ەلباسى جارلىعىن قىزۋ قولداعان قازاقستاندىقتاردىڭ ورتاق ويى وسىنداي
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ەلەڭ-الاڭىندا-اق ءوز كاسىپتەرىن باستاپ, بۇگىندە رەسپۋبليكانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا وزىندىك ۇلەستەرىن قوسىپ جۇرگەن قازاقستاندىق بيزنەسمەندەر اركەزدە دە ەلباسىنىڭ وزدەرىنە دەگەن ۇلكەن قامقورلىعىن سەزىنىپ كەلەدى. ۇستىمىزدەگى جىلعى اقپاننىڭ 27-ءسى كۇنى مەملەكەت باسشىسىنىڭ كاسىپكەرلەردى قولداۋ تۋرالى جاساعان مالىمدەمەسى مەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كاسىپكەرلىك قىزمەت ءۇشىن جاعدايدى جاقسارتۋ جونىندەگى تۇبەگەيلى شارالار تۋرالى» جارلىعى ءبىزدىڭ وسى ايتقانىمىزعا دالەل. پرەزيدەنتتىڭ كاسىپكەرلەرگە قولداۋ جاساۋ تۇرعىسىندا وسى جىلعى 2 ساۋىردەن باستاپ 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن كاسىپكەرلىكتىڭ كوپتەگەن تۇرلەرىنە تەكسەرۋ جۇرگىزۋگە موراتوري جاريالاۋى جانە بيزنەس جولىندا كەزدەسەتىن كەدەرگىلەردى جەڭىلدەتۋ جونىندە ۇكىمەتكە ناقتى تاپسىرمالار بەرۋى وتاندىق بيزنەس وكىلدەرى تاراپىنان كەڭ قولداۋعا يە بولۋدا. سوعان وراي ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەردىڭ ءبىر توبىنىڭ وسى وقيعاعا بايلانىستى وي-پىكىرلەرىن گازەتىمىزدىڭ 2-ءشى جانە 3-ءشى بەتتەرىندە جاريالاپ وتىرمىز. __________________________قازاقستاندا كاسىپكەرلىك قىزمەتتى دامىتۋ ءۇشىن جاعدايلاردى جاقسارتۋ جونىندەگى تۇبەگەيلى شارالارعا ساراپتامالىق باعالاۋ ساراپتامالىق ساۋالناما قورىتىندىلارى
_________________________________________ادىمدى اشتىراتىن ايقىن جول
ىرزا تۇرسىنزادا, «التىن وردا» اۆتورلىق ديزاين ءۇيى ديرەكتورى: – ەلباسى جاريالاعان موراتوري شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا جاڭا قارقىن بەرەدى. بۇل شىرمالىپ وتىرعان بيزنەس ماسەلەلەرىن شەشۋدەگى دۇرىس جول. تەكسەرۋ قۇرالدارىنىڭ كەلەسى جىلدان باستاپ دۇنيەجۇزىلىك ستاندارتقا كوشىرىلۋىنىڭ ءوزى وتاندىق كاسىپكەرلەر ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشادى. قازاقستاندىق بيزنەس زاماناۋي جاھاندىق كاسىپكەرلىك ورتادا تەڭ قۇقىلى بولماق. بۇل موراتوري ءار كاسىپكەر ءۇشىن جاسالىنىپ وتىرعان قولداۋ, بۇل قولداۋدى كاسىپكەرلەر قۋانا قارسى الدى. مۇنداي قادامدار شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسىنىڭ ارتۋىنا جاعداي جاساپ, ەلىمىزدى وركەندەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. ەۆگەني سوروكا, رۋدنىي قالاسىنداعى «سەۋل» جشس-ءنىڭ قۇرىلتايشىسى: – ارينە, بۇل پرەزيدەنت تاراپىنان جاقسى باستاما بولىپ تابىلادى. تەكسەرىستەردىڭ, كوپ جاعدايدا, بيزنەسكە كەدەرگى كەلتىرەتىنىن ەسكەرسەك, جاڭا جۇيەنى قابىلداۋ جۇمىستى جەڭىلدەتەدى دەپ سەنەمىز. كونستانتين مياكوتين, «سەۆەر پتيتسا» اق باسشىسى: – مەنىڭ ويىمشا, بۇل وتە دۇرىس, ال باستىسى – ۋاقىتىلى شارا. ەگەر ءبىز بۇگىن ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن اتتىرۋعا جانە بيزنەستى دامىتۋعا قولايلى جاعدايلاردى جاساۋعا تىرىساتىن بولساق, وندا وعان وتە ارالاسپاۋدى دا قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. باستىسى – كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ زاڭعا مويىنسىنۋشىلىعى جانە باقىلاۋشى ورگانداردىڭ تاپسىرمالارىن ءتيىستى ورىنداۋى. سەرگەي ەرمولاەۆ, قوستاناي قالاسىنىڭ كاسىپكەرى: – ەلىمىزدىڭ جاڭا ەكونوميكالىق باعىتىن ىسكە اسىرۋدا شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە ءۇمىت ارتا وتىرىپ, بارىنشا قولايلى جاعدايلاردى جاساۋ وتە ماڭىزدى. كاسىپكەر ءتۇرلى ينستانتسيالارعا بارىپ, باقىلاۋشى ورگانداردىڭ شەشىمدەرىن داۋلاۋدىڭ ورنىنا, تابىس الۋ مەن لايىقتى باسەكەلەستىك تۋرالى ويلانۋى ءتيىس. اسقار ماحامبەتوۆ, «Best-servise LTD» جشس ديرەكتورى: – قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەستى جوسپارلى تەكسەرۋلەرىنە جاريالاعان ءموراتوريى كاسىپكەرلەرگە جاسالىپ وتىرعان ارتىق اكىمشىلىك جۇكتەمەلەردى الىپ تاستاۋعا مۇمكىندىك جاسايدى. راسىندا بۇل ەلىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرىنىڭ كوپتەن كۇتكەن جاڭالىعى دەسە دە بولادى. بۇل كاسىپكەر رەتىندە