اتاقتى ەپوستىڭ جامبىل جىرلاعان نۇسقاسى جايىندا
كوڭىلگە جىلى ۇشىراپ ەلەگىزىتكەنىمەن, كومەسكىسى كوپ كونە كۇندەردەن زاماندار بويى سوزىلا كەلىپ, بۇگىنگە ۇلاسقان الەم مادەنيەتىندەگى قىزىقتى قۇبىلىس – بابالارىمىزدىڭ بايىرعى قادىر-قاسيەتىن تولقىنداتىپ تاراتقان سۋىرىپ سالما اقىندار شىعارماشىلىعى. قانشا قالاساق تا, باستاعى تۇنىق قالپىندا قايتالانباس «بابالار ءسوزى» م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى ۇجىمىنىڭ ەڭبەگىمەن 100 توم بولىپ شىقتى. وسىلايشا قازاق فولكلورىنىڭ باستى بايلىعى قالىڭ وقىرمان قاۋىمنىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى. وسى قازىنانىڭ قيساپسىز, قيماس قىرلارى مەن داۋىرلەر ديدارىنان بەلگى بەرەتىن سانسىز سىرلارىن ساراپتاۋ – فولكلورتانۋشىلاردىڭ, سونىمەن قاتار, جالپى مادەنيەتىمىزدىڭ اڭعارى مەن ايشىعىن انىقتاپ بىلگىسى كەلگەن كوشەلىلەردىڭ بارىنە ورتاق شارۋا, مەرەيلى مىندەت.
وسىناۋ كول-كوسىر دۇنيەدەن كولەمى دەسەڭىز دە, كوركى دەسەڭىز دە ەش كەم تۇسپەيتىن, جالپى جۇرتشىلىق تۇگىل ىنتالى ادەبيەتتانۋىمىز ءالى ايتارلىقتاي پايىمداپ ۇلگىرمەگەن, ءال-ءازىر تۇگەلدەي تۇگەندەلىپ, جارىققا شىقپاعان اسا باي, تەڭدەسسىز قازىنامىز – ويعا باي, سوزگە شەشەن سۋىرىپ سالما اقىندارىمىزدىڭ قىرۋار مۇرالارى.
ادەبيەتىمىزدىڭ ءار كەزەڭىندە ءومىر سۇرگەن اۆتورلىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ, جالپاق تىلمەن ايتساق, اۋىزشا ادەبيەتتىڭ جەكەلەگەن جانرلارى, كورنەكتى وكىلدەرى تۋرالى ءبىرتالاي كولەمدى, قاجەتتى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلدى. ايتسە دە تاۋەلسىزدىككە دەيىنگى كەزەڭدە تەرەڭدەپ بويلاۋعا مۇمكىندىك شەكتەلگەن بولاتىن. سونىڭ سالدارىنان نەگىزگى باعىت-باعدارىمىز كەڭەس يدەولوگياسىنا قايشى كەلمەيتىن دۇنيەلەردى جاريالاۋ بولدى دا, اۆتورلاردىڭ ءومىرى جانە شىعارماشىلىعىمەن تانىستىرۋ, تۋىندىلارىن كەزەڭدىك تالاپتارعا ساي تالداۋ مەن ناسيحاتتاۋعا باسا كۇش سالىندى. ورەن جۇيرىك ونەر يەلەرىنىڭ تۋىندىلارىنا تاريحي-ادەبي كونتەكستە اناليتيكالىق بايىپتاۋ جاسالا بەرمەدى, حالقىمىزدىڭ تاريحي-مادەني دامۋىنداعى, كوشپەلىلەر وركەنيەتى مەن الەم مادەنيەتى كونتەكسىندەگى زور بىرەگەي تاريحي قىزمەتى تولىق اشىلا قويمادى. ولاي بولسا, وسىناۋ ۇشان-تەڭىز قازىنانى, حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق ءپىشىنى مەن ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتىنە قوسقان عاجايىپ ۇلەسىن بارلاۋ مەن باعالاۋ – جاۋاپكەرشىلىگى زور, شەندەسى جوق, تىڭعا تۇرەن سالۋدى قاجەت ەتەتىن اسا ماڭىزدى شارۋا. بۇل ورايدا ەڭ الدىمەن مۇراعاتتا «مۇڭايىپ» قىبىرسىز جاتىپ, توزاڭعا تۇنشىققان مۇرالاردى جارىققا شىعارۋ ماسەلەسى كەزەك كۇتتىرمەيدى.
ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت جانىنان قۇرىلعان جامبىلتانۋ جانە حالىق اقىندارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەرىك پىراليەۆتىڭ قولداۋىمەن اشىلىپ, اتالعان ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا حال-قادەرىنشە قىزمەت ەتۋدى نىساناعا العان ەدى. وتكەن 2 جىل ىشىندە ونشاقتى كىتاپ دايىنداسا, ونىڭ 12-ءىسى باسىلىپ شىقتى. اتاپ ايتقاندا, جامبىل جاباەۆتىڭ تولىق شىعارمالار جيناعىنىڭ ءتورت تومى, اسەت نايمانباي ۇلىنىڭ تولىق شىعارمالار جيناعىنىڭ ەكى تومى, تۇبەك بايقوشقار ۇلى شىعارمالارىنىڭ العاشقى باسىلىمى, نەگىزىنەن ءحىح عاسىردا ءىشىنارا حح عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىنا دەيىن ءومىر سۇرگەن, ونەرى ورلەگەن, ولەڭدەرى ولكەلەردى كەرنەگەن اقىنداردىڭ ۇزدىك تۋىندىلارىنىڭ باسىن قوسقان «اقىندار اماناتى» اتتى حرەستوماتيا-كومپەنديۋم, جامبىل جاباەۆ شىعارمالارىنىڭ بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشى, سونداي-اق سۋىرىپ سالما اقىندار شىعارماشىلىعى تۋرالى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى ۇسىنىلدى.
بۇلايشا ءتىزىپ ايتۋداعى ماقسات – ونداي اقىنداردىڭ شىعارمالارىنىڭ بارلىعى بىردەي الماتىداعى مۇراعاتتاردا ساقتالا بەرمەۋى مۇمكىن. «ەل ءىشى – ونەر كەنىشى» ەكەنى ەسكەرىلىپ, ءار وبلىس اكىمدىگىنىڭ قاسىنان ۋاقىتشا جۇمىس توپتارى قۇرىلىپ, ءبىزدىڭ ينستيتۋتپەن تىزە قوسىپ, بىرلەسە جۇمىس جۇرگىزىلسە, الدەقايدا ناتيجەلى بولار ەدى. ويتكەنى, كونەنىڭ كوزىن كورمەگەن كۇننىڭ وزىندە, سىلەمىن, ءىزىن كوڭىلىنە ەمىس-ەمىس ەلەس ەتىپ, ساقتاپ قالعانداردىڭ قاتارى سەلدىرەپ بارادى. الدىمىزداعى ازايىپ بارا جاتقان اعا بۋىن مەن ورتا جاستىڭ جوتاسىنداعى ءبىزدىڭ بۋىننان كەيىنگى, جاھاندانۋمەن جاعالاساتىن جاڭا ۇرپاقتىڭ ىقىلاسى وشپەسە دە, مۇمكىندىگى ازاياتىنى اقيقات. ال, جەر-جەردە ەلەۋسىز جاتقان تۇشىمدى تۋىندىلار كوپ بولىپ ىزدەسە, ءالى دە كەزدەسىپ قالۋى ىقتيمال. بۇل ءسوزىمىزدىڭ ءبىر دالەلى – جامبىلدىڭ قىرعىز اراسىنان تابىلىپ, ەلىمىزگە ورالعان – «قىز جىبەگى».
قازاق فولكلورىنىڭ اسىل مۇرالارىنىڭ ءبىرى – «قىز جىبەكتى» قازاق اۆتورلىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ وكىلدەرى قىرعىز ەلىندە دە جىرلاعان. جامبىل جاباەۆتىڭ اتالعان جيناعىنىڭ ەكىنشى تومىندا «قىز جىبەك» جىرىنىڭ ءبىر نۇسقاسى جامبىل مۇراجايىنان الىنىپ, قىرعىزشاسىمەن قاتار قازاقشا ۇلگىسى بەرىلدى.
كوپتەگەن قازاق اقىندارى ءار جىلدارى كورشىلەس قىرعىز جەرىن ارالاپ, اس-تويلارىنا, باسقا دا سان الۋان شارالارىنا قاتىسىپ, ونەر جارىستىرعانى, قازاق فولكلورىنىڭ الۋان شىعارمالارىن جىرلاعانى جايىندا قىرعىز ادەبيەتشىلەرى دە, قازاق عالىمدارى دا كوپتەگەن قىزىقتى دەرەكتەر كەلتىرەدى. جامبىلدىڭ جىرلاۋىمەن تاراعان «قىز جىبەك», «مۇڭلىق-زارلىقتىڭ» قىرعىز اراسىندا بىرنەشە نۇسقاسى بار. قىرعىز زەرتتەۋشىسى گۇلبارا وماروۆانىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, «قىرعىزدار اراسىنا ەڭ كوپ تاراعان پوەما – قازاقتىڭ «قىز جىبەگى» (گۇلبارا وماروۆا. «تۇرك ەلدەرينين پوەمالارى: تاريحي پروتسەسس جانا ەپيكالىك بايلانىش». بىشكەك, 2000. 40-41-بەتتەر). قىرعىز ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ قولجازبا قورىندا سەگىزدەن اسا نۇسقاسى بار.
ايتۋشىلار – اقىندار, جىرشىلار تىڭداۋشىلار ىڭعايىنا, ىقىلاسىنا قاراي كەيدە قايعىلى اياقتاسا, كەيدە كەيىپكەردى مۇراتىنا «جەتكىزەدى». كوركەمدىك دەڭگەيلەرى ايتۋشىنىڭ اقىندىق دارىنىنا, شەبەرلىگىنە قاراي ارقيلى. وعان جىردى وقىپ وتىرعاندا كوز جەتكىزەسىز. ءارتۇرلى ۇقساستىقتار مەن ايىرماشىلىقتار جاتتاپ الىپ, تاراتىپ ايتۋشىلارعا عانا ەمەس, ولار ەستىگەن نۇسقالاردىڭ ارتۇرلىلىگىنەن دە بولۋى ابدەن ىقتيمال.
اتالعان ەكىنشى تومدا قىرعىزشاسى دا ۇسىنىلعان نۇسقانى بەلگىلى فولكلورشى عالىم سۇلتانعالي سادىرباەۆ پەن جامبىل مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى ماۋلەن قوجاشەۆ 1985 جىلى قىرعىزستاننىڭ نارىن وبلىسى جۇمعال اۋدانىنا قاراستى سول كەزدەگى لەنين اتىنداعى كولحوزدىڭ №1 بريگاداسىندا تۇراتىن جىرشى, ماناسشى كەدەيقان سۇلتانوۆتان العان.
ك.سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, «قازاق اقىنى جامبىل جاباەۆ توقماقتا, كىشى كەمىندە بىرنەشە جىل تۇرعان. الىباي اقىنمەن دوس بولعان. الىباي جامبىلدان «قىز جىبەكتى» ۇيرەنگەن جانە جازىپ, قاعازعا تۇسىرگەن.
الىبايدان ءوز ۇلى ابدىقادىر ۇيرەنگەن. ابدىقادىردان مەن ۇيرەنىپ, قاعازعا جازدىم. جامبىلدىڭ بۇل جىرى تيان-شان تاۋلارىنىڭ ەل اراسىندا كوپ ايتىلادى. جىرعا ەل كوپ قىزىعادى», «جامبىلدان الىباي 1900 جىلى توقماق شاھارىندا ەستىپ, جازىپ العان», دەيدى.
الىباي اقساقال جۇمعال اۋدانىنىڭ قايىرما دەگەن اۋىلىندا ءومىر ءسۇرگەن. ونىڭ ۇلى ابدىقادىر شەشەن ءارى شەجىرەشى ەكەن. «قىز جىبەكتى» كەلىستىرىپ ايتقان. كەدەيقان سۇلتانوۆ وسى ابدىقادىرمەن سىيلاس, جاقىن ادام بولعاندىقتان, جىردى 1971 جىلدان بەرى ۇيرەنە باستايدى دا, 1975 جىلى قاعازعا تۇسىرگەن.
ارينە, توپەلەپ توگىپ وتىرعان جامبىلدان تولقىپ-تەبىرەنىپ تىڭداپ وتىرعاندا, تىڭداۋشىلاردىڭ جىردى سول قالپىندا تۇگەل جازىپ الۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. كەيىنگى جەتكىزۋشىلەر تاراپىنان قوسىلعان نەمەسە ۇمىتىلعان, سونىڭ سالدارىنان وزگەرگەن ساتتەر بولۋى ءشۇباسىز. ويتكەنى, ۇلى جىراۋدىڭ مۇدىرمەي توگىلەتىن ءتىلى قىرعىزشا نۇسقادا كەيدە تۇتقىرلانىپ, ارا-تۇرا قارا ءسوزدىڭ كوبەيىپ كەتۋى, قىرعىز لەكسيكاسىنىڭ, قىرعىز ايتۋشىسىنىڭ مانەرى ايقىن سەزىلەدى.
قىرعىز عالىمى باتما كەبەكوۆانىڭ زەرتتەۋلەرىنە قاراعاندا, «قىز جىبەكتى» جامبىل ءسۇيىپ جىرلاعان, قىرعىزدار ۇيىپ تىڭداعان. قىرعىز ەلىنە ءار كەلگەن سايىن قايتالاپ ايتىپ جۇرگەنىن قىرعىز عالىمدارىنىڭ مالىمەتتەرى راستايدى. 1933 جىلى كۇز ايلارىنىڭ بىرىندە جاكەڭ قىرعىز اراسىنا كەلەدى. بۇل جولى كەلۋىنە قازاق حالقىنىڭ سۇراپىل اشارشىلىقتان تەڭ جارتىسىنان استامى قىرىلىپ, قاتتى كۇيزەلۋى, تۇرمىستىڭ اۋىرتپالىعى سەبەپ بولۋى دا مۇمكىن. باتما كەبەكوۆا ءوز كىتابىندا كەبەكقىزى ءجاميلانىڭ كۇندەلىگىنەن كەلتىرگەن ۇزىندىدە كەبەك شولاق ۇلى شوڭ كەمىن بولىسىنىڭ ءتوراعاسى قىزمەتىندە جۇرگەن كەزىندە, جاسى جەتپىستەن اسسا دا, ءالى شىمىر, جۇزىنەن نۇر توگىلگەن جامبىلدىڭ كەلگەنى, داۋسى تارعىلدانىپ شىققانىنا قاراماستان, بيىكتىگى, تارتىمدىلىعى ەسكە الىنادى دا, «وسى كەشتە جىرلانعان جىرلاردى توكپەي-شاشپاي تولىق بىلەم دەپ ايتا الماسپىن. وسى ءتۇنى جامبىل جىرلاعان «قىز جىبەكتى» اتامىزدىڭ دا, مۇراتالى كۇرەڭكەەۆتىڭ جانە باسقالاردىڭ دا ايتىپ جۇرگەندىگىنە قاراماستان, كەزىندە جازىلىپ الىنباي قالعاندىعى وكىنىشتى», – دەيدى /ب.كەبەكوۆا. «كىرگىز ەلينين كاادا-سالت ىرلارى». بىشكەك, 2001, 146-بەت/.
اپتا بويى جىرلاعان الىپ جىراۋدىڭ تولعاۋ ەكپىنى, اسەرلەپ ايتۋ شەبەرلىگى تىڭداۋشىلاردى ءتانتى ەتكەن. اتالعان ەستەلىكتە قىرعىز اقىن, دومبىراشىلارىن دا تىڭداپ, دەلەبەسى قوزعان جاكەڭنىڭ «قىز جىبەكتى» جىرلاۋى تىڭداۋشىلاردى قايران قالدىرعانى ايتىلادى. جوعارىدا اتالعان كىتابىندا ب.كەبەكوۆا: «ونىڭ جىرلاۋ شەبەرلىگىنە ايرىقشا تاڭعالدىم. بۇرىنعى-سوڭعى باسقالاردى دا تىڭداعان ەدىم. بىراق جاكەمنىڭ ايتۋىندا وزىنشە ءبىر كەرەمەت دۇنيە كوز الدىعا كەلدى. اسىرەسە, قىز جىبەكتىڭ زارىن, تولەگەننىڭ ءولىپ بارا جاتقانداعى ەل-جۇرتى (قوشتاسۋى – ب.ى.), ارماندى ماحابباتى, جالعىز ءىنىسى سانسىزبايمەنەن قوشتاسىپ, ءىنىسىنىڭ جوقتاعانىن ايتقاندا, وتىرعانداردىڭ ءبارى كوز جاسىن تيا المادى. جىردىڭ مازمۇنىنا مۇڭدى ءۇن, دومبىرانىڭ زارلاعان سازى سايكەس كەلىپ, ادامنىڭ ساي-سۇيەگىن سىرقىراتادى. كەيىن دە «قىز جىبەكتى» ەستىدىم, كىتاپ بولىپ باسىلعانىن دا وقىدىم. بىراق ءبىر دە ءبىرى جامبىلدىكىنە ۇقسامايدى», دەيدى. راسىندا تولەگەننىڭ ءىنىسى سانسىزبايمەن, شەشەسىمەن قوشتاساتىن ساتتەرىندە كەيىپكەردىڭ جان دۇنيەسىندەگى درامالىق قۇبىلىستاردى اقىن-جىرشى تىڭداۋشىلاردىڭ تانىمى مەن تالعامىنا ساي تولعاپ, قالىپتاسقان كوركەمدىك ءداستۇردى جالعاستىرادى.
ب.كەبەكوۆانىڭ اتالعان زەرتتەۋىندە جامبىلدى باسقا دا قىرعىز جىرشىلارىنىڭ تىڭداعانى, «قىز جىبەكتى» ۇيرەنىپ الىپ ايتقانى تۋرالى دەرەكتەر كەلتىرىلگەن.
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور س.سادىرباەۆ 2010 جىلى شىعارعان ج.جاباەۆتىڭ 2 تومدىق شىعارمالار جيناعىندا جاريالانعان «قىز جىبەك» جىرى مەن العاش رەت تولىق اۋدارىلىپ ۇسىنىلىپ وتىرعان كەيىنگى شاعىنىراق نۇسقادا ۇقساستىقتار بار. الايدا, س.سادىرباەۆ جاريالاعان نۇسقا الدەقايدا كوركەم, ءارى كولەمدى. اۆتورلىق اۋىز ادەبيەتى شىعارمالارى ونى ناسيحاتتاپ تاراتۋشىلار تاراپىنان ءتۇرلى وزگەرىستەرگە ۇشىرايتىنى بەلگىلى.
قولجازبالار, ونىڭ ىشىندە جازىلعان شىعارمالار مەن ايتۋ ارقىلى جازىلىپ, ايتۋشى-تاراتۋشىلار ارقىلى كەيىن حاتقا ءتۇسىپ, جارىق دۇنيەگە شىعۋ ءۇشىن كەزەگىن كۇتىپ جاتقان اسىلدارىمىز از ەمەس. بۇلاردىڭ بارلىعى جاريالانىپ, ەلىمىزدىڭ رۋحاني يگىلىگىنە اينالمايىنشا, ادەبيەتىمىزدىڭ, جالپى مادەنيەتىمىزدىڭ تاريحىن تولىق, تۇتاس بايىپتاۋ مەن باعالاۋ مۇمكىن ەمەس. الەم مادەنيەتىنىڭ قيساپسىز, قاتپارىنا, اسىرەسە, بۇگىنگى قولدا بارىنا زەر سالعاندا, حالقىمىزدىڭ تاريحتىڭ تالاي-تالاي الاساپىرانىندا, الدىنان توسقاۋىلداي تۇتاسىپ تۇرىپ العان الماعايىپ زاماننىڭ تالقىسىندا توزىپ كەتە جازداسا دا, ەڭسەسىن تۇزەپ, بۇگىنگە جەتۋىنە اسەر ەتكەن – ايتۋلى قۋاتتاردىڭ ءبىرى ەمەس, بىرەگەيى – قازاقتىڭ اۆتورلىق اۋىزشا ادەبيەتى.
