سوناۋ شالعايداعى اۋىلداردان قالاعا تاڭ الدىندا قاتىنايتىن جولاۋشىلار كولىگى, ازىرگە, وسى اۆتوبۋس. جۇرتشىلىق وعان دا شۇكىرشىلىك ەتەدى. ايتەۋىر, ەن دالادا قالعان ەلدىمەكەندى ۇلكەن ءومىردىڭ ورتاسىمەن بايلانىستىرىپ تۇراتىندىقتان ءارى اسىققاندا جولعا تاستاپ كورمەگەن وسى اق اۆتوبۋس پەن ونىڭ يەسىن جۇرت شىنىندا دا جاقىن تارتا تۇسكەن. سول اۆتوبۋس, مىنە, كۇندەلىكتى بەلگىلەنگەن جەرگە كەلىپ توقتادى. ەسىگىن ايقارا اشقان وعان ماڭدايشاسىندا جازۋى بار ءبىر قاباتتى ۇيدەن شىققان توپ ادام بەت الدى. بۇل ءۇي اۋىلدىڭ شەتىندە بولاتىن, سوندىقتان قالاعا باراتىن جولاۋشىلار ءبىر كيەرىن كيىپ, مۇندا ەرتە كەلۋگە تىرىسادى. اۋىل قالاسىز تۇرا المايدى, قالا اۋىلسىز كۇن كورە المايدى دەيدى بۇلار.
جولاۋشىلاردىڭ بارلىعى دەرلىك اۆتوبۋس ىشىنە ەنىپ, وزدەرى قالاعان ورىندارعا جايعاسىپ الدى. تەك ازانمەن مۇندا ەرتە كەلىپ, سونان بەرى عيماراتتىڭ اۋىل ايداي كورىنەتىن كۇنگەي جاعىندا بىرەۋدى كۇدەرسىز كۇتكەن بويجەتكەن عانا ءالى تۇر. اۋىل ۇلكەن عوي, ونىڭ كىم ەكەنىنە اۆتوبۋستاعىلار العاشقىدا نازار اۋدارا قويمادى. تەك جۇرگىزۋشى:
– ال ءبارى وتىردى ما؟ ەشكىم قالعان جوق پا؟ – دەپ ءار بەكەت سايىن قايتالايتىن ءسوزىن ايتقان سوڭ عانا, الدىڭعى قاتاردا وتىرعاندار: – انە ءبىر قارىنداس تا ءبىر جاققا بارادى عوي دەيمىن, – دەپ قوزعالاقتاپ قويدى.
– ول نەعىپ تۇر, قالاعا باراتىن ادام با ءوزى؟ – دەپ كۇبىرلەپ العان جۇرگىزۋشى: - قارىنداس وتىرىڭىز, جۇرەتىن ۋاقىت
بولدى, – دەپ داۋىستادى اشىق تۇرعان ەسىكتەن. سوندا عانا موينىن ءسال بۇرعان قىز ەسىنە الدەنە تۇسكەندەي اڭتارىلا تۇردى دا, ارتىنا جالت قارادى. ۇزىن كوگىلدىر كويلەگى سۇڭعاق بويلى دەنەسىنە قۇيىپ قويعانداي جاراسىپ تۇر. اندا-ساندا جەلپىپ وتكەن سامال جەل الگى كويلەگىن دەنەسىنە ودان ءارى جابىستىرا تۇسكەندە ق ۇلىن مۇشەسى مەنمۇندالاعانداي بولادى. اققۇباشا جۇزىندە ءبىر تال ءاجىم جوق. بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز, مولدىرەگەن جانارى جاسقا تولىپ تۇر ەكەن. سول بوتالاعان كوزىنىڭ ءوزى-اق سۇلۋلىعىن ودان ءارى پاش ەتىپ, كەز كەلگەن جاننىڭ نازارىن اۋدارماي قويمايدى.
جاڭا عانا اسىعىپ وتىرعان جۇرت تولقىنداي قارا شاشى بوكسەسىنە توگىلگەن, كوگىلدىر كويلەگى ءمىنسىز ءمۇسىنىن ايعاقتاعان كورىكتى قىزدىڭ كوركىنە قاراي قاپتى. ونىڭ اۋىل جاققا جاۋتاڭداپ تاعاتسىز الاڭداعانى, كولىككە مىنۋگە تاۋەكەل ەتپەي ءبىر بۇرىلىپ, ءبىر كىدىرۋى, مولدىرەگەن كوزىن بىرەسە جاۋىپ, بىرەسە اشىپ تۇرعان قايقى كىرپىكتەرىنىڭ جاسقا تولىپ, جاردەم كۇتكەندەي جانارىمەن ءجاۋدىر قاققانى تابيعاتتىڭ سىرلى سازىنداي كوڭىل بىتكەندى ەلىتىپ اكەتتى. اق ءجۇزىن جاپقان شاشىن سۇق ساۋساعىمەن قۇلاق سىرتىنا ءبىر قايىردى دا سومكەسىنە قولىن سوزىپ, باۋىنان قىسا ۇستادى. سو مەزەت قايتا بەلىن جازىپ, اۋىل جاققا تىگىلە قالدى. ونان سوڭ باسىن باياۋ بۇرىپ, سولعىن جانارىن اۆتوبۋسقا تىكتەدى دە, امالى قۇرىپ, ەڭكەيە قىزىل سومكەسىنە قايتادان قولىن سوزدى.
– ە, ول ءوزى بىرەۋدى كۇتىپ تۇر عوي دەيمىن, – دەدى ءدال تەرەزەنىڭ تۇبىندە وتىرعان ورتا جاستاعى ايەل.
– سولاي عوي, ءالى ۋاقىت بار ەمەس پە, ايالداي تۇرايىق, – دەدى قىر مۇرىندى مۇرتتى جىگىت. ونىڭ قاسىنداعى ورىن بوس ەدى. قىر مۇرىندى جىگىتكە ءبىر قاراعان جۇرگىزۋشى, ونىڭ ويىن ۇققانداي سالونداعى قالعان جولاۋشىلارعا كوز سالدى. بەينە, ءبارى بەلگىسىز ءبىر سيقىردىڭ جەتەگىنە ىلىگىپ كەتكەندەي دەمدەرىن تارتىپ, ىشتەن تىنا قالىپتى. ەكى قولى دوبالداي, دەنەسى ەڭگەزەردەي قارا بۇجىر بەتتى جۇرگىزۋشىنىڭ دە جۇرەگى ەت پەن سۇيەكتەن جارالعان ەكەن, انا ەلىكتىڭ لاعىنداي قورعانسىز كورىنگەن قىزدىڭ بەيكۇنا قىلىعى ونى دا ءبىر ءسات باۋراپ اكەتتى...
ال بۇل كەزدە سونشاما جۇرتتى وزگەگە تۇسىنىكسىز, وزىنە عانا ءمالىم سەزىم يرىمدەرىنىڭ اسەرىمەن تابيعي قىلىعىنا تابىندىرىپ ۇلگەرگەن كوگىلدىر كويلەكتى قىز ەندى ءۇمىتىن ءبىرجولاتا ۇزگەندەي قوماقتى سومكە باۋىن ۋىسىنا قىسا ۇستاپ, كەتۋگە بەلدى بەكەم بۋعانىن كورسەتكەندەي, ەسىگىنەن دە تەرەزەلەرىنەن دە وزىنە انتالاي قاراعان كولىككە ءبىر-ەكى سەنىمسىز قادام جاسادى دا, ارتىنا قاراي تاعى جالت بۇرىلدى. كەنەت ول قولىنداعى جۇگىن تاستاپ جىبەردى دە, قوس الاقانىمەن بەتىن باسا قالدى. ونىڭ كوزىنە سوناۋ اۋىلدىڭ شەتىنەن سارىلا كۇتىپ ىزدەگەن بەينەسى ىلىككەن ەدى. «سول, – دەدى قىز ىشتەي كۇبىرلەپ, – سونىڭ ءوزى». ول ەندى بەتىنەن الاقانىن الۋعا دا قورىقتى, السا, كەلە جاتقان الىس تا جاقىن, تانىس تا ىستىق بەينەسىن جوعالتىپ الارداي كورىندى. وعان وسى «انە, كەلە جاتىر!» دەگەن قۋانىشتى سەزىمنىڭ ءوزى كەرەمەت ەدى. ءبىر ءسات سونان ايىرىلعىسى كەلمەدى. جان دۇنيەنىڭ الاساپىران اسەرىنەن بە قۇداي بەرگەن كورىك ودان ارمەن وتتاي الاۋلاپ سالا بەردى. بۇل سىرتقا تەپكەن ىشتەگى جان دۇنيەنىڭ سىرى ەدى.
بالىم وسى اۋىلداعى دۇكەنگە ساتۋشى بولىپ ورنالاسقاندا, ەڭ العاشقى تانىسقان ادامى سارسەن بولاتىن. بۇل ونى كورگەندە الماتىدا جۇرگەن سىنىپتاسى ەكەن دەپ قۋانىپ قالدى. سول سىنىپتاسى قاناتتان اۋمايدى. ءتىپتى بۇل نۇرسايدا قايدان ءجۇر دەپ, ويلانىپ تا ۇلگىرە المادى. بىردەن قاناتتى كورگەندەگىدەي قۋانىشىن جاسىرا المادى. تەك الدىندا تۇرعان شىن سىنىپتاسى ەمەس ەكەنىن ول كەيىن ءبىلدى. الايدا وسى بىلمەستىگى ونى سارسەنمەن جاقىن تانىسۋعا اسەرىن تيگىزدى.
– وي, قانات, بۇل سەنبىسىڭ؟! – دەدى بالىم اۋەلى ءتىل قاتىپ.
ءتىپتى بۇعان اڭتارىلا قاراپ, قۋانىشىن جاسىرا الماي ك ۇلىمسىرەي ءتۇستى. كولىگىنىڭ قاسىندا تۇرعان ۇزىن بويلى, اقسارى جىگىت تە اۋىلىنا عايىپتان كەلگەن مىنا بەيتانىس سۇلۋعا سۇقتانىپ قاراپ تۇرعان. ىزدەگەنگە-سۇراعان دەگەندەي, العاش ءتىل قاتقان بەيتانىس سۇلۋعا بۇل دا جاقىنداي ءتۇستى. «و, عاجاپ, وسىنداي دا سۇلۋ ادام بولادى ەكەن-اۋ!» دەپ ويلاعان سوندا سارسەن. اپپاق ءجۇزدى ايداي ارۋدىڭ ك ۇلىمدەگەن كوزى باۋراپ, نە دەپ ءتىل قاتارىن بىلمەدى. قاپەلىمدە اۋزىنا ءسوز دە تۇسەر ەمەس, تەك كۇمىلجي بەردى. قۇلاعى تۇنىپ, باسى اينالدى. «مەن ىزدەپ جۇرگەن ادام وسىنداي عوي, شىركىن!» دەگەن ارمان ويى جۇرەك تۇكپىرىنەن اتويلاپ شىعا كەلدى. تامسانعاننان ءتىل-اۋزى بايلانىپ قالدى. قۇلاعى تۇك ەستىر ەمەس. قارسى تۇرعان بەيتانىس بويجەتكەننىڭ بوتا كوزى وتتاي جانىپ, ك ۇلىمسىرەگەندە ەكى بەتىندە پايدا بولاتىن ءسال ويىق سۇيكىمدىلىگى ەستەن مۇلدە تاندىرىپ جىبەردى. قىزدىڭ «قانات» دەگەنى سارسەن بولىپ ەستىلدى. ىزدەپ جۇرگەن سۇيگەنىن, ءوزىنىڭ ناعىز تەڭىن ەندى تاپتىم دەپ, مىنا الدىنا اسپاننان تۇسكەن ارۋ قىزدى دا تەك ءوزىن عانا ىزدەپ كەلگەن ەكەن دەپ ۇعىندى. سولاي دەپ ۇقتى. سوسىن: – سارسەن دەگەن مەن عوي, مەن, – دەدى جەردەن جەتى قويان تاپقانداي قۋانىپ. «مەن سارسەنمىن!» دەپ ەكى ەزۋى ەكى قۇلاعىنا جايىلا, ءماز-ءمايرام بولىپ ايتتى.
سول ءسات بالىم تىكسىنىپ قالدى. الدىندا تۇرعان سىنىپتاسى ەمەس, سوعان ۇقساس بىرەۋ ەكەنىن ءبىلدى. سوسىن ءوز ارەكەتىنەن ىڭعايسىزدانىپ, ەكى بەتى دۋ ەتتى. ۇيالعاننان نە ىستەرىن بىلمەي: «كەشىرىڭىز, مەن ءسىزدى باسقا بىرەۋمەن شاتاستىرىپ الدىم» – دەپ, جالت بۇرىلدى. وسى كەزدە دۇكەن الدىندا تۇرعان قىزدىڭ اپكەسى: – بالىم, سەنى بىرەۋ تەلەفونعا شاقىرىپ جاتىر, – دەدى داۋىستاپ. اپپاق ارۋ ەلەس ءتارىزدى تەز-تەز باسىپ ىشكە ەنىپ, جوق بولدى.
«بالىم» دەپ قايتالادى سارسەن. بالىم دەسە, بالداي ەكەن عوي, ءا! – دەدى تامسانا كۇبىرلەپ. سۇلۋلىقتىڭ قۇدىرەتىنە بوي الدىرىپ, ەكى قولتىعىنان بىرەۋ دەمەگەندەي بىلق-سىلق باسىپ جەتەككە ەردى. الگى بالىم اتتى بەيتانىس قىزبەن ارادا ءبىر كورىنبەيتىن ءجىپ پايدا بولعانداي اسەر ەتتى. سول ءجىپ ەرىكسىز تارتىپ بارادى. تارتىلعان سايىن ەكەۋىنىڭ اراسى جاقىنداي بەردى. دۇكەن ىشىنە كىرىپ بارىپ, سول اقسيعان كۇيى: «مەن سارسەنمىن عوي» دەدى تاعى دا. بالىم ك ۇلىپ جىبەردى. سوسىن جايىمەن عانا جىميىپ:
– بولساڭىز قايتەيىن ەندى, – دەدى.
– سەن مەنى الىستان ىزدەپ كەلدىڭ عوي, ال مەن سەنى تاپتىم, – دەدى سارسەن بۇل ءسوزدى قالاي ايتقانىنا ءوزى دە تاڭعالىپ.
– مەن بە؟! كىمدى؟ – دەدى قىز ەندى ەزۋىندەگى كۇلكىسىن جيىپ.
– ءيا, سەن. جاڭا مەنەن: «سارسەن دەگەن جىگىت سەن بە؟», دەپ سۇرادىڭ عوي. مىنە, مەن سارسەنمىن, ال سەن – بالىمسىڭ. سولاي ەمەس پە؟ ەندەشە, مەن دە سەنى كوپتەن ىزدەپ جۇرگەم. قىز اۋەلى ءۇنسىز قالدى. مىناۋ ءوزى قانداي ادام دەپ سۇقتانا قارادى. الدىندا تۇرعان اققۇبا, اتجاقتى, جۇقالتاڭ جىگىت ويناپ تۇرعان سەكىلدى ەمەس. بار شىنى. سوندا دا بولسا, كىم بىلەدى, سايقىمازاق بىرەۋ شىعار دەپ ويلادى.
– جوق, ءسىز تۇسىنبەي قالدىڭىز. مەن ءسىزدى باسقا ءبىر اداممەن شاتاستىرىپ الدىم, ءسىز سول ادامعا ۇقسايدى ەكەنسىز. ونىڭ ەسىمى قانات.
– ە, مەيلى ەندەشە, مەنىڭ ەسىمىم سارسەن. سەنىمەن تانىسقانىما وتە قۋانىشتىمىن. ەسىمىڭدى ايتپاساڭ دا بىلەمىن, ەندى. – سول ءسات ەكەۋى دە ءبىر-بىرىنە مەيىرلەنە قاراپ, ك ۇلىپ جىبەردى.
ەكەۋى العاشقىدا وسىلاي تانىسقان. ودان بەرى دە قانشا ۋاقىت ءوتتى. العاشقى ماحابباتتارى ماڭگىلىك ماحابباتقا اينالعانداي كورىندى. بالىم باقىتىمدى تاپتىم دەپ سەندى. اقىرى جىگىتتىڭ دەگەنىنە دە كوندى. سودان كەيىن... ءيا سودان كەيىنگى جاعداي, مىنە, وسى عوي. بۇل كەتكەلى تۇر. قازىر مىنا اۆتوبۋسقا وتىرادى, ءبىتتى, سونىمەن... وسى ويىنان ءوزى سەلك ەتكەن بالىم «جوق» دەپ ايقايلاپ جىبەرگىسى كەلدى. قالايشا سۇيگەنىن قيىپ كەتپەك! مۇمكىن ەمەس. بارىم دا, اسىلىم دا وسى دەپ سەنگەن ادامىنان ايىرىلسا, نە بولعانى؟ مىنا ءومىردىڭ وعان كەرەگى نە؟ كوزىنەن سورعالاعان جاسىن ءسۇرتىپ ىستىق بەينەنى قايتا ىزدەدى. جاقىنداعان سەكىلدى. بىراق بۇعان قاراي ەمەس, قيعاش كەتىپ بارا جاتقانداي. «ءيا, ءيا بۇل انا ءساليمانىڭ ۇيىنە بارا جاتىر. سولاي عوي. راس بولعانى عوي. جۇرت بەكەر ايتپايدى. وسى كەزگە دەيىن مەنى ىزدەسە قايدا قالدى؟ دەمەك, مۇنىڭ كۇدىگىنىڭ راسقا اينالعانى ما؟ قالايشا؟!
ەكەۋى سول ءتۇنى تاڭ اتا عانا ءبىر-بىرىمەن قيماي قوشتاسقانداي بولدى. جىگىت قىزدى شىن سۇيەتىنىن بار ىنتا-ىقىلاسىمەن تاعى ءبىلدىردى. قادالعان جەرىنەن قان الارداي جابىسىپ, بالىمدى ەرتەڭ اكەتەتىنىن, وسى شەشىمگە ناقتى توقتاعانىن, بۇدان باسقا ادامدى ەندى كوزىنە ىلمەيتىنىن, ماڭگى بىرگە بولاتىنىن قۇلاعىنا ءان قىلىپ قۇيدى. بالىم عانا سۇلۋ, ودان اسقان كورىكتى قىز جوق, كوزى, مۇرنى, ەرنى, مويىنى, ءبارى-ءبارى ادەمىلىكتىڭ اسقاق شىڭى, ونى باعىندىرۋ سارسەنگە عانا بۇيىرعانى نەتكەن باقىت! بۇل باقىتتى قولىنان ەشۋاقىتتا ۇشىرمايتىنىن جىگىت قىزدى جان-تانىمەن ايمالاپ جاتىپ, اتتاي تۋلاعان جۇرەكتىڭ تولقىنىنا كومىلىپ, ۇزدىگىپ جەتكىزدى. جىگىتتىڭ ىستىق دەمىمەن شارپىلعان ساي-سۇيەكتى جىبىتكەن قىزىل سوزدەرى بالىمنىڭ ءتاتتى ارمانىن قوزدىرىپ, ونى ودان ءارى سەزىمنىڭ تەرەڭىنە تارتا ءتۇستى. مۇنداي ايرىقشا ىستىق قۇشاقتان شىعۋعا قىزدىڭ شاماسى جەتپەيتىن. ونىڭ دا ومىرلىك اڭساعانى – ءوزىن بىرەۋدىڭ قۇلاي سۇيگەنى ەدى. جارىق گ ۇلىن ىزدەپ ءجۇرىپ اقىرى تاپتى عوي. ەندى سونىڭ بالىنا مالىنىپ, مەرەيى قانعانشا تاتپاي ما. مۇنداي شاتتىعىن, مۇنداي قۋانىشىن ەشكىمنىڭ تارتىپ اكەتۋىنە جول بەرمەيدى. ايىرىلمايدى.
– جانىم مەنىڭ, – دەدى جىگىت قىزدىڭ ءبىر ءسات اشقان قۇشاعىنا كومىلىپ. – مەن قانداي باقىتتىمىن, سەنى تاپقانىما.
– مەنىڭ دە باقىتتان باسىم اينالىپ بارادى, سارسەن! – دەدى قىز باسىن شالقايتقان كۇي ەكى كوزىن جۇمىپ. ىستىق ەرىن ەرنىنە قادالىپ, ەكى بەتىن, اشىق موينىن, كەۋدەسىن, انارىن ايمالاي جونەلگەندە دەل-سال كۇيگە ەنە بەردى. ارتىنشا ءوزى كۇتەتىندەي كورىنەتىن, بىراق قارسىلىق ءبىلدىرىپ جىلى جاۋىپ قويعان ءتاتتى ءبىر كۇيدىڭ تابالدىرىعىنان اتتاپ وتكەنىن دە بايقاماي قالدى. الىپ-ۇشقان سەزىم وتى جىگىتتىڭ نە ىستەپ جاتقانىن تارازىلاۋعا مۇرشا بەرمەدى. تەك ءوزىنىڭ راحات ءلاززاتى اتتى كول تۇبىندە تۇلا بويى وتتاي ىستىقتان كۇيىپ, جانىپ بارا جاتقانىن سەزدى. باسى اينالعاننان جىگىتتىڭ دەگەنىنە كونە بەردى.
ەندى ءبىر ساتتە الا-قۇيىن ورتاسىنان ەكەۋى دە توسەككە قۇلاپ تۇسكەندەي, تىم-تىرىس قالدى. تۇلا بويدى قامشىلاعان ىستىق سەزىم جالىنى باسەڭدەي ءتۇسىپتى. قاسىنداعى سارسەن القىنا دەمالىپ, بۇعان قاراپ ىرجيادى. ۇپايى تۇگەل. بىردەڭە دەپ كۇبىرلەيدى, نە دەگەنىن ۇققان جوق. تاڭ بىلىنە باستاپتى. سىرتتا اندا-ساندا الىستان ءبىر كولىكتەردىڭ گۇرىلى ەستىلگەندەي بولادى. بۇعان دۇكەندەگى جۇمىسىنا بارۋ كەرەك. بىراق مىنا كۇيىندە قوزعالا الار ەمەس. جان-جاقتان جابىلىپ بىرەۋلەر مۇنى ۇرىپ تاستاعانداي, دەنەسى اۋىر تارتادى. ەكەۋى دە ورىندارىنان تۇردى. سارسەن بۇگىن كورشى اۋىلدان ءبىر وتباسىن كوشىرىپ اكەلىسۋگە باراتىنىن ايتتى. ول كىم دەپ قىز سۇراعان جوق. ءبارىبىر ول بۇ جاقتىڭ كوبىن, كورشى اۋىلداردى تىپتەن بىلمەيدى. ەكەۋى اپىل-عۇپىل كيىنە باستادى, قازىر سارسەننىڭ دوسى – ءۇي يەسى كەلەدى. كەشە ودان پاتەر كىلتىن ءبىر تۇنگە بەرە تۇر دەپ سۇراپ العان. ەندى ادام اياعى ورمەي تۇرعاندا جوندەرىنە كەتۋلەرى ءتيىس. كەنەت بالىمعا مىنا ۇيدە ەڭ قيماس ءبىر دۇنيەسى قالىپ بارا جاتقانداي كورىندى. سول اسىل دۇنيەسىن جوعالتىپ العانداي, كوڭىلىنە الاڭ ەندى. شىعار كەزدە تىپتەن كوڭىل-كۇيى ءتۇسىپ, ءوڭى قاشتى. ءالى قۇرىپ بارا جاتقانداي, ماڭدايىنان شىپ-شىپ تەر ءبىلىندى. بۇل ىشتەگى «ەندى نە بولار ەكەن» دەگەن الاساپىران كۇيدىڭ اسەرى ەدى. تۇلا بويىنا شاپشىعان وي اسەرى قازىر سارسەننەن ايىرىلسا ەندى كەزدەسە المايتىنداي قاۋىپتى بىلدىرگەن ەدى. سول-اق ەكەن جىگىتتىڭ قولىنان ۇستاي الىپ, موينىنا اسىلىپ, كەتپەشى دەگىسى كەلدى. ونى نە ءۇشىن ايتقىسى كەلگەنىن ءوزى دە جوندەپ جەتە تۇسىنە المادى. بار كۇش-قايراتىن جيىپ:
– قاشان كەلەسىڭ, سارسەن؟ –دەدى اقىرىن, قۇددى بىرەۋ ەستىپ قويارداي تىعىلا سويلەپ.
– كورەمىز, جول ۇزاق, تاۋلى ايماق. تۇستە جەتسەك, ودان كەلەسى كۇنى جۇك تيەپ شىقساق, ە, كەلەسى كۇنى كەشتەلەتىپ كەلەمىز عوي. تەك ودان كەيىن مەنى قالاعا ساپارناماعا جىبەرۋى مۇمكىن, سوندا... ءبىر اپتاداي ۋاقىت وتەدى عوي. – قىز ونى تاعى ءبىر نارسە ايتار ما ەكەن دەپ كۇتكەن. جىگىت ۇندەمەدى. اياق كيىمىن كيىپ, سىرتقى ەسىككە بەت الدى.
ەندى, مىنە, ونىڭ اۋىلعا ات ءىزىن سالماي كەتكەنىنە دە قانشاما كۇن ءوتتى. نەگە جوعالىپ كەتتى؟ نەگە جوعالعانى بەلگىلى ەمەس پە؟ توياتىن قاناعاتتاندىرىپ, بار سىرعا قانىققان سوڭ ول مۇنى قايتسىن؟ اۋىلدىڭ انا شەتى مەن مىنا شەتىن جەلدەي ەسىپ جۇرگەن «سارسەن كەلىن اكەلۋگە كەتىپتى» دەگەن ءسوز وسەك ەمەس شىعار؟ كىم مۇنداي ءسوزدى شىعاردى؟ ارينە, «جەل بولماسا, ءشوپتىڭ باسى قيمىلدامايدى» دەگەن, دەمەك وسەك بولسا دا راس ءسوز. ايتپەسە قانشا كۇن تاعاتسىز كۇتۋدە, ۇزدىگە ءۇزىلىپ كۇتۋدە. سونى ول بىلمەيدى ەمەس, بىلەدى عوي. كورشى اۋىلداعى سالىمگەرەيدىڭ ءۇيىن كوشىرۋگە كەتكەندەر الدەقاشان كەلگەن. ال سارسەن جوق. سارسەن قايدا قالدى دەپ ەشكىمنەن سۇراي المايدى. قىزدىڭ جولى جىڭىشكە دەگەن, بۇل نە ىستەي الماق؟ ابىرويىمدى ايرانداي توگىپ كەتتى ول جىگىت دەپ كوشەگە شىعۋى كەرەك پە؟ كىم مۇنىڭ ءىسىن دۇرىس دەپ وڭ قابىلداي قويار دەيسىڭ. ءوزى قارابەت اتانباي ما؟ شىنىمەن مۇنى تاستاپ كەتسە, مازاققا اينالعانى عوي. ەسى كەتكەن ەسىن كەيىن جيادى دەگەن وسى ەكەن عوي. قالاي عانا الدانعانى؟ ەندى نە ىستەمەك؟
ەندى شىڭدىقتىڭ شىمىلدىعى بىرتىندەپ سىپىرىلىپ جاتقانداي. كەشە كەشكىسىن ادەتتەگىدەي سوڭعى الۋشىلارعا زاتتارىن ساتىپ تۇرعان. كەنەت تىستان القىنا كىرگەن باتەس كەمپىر زامانداستارىن كەزىكتىرگەنىنە ءماز بولىپ, سامپىلداپ سويلەي جونەلدى. باسىنداعى اق جاۋلىعىن تۇزەپ قويىپ: «ءاي, وسىندا ەكەنسىڭدەر عوي, سەندەردى ىزدەپ جۇرسەم», – دەدى ولاردى كەزىكتىرگەن قۋانىشىن جاسىرا الماي.
ارتىنشا, سىرلاستارىنا ساعىنا قوسىلعان باتەس اجەي ازاماتتىڭ بالاسى سارسەن كەلىن اكەلۋگە قالاعا كەتكەنىن, ەندى كەلە جاتقانىن حابارلادى. كوپ ۇزاماي اۋىلدا ۇلكەن ءبىر توي بولاتىنىن جەتكىزدى. مۇنى ەستىگەندە بالىم قولىنداعى زاتىن ءتۇسىرىپ الا جازدادى. قۇلاعى تۇنىپ, جۇرەگى سوقتى. «ءيا, سارسەن سول ءتۇنى قالاعا ساپارناماعا بارام» دەپ ەدى عوي. ونىڭ ساپارى وسى بولعانى.
– ە, الگى اۋىلدىڭ شەتىنە جاڭادان كوشىپ كەلگەن سالىمگەرەيدىڭ قالاداعى قىزى دەيدى عوي, – دەدى مىنا جاڭالىقتى ءىلىپ اكەتكەن ايەلدىڭ ءبىرى.
– سول, سونىڭ قىزى كورىنەدى, سونى الىپ قاشىپتى عوي. ەكەۋى باياعىدان بەرى ءبىر-ءبىرىن بىلسە كەرەك, – دەدى ءۇشىنشىسى جارىسا سويلەپ.
بۇدان ارعى اڭگىمەنى بالىمنىڭ تىڭداۋعا شاماسى جەتپەدى. ول مىنا الدىندا تۇرىپ, مۇنىڭ ەڭ اسىل سەزىمىنە, ارمانىنا قول سۇعىپ, ونى جۇلمالاپ جوققا شىعارىپ جاتقان ايەلدەرگە ىزاسى كەلدى. «شىعىڭدار بۇل جەردەن!» دەپ ايقايلاۋعا وقتالدى دا ايتا المادى. ءوزى دە اۋىلدا وسكەن, ۇلكەندى سىيلاۋ ادەتىنەن اتتاپ وتپەدى. تەك تۇلا بويىنان ءال-دارمەنى قۇرىپ, تومەن قاراعان كۇيى دۇكەندى جاباتىن ۋاقىتتىڭ بولعانىن ايتتى. الار زاتتارىن الىپ, اڭگىمەنىڭ قىزىعىنا تۇسكەن ايەلدەر بالىمنىڭ جان دۇنيەسىندەگى وزگەرىستى بايقاعان جوق, سامپىلداي سويلەسكەن كۇيلەرى شىعار ەسىككە بەت الدى.