ءبىزدىڭ دە بيزنەسىمىزگە ۇلكەن جەڭىلدىك بولىپ تابىلادى. جۇمىسى ءجۇرىپ, قۇجاتى تۇگەل بولعان كاسىپكەردىڭ مازاسىن رەتسىز الۋ – ەكونوميكامىزدىڭ كۇرەتامىرى بولىپ وتىرعان بيزنەسكە ايتارلىقتاي زيانىن تيگىزەدى. ابدۋللا قۇرمانتاەۆ, «گوفروتارا زاۋىتى» جشس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى: – بۇل ءبىز, كاسىپكەرلەر قاۋىمى ءۇشىن وتە قۋانىشتى جاڭالىق. ەلباسى قول قويعان جارلىق بيزنەسكە جاڭا سەرپىلىس اكەلمەك. كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قولايلى جاعداي جاساۋ بويىنشا ماڭىزدى شارالار قامتىلعان اتالعان قۇجاتقا ارتىلار سەنىم دە جوعارى. بيزنەس وسى تەكتەس وزگەرىستەردى تالايدان كۇتكەن ەدى. ەلباسى كاسىپكەرلەردى تەكسەرۋگە موراتوري جاريالادى. جوسپارلى تەكسەرىس جۇرگىزۋ تاجىريبەسى توقتاتىلاتىن بولادى. بۇل ۋاقىتىلى ءارى ۇتىمدى قابىلدانعان شەشىم بولدى. سەبەبى, مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان كەلەتىن تولاسسىز تەكسەرۋلەر بيزنەستى جۇرگىزۋگە كوپ كەدەرگى كەلتىرەتىنى بەلگىلى. ءبىر قاراعاندا, ەگەر سەنىڭ جاسىراتىن ەشقانداي قۇپياڭ بولماسا, قورقۋدىڭ دا نەگىزى جوق سياقتى. دەگەنمەن, كەز كەلگەن تەكسەرۋلەر بيزنەس ءۇشىن ءارتۇرلى كۇتپەگەن قيىندىقتار تۋدىرۋى مۇمكىن. ونىمەن قوسا, كوپ ۋاقىت الادى. سونداي-اق, جۇزدەگەن رۇقسات بەرۋ قاعازدارى, ليتسەنزيالار ەلەكتروندى تۇردە بەرىلەتىنى تۋرالى اقپارات قۋانتتى. سونىڭ ارقاسىندا اكىمشىلىك كەدەرگىلەر, قاعازباستىلىق ەداۋىر ازايا تۇسەدى دەگەن سەنىمدەمىز. ەندىگى كەزەك بيزنەستە. تابىستى ەڭبەك ەتىپ, ەل يگىلىگى جولىندا ايانباۋعا تىرىسامىز. اتاپ وتەرلىگى, «گوفروتارا» زاۋىتى وندىرىستىك قۋاتىن جىل ساناپ ارتتىرىپ كەلەدى. مىسالى, بىلتىر «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جاڭا تسەح ىسكە قوسقان بولاتىنبىز. سونىڭ ارقاسىندا كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قۋاتى 2,5 ەسەگە ارتتى. بۇگىندە ايىنا 2 ميلليوننان استام شارشى مەتر گوفروكارتون شىعارۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىق. مەملەكەت قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ءالى تالاي بەلەستەردى باعىندىرارىمىزعا سەنىم مول. قىدىرقوجا ەسەنعاليەۆ, «رەكون-اقتاۋ» جشس باسقارما توراعاسى: – شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن تەكسەرۋگە موراتوري جاريالاۋ قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە بيزنەستىڭ دامۋىنا جول اشاتىنى ايدان انىق. ءمانسىز جانە كوپتەگەن تەكسەرۋلەر كاسىپكەرلەردىڭ مازاسىن قاشىرىپ, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقىسى كەلىپ جۇرگەندەردىڭ سانىن ازايتۋدا. ەلباسىنىڭ موراتوري تۋرالى جارلىعى جاريالانىپ, ۇكىمەتتىك قۇرىلىمدارعا ءتيىستى تاپسىرمالار بەرىلىپ, جاعداي جاقسارىپ كەتەتىنىنە سەنىمىم مول. كاسىپكەرلىك كودەكسىنىڭ قابىلدانۋى, جوسپارلى تەكسەرىس جۇرگىزۋ تاجىريبەسىنەن باس تارتىلۋى جانە كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا ارنالعان بيزنەس-ومبۋدسمەن جۇيەسىنىڭ ەنگىزىلۋى كاسىپكەرلەر قاتارىنىڭ ۇلعايۋىنا ىقپالىن تيگىزەدى. اسىرەسە, ماڭعىستاۋ ءوڭىرىندە مۇنايعا تاۋەلدى تۇرعىندار كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا بەت بۇرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى تۋريزم, قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋعا تولىق مۇمكىندىكتەر الادى. كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇكىمەت كاسىپكەرلەردىڭ ۇلتتىق پالاتاسىمەن ارىپتەسكەن تۇردە تىعىز جۇمىس جاساۋ كەرەك دەپ تاپسىرىپ وتىر نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ارنالعان بارلىق وزگەرىستەر تۇبىندە قازاقستاننىڭ دۇنيە جۇزىندەگى 30 دامىعان ەل قاتارىنا قوسىلۋىنا ىقپال ەتەدى دەپ سەنەمىن. ايبولات امانگەلدى, كاسىپكەر: – قازاقستاندا قازىر شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن كوپ مۇمكىندىك جاسالىپ جاتىر. پرەزيدەنت مىنە, تەكسەرۋلەردىڭ بارلىق تۇرىنە توسقاۋىل قويدى. بۇل ءبىز ءۇشىن ۇلكەن جاڭالىق. ويتكەنى, تەكسەرۋلەر ءبىزدىڭ كوپ ۋاقىتىمىزدى الاتىن. ەشقانداي زاڭ بۇزۋشىلىق تابىلماسا دا جۇيكەمىزدى توزدىراتىن. ال قازىر وسىنداي جاعدايدا بيزنەسپەن اينالىساتىن ادامداردىڭ دا سانى كوبەيەتىنى ءسوزسىز. ءوز كاسىبىن اشامىن دەگەن ازاماتتار ءۇشىن دە بۇل جاقسى جاڭالىق بولدى. ال بىرەۋلەر تەكسەرۋلەرسىز تاۋاردىڭ ساپاسى ناشارلاپ كەتەدى دەگەن وي ايتىپ جاتىر. مەن ونىمەن كەلىسپەيمىن. ءبىزدىڭ ەڭ ءبىرىنشى تەكسەرۋشىلەرىمىز – حالىق. ءبىز ارقاشان ونىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىنداي جۇمىس جاساۋىمىز كەرەك.ەركىن تىنىستاۋعا كەڭ مۇمكىندىك
كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى زاڭعار نوعايباي مەن استانا كاسىپكەرلەرى پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى مەيىربەك ءماجيتوۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا ەلباسىنىڭ بۇرناعى كۇنى كاسىپكەرلەردى قولداۋ تۋرالى جاساعان مالىمدەمەسى تۋرالى ايتىلدى. بريفينگ وتكىزۋشىلەر شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ ماقساتىندا ەلباسىنىڭ اعىمداعى جىلدىڭ 2 ساۋىرىنەن باستاپ, كەلەر جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن قىرىقتان استام مەملەكەتتىك تەكسەرۋشى ورگاندارعا موراتوري جاريالاعانىن بيزنەس قاۋىمداستىعى جىلى قابىلداعانى جونىندە اڭگىمەلەدى. «شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداپ, ولاردى تەكسەرۋگە موراتوري جاريالاعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەشىمى سالانىڭ دامۋىنا جاسالعان رەۆوليۋتسيالىق قادام بولدى دەپ ەسەپتەيمىز. بۇل شەشىم كاسىپكەرلەردىڭ ەركىن تىنىستانۋىنا مۇمكىندىك بەرەرى انىق. ال كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا ءبولىنىپ وتىرعان 1 ترلن. تەڭگە سالانىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى. جالپى, بۇل جارلىق كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى احۋالدى تۇبەگەيلى تۇردە وزگەرتەدى. سونداي-اق, شەكتەۋ كاسىپكەرلەر تاراپىنان جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ارتۋىنا دا ىقپال ەتەدى», دەدى ز.نوعايباي. دەگەنمەن, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى موراتوري كەزىندە كاسىپكەرلەردى مەملەكەتتىك تەكسەرىستەرگە دايىنداۋدى كوزدەپ وتىرعان سياقتى. «ءبىز بيزنەستى وسى ءموراتوريدى ءوز قۇزىرەتىن كوتەرۋ ءۇشىن مۇمكىندىك رەتىندە پايدالانۋعا شاقىرامىز. وسى باعىتتا ءبىز تەكسەرۋشى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ بىرقاتار جۇيەلى ءىس-شارالاردى وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ونىڭ ماقساتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تالاپتارى مەن نورمالارىنا قاتىستى كاسىپكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى», دەدى م.ءماجيتوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, موراتوري ناتيجەسىندە كاسىپكەرلەر تەكسەرىستەردىڭ تالاپتارى بويىنشا اقپاراتقا قانىق بولادى. «تالداۋ جۇرگىزىلەدى, ول تەك كاسىپكەرلەردىڭ ۇلتتىق پالاتاسىنىڭ عانا كۇشىمەن ەمەس, وڭىرلىك دامۋ مينيسترلىگىمەن بايلانىستا جاسالۋى ءتيىس», دەپ جالعادى ءسوزىن پالاتا ديرەكتورى. ءبىز بۇل كەزەڭدە جاي وتىرمايمىز, بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. رۇقسات بەرۋلەر مەن ەسكەرتۋلەر تۋرالى زاڭ جوباسى دايىن. ءوز قىزمەتىن رەتتەيتىن ۇيىمدار تۋرالى زاڭ جوباسى جاسالۋى مۇمكىن. ال ومبۋدسمەنگە قاتىستى ۇسىنىس بار. بيىلعى جىلى وسى ماسەلەلەردى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جان-جاقتى پىسىقتاۋىمىز قاجەت, دەپ قوستى زاڭعار نوعايباي. ايتكەنمەن كاسىپكەرلەر ءوز تاراپتارىنان بۇل ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ەكەندىگىن ءتۇسىنۋى قاجەت كورىنەدى. ەگەر كەلەسى جىلدان باستاپ كاسىپكەرلەرگە جوسپارلى تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلمەيتىن بولسا, بۇل ولارعا ەرىك بەرىلگەندىگى. بۇل كاسىپكەرلەر ءوز جۇمىسىنا وزدەرى جاۋاپتى ەكەندىگىن بىلدىرەدى. تيىسىنشە, اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكپەن قاتار قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك تالاپتارى دا جوعارى بولادى ەكەن. دەسەك تە, بۇل شارا كاسىپكەرلەرگە داڭعىل جول اشارى انىق. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان». 
ءوندىرىستى ورگە شىعارار شارا
قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەۋىندە كاسىپكەرلىكتىڭ ۇلەسى مولايىپ كەلەدى. بۇعان مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قولداۋى وزىندىك سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. بۇل كۇندەرى ءوز كاسىبىن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتەن باستاعان وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ اراسىندا ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىراتىنداي شوعىر قالىپتاسىپ ۇلگەردى. ەكونوميكانىڭ ءار سالاسىندا, سونىڭ ىشىندە اتىراۋ وڭىرىندەگى مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ قارقىندى دامۋىنا سەرپىن بەرگەن ءىرى حالىقارالىق جوبالاردىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋىنا اتسالىسىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەر دە بار. راس, باستاپقىدا شەتەلدىك كاسىپورىندار قاتىسۋىمەن قولعا الىنعان جوبالارعا مەردىگەر بولۋ قيىندىق كەلتىردى. مىنە, وسىنداي ساتتە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ شەتەلدىك ينۆەستورلارعا وتاندىق كاسىپكەرلەردى جوباعا تارتۋ ارقىلى قازاقستاندىق ۇلەستى مولايتۋ قاجەتتىگىن جۇكتەدى. سول كاسىپكەرلەر وتاندىق وندىرىسكە زاماناۋي تالاپقا ساي جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ كەلەدى. قازىر اتىراۋلىق كاسىپكەرلەر سان الۋان ونىمدەردى وندىرەدى. بۇرىن ءوڭىمىز تۇگىلى تۇسىمىزگە دە كىرمەگەن پلاستيكالىق تەرەزەلەر, مەديتسينادا كوپ قولدانىلاتىن ءبىر جولعى شپريتستەر مەن كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن شىعارۋدى كاسىپكەرلەرىمىز شىرق ءۇيىرىپ اكەتتى. ءبىزدىڭ وڭىردە بالىق ونىمدەرىنىڭ بىرنەشە ءتۇرىن شىعارۋ قولعا الىنۋدا. بۇدان وزگە كىرپىش شىعاراتىن, قامىستان تاقتايشا جاسايتىن, شەتەلدىك كاسىپورىندار قىزىعۋشىلىق تانىتاتىنداي ونىمدەر شىعاراتىن كاسىپورىندار قۇرىلىپ جاتىر. مۇنىڭ بارىندە جەرگىلىكتى تۇرعىندار جۇمىسقا تارتىلىپ وتىر. ەندى كاسىپكەرلەر اشقان وندىرىستەردىڭ كەلەشەگى كەڭەيە تۇسەدى دەۋىمىزگە تولىق نەگىز بار. ويتكەنى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە تەكسەرۋ جۇرگىزۋگە موراتوري جاريالاپ وتىر. جىل اياعىنا دەيىن سوزىلاتىن بۇل كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ كەڭ كولەمدە قانات جايۋىنا تولىق مۇمكىندىك اشادى دەپ ويلايمىن. پرەزيدەنت وسىعان وراي ءوز مالىمدەمەسىندە جوسپارلى تەكسەرىس تاجىريبەسىنەن باس تارتۋدىڭ قاجەتتىگىنە توقتالدى. ءسويتىپ, الداعى ۋاقىتتا الەمدىك تالاپتارعا نەگىزدەلگەن تەكسەرىستەردى انىقتايتىن جۇيەنى ازىرلەۋگە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. مۇنىڭ ءوزى كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ جاڭاشا دامۋىنا تۇبەگەيلى وزگەرىس جاسايتىنى داۋسىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسىنداي قولداۋىنان كەيىن ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەرىمىز ءوزىنىڭ بيزنەسىن جۇرگىزۋدە اشىقتىق قاعيداسىن ۇستانادى دەپ سەنەمىن. ۇلتتىق ەكونوميكانى وركەندەتۋگە ۇلەس قوسۋدى ويلاعان ءاربىر قازاقستاندىق كاسىپكەر سالىقتان جالتارۋ سەكىلدى ارەكەتتەردەن اۋلاق بولادى. ەندى بۇدان بىلاي كاسىپكەرلەر زاڭنىڭ بارلىق تالاپتارىن ورىندايتىن بولسا, تەكسەرۋشى ورگاندار وعان مۇلدە بارماۋعا ءتيىس دەگەنى بارشامىزدى قۋانتىپ وتىر. بيزنەس-ومبۋدسمەن ينستيتۋتى قۇرىلاتىندىعى كاسىپكەرلەر تاراپىنان كەڭ قولداۋ تابۋدا. سەبەبى, بۇل ينستيتۋتتىڭ ەڭ باستى مىندەتىنە كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋ جاتادى. دەمەك, كاسىپكەرلەر بۇدان بىلاي وسى ينستيتۋتقا ارقا سۇيەي الادى. سونىمەن قاتار, قۇرىلىس نىساندارىن سالۋعا رۇقسات بەرۋ, ينجەنەرلىك جۇيەلەرگە قوسىلۋ رەسىمىن 50 پايىزعا دەيىن ازايتىلاتىندىعى دا كاسىپكەرلىكتىڭ ەڭسە تىكتەۋىنە ىقپال ەتپەك. كاسىپكەرلەر وسىنىڭ ءبارىن وتاندىق ءوندىرىستى ورگە شىعارار ەڭ ماڭىزدى شارا رەتىندە قابىلداپ وتىر. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى كەزگە دەيىن كاسىپكەرلەردى قولتىعىنان دەمەپ, ۇلكەن قولداۋىن كورسەتىپ كەلەدى. مىنە, ەلىن سۇيگەن, ەلى سۇيگەن ەلباسى تاعى ءبىر رەت كاسىپكەرلەردى قاناتتاندىرعان ماڭىزدى شارانى قولعا الدى. وسىنىڭ وزىنەن ەلباسىنىڭ وتاندىق ەكونوميكانى قارقىندى دامىتۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتى جاساۋدا باتىل قادام جاسايتىنىن بايقادىق. ءبىز – كاسىپكەرلەر قاۋىمى ەلباسى ارتقان سەنىمنىڭ ۇدەسىنەن شىعۋعا بەكىندىك, وسى ماقساتتا تاۋەلسىز قازاقستانىمىزدىڭ الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى 30 ەلىنىڭ قاتارىنا ەنىپ, قۋاتتى مەملەكەت اتانۋىنا لايىقتى ۇلەسىمىزدى قوسامىز. ءاليا بەكقوجيەۆا, اتىراۋ وبلىسى كاسىپكەرلەر جانە جۇمىس بەرۋشىلەر وداعىنىڭ ءتورايىمى. اتىراۋ وبلىسى.ءبىز وسىلاي جۇمىس ىستەيمىز
الەمدەگى قاي ەلدى الىپ قاراماڭىز, نەگىزگى تىرەك – شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى سانالادى. قاراپايىم حالىقتىڭ كاسىپكەرلىكپەن ەركىن اينالىسۋىنا جاعداي جاسالىپ, ەشقانداي كەدەرگىگە تاپ بولماي, جۇمىسىن جۇرگىزۋگە جان-جاقتى مۇمكىندىك قاراستىرىلعان مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاسى مىقتى, الەۋمەتىنىڭ الەۋەتى زور. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان باستاپ قازاقستاننىڭ ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا باسىمدىق بەرگەنى دە سوندىقتان. ەلباسى جىل سايىنعى ءداستۇرلى جولداۋىندا, ستراتەگيالىق باعدارلامالارىندا, ونىڭ سىرتىنداعى ءتۇرلى كەڭەس-جيىنداردا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى وركەندەتۋگە جاعداي جاساۋدى ۇدايى تاپسىرىپ, نازاردا ۇستاپ وتىراتىنى ءسوزىمىزدىڭ ايعاعى بولسا كەرەك. شىنى كەرەك, ەل كاسىپكەرلەرى ەلباسىنىڭ قامقورلىعىن ۇنەمى سەزىنىپ كەلەدى. سول سەبەپتى ەلىمىزدە كاسىپكەرلىك كەڭ قانات جايىپ, ورلەپ ءوسىپ جاتىر. مىنە, مەملەكەت باسشىسى كۇنى كەشە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە تەكسەرۋ جاساۋعا موراتوري جاريالادى. ەلباسىنىڭ بۇل جارلىعى ەلىمىزدەگى كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرىپ قانا قويماي, ەكونوميكامىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە جاڭاشا جول اشادى دەپ ويلايمىن. «2 ساۋىردەن باستاپ, 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە تەكسەرىس جۇرگىزۋگە موراتوري جاريالايمىن. مەن قازاقستاندىقتاردىڭ بيزنەس جۇرگىزۋىنە قاجەتتى جاعدايدى ءارى قاراي جاقسارتا ءتۇسۋ ماقساتىندا ۇكىمەتكە بىرقاتار ناقتى شارالار قابىلداۋدى جۇكتەدىم. باقىلاۋ قىزمەتى سالاسىندا: بىرىنشىدەن, جوسپارلى تەكسەرىس تاجىريبەسىنەن باس تارتامىز. مەملەكەتتىك ورگاندار مەنىڭ اكىمشىلىگىممەن كەلىسە وتىرىپ, وبەكتيۆتى, الەمدىك تالاپتارعا ساي تەكسەرىستەردى انىقتاۋ جۇيەسىن ازىرلەيدى. بۇل جۇيە بويىنشا, 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ تەك شىنىمەن دە زاڭدى بۇزۋ ىقتيمالدىعى جوعارى كاسىپكەرلەر تەكسەرىلەتىن بولادى. ەگەر كاسىپكەر زاڭنىڭ بارلىق تالاپتارىن ورىندايتىن بولسا, تەكسەرۋشى ورگاندار وعان مۇلدەم بارماۋعا ءتيىس! ەكىنشىدەن, تەكسەرىستى جۇرگىزۋ فورماتى كاسىپكەرلەرگە قويىلاتىن بارلىق ارتىق تالاپتاردى الىپ تاستايتىنداي ەتىپ, تۇبەگەيلى قايتا قارالادى. ناتيجەسىندە تالاپتاردىڭ جالپى سانى 30 پايىزدان ارتىق مولشەرگە ازايادى. ول ءۇشىن ۇكىمەت بارلىق تەكسەرىس جۇرگىزۋ رەگلامەنتتەرىن قايتا قاراۋى قاجەت. ۇشىنشىدەن, تەكسەرىستەرگە بالاما رەتىندە ءۇشىنشى تۇلعانىڭ الدىندا ەرىكتى تۇردە ساقتاندىرۋدى زاڭ جۇزىندە بەكىتۋ قاجەت»,– دەدى پرەزيدەنت. بۇدان قانداي وي تۇيەمىز؟ ەڭ ءبىرىنشى, بۇل – شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا جاسالعان قادام. جالپى, سوڭعى جىلدارى تەكسەرىس ازايىپ كەلەدى. ال مىنا جارلىق ەلدە بار از-كەم تەكسەرۋدىڭ ءوزىن توقتاتادى. ەكىنشى, ەشقانداي كوزبوياۋشىلىق جاساماي, زاڭدى بۇزباي جۇمىس ىستەسەڭ, سەنىمەن ەشكىمنىڭ شارۋاسى بولمايدى دەگەن ءسوز. «الاعان قولىم بەرەگەن» دەپ, بارماق باستى, كوز قىستى ارەكەتپەن پايدا تابۋعا يەكەمدى كاسىپكەرلەردىڭ بارىن دا جاسىرمايمىز. ەندىگى جەردە جۇمىسىن ادال اتقاراتىن بيزنەس وكىلدەرى مەن قيتۇرقى جولمەن قارجى تابۋدى كوزدەيتىن ادامداردىڭ اراجىگى اجىراتىلادى. داڭقتى باتىر باۋىرجان مومىش ۇلى «تارتىپكە باس يگەن قۇل بولمايدى» دەگەن. سول سياقتى, ەلىمىزدە قابىلداعان زاڭنامالارعا قاراما-قارسى ارەكەتكە بارماي, ءىسىن ادال اتقاراتىن كاسىپكەرگە دە ەندى ەشكىم كولدەنەڭنەن كەلىپ تيىسپەيدى. ۇشىنشىدەن, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى تەكسەرۋدىڭ ءتۇرى وزگەرەدى. ول دا الەمدىك وركەنيەتتىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن باسشىلىققا الا وتىرىپ جاسالادى. ەلباسىنىڭ جارلىعىنا سايكەس كاسىپكەرلىككە قاتىستى زاڭنامالاردا دا وزگەرىس بولاتىنىن بىلدىك. بۇل دا كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتتى. ودان بولەك, قازاقستاندا جاڭادان بيزنەس-ومبۋدسمەن ينستيتۋتى قۇرىلادى. ول كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىن قورعاۋمەن اينالىسادى. بيزنەستى جاڭادان باستاعان ادام ءوز قۇقىن بىلمەي جاتادى. ال مىنا ينستيتۋتتىڭ وسىنداي ادامدارعا كومەگى زور بولماق. قىسقاسى, مەملەكەت كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋى ءۇشىن جاعداي جاساپ جاتىر. ەندى شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنە تەك الاڭسىز جۇمىس ىستەۋ عانا قالىپ تۇر. عالىمبەك جاقسىلىقوۆ, «اكۆالاين» جشس ديرەكتورى. قىزىلوردا وبلىسى.
ىلگەرىلەۋگە كەپىلدىك
بۇگىندە, شاماسى كەلسە, ەكىنىڭ ءبىرى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىنا ارالاسىپ, مەملەكەتتىڭ جەڭىلدىكتى قارجىلىق كومەكتەرىنە سۇيەنگىسى كەلەدى. الايدا, بۇدان ءبارىنىڭ شارۋاسى ورگە باسىپ, وڭعارىلىپ كەتەدى دەگەن وي تۋماسا كەرەك. كەيبىرەۋلەردىڭ قاراجات بولسا, قالعانىن قاتىرامىن دەپ ءىستىڭ بايىبىنا بارماستان شولاق ويلايتىنى تاڭداندىرادى. ويتكەنى, كاسىپكەرلىك سالادا ەڭبەك ەتۋ وتە كۇردەلى. قاجىرلى قيمىلدى, تىنىمسىز ىزدەنىستى قاجەت ەتەدى. نارىقتىڭ بۇگىنگىدەي مىڭ قۇبىلعان زامانىندا ءىستىڭ كوزىن تاپپاساڭ, بانكروت بولۋ قازىر-اق. باسەكەلەستىككە قارىمدى ءونىم ءوندىرۋ, ونى وتكىزۋ, ءوندىرىس ورىندارىن وزىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتاۋ قيىننىڭ قيىنى ەكەنىن تاجىريبەدەن انىق بىلەمىن. باسشىلىق جاساۋ, تابىس تابۋ اسا جاۋاپتى ءىس دەپ وتىرعانىم سوندىقتان. ەرەكشە تالاپتار اراسىنان كاسىپكەردىڭ ءوز ىسىنە ساي ءبىلىمىنىڭ بولۋىن, زور ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە كوپشىلىكپەن جۇمىس ىستەسە ءبىلۋ قابىلەتتەرىن ەرەكشە ءبولىپ ايتار ەدىم. بىراق قانشا العا ۇمتىلعانمەن ىلگەرى باسقان قادامىمىزدىڭ كەرى كەتكەن جاعدايلارى دا بولدى. بارىنەن بۇرىن قاعازباستىلىق, اكىمشىلىك كەدەرگىلەر, نەگىزگى تەكسەرىستەر ۋاقىتىمىزدى الاتىنىنا ىزامىز كەلگەنىمەن, دارمەنسىز ەدىك. ەندى, مىنە, ەلباسى ەلىمىزدەگى كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ ودان ءارى جاندانۋىنا