سۋىرىپ سالما ونەر يەلەرى – ءوز ولكەسىنىڭ, ءوز كەزەڭىنىڭ رۋحاني قايراتكەرلەرى رەتىندە ءاردايىم قالىڭ ەلدىڭ تورىعىپ, توزىپ قالماي, رۋحاني كۇش-قۋاتىن نىعايتۋدا تەڭدەسى جوق ەموتيۆتىك-ەستەتيكالىق ەنەرگيا تاراتىپ, ءتىلىمىزدى, سول ارقىلى ءدىلىمىزدى ۇنەمى, ۇزبەي بايىتىپ, ءداۋىر سىنىنا توتەي الاتىن الەۋەت بەرىپ, عاسىرلار بويى قولداپ كەلگەنىنە وسى كۇنگە دەيىنگى تاريحىمىز – تالاسسىز ايعاق. جىراۋلارىمىز, ايتىسكەرلەرىمىز, بي-شەشەندەرىمىز, اڭگىمەشىلەرىمىز بەن ەرتەگىشىلەرىمىز, سايقىمازاقتارىمىز, انشىلەرىمىز, ت.ت. بولماسا, انا ءتىلىمىز امان-ەسەن بۇگىنگە جەتەر-جەتپەسى ەكىتالاي ەدى.
تاريحي-الەۋمەتتىك, تۇرمىستىق-ەكونوميكالىق جاعداي مەن رۋحاني-مادەني قاجەتتىلىك بايتاق ساحارامىزدىڭ بارلىق ولكەسىندە سۋىرىپ سالما ونەردىڭ الۋان وكىلدەرىن ۋاقىت ساحناسىنا شىعاردى. سولاردىڭ ءبىرى – جىرشىلاردىڭ تيپتەرى نەگىزىنەن ەكى ءتۇرلى. ءبىرى – ءوز جانىنان جاڭعىرتىپ, ەشتەڭە قوسپايتىن, جاتتاپ العانىن قايتالاپ ايتىپ بەرەتىندەر. ەكىنشىسى – الدىڭعى ايتۋشىلاردىڭ ايتقانىنا قاناعاتتانباي, نەگىزگى سيۋجەت جەلىسى مەن كەيىپكەرلەرىن ساقتاي وتىرىپ, تىڭ ەموتسيا, جاڭا سيتۋاتسيا, وقيعالار نەمەسە سونى سىرلى ءسوز ساپتاۋ, ت.ب قوسىپ, ءوز دارىنى مەن شابىتىنىڭ قارىم-قۋاتىنا, كوڭىل كۇيى مەن تىڭداۋشىنىڭ ىقىلاسىنا, تالاپ-تىلەگى مەن تانىم-تالعامىنا قاراي وزىنشە قۇلپىرتىپ, وزىندىك كوركەمدىك الەمىن تۇزەتىن سۋىرىپ سالما اقىندار. كەزىندە قابان (قابىليسا), جاناق, ءسۇيىنباي, شوجە, قۇلمامبەت, جامبىل, مۇرىن جىراۋ, نۇرپەيىس, شاشۋباي, وزگە دە كوپتەگەن اقىندار قىرۋار داستاندى وزگەدەن ەستىپ قانا قويماي, ءوز تاراپىنان ۇلەس قوسىپ, تىڭ سەرپىنمەن تولعاعانى ءمالىم. بۇل جىرلار تەك قازاق اراسىنا عانا ەمەس, كورشىلەس جاتقان حالىقتارعا دا تاراعانى ايان. سونىڭ ءبىر مىسالى – جىر الىبى جامبىلدىڭ جىرلاۋى بويىنشا تاۋدان اسىپ, قىرعىز اتىرابىنا تاراعان «قىز جىبەگى».
اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس جاتقان باۋىرلاس قىرعىز ەلىنىڭ اتاقتى اقىندارى, ماناسشىلارى قازاق جەرىن ارالاسا, قازاق اۋىلدارى قىرعىز ولكەسىنىڭ قادىرلى مەيماندارى بولعانى تاريحتان ايان. وسىنداي شىعارماشىلىق بايلانىستار ەلارالىق كەلىسىم مەن تاتۋلىق باسپالداقتارى.
بەكەن ىبىرايىم,
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق
ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى جامبىلتانۋ جانە
حالىق اقىندارى عىلىمي-زەرتتەۋ
ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى.
الماتى.
