كەڭەس وقۋشىسى دەگەندە كوز الدىڭىزعا نە كەلەدى؟! قارا كوستيۋم شالبار مەن اق جەيدە كيگەن, قىزىل گالستۋك تاققان شاشى قويۋ بۇزىق بالانى ەلەستەتەتىنىڭىز انىق قوي. ال ءبىزدىڭ ويىمىزعا بالالار كينوسىنىڭ شەدەۆرى سانالعان رەجيسسەر كونستانتين برومبەرگتىڭ «ەلەكترونيكانىڭ شىتىرمان وقيعالارى» ءفيلمى ورالادى. كەيىننەن «تەرميناتوردىڭ بالالىق شاعى» دەگەن لاقاپ اتپەن بەلگىلى بولدى. 1979 جىلى ودەسسا كينوستۋدياسى تۇسىرگەن كومەديالىق ميۋزيكل ءوزىنىڭ ايگىلى ساۋندترەگى ارقىلى كورەرمەندى بىردەن باۋراپ الدى. كينوكارتيناداعى «قاناتتى اتكەنشەك» ءانىن ەلەنا شۋەنكوۆا مەن مەملەكەتتىك اكادەميالىق ۇلكەن تەاتردىڭ بالالار حورى ورىندايدى. بىزگە تانىس ءارى ىستىق نۇسقاسى سول.
ءيا, ساۋندترەك كەز كەلگەن ءفيلمنىڭ ايناسى. ونى رەجيسسەر جاقسى باعامداعان. ايتسە دە اتاقتى سازگەر ەۆگەني كرىلاتوۆتان ءان جازۋدى وتىنگەندە, مۋزىكانت بىردەن باس تارتادى. ونىڭ سەبەبى, «ەلەكتروندى» دەگەن ءسوزدىڭ تىم تۇرپايى ەستىلۋى ەدى. نوتاعا سالۋعا كەلمەيدى. مۇنى تۇيسىنگەن فيلم اۆتورى كومپوزيتورعا ەركىندىك بەرەدى. تەك رەترو ءانشى اللا پۋگاچەۆانىڭ ورىنداۋىنداعى «بالالىق شاق قايدا اسىعادى» انىمەن رۋحتاس بولۋىن قالايدى. وسىلايشا, ەكەۋى اقىن يۋري ەنتينگە ءوتىنىش جاسايدى.
دەسە دە, قالامگەر ءان ءماتىنىنىڭ بولاشاعىنا سەنبەدى. ويتكەنى ول ەسكى ءۇردىس بويىنشا ولەڭ جازۋدى ۇناتپايتىن. ونىڭ ۇستىنە بالا كەزىندە تىلالعىش بولعان ادامعا مۇنداي ءماتىن جازۋ وڭايعا سوقپادى. بۇل ءساتتى كومپوزيتور كرىلاتوۆ بىلايشا ەسكە الادى.
«ول ءاننىڭ ءسوزىن جازا باستاعاندا, قايىرماسىنا ءبىر بۋىن جەتپەيتىنىن ءتۇسىندىم. حورعا ارنالعان مۋزىكا بولعاندىقتان, ءارتۇرلى ىرعاقتاردىڭ جەلىسىنە بويلاۋعا ءماجبۇر بولاسىڭ. ءبارىمىز كينوستۋدياعا بارعاندا عانا اقىن پوەتيكالىق كەيىپكەرىن ويلاپ تاپتى. وعان حورداعى بالالاردىڭ قىلىعى اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك», دەيدى سازگەر.
ايتسە دە, قالامگەر كەيىن پوەتيكالىق بەينەنى ءوزىنىڭ بالالىق شاعىنان ۇرلاعانىن جاسىرمادى. ساياباقتا جاسىرىنباق ويناپ جۇرگەن كەزدەرىن ەسكە تۇسىرگەنىن ايتادى. بىراق قىزىقتىڭ كوكەسى ول ەمەس. ەڭ قىزىعى, كينوكارتيناداعى ەگىز اعايىندى تورسۋەۆتەردى ايەل دۋبلياجداعانى. اكتەرلەردىڭ كۇلكىسىنەن باسقاسىنىڭ ءبارى كادر سىرتىنداعى ادامداردىڭ ەڭبەگى. شىنى سول, «قاناتتى اتكەنشەك» ءانىن يتاليالىق تانىمال ءانشى روبەرتينو لورەتتيدىڭ داۋسىنا سالىپ, 17 جاستاعى ەلەنا شۋەنكوۆا شىرقادى. بىراق حورمەن جۇمىس ىستەۋ وڭايعا سوقپاعان. حورداعى وقۋشىلاردىڭ نەمقۇرايلىعىنا قاراپ, ءاننىڭ حيتكە اينالارىنا كينوستۋدياداعى مامانداردىڭ ەشبىرى سەنبەگەن ەكەن. كينوداعى باسقا اندەردەن ايىرماشىلىعىن دا بايقاماعان. رەجيسسەر كينوستۋديانىڭ ەسىگىن تارس جاۋىپ كەتىپ قالادى. ءتىپتى سازگەرگە ءان ءۇشىن رەنىشىن دە بىلدىرەدى.
