حالىققا قىزمەت – ەرەