جەڭىس قاسىمبەك قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق تىرەگى بولىپ قالا بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. بۇگىنگى كۇننىڭ بيىگىنەن قاراعاندا, اتالعان ءوڭىر ءوزىنىڭ پوزيتسياسىن جوعالتقان جوق. «قايتا نارىققا ساي ەكونوميكالىق تۇرعىدا وركەندەپ, رەسپۋبليكانىڭ وندىرىستىك كوشباسشىسىنا اينالدى. بۇگىندە وبلىستا ەلىمىز بويىنشا كومىردىڭ 34%-ى, جالپاق پروكاتتىڭ 100%-ى جانە تازارتىلعان مىستىڭ 82%-ى وندىرىلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى ءوڭىر باسشىسى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارى, ناقتى ايتقاندا, 1997 جىلدان بەرگى ۋاقىت ىشىندە قاراعاندى وبلىسىندا «سارىارقا ENERGY» جشس-ءنىڭ «جالىن» كەنىشىندە كومىر ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ», «قاز مەتيز» جشس-ءنىڭ «تەمىر ارقان مەن سىم ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋ», «قوڭىرات مىس كومپانياسى» جشس-ءنىڭ «كاتودتى مىس ءوندىرۋ زاۋىتى», «اك التىنالماس» اق-نىڭ «التىنشىعارۋ فابريكاسى», «قاراجال وپەرەيتينگ» جشس-ءنىڭ «باريت كەنىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا وندىرىستىك كەشەن», «التاي پوليمەتالدارى» جشس-ءنىڭ «كوكتاسجال» كەنىشى بازاسىندا تاۋ كەن-بايىتۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جانە پايدالانۋ», YDD Corporation جشس-ءنىڭ «فەروسيليتسي ءوندىرىسى بويىنشا زاۋىت قۇرىلىسى» سىندى ءىرى جانە ورتا وندىرىستىك كاسىپورىندار بوي كوتەرىپ, قازىرگى تاڭدا تابىستى جۇمىس ىستەپ تۇر.
بۇدان بولەك, وبلىس باسشىسى Qaztehna جشس-ءنىڭ Yutong ماركالى جولاۋشىلار اۆتوبۋستارى, كەنىش, قۇرىلىس جانە جول تەحنيكالارىن شىعاراتىن كاسىپورىن, سونداي-اق, «جايرەم تاۋ كەن-بايىتۋ كومبيناتى» اق-نىڭ پوليمەتالل فابريكاسى سياقتى سوڭعى كەزدەرى جۇزەگە اسقان سەرپىندى جوبالار ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتە باستاعانىن ايتتى.
كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسى جوباسىن ىسكە اسىرۋ وبلىستا بۇرىن شىعارىلماعان ءونىم تۇرلەرىن, اتاپ ايتقاندا, ەكسپورتقا باعىتتالعان ماشينا جاساۋ, فارماتسەۆتيكا, قۇرىلىس يندۋسترياسى جانە تاعام ونەركاسىبى سالاسىنداعى تاۋارلاردى وندىرۋگە مول مۇمكىندىك بەرگەن ەكەن.
«قازىرگى تاڭدا قاراعاندى وبلىسىندا قۇرىلىس سالاسى ءوزىنىڭ داۋىرلەۋ كەزەڭىن باستان كەشۋدە», دەدى ج.قاسىمبەك. ناقتىراق ايتار بولساق, وڭىردە جىلىنا 600 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالۋ كورسەتكىشىنە قول جەتكىزىلگەن. جالپى, تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلىندا وبلىستا 7,8 ملن شارشى مەتر بولاتىن تۇرعىن ءۇي سالىنىپ, 80 مىڭنان استام وتباسى قونىس تويىن تويلاپتى.
وڭىردە گازداندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى وبلىس باسشىسى. قازىردىڭ وزىندە قاراعاندى, تەمىرتاۋ جانە جەزقازعان قالالارىندا ەكىنشى ىسكە قوسۋ گاز تاراتۋ جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن قالعان. الداعى كۇندەرى تاريف بەكىتىلىپ, گاز باعاسى ەلورداداعى دەڭگەيدە بولادى دەگەن ءۇمىت بار.
سونداي-اق, كوپ ۇزاماي كوگىلدىر وتىن جەلىسى ساران قالاسىنا دا تارتىلماقشى. ال كەلەسى جىلدىڭ كوكتەمىنەن باستاپ جاڭاارقا, وساكاروۆ اۋداندارىندا جانە شاحتينسك قالاسىندا گاز جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى باستالاتىنىن ءمالىم ەتتى ج.قاسىمبەك.
اۆتوموبيل جولدارى جانە كولىك سالاسىندا قاۋىرت تىرلىك بار. وبلىستا 1 500 شاقىرىمنان استام جول جوندەۋ جۇمىستارىمەن قامتىلعان. مۇنىڭ ىشىندە نەگىزگى جوبا «قاراعاندى – بالقاش» جولىنىڭ 363 شاقىرىمى مەن «بالقاش – بۋرىلبايتال» جولىنىڭ 150 شاقىرىمىن قايتا جاڭارتۋ ەكەندىگى بەلگىلى. وبلىس اكىمى وسى جول قۇرىلىسى بارىسىنداعى كەمشىلىكتەردى بىلەتىنىن, تۇرعىندار تاراپىنان ءتۇسىپ جاتقان ارىز-شاعىمدارمەن تانىس ەكەنىن جاسىرماي ايتا كەلىپ, سالالىق مينيسترلىكتىڭ جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جاڭا جول جابىندىسى بويىنشا قوزعالىستى اشۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن حاباردار ەتتى.
وبلىس باسشىسى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى بويىنشا وڭىردەگى جاعدايدى تۇراقتى دەپ ايتۋعا نەگىز بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى ۋاقىتتا ۆاكتسينالاۋ شارالارىنا ايرىقشا ءمان بەرىلگەن. رەسمي دەرەكتەرگە ساي, بۇگىندە وبلىس تۇرعىندارىنىڭ جارتىسىنان كوبى ەكپەنىڭ ەكىنشى كومپونەنتىن الىپتى.
وڭىردەگى بارلىق گوسپيتالدار قاجەتتى مەديتسينالىق اسپاپ-قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. اتاپ ايتقاندا, مەديتسينالىق مەكەمەلەر 25 كومپيۋتەرلىك توموگراف, 40 تسيفرلىق رەنتگەن-اپپارات, 364 ءوجج جابدىقتارىمەن قامتاماسىز ەتىلىپتى. سونىمەن قاتار 26 گوسپيتالدا 1 160 وتتەگى جەتكىزۋ قۇرالدارى ورناتىلعان. «10 پتر-زەرتحانا تاۋلىگىنە 15,6 مىڭ سىناما بەرە الادى, قۋاتى 20 مىڭ تەستكە دەيىن جەتكىزۋ رەزەرۆى بار», دەپ اتاپ ءوتتى ج.قاسىمبەك.
الەۋمەتتىك سەكتور جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار دا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي. مىسالى, 2022-2025 جىلدارعا ارنالعان مەكتەپ ورىندارىنىڭ تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن جوسپارلانعان 17 مەكتەپتىڭ تورتەۋىنىڭ, ونىڭ ىشىندە ۇشەۋى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك ەسەبىنەن جانە ءبىر جەكەمەنشىك مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. اعىمداعى جىلدا 166 اۋىل مەكتەبىنە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ءوڭىر باسشىسى 2025 جىلعا دەيىن تاعى 299 مەكتەپتىڭ جاڭعىرتىلاتىنىن مالىمدەدى.
قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە كەلگەندە, بارلىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا دابىل تۇيمەلەرى مەن قۇلاقتاندىرۋ جۇيەلەرى ورناتىلعان. 500-دەن استام وقۋشىسى بار ءىرى مەكتەپتەردە مامانداندىرىلعان كۇزەت ەنگىزىلگەن جانە تۋرنيكەتتەر ورناتىلىپتى.
بۇل سالاداعى جاعىمدى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – باستاۋىش سىنىپتاردىڭ وقۋشىلارى ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بالالار سپورت مەكتەپتەرىن جان باسىنا قارجىلاندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋعا 1 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن. بۇل سپورتتىڭ 17 ءتۇرى بويىنشا سەكتسيالارعا 5 مىڭنان استام بالانى تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
جالپى, وبلىستا سپورت سالاسىنا ايرىقشا كوڭىل بولىنگەن دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى. قازىرگى ۋاقىتتا ءوڭىردىڭ اۋداندارىندا 13 ءىرى سپورت كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. 2021 جىلى قاراعاندى وبلىسىندا بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋعا 4 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن. بۇل 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 58,6%-عا ارتىق. وبلىستا 419 658 ادامدى قامتيتىن 6 812 سپورت سەكتسياسى جۇمىس ىستەيدى. سوڭعى ەكى جىلدا 6 284 ادامدى قامتىعان 252 سەكتسيا اشىلدى.
«سپورتپەن شۇعىلدانۋعا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جىل سايىن قالالار مەن اۋدانداردا 40-تان استام سپورت الاڭى, حوككەي كورتتارى جانە ستريت-ۆوركاۋت الاڭدارى ورناتىلادى, وندا 500 مىڭنان استام ادام قاتىساتىن 9 مىڭعا جۋىق سپورتتىق-بۇقارالىق ءىس-شارا وتكىزىلىپ تۇرادى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
ۇلتتىق سپورت سالاسىنداعى كەمشىلىكتىڭ ءبىرى – وبلىس ورتالىعىندا اتشاباردىڭ جوقتىعى-تۇعىن. ءوڭىر باسشىسى الداعى ۋاقىتتا بۇل ولقىلىقتىڭ ورنى تولاتىنىن جانە ونى ءوزىنىڭ باقىلاۋىندا ۇستايتىنىن ايتتى.
وبلىس اكىمى وڭىردە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى الەۋمەتتىك قولداۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 1 ملرد تەڭگە بولىنگەنىن ايتتى. الەۋمەتتىك قىزمەتتەر پورتالى ارقىلى وڭالتۋ قۇرالدارى مەن قىزمەتتەرىنە 23 مىڭنان استام تاپسىرىس پىسىقتالعان ەكەن. وبلىستىڭ 10 وڭىرىندە «ينۆاتاكسي» قىزمەتى جۇمىس ىستەيدى.
«بۇگىندە قاراعاندى وبلىسى ەلىمىزدەگى «جاسىل» ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى كوشباسشى وڭىرگە اينالدى», دەدى ج.قاسىمبەك. اتاپ ايتقاندا, 2019 جىلى وبلىستاعى ساران قالاسىندا ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى كۇن ەلەكتر ستانساسى ىسكە قوسىلدى. مۇنداعى 164 گەكتار اۋماققا كۇن ەنەرگياسىن ەلەكتر قۋاتىنا اينالدىرۋعا قاۋقارلى 307 مىڭ 541 پانەل ورناتىلعان.
قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستا جاڭارتىلاتىن جانە بالامالى ەنەرگيانىڭ سەگىز قوندىرعىسى جۇمىس ىستەپ تۇر. اتاپ ايتقاندا, جەزقازعان, ساران قالالارىندا, اقتوعاي جانە شەت اۋداندارىندا شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ ات سالىسۋىمەن كۇن قىزۋىن ەلەكتر ەنەرگياسىنا اينالدىراتىن ستانسالار سالىنعان. بۇدان بولەك, اباي جانە بۇقار جىراۋ اۋداندارىندا قۇس فابريكاسى مەن مال شارۋاشىلىعى كەشەنىندە قالدىقتاردان ەنەرگيا وندىرۋگە ارنالعان بيوگاز قوندىرعىلارى ىسكە قوسىلدى. اتقارىلعان وسى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە «جاسىل» ەنەرگەتيكانىڭ قۋاتى 300 مەگاۆاتتان اسقان. وسى ورايدا, اتالعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وبلىسقا 102 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلعانىن ايتا كەتكەن ءلازىم.