بىلەسىز بە, فيلم ءتۇسىرۋدىڭ قيىندىعى نەدە؟ جاۋاپكەرشىلىگى تىم كوپ. مۋزىكا دۇرىس تاڭدالماسا, سيۋجەت شىنايى شىقپاۋى مۇمكىن. ءاپ-ادەمى كينوكارتينانى ءبۇلدىرىپ الۋىڭىز دا عاجاپ ەمەس. ءار تۋىندىنىڭ تاساسىندا كەڭەستىك يدەولوگيا جاتقانىمەن, شىعارماڭىز ماڭگىلىك بولۋى ءۇشىن بارلىق ايلا-ءتاسىلدى پايدالانۋىڭىز شارت. سوندىقتان دا ءاننىڭ اتقاراتىن ءرولى وتە جوعارى. جالپى, كەڭەس وداعىندا شىققان فيلمدەردىڭ نەگىزگى تىرەگى كوڭىلدە جاتتالىپ قالاتىن اندەرى. مۋزىكا ارقىلى وقيعانى ادەمى شيەلەنىستىرەدى.
ەندى قاراڭىزشى, 1980 جىلى «ەلەكترونيكانىڭ شىتىرمان وقيعالارىنىڭ» تەلەۆيزيالىق پرەمەراسىنان كەيىن كينوستۋدياعا كورەرمەندەردەن تولاسسىز حات كەلدى. وعان جاۋاپ بەرۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. حاتتىڭ باسىم بولىگى باستى كەيىپكەرلەر اعايىندى تورسۋەۆتەرگە ارنالعان. سودان كەيىن تىڭدارماندار كومپوزيتورعا العىسىن جاۋدىرعان. ايتا كەتۋ كەرەك, نەگىزىندە ءفيلمنىڭ ساۋندترەگى كەرەمەت اندەرگە تولى. ءار كەيىپكەردىڭ وزىندىك ءۇنى مەن ءموتيۆىن تاپقان. تەك اتكەنشەك ارقىلى سول ءداۋىردىڭ داۋىسىن جەتكىزگەن كرىلاتوۆتىڭ تۋىندىسىنا جەتپەيدى.
شىنى كەرەك, كەڭەس وكىمەتى تاراپىنان 1988 جىلعا دەيىن ءفيلمدى ناسيحاتتاۋدان باس تارتتى. سەبەبى كينو ىشىندە «سەن ادامسىڭ» اتتى كومپوزيتسيا بيلىكتى شوشىتقان. ءان ءماتىنى حالىق اراسىندا كوممۋنيستىك پارتياعا قارسى نارازىلىق تۋدىرۋى مۇمكىن دەگەن پىكىر قالىپتاستىردى. جالپى, كرىلاتوۆتىڭ قاي ءانىن الىپ قاراساڭىز دا فيلوسوفيالىق تۇيتكىل تۇرادى. الىپ دەرجاۆاعا دەگەن نارازىلىق جاتىر. بۇل سول ۋاقىتتا ءوزى قاتارلى ونەر مايتالماندارىنىڭ بارىندە بولعان جاعداي.
كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋىنا ساناۋلى جىلدار قالعاندا كينوكارتينا ەل ىشىندە كەڭىنەن تارالدى. بۇل كومسومول مەن پيونەر بولعان تۇلەكتەردى قاناتتاندىرۋعا باعىتتالعان بەتبۇرىس بولۋى دا مۇمكىن. دەگەنمەن دە, «قاناتتى اتكەنشەك» ءانى كومپوزيتوردىڭ ەسىمىن ەل ىشىندە اسقاقتاتتى. كوپ ۇزاماي رەجيسسەر كرىلاتوۆقا تەلەفون سوعىپ, كەشىرىم سۇرايدى. برومبەرگ ەلدەگى بارلىق مەيرامحانالاردا ايتىلاتىن ديناميكالىق ءاندى ارمانداعانىن مويىندايدى.
ءيا, قىزىعى دا سول, كومپوزيتور مەيرامحانادا وتىرعاندا ۇنەمى «قاناتتى اتكەنشەك» انىنە تاپسىرىس بەرىپ, برومبەرگكە قوڭىراۋ شالادى ەكەن. تەلەفون تۇتقاسىن كوتەرگەن رەجيسسەر تۋىندىنى سوڭىنا دەيىن تىڭداپ, كوڭىلى بوساعان. بۇل ءۇردىس قوس تالانتتىڭ ءبىرى دۇنيەدەن وزعانعا دەيىن جالعاسقان.
بالا كۇنىمىزدە مۋزىكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى «قاناتتى اتكەنشەك» ءانىن قايتا-قايتا ايتقىزاتىن. سويتسەك ءوزىنىڭ بالداۋرەن كۇندەرىن ساعىنادى ەكەن عوي. ال قازىر, قايتا ورالماس بالعىن شاقتىڭ بەت-بەينەسى سول ءاندى تىڭداعان سايىن كينولەنتاداي ءبىزدىڭ دە كوز الدىمىزعا كەلەدى. سول الاڭسىز ارمان قۋعان مەزەتتەر قاناتتى اتكەنشەك سەكىلدى اسپاندا قالىقتاپ جۇرگەندەي...