كولەڭكەسىنەن ۇركىپ, كۇدىكتى ويلاردىڭ شىرماۋىنا ءوزىن تاستاپ جىبەرگەن بالىم نە ىستەرىن بىلمەدى. ول ەندى مۇنىڭ بىرىنە دە سەنگىسى كەلمەگەندەي, تاعى دا ۇيالى تەلەفونىنا جارماستى. ءبىرىنشى تۇرعان ءنومىردى, وزىنە ىستىق ءنومىردى ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت تەرىپ ۇلگىردى. بىراق, سول باياعى ۇنسىزدىك. سارسەن مۇنىڭ قوڭىراۋ شالىپ جاتقانىن ءبىلىپ تۇرعانداي, بىراق ادەيى ك ۇلىمسىرەپ, الماي تۇرعانداي كورىنەدى. بالىمعا تاپ سولاي سەزىلدى. دۇكەن ەسىگىن ىشتەن ءىلىپ الىپ, قانشا ۋاقىت وتىرعانىن دا بىلمەدى. كەنەت بىرەۋ ەسىك قاققانداي بولدى. ءيا, سولاي ەكەن. بار ءۇمىتىن ءۇزىپ, تاعدىرىنا سىزات تۇسىرەر اڭگىمەنى ايتىپ كەتكەن ايەلدەردەن دە بەرى ءبىراز ۋاقىت ءوتىپتى. جىلاپ وتىرعانىن بايقادى. ءوز ويىمەن الىسىپ, ۇيالى تەلەفونىن بىرەسە ءوشىرىپ, بىرەسە قوسىپ الەك. ۇيدەن بىرەۋ مۇنى ىزدەپ كەلگەن شىعار دەپ ويلادى. جىلاپ وتىرعانىن كورسەتپەيىن دەپ كول بولعان كوز جاسىن ءسۇرتىپ, ورنىنان تۇردى. تۇككە زاۋقى جوق. ۇيگە دە قايتقىسى كەلەر ەمەس. وسىلايشا وزىمەن-ءوزى وڭاشا وي تۇبىنە باتىپ, سارعايىپ وتىرا بەرگىسى بار. ءوزىڭ كۇشتەپ, ەسىكتى بارىپ اشتى. پوشتادا ىستەيتىن قۇربىسى انار ەكەن.
– كىممەن وسىنشاما ۋاقىت سويلەسىپ جاتىرسىڭ؟ تىپتەن ءبىر بوساتپاي قويدىڭ عوي, – دەدى ىشكە ەنگەن انار. تۇك بولماعانداي كەيىپ تانىتقان بالىم دا:
– قورەك كوزى ءبىتىپ قالىپتى, بايقاماعان ەكەنمىن. ءيا, وزىڭدە نە جاڭالىق بار؟ – دەپ تەزدەتە قارسى سۇراق قويدى.
– ەستىدىڭ بە, مىندا ساعان الگى ولەردەي عاشىق بولىپ جۇرگەن جىگىت بار ەدى عوي, ە الگى, ۇزىن بويلى سارسەندى ايتام. سول قالادان ءبىر قىزدى الىپ كەلە جاتىر دەيدى.
مىنا ءسوزدى ەستىگەندە قايران بالىمنىڭ بار تامىرىن ەلەكتر توگى قۋالاپ وتكەندەي بولدى. دەنەسىن تىكتەي الماي, اياعىن تەڭ باسۋعا شاماسى جەتپەي ورىندىققا سىلق ەتە قالدى. كەۋدەسىندەگى ەڭ سوڭعى سەنىم قامالى دا قيراپ تۇسكەندەي كورىندى. «الدادى, الداپ كەتتى!» دەگەن ۇندەر ساناسىنا ينەدەي قادالدى. جەلسوز دەپ قانشالىقتى ءمان بەرمەيىن دەسە دە, ايتىلىپ جاتقاننىڭ بارىنە سەنبەيتىن بەكىنىس قالمادى. «راس بولعانى عوي, مەنى ەمەس, وزگە بىرەۋدى سۇيەتىن بولعانى عوي. ەندى قايتتىم؟» دەپ ىشتەي ەگىلىپ سالا بەردى. ول مىنا انار قۇربىسىن قۇرمەتتەيتىندىگىنىڭ ءبىر سىرى – ول ەشقاشان وتىرىك ايتىپ كورگەن ەمەس. ءتىپتى كەرەمەتى سول, وتىرىك ايتۋ دەگەندى بىلمەيدى. بۇل جولى دە سولاي, ول شىندىقتى ايتىپ تۇر. ءيا, ءيا ەستىگەن شىندىعىن ايتىپ تۇر. ءارى قاراي بالىم قازبالاپ ەشتەڭە سۇراعىسى كەلگەن جوق, ەندى باسقا اڭگىمەنىڭ كەرەگى دە جوق ەدى. كەۋدەسى قاق ايىرىلىپ, جۇرەگى ءتىلىم-ءتىلىم بولىپ جاتقاندا, وزگەنىڭ قىزىعى مەن قۋانىشىنان بۇعان نە قايىر.
تابان استىندا ءوڭى قاشىپ, س ۇلىق تۇسكەن قۇربىسىنىڭ تۇرىنەن انار كادىمگىدەي شوشىپ قالدى. ول ءوزىنىڭ جاڭالىعىمەن بالىمنىڭ جانىنا جازىلماستاي جارا سالىپ جىبەرگەنىن بايقامادى. اناردىڭ ورەسى بويىنشا سارسەنگە عاشىق قىزدار كوپ, ال بالىمنىڭ ول جىگىتكە دەگەن ەش كوڭىلى سوقپايدى. بۇعان سولاي بولىپ كورىنەتىن. قايدان عانا ءبىلسىن ول, لاۋلاپ تۇرعان قىپ-قىزىل ماحابباتتىڭ ۇستىنە سۋىق سۋدى توگىپ كەپ جىبەرگەنىن.
– بالىم, ساعان نە بولدى؟ مەن ەندى سارسەنگە عاشىق بولىپ, سوعان تۇرمىسقا شىقسام عوي دەپ ارمانداپ جۇرگەن قىزداردىڭ ءتۇرى قانداي بولار ەكەن دەپ, ساعان قىزىق اڭگىمە ايتىپ جاتسام. ءوڭىڭ وزگەرىپ كەتتى عوي. اۋىرىپ قالعاننان ساۋمىسىڭ؟
– سولاي سەكىلدى, انار. مەنى ۇيگە شىعارىپ سال دا ءوزىڭ قايتا بەر, ساعان راحمەت. باسىم اينالىپ تۇرعانى, شارشادىم عوي, بىلەم, ەرتەڭ جولىعىپ كەڭىرەك اڭگىمەلەسەيىك, – دەدى تەزىرەك وزىمەن-ءوزى وڭاشا قالعىسى كەلىپ.
