبەك ءجۋرناليستىڭ جىلدار بويعى ەڭبەگىنىڭ جيناقتالعان نۇسقاسى عانا ەمەس، ونى ساعىنعان قالىڭ كوپشىلىكتىڭ ساعىنىشىن باساتىن ەڭبەككە اينالعانى انىق.

– مەن ءۇشىن بەيسەن اعامنىڭ ءجونى بولەك، ول مىنەزدىڭ ەنتسيكلوپەدياسى سەكىلدى قۇبىلىس ەدى. ونىڭ تۇلا بويى – ادامدى جاقسىلىققا جەتەلەيتىن قاسيەتتەردىڭ قويماسى. بايىپپەن قاراساڭ ءبىر باسىنان ءبارىن تاباسىڭ. شەشىم قابىلداپ، مىنەز تانىتار جەردە – باتىل، «سۋىق» اقىلعا سالار ساتتە – سا­بىرلى، ۇلىقتار مەن باي-باع­لان­نىڭ الدىندا بۇگەجەكتەپ جاس­قانبايتىن وجەت، وزىنەن اتاق-دا­رەجە، مانسابى تومەن جۇرتپەن سوي­لەسە قال­سا – كەۋ­دە كەرمەس قارا­پايىم، جاۋراعانعا پانا بولعان قامقور، قينالعاننىڭ قاجەتىن اشار جومارت، سويلەسە – شەشەن، ءىس باستاسا – كوسەم. بالا­نىڭ دا، دانانىڭ دا ءتىلىن تابادى، ايت­قانىن تىڭداتا الادى، ءوزى دە وز­گەنى تىڭداي بىلەدى. قىسقاسى، دا­نىشپان اباي ايتقان تولىق ادام: نۇرلى اقىل، جىلى جۇرەك، ىس­تىق قايراتتىڭ يەسى ەدى. سول سەبەپتى بەيسەن اعاما «پاراسات» دەپ ات قويىپ العان ەدىم. اعا دۇنيە سالعان سوڭ جارىق كورگەن كىتا­بىن وسى اتاۋمەن «پاراسات بيىگى» دەپ اتادىق. سەبەبى ادام پارا­ساتتى بولىپ تۋمايدى. وسە كەلە، جۇرە بارا قالىپتاسادى. كەز كەلگەن بيىككە جەتۋ ءۇشىن ەتەكتەگى ساي مەن شۇڭقىردان، توسكەيدەگى جىرا-جىقپىلدان، قيا-قىرقادان ءوتۋ كەرەك. بەيسەن اعامىز دا پاراسات بيىگىنە جەتەر جولدا تالايدى وتكەردى، تالاي مىنەزدى كوردى، جاقسىدان ءتالىم الىپ، ونەگە جيدى، جاماننان جيرەندى. بۇل كىتاپ سول جولدان از دا بولسىن ماعلۇمات بەرەدى. سوناۋ توقسانىنشى جىلدارى «سپورت» گازەتىندە جاريالانعان ماقالا-رەپورتاجدارى، ازامات بولىپ قالىپتاسقان تۇستا قاعازعا تۇسىرگەن وي-تولعامدارى، ءار جىلدارى ءباسپاسوز بەتىندە جاريالانعان سۇح­باتتارى توپتاستىرىلدى، - دەيدى تاعى بەيسەن قۇرانبەكتىڭ ءىزبا­­سارى، جازۋشى-جۋرناليست ەسبو­لات ايدابوسىن.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار