«ماقساتىمىز انىق. الداعى اپتالاردا كواليتسيالىق كەلىسىمدى اياقتاۋىمىز كەرەك. ويتكەنى كەيبىر ماسەلەدە پىكىرىمىز ورتاق بولىپ, تەز ۋاعدالاستىق», دەدى سوتسيال-دەموكراتتاردىڭ باس حاتشىسى لارس كلينگبەيل.
ل.كلينگبەيلدىڭ پىكىرىن ونىڭ ارىپتەستەرى دە قوستاپ وتىر. جۋرناليستەرگە سۇحبات بەرگەن FDP وكىلى ۆولكەر ۆيسسينگ كەلىسسوزدىڭ ءساتتى ءجۇرىپ جاتقانىن جەتكىزگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, پارتيالار كەلەسى اپتادا قالعان ماسەلەلەردى پىسىقتاپ, ءبىرجولا كەلىسىمگە كەلۋى ءتيىس.
سونداي-اق «جاسىلدار» پارتياسىنىڭ وكىلى مايكل كەللنەر ءۇش پارتيانىڭ كونسترۋكتيۆتى جانە جاقسى اتموسفەرادا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, قازىرگى تاڭدا مامىلەگە كەلۋ ءۇشىن 300-گە جۋىق ساياساتكەر 22 جۇمىس توبىنا ءبولىنىپ, قازاننىڭ ورتاسىنان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
مامىلە جاسالعاننان كەيىن ونى ءار پارتيا وزدەرىنىڭ جالپى جيىنىندا تالقىلايدى. «جاسىلدار» پارتيانىڭ بارلىق مۇشەسىمەن كەڭەسۋدى جوسپارلاپ وتىر. SDP 4 جەلتوقسانعا كەزەكتەن تىس پارتيالىق كونفەرەنتسيا بەلگىلەدى. جيىن كەزىندە كواليتسيانى قابىلداۋ-قابىلداماۋ ماسەلەسى قارالادى. FDP بۇل قۇجاتتى 5 جەلتوقساندا وتەتىن جيىندا تالقىلاماق.
مۇنىڭ ءبارى ولاف شولتس ءۇشىن وڭتايلى بولماق. ويتكەنى ول 6 جەلتوقسانعا, ياعني اۋليە نيكولاي كۇنىنە دەيىن ءۇش پارتيانىڭ باسىن قوسىپ, ورتاق مامىلەگە كەلۋگە ۋادە بەرگەن-تۇعىن. ەندەشە, ولاف مىرزانىڭ كەلەسى كانتسلەر اتانۋعا مۇمكىندىگى مول.
ەستەرىڭىزدە بولسا, قىركۇيەكتە گەرمانيادا پارلامەنتتىك سايلاۋ وتكەن بولاتىن. داۋىس ساناۋ ناتيجەسى بويىنشا سولشىل باعىتتاعى سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتيا (SDP) جەڭىسكە جەتتى (25,7%). بۇعان دەيىن بيلىكتە باسىم داۋىسقا يە بولىپ كەلگەن حريستيان-دەموكراتيالىق وداعى (CDU) ەكىنشى ورىنعا تۇراقتادى. ەكىنشى ورىنداعى حريستيان-دەموكراتيالىق پارتياسىن حالىقتىڭ 24,1 پايىزى قولداعان. وسىلايشا, 16 جىل بويى بۋندەستاگتا كوپشىلىك مانداتتى يەلەنىپ كەلگەن CDU جەڭىلىسكە ۇشىرادى.
ءۇشىنشى ورىن «جاسىلدار» پارتياسىنا بۇيىردى. ولاردىڭ ەنشىسىنە بيۋللەتەندەردىڭ 14,8 پايىزى تيەسىلى. بۇعان دەيىنگى سايلاۋ ناتيجەسىنە قاراعاندا اتالعان پارتيا كوبىرەك داۋىس جينادى. ءسويتىپ, بۋندەستاگتاعى ماندات سانىن ەكى ەسەگە كوبەيتە الدى. بۇل – نەمىس حالقىنىڭ قورشاعان ورتاعا الاڭداي باستاعانىن كورسەتەدى.
بۇعان دەيىن حريستيان-دەموكراتيالىق وداعى مەن سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتيا كواليتسيا قۇرىپ, پارلامەنتتى باسقارعان ەدى. ول كەزدەرى CDU سايلاۋدا وزىق شىعاتىن. ونىڭ ۇستىنە پارتيانى انگەلا مەركەل باسقاردى. «نەمىستەردىڭ اناسى» اتانعان ونىڭ ەل ىشىندەگى بەدەلى جوعارى ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سوندىقتان SDP ءۇشىن حريستيان-دەموكراتيالىق وداعىمەن كواليتسيا قۇرۋ ءتيىمدى بولاتىن.