ۇيىنە كەلگەن بالىم, بولمەسىنە كىردى دە بەتىن باسىپ وكسىپ جىبەردى. قولىنا تۇسكەن زاتتارىن وڭدى-سولدى لاقتىرىپ, اشۋىن شىعاردى. ءارى ويلانىپ, بەرى ويلاندى دا, اقىرى ۇيالى تەلەفونىن الىپ, سارسەننىڭ ءنومىرىن اشىپ, ۇزاق-سونار حابارلاما جازۋعا كىرىستى. باستان-اياق نە بولىپ, نە قويعانىن, شىن سۇيەم دەپ قۇشاعىن اشقان ادامىنىڭ سۇمىراي بولعانىن, ەندى بۇل جەردەن كەتەتىنىن, سارسەنگە سەنىپ تاعدىرىن قور قىلعانىن, ومىردە العاش رەت قۇلاي, شىن, بەرىلە, جان-تانىمەن سۇيگەن عاشىعىنىڭ وپاسىز بولىپ شىققانىنا جانى جىلاپ جاتقانىن وكىنىشتەن وزەگى كۇيە جازدى. «...ساۋ بول, ومىردە جالعىز سۇيگەن سۇيىكتىم. ەندى سەن مەنى ىزدەمەيتىنىڭدى بىلەمىن. ويتكەنى, سەن ءوزىڭنىڭ سۇيگەنىڭنىڭ قاسىنداسىڭ, ال مەن سەنىڭ ەرمەگىڭە اينالعان قۋىرشاق بىرەۋ ەكەنمىن. سونى كەش ءتۇسىنىپ, الدانعانىما وكىنەمىن. مەيلى, بارىنەن بۇرىن مەن سەنى ءالى سۇيەتىنىمدى بىلەمىن, سوندىقتان سەن تۋرالى جاماندىق ويلاي المايمىن. باقىتتى بولۋىڭا تىلەكتەسپىن. ەرتەڭ سەن كەلەسىڭ, ال مەن كەتەمىن. سەنىڭ جاڭا قىزىعىڭ باستالادى, ال مەنىڭ سەنى ماڭگىلىك ساعىناتىن ساعىنىشتى كۇندەرىم باستالادى. امان بول, سارسەن. مەنى ىزدەمەي-اق قوي, ءيا ىزدەمەيتىنىڭدى دە بىلەمىن عوي, قايتەيىن ەندى. بالىم». جىبەرۋ نۇكتەسىن باسىپ قالدى. سوسىن ۇيالى تەلەفونىن ءوشىردى دە, زاتتارىن جيناۋعا كىرىستى.
اعاسىنا قالاداعى اتا-اناسىن ساعىنعانىن ايتتى. ازىرگە مۇندا بولعىسى كەلمەيتىنىن جەتكىزدى. ىشتەگى لاپىلداپ قايناپ جاتقان مۇڭىن ارەڭ تەجەدى. ەشكىمگە ەشنارسە بىلدىرتپەدى. الا تاڭنان تۇرىپ, اۋىلدىڭ شەتىندەگى جاڭا اۆتوبۋس بەكەتىنە قاراي تارتتى. ءبىر-ەكى اتتاپ, ارتىنا قارايدى. تاعى دا سويتەدى. ارتىنان بىرەۋ, ول «بىرەۋدىڭ» كىم ەكەنىن ءوزى جاقسى بىلەدى, اتىن اتاپ شاقىرىپ قالا ما دەپ الاڭدايدى. بىراق ەشكىم شاقىرمايتىنىن تاعى بىلەدى. سونى بىلگەن سايىن ۇنجىرعاسى تىپتەن تۇسەدى. كەتەۋى كەتكەن كوڭىل كۇيىنىڭ وڭالار ءتۇرى كورىنبەيدى. تىپتەن بەيمازا ويلار ەڭسەسىن كوتەرتپەي, باسىپ-جانشىپ بارادى. سوندا دا ارتىنا بۇرىلىپ قارايدى. ۇزاق تۇرادى. سوسىن العا امالسىز باسىپ, سومكەسىن ارەڭ جىلجىتقانداي قوزعالادى. قوزعالعان سايىن جۇرەگى قۇرعىر قوسا جىلايدى. ونى بىرەۋ قوس قولداي ۇستاپ, جىبەرمەي جاتقانداي جانىنا باتادى. سوسىن ارتىنا بۇرىلادى, قايتا ورالعىسى كەلەدى. بىراق الداعان ادامنىڭ الدىنا ەندى قايتىپ بارعىسى كەلمەيدى. نە ءۇشىن بارماق؟ سۇيگەنىنىڭ وزگە بىرەۋدى قۇشاعىنا قىسىپ, ايمالاپ جاتقانىن كورۋ ءۇشىن بە؟ «جوق, ءبىتتى ءبارى, ءبىتتى» دەيدى وزىنە-ءوزى كۇبىرلەپ. اقىرى كىبىرتىكتەپ بەكەتكە دە جەتتى.