ال الداعى ۋاقىتتا, ياعني 2023 جىلعا دەيىن وبلىستا تاعى ءۇش كۇن ەلەكتر ستانساسىن جانە ەكى بيوگاز قوندىرعىسىن سالۋ جوسپارلانعان. مۇنىڭ ءوزى مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2030 جىلعا قاراي بالامالى ەنەرگيا ۇلەسىن 30%-عا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتىن ورىنداۋعا باعىتتالعان ناقتى قادامدار ەكەنى ءسوزسىز.
وبلىس اكىمىمەن ەكى ساعاتقا سوزىلعان كەزدەسۋ بارىسىندا جۋرناليستەر كوكەيدە جۇرگەن سۇراقتارىن تىكەلەي قويۋعا مۇمكىندىك الدى. جەڭىس قاسىمبەك ونىڭ ءبىر دە ءبىرىن اياقسىز قالدىرماي, ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپ بەردى.
سۇراقتاردىڭ ىشىندە قازىرگى ۋاقىتتاعى قىمباتشىلىق, وبلىستا ونى اۋىزدىقتاۋ بويىنشا قانداي شارالاردىڭ قابىلدانىپ جاتقانى, الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ, كوممۋنالدىق سالاداعى كوكەيكەستى پروبلەمالار, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ ساپاسى مەن الەۋمەتتىك جاعىنان از قورعالعان وتباسىلاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ, الىستاعى اۋىلدارعا شاعىن دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرىن سالۋ تۋرالى وتكىرلەرى دە بولدى.
قازىرگى قىمباتشىلىق ماسەلەسىنە كەلگەندە, ءوڭىر باسشىسى الەۋمەتتىك ماڭىزدى ازىق-ت ۇلىكتىڭ 19 ءتۇرىنىڭ 14-ءى قاراعاندى وبلىسىندا وندىرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. «ازىق-ت ۇلىكتىڭ وسى 14 ءتۇرى بويىنشا باعانى تۇراقتاندىرۋ جونىندە ءتيىستى مەموراندۋمدارعا قول قويىلعان», دەپ اتاپ ءوتتى ج.قاسىمبەك.
ال ەندى وزىمىزدە وندىرىلمەيتىن كەيبىر ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرىنىڭ باعاسىن باقىلاۋدا ۇستاۋ مۇمكىن ەمەس ەكەندىگىن دە جاسىرماي ايتتى. سوعان قاراماستان, قولداعى بار مۇمكىندىكتەردى پايدالانىپ, باعانىڭ تىم شارىقتاماۋىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
تۇرعىن ءۇي دەمەكشى, جەرگىلىكتى جۋرناليستەردى باق سالاسىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن جاس ارىپتەستەرىنىڭ باسپانالى بولۋىنا اتقارۋشى بيلىك تاراپىنان قانداي كومەك پەن قولداۋ بولاتىنى دا قىزىقتىردى. بۇل ورايدا وبلىس اكىمى «وتباسى» بانكىنىڭ جەرگىلىكتى باسشىسى مەن جۋرناليستەر اراسىندا كەزدەسۋ ۇيىمداستىرۋعا بولاتىنىن, جالپى بۇل باعىتتاعى ماسەلەنىڭ وڭ شەشىم تابۋىنا ىقپال ەتۋگە ىقىلاستى ەكەنىن ءبىلدىردى.
نەگىزىندە, قاراعاندى وبلىسىندا ءوڭىر باسشىسىنىڭ جۋرناليستەرمەن جۇزدەسىپ تۇرۋى جاقسى داستۇرگە اينالعان. البەتتە, وسىنداي جۇزبە-ءجۇز كەزدەسكەندەگى بۇكپەسىز اڭگىمەلەردىڭ تاراپتار اراسىنداعى ارىپتەستىك بايلانىستىڭ بەكي تۇسۋىنە, بىرىگىپ ءىس قىلعانداعى تيىمدىلىكتىڭ ارتۋىنا يگى اسەرىن تيگىزەتىنىن ۋاقىتتىڭ ءوزى كورسەتىپ كەلەدى.