ەندى ءبارى وزگەردى. بىرىنشىدەن, سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتيا سايلاۋدا جەڭىسكە جەتتى. ءيا, ايىرماشىلىق ۇلكەن ەمەس. بىراق بۋندەستاگتى باسقارۋدا بۇل ۇلكەن ءرول وينايتىنى تۇسىنىكتى. پارتيانىڭ جەتەكشىسى ولاف ءشولتستىڭ حالىق اراسىندا بەدەلى جوعارى. بەرتىنگە دەيىن ول گەرمانيانىڭ ۆيتسە-كانتسلەرى, قارجى ءمينيسترى قىزمەتىن اتقاردى.
ەكىنشىدەن, ەلدى 16 جىل باسقارعان انگەلا مەركەل سايلاۋعا قاتىسقان جوق. ارينە, كىمگە بولسىن بۋندەسكانتسلەر عانا ەمەس, بۇكىل ەۋروپانىڭ كانتسلەرى سانالاتىن انگەلا مەركەلدىڭ ورنىن باسۋ قيىن.
جالپى, گەرمانياداعى پارلامەنت سايلاۋى باسقا ەلدەردەن وزگەشە. تاياۋدا ەنگىزىلگەن جاڭا جۇيە بويىنشا ەلەكتورات ءبىر بيۋللەتەن ارقىلى ەكى داۋىس بەرۋ قۇقىعىنا يە. اۋەلى جەرگىلىكتى وكىلدى سايلاسا, ەكىنشىسى ارقىلى ۇكىمەتتى قۇراتىن پارتياعا داۋىس بەرەدى. ءبىرىنشى داۋىس بەرۋ ارقىلى ايماقتاردان سايلانعان 299 ۇمىتكەر بۋندەستاگ دەپۋتاتى اتانادى.
ەلەكتوراتتىڭ ەكىنشى داۋىسىمەن سايلانعان پارتيانىڭ ۇلەسى ارقىلى پارلامەنتتىڭ قالعان مۇشەلەرى انىقتالادى. مىسالى, ءبىر پارتياعا حالىقتىڭ 30 پايىزى ەكىنشى داۋىسىن بەرسە, وندا سول پارتيانىڭ ۇكىمەتتەگى ورىن سانى 30 پايىزعا تەڭ بولۋعا ءتيىس. سوندىقتان ءار سايلاۋدا بۋندەستاگ مۇشەلەرىنىڭ سانى وزگەرىپ وتىرادى. (قازىرگى 19-شى پارلامەنتتە 709 دەپۋتات بار).
سايلاۋ اياقتالعاننان كەيىن ءبىر ايدىڭ ىشىندە ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ جاسىرىن داۋىس بەرۋى ارقىلى جاڭا كانتسلەر انىقتالادى. ءبارى ءساتتى وتسە, گەرمانيا پرەزيدەنتى ونى تاعايىنداۋ جونىندە جارلىق شىعارادى. وسىلايشا, جاڭا كانتسلەر قىزمەتىنە كىرىسەدى.
ازىرگە رەسمي تۇردە انگەلا مەركەل تولىق قىزمەتىنەن كەتىپ, ونىڭ ورنىن ولاف شولتس باسپاسا دا, ول كانتسلەرلىك مىندەتكە بىلەك سىبانىپ كىرىسىپ كەتتى. تاياۋدا ول بۋندەستاگ وتىرىسىندا پارلامەنت مۇشەلەرىن ەلدەگى ەپيدەميالىق احۋالعا قاتىستى باتىل شەشىم قابىلداۋعا شاقىردى.
قازىرگى تاڭدا گەرمانيادا كوروناۆيرۋس ىندەتى قايتا ءورشىدى. Robert Koch ينستيتۋتى تاراتقان مالىمەتكە سۇيەنسەك, 11 قاراشادا ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى 50 مىڭنان اسىپ كەتتى. ال 18 قاراشادا ناۋقاستار سانى 64 مىڭ ادامعا جەتتى. بۇعان دەيىن قاۋىپتى دەرتتىڭ تىرناعىنا ىلىنگەندەر مۇنشالىقتى كوپ تىركەلگەن ەمەس ەدى. سوندىقتان و.شولتس قوعامدىق ورىنداردا بەتپەردەنى
مىندەتتى تۇردە كيۋ, تەستىلەۋدى ۇلعايتۋ, شەكتەۋ شارالارىن كۇشەيتۋدى سۇراپ وتىر. «حالىق ۆاكتسينا سالۋ مۇمكىندىگىن پايدالانعان جوق. گەرمانيا مۇنداي مىندەتتى ەرەجەلەردەن باس تارتا المايدى», دەدى ول بۋندەستاگتا سويلەگەن سوزىندە.
و.ءشولتستىڭ ايتۋىنشا, ەكپە الۋعا قارسىلاردىڭ جۇرگەندەر اراسىندا جارنامالاۋدى جالعاستىرا بەرۋ كەرەك. سونىمەن قاتار ەكپە سالدىرۋشىلار ساناتىنا كىرەتىندەردىڭ ءبارىن ۆاكتسينامەن قامتاماسىز ەتىپ, تەگىن تەستىلەۋدى قايتا ەنگىزۋگە ۇندەدى.