ەندى تۇرىسى مىناۋ, الىستان قارايعان دەنە بۇعان تانىس بەينە سەكىلدى كورىنەدى. سوعان بولا ءجۇرەگى كەۋدەسىنە سىيماي الىپ, ۇشقان. سويتسە, الگى تانىس بەينە سالىمگەرەيدىڭ ءۇي جاعىنا بۇرىلىپ بارادى. ءساليما – سالىمگەرەيدىڭ قىزى. سارسەن وسى ءسالىمگەرەيدى كوشىرۋگە بارامىن دەدى, سوسىن قالاعا ساپارناماعا كەتەمىن دەگەن. مۇنى الداعانداعى ساپارناماسىنىڭ سىرى ءساليمانى الىپ كەلۋ بولعان ەكەن. ءبىر نۇكتەگە قادالا قاراي كوزى جاساۋراپ كەتتى مە, الدە كول بوپ اققان كوز جاسىنان با, اينالا بۋالدىر تارتتى. سومكەسىنەن ورامالىن الىپ, كوزىن, بەت-اۋزىن ءسۇرتتى. دەمىن تەرەڭ الىپ, اۋىر كۇرسىندى. سوسىن قارايعان بەينەگە قايتادان كوز جۇگىرتتى. ەندى انىق كوردى. ءبارىن كوردى. كەلە جاتقان ىستىق بەينە سارسەن ەكەن. سول! سونىڭ ناق ءوزى. جۇرەك قۇرعىر قايتادان اتتاي تۋلاپ, كەۋدەسىنە سىيماي بۇلقىندى. ءتىپتى سول مەزەت بۇل دا ءبارىن ۇمىتىپ, ەڭىسكە قاراي جۇگىرە جونەلدى. ءبارى بۇرىنعى قاز-قالپىنداعىداي. سارسەن بالىمدى, بالىم سارسەندى اسىعا, قۋانا, ساعىنا, ىنتىعا ىزدەپ جۇگىرگەندەي بولدى اۋەلى. بىراق, امال نە, جىگىتتىڭ بۇرىلىپ بارا جاتقانى, سالىمگەرەيدىڭ ۇيىنەن ءبىر بويجەتكەننىڭ شىققانى بالىمنىڭ الدىنداعى قارا جەردى قاق ايىرىپ جىبەرگەندەي كىلت توقتاتتى. سارسەن انا قىزدى قۇشاقتاپ بەتىنەن سۇيگەندەي بولدى. «مىناۋ ءساليما عوي» دەپ كۇبىرلەدى بالىم. ول ءساليمانى تانىمايتىن دا ەدى, بىراق ونى بۇرىننان بىلەتىندەي جانە مىنا بويجەتكەن سونىڭ تۋرا ءوزى دەپ ۇقتى. سول-اق ەكەن تازقالپىنا ەنگەن بالىم سەڭ سوققانداي سىلق ەتە ءتۇستى. كوز الدى قاراۋىتىپ سالا بەردى. كەنەت قالىڭ ۇيقىدان ويانعانداي, ساناسىن جاپقان پەردە ءتۇرىلدى. ءبىر ساتتىك سەزىم شىرماۋىنا ءتۇسىپ, ءجونسىز قىلعان قارەكەتىنىڭ ارەكەتىنەن ءتۇڭىلدى. ەندى وعان ءبارىبىر ەدى. «نە دەگەن اقىماقتىق» دەپ ءوزىن-ءوزىن جەك كوردى, اتارعا وعى بولمادى. ءبارىن بىلە تۇرا مىنا ارەكەتى نە؟ ۇيات-اي! سمس جازىپ جىبەرىپ, ەندى ءوزىنىڭ قالىندىعىمەن كەلە جاتقان ەركەكتىڭ الدىنان ەتەگى جەلبىرەپ, قۇشاعىن اشا جۇگىرگەنى نەسى؟ ماسقارا! بۇدان ارتىققا بالىمنىڭ شاماسى جەتپەدى, بويىنان قۋاتى كەتىپ, اياق-قولى بۇگىلە باستادى. قارابەت بولعان وسى-اۋ دەپ, ءىشى ۋداي اشىدى. بويداعى بار كۇش-قايراتىن جيىپ, ورنىنان تۇرىپ اۆتوبۋسقا قاراي جۇگىرگىسى كەلدى. بولمادى. ەندى قالعان نامىسىن قولدان بەرمەي, كوز جاسىن كورسەتپەي كوزدەن جوعالعىسى كەلىپ ۇمتىلىپ باقتى, بىراق بىلق-سىلق ەتكەن دەنە يكەمگە كونبەدى. بىرنەشە كۇننەن بەرگى ىشتەي جەگەن جەگى ويلار دەگەنىنە جەتكەن ەكەن, ەسىن الدى. ساناسى تۇماندانىپ, كوزى بۇلدىراپ بارا جاتقاندا بايقاعانى سارسەن تاياپ قالىپتى, قاسىندا قالاشا كيىنگەن ءساليما ەكەۋى مۇنى اتتاپ وتپەكشى بولعانداي كورىندى دە... قۋ دۇنيە قاراڭعىلانىپ سالا بەردى...
قانشا ۋاقىت وتكەنىن دە, قانشا ەسسىز قۇلاپ جاتقانىن دا بىلمەيدى. بالىم بىرتىندەپ قايتا ەس جينادى. اينالادا جان جوق, بەكەت باسى دا بوساپ قالىپتى. تەك مۇنىڭ باسىن سۇيەپ, قۇشاعىنا قىسىپ وتىرعان بىرەۋ عانا سولقىلداپ جىلاعانداي بولادى. جازدىڭ ەڭ ءبىر جارقىن كۇنى وسى شىعار. ءۇپ ەتكەن جەل دە جوق. كوتەرىلگەن قىزىل كۇن بار نۇرىن توگىپ تۇر. اناداي جەردە كوك ءشوپتىڭ ۇستىندە تۇرعان ءوزىنىڭ قىزىل ءتۇستى جول سومكەسى كورىنەدى. بىرتىندەپ وتكەن وقيعالار ەسىنە تۇسە باستادى. جانىن جەگەن كەزىك اۋرۋى دا باسىلعان سەكىلدى. سول ءسات باسىن ج ۇلىپ الىپ, اتىپ تۇرعىسى كەلدى. بىراق مىنا قۇشاقتىڭ جايلىلىعى جانىنا جاعىپ بارادى. ىستىق دەم تانىس دەم سەكىلدى. مىنا تانىس ءۇن, مىنا الاقان, ونىڭ يەسى ءبارى, ءبارى مۇنىڭ مىنا جارىق دۇنيەدەگى ەڭ اياۋلىسى دا ارداقتىسى ەكەن. سونى سەزگەندە باقىتتىڭ ايدىنىنا قايتا سۇڭگىدى. بۇدان ايىرىلۋ ول ءۇشىن ولىممەن تەڭ عوي. ال مۇنىڭ ولگىسى كەلمەيدى. وسى اياۋلىسىنىڭ قۇشاعىندا ماڭگى بولعىسى كەلەدى. سوسىن ءوزىنىڭ تىرلىگىنەن سىر بەردى.
– سارسەن, جانىم مەنىڭ! – دەدى كوزىن جۇمعان كۇيى بار شاتتىعىن جۇزىنە ءۇيىرىپ.
– بالىم, جانىم مەنىڭ! بۇل نەتكەنىڭ؟ مەن ءۇشىن سەن عانا كەرەكسىڭ عوي, مەن سەنى عانا تاڭداعانمىن, بالىم! – دەدى جىگىت ونى القىزىل ەرنىنەن ايمالاي ءوبىپ.
– سەن ۇيالى تەلەفونىڭدى المادىڭ عوي, سوسىن جۇرتتىڭ ءبارى...
– بىلەمىن, تەلەفونىمدى جوعالتىپ العانىم ءۇشىن كىنالىمىن, ال جۇرت نە دەسە و دەسىن, ويتكەنى, سەن مەندىكسىڭ, بالىم!
الەكساندر تاسبولاتوۆ.