قاجەتتى جاعدايلاردى جاقسارتۋ جونىندە تۇبەگەيلى شارالار قابىلداپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى ءۇشىن قولايلى مۇمكىندىكتەر تۋدىرىلعانىن قاناعات سەزىممەن قارسى الدىق. بۇل اۋىلداردا قونىستانعان جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ كوپتەن كۇتكەن شەشىمى ەدى. جاسىراتىنى جوق, مەن سەكىلدى شالعاي ەلدى مەكەندە تۇراتىندار بانكتەردەن ءىرى كولەمدە قاراجات الۋعا قاۋقارسىز. ونى بەرمەيدى دە. ويتكەنى, وعان كەپىلدىككە قوياتىن دۇنيە-م ۇلىكتەرى دە جوق. سول سەبەپتى ۇتىمدى ويلاستىرىلعان بيزنەس-جوسپارلار جاساپ, ۇكىمەت تاراپىنان ۇسىنىلاتىن جوبالاردى ۇتىپ الۋعا تىرىسامىز. ەڭسەمىزدى تىكتەپ, قۇلاشىمىزدى كەڭگە جايا بەرگەندە ءجون-جوسىقسىز كەدەرگىلەرگە تاپ بولامىز. كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعايدى دەگەن كەي ورىنداردىڭ وزدەرى جوسپارلى-جوسپارسىز تەكسەرىستەرگە الىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگىنە كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتادى. مۇنداي رەنىش-وكپەلەر ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ءجيى ايتىلىپ كەلسە دە, زاڭداستىرىلماعاننان كەيىن نەگە تەكسەرەسىڭ دەپ داۋلاسا المايتىنبىز. بۇدان بىلاي كاسىپكەرلەردىڭ جۇمىسىنا قاجەتتى جاعدايدى ۇدايى جاقسارتۋ مەملەكەتتىڭ باستى نازارىنا الىنۋى قۋانتادى. ءبىزدىڭ ءوندىرىسىمىز شاعىن. شارۋا قوجالىقتارىنان ساتىپ الىنعان بيدايدى كىدىرىسسىز وڭدەپ, كۇنىنە 90 تونناعا دەيىن ۇن ۇگەمىز. ونى ناۋبايحانالارعا دايىن شيكىزات كۇيىندە جونەلتەمىز. ەڭ باستىسى, ونىمدەرگە دەگەن سۇرانىس مول. ەڭبەكتىڭ قايتارىمى, تۇپكى ناتيجەسى دەگەن وسى ەمەس پە؟ 45 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ءوزى ءوندىرىسىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىن اڭعارتسا كەرەك. ساپاسى جوعارى ۇن ونىمدەرىن اۋدان, وبلىستان تىسقارى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك جاقتارىنا دا تاراتامىز. ماعان ءوز ماماندىعىم ۇنايدى. مۇمكىن انامنىڭ ەڭبەك ەتكەن ۇجىمى بولعاندىقتان با, ۇيرەنىسىپ قالعان ورتام وتە ىستىق. انامنىڭ ەڭبەك ەستافەتاسىن جالعاستىرۋ – باستى مۇراتىم. الداعى ۋاقىتتا تسەحتاردى جابدىقتاۋ, شيكىزاتپەن ءۇزىلىسسىز قامتاماسىز ەتۋ, جۇمىستىڭ ساپالى ورىندالۋىنا جاۋاپتىلىقتى ارتتىرۋ ۇدەرىسى جالعاسا بەرەتىن بولادى. بۇعان باقىلاۋ قىزمەتى سالاسىنداعى ءتۇرلى تەكسەرۋلەردىڭ وڭتايلاندىرىلىپ, ەڭ باستىسى, سۇيىكتى ىسىڭمەن جان-جاقتى اينالىسۋعا قولجەتىمدىلىك, ىلگەرىلەۋگە كەپىلدىك بەرىلىپ وتىر. ايگۇل ءابدىراحمانوۆا, «شاحيريس» جشس-ءنىڭ جەتەكشىسى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, تايىنشا قالاسى.بۇل – ۇلكەن كومەك
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ كاسىپكەرلەردى قولداۋ تۋرالى مالىمدەمەسىن ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستاننان» وقىپ, تەلەديداردان ەستىپ رازى بولدىم. سەبەبى, وسىدان ەكى جىل بۇرىن الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانى قاسىمبەك اۋىلىندا اشقان شاشتارازىمىزدا ەش الاڭسىز حالىققا قىزمەت كورسەتۋگە مۇمكىندىك مولىنان تۋدى. ءتۇرلى قۇزىرلى ورىندار تاراپىنان تەكسەرۋگە تىيىم سالىنعانى ءبىزدى قۋانتتى. كوڭىل قوشىمىز كوتەرىلىپ, جۇمىستى تىڭ سەرپىنمەن باستادىق. تەك ءبىز عانا ەمەس وزگە كاسىپكەرلەر دە اتالعان مالىمدەمەدەن ەرەكشە قۋات العان ءتارىزدى. ءدال وسى تۇستا ايتا كەتەر ءبىر جايت وسىدان ءبىر جىل بۇرىن اۋدانىمىزدىڭ اكىمى بولىپ ماحاببات بيگەلديەۆ تاعايىندالىپ, قىزمەتىنە كىرىسكەندەگى العاشقى قادامى ەلدى مەكەندەردەگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ بولعان ەدى. سول قولداۋعا