گەرمانيانىڭ اۋرۋلاردى باقىلاۋ اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىن ازايتۋ ءۇشىن تۇبەگەيلى شارالار قابىلدانباسا, روجدەستۆو كەزىندە جاعداي ۋشىعىپ كەتەدى.
روبەرت كوح ينستيتۋتىنىڭ باسشىسى لوتار ۆيلەر وسى باستان شارا قولدانىلعانىمەن, ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى قازىرگىدەن دە كوبەيەتىنىن مالىمدەدى. سوندىقتان ەلدى اۋىر كەزەڭ كۇتىپ تۇر.
پارتيالار كەلىسسوزى كەزىندە كوروناۆيرۋستان باسقا دا تالقىلانۋعا ءتيىس ماسەلەلەر جەتەرلىك. ماسەلەن, كواليتسيا جاھاندىق جىلىنۋعا قاتىستى ناقتى ساياسات ۇستانۋى ءتيىس. اتاپ ايتقاندا, تازا ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمعا ينۆەستيتسيا سالۋ, جانار-جاعارمايمەن جۇرەتىن كولىكتەرىنەن باس تارتۋ جانە كومىر ءوندىرۋدى توقتاتۋ سەكىلدى ماسەلەلەر كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيدى.
بۇعان دەيىن ءۇش پارتيا دا بۇل ماقساتقا جەتۋدى ورتاق مىندەتىمىز دەپ سانايتىنىن جەتكىزگەن ەدى. سونداي-اق كومىر ءوندىرىسىن توقتاتۋدى مەجەلى مەرزىمنەن سەگىز جىل بۇرىن, ياعني 2030 جىلى جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن حابارلادى. بىراق پارتيالار اراسىندا قاراما-قايشىلىق تۋدىراتىن ءبىر ماسەلە بار. «جاسىلدار» پارتياسى كليماتتىڭ وزگەرۋىنە ىقپال ەتەتىن وندىرىستەرگە سۋبسيديا بەرۋدى توقتاتۋعا ۇندەپ ءجۇر. الايدا FDP بۇعان نيەتتى ەمەس.
سالىق جانە مەملەكەتتىك قارىز دا پارتيالاردىڭ باس قاتىراتىن داۋلى ماسەلەسىنىڭ ءبىرى. وتكەن ايدا تاراپتار «قارىزدى تەجەۋ» شاراسىن ۇستاناتىنىن مالىمدەگەن. سوعان سايكەس مەملەكەتتىك قارىزدى وتەۋ كەزىندە بيۋدجەت تاپشىلىعى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 0,35 پايىزىنان اسپاۋعا ءتيىس.
پارتيالار سىرتقى ساياسات پەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىن ەستەن شىعارعان ەمەس. راس, سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە بۇعان اسا نازار سالا قويعان جوق. ويتكەنى پارتيالار ەلەكتوراتتاردىڭ داۋىسىن جيناۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە باس اۋىرتۋى قاجەت ەدى. ەندى, سىرتقى ساياساتتى دا ويلاناتىن كەز جەتتى.
بۇل تۇرعىدا گەرمانيادا تۇيتكىلدەر جەتكىلىكتى. ماسەلەن, «سولتۇستىك اعىن – 2» جوباسى قاشان ىسكە قوسىلماق؟ قىتايعا قاتىستى نەمىستەر قانداي ساياسات ۇستانۋعا ءتيىس؟ ەۋروپالىق وداقتىڭ ىنتىماقتاستىعىن كەڭەيتۋ, قارۋ-جاراق ەكسپورتىن شەكتەۋ ساياساتىن جۇرگىزۋ, زاڭدى كوشى-قون سەكىلدى ماسەلەلەر دە نازاردان تىس قالماق ەمەس.
قىزۋ تالقىلاناتىن تاعى ءبىر ماسەلە – ۋراندى بايىتۋ. ياعني گەرمانيا اتوم ەنەرگياسىن وندىرە مە, الدە اەس سالۋ جوسپارىنان تۇبەگەيلى باس تارتا ما؟ وقتۇمسىقتاردى تاستاۋعا قابىلەتتى جاڭا ۇشاقتار ساتىپ الۋ قاجەت پە؟ ويتكەنى گەرمانيانىڭ يادرولىق بومبالاۋشى ۇشاقتارى توزىپ بارادى. ال تۋرا جون ارقاسى – كالينينگرادتا رەسەيدىڭ بازاسى تۇر. سونداي-اق ناتو-مەن ارىپتەستىك كەزىندە باسىمدىق بەرىلەتىن ماسەلەلەر دە ماڭىزدى.
قورىتا ايتقاندا, گەرمانيا ۇكىمەتىن جاساقتايتىن پارتيالار ءۇشىن ءدال قازىر تاعدىرشەشتى كەزەڭ بولماق. الداعى ەكى اپتا كولەمىندە ەل ءۇشىن ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلدانادى.