ءبىز دە يە بولىپ, اشقان شاشتارازىمىز قاسىمبەك اۋىلىندا تۇراتىن 3000 تۇرعىنعا تولىق ءارى قاناعاتتانارلىق قىزمەت كورسەتە الدىق. ناتيجەسىندە زاڭناما تالابىنا سايكەس مەملەكەتكە سالىقتى دەر كەزىندە تولەي الدىق. ونىڭ سىرتىندا ءورت ءسوندىرۋ مەكەمەسى, سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ ستانساسى سىندى مەكەمەلەر جوسپارلى تەكسەرۋدى ۇزدىكسىز جۇرگىزىپ, جۇمىس ىستەۋىمىزگە وزىندىك كەدەرگىلەر تيگىزەتىن ەدى. ەندى مىنە, ەلباسى كاسىپكەرلەردى تەكسەرۋدى بارلىق سالا بويىنشا 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن توقتاتۋ تۋرالى جارلىق شىعارعاندا بىرىنشىدەن, كاسىپكەرلەر جانە قاراپايىم حالىق قاتتى قۋاندى. ءسويتىپ, جۇمىس ىستەۋگە بارلىق مۇمكىندىك تۋدى. ەندىگى مىندەتىمىز, حالىققا ساپالى قىزمەت كورسەتۋ بولىپ وتىر. وعان تىڭ سەرپىنمەن كىرىسەمىز. سوفيا چالابوۆا, كاسىپكەر. الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانى, قاسىمبەك اۋىلى.بىزگە دە ءتيىمدى
نارىقتىق ەكونوميكانىڭ دەمەۋشى سالاسى – كاسىپكەرلىك. كاسىپكەرلىكتىڭ قاناتىن كەڭگە جايۋى مەملەكەتتىڭ دامۋىنا, ەلدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا باستايدى. سول سەبەپتى مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىپ, ول ءۇشىن قاجەتتى مۇمكىندىكتەردى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى. ەلباسىنىڭ كاسىپكەرلىكتى ودان ءارى دامىتۋدى قولداۋ ماقساتىندا ءساۋىر ايىنان باستاپ كىشى جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە قاداعالاۋشى ورگانداردىڭ تەكسەرۋىنە موراتوري جاريالاعان جارلىعىمەن بۇگىن ۇجىم مۇشەلەرى تۇگەل تانىستىرىلدى. سانيتارلىق تازالىق – جالپىعا بىردەي ءتارتىپ جولى, حالىق دەنساۋلىعىنىڭ كەپىلى. ەڭ باستىسى, ادام دەنساۋلىعىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ەپيدەميولوگيالىق ماڭىزدى نىسانداردا سانيتارلىق تالاپتاردىڭ جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ, توپتاسقان جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ ىندەتىن تاراتپاۋ, ادام دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتۋشى فاكتورلارعا جول بەرمەۋ. سوندىقتان, تۇرعىنداردىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا, تەكسەرۋ شارالارى توقتاتىلسا دا, كىشى جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ سانيتارلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ولارمەن سەمينار ساباقتار وتكىزۋ, كەڭەس بەرۋ جۇمىستارى جۇيەلى جۇرگىزىلىپ وتىرادى. كىشى جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ سانيتارلىق جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, كاسىپكەرلەر پالاتالارى, جەرگىلىكتى كاسىپكەرلىك جانە ساۋدا باسقارمالارىمەن بىرلەسىپ, كەزدەسۋلەر, دوڭگەلەك ۇستەلدەر, سۇراق-جاۋاپ وتىرىستارى, ت.ب شارالاردى ۇيىمداستىرۋدى قولعا الامىز. باسقا دەڭگەيدەگى نىسانداردى تەكسەرۋ شارالارى جوسپارعا سايكەس جالعاسىن تابادى. تەكسەرۋلەردىڭ ازايۋى ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدى جەڭىلدەتىپ, جوعارىدا ايتىلعانداي شارالار وتكىزۋگە جول اشادى. كاسىپكەرلەردىڭ ءبارى زاڭ تالاپتارىن بۇزادى دەۋگە بولمايدى, بىراق كەزدەسپەي دە قالمايدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وزدەرىنە جاساعان قامقورلىعىن تەرەڭ سەزىنىپ, قۇرمەتپەن قابىلداپ, كاسىپكەرلەر دە ءوز قىزمەتتەرىن ساپالى, اشىق, تازا ۇيىمداستىرۋى ءتيىس. مارال قادىر, «قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ اگەنتتىگىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتى» رمم باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى. ماڭعىستاۋ وبلىسى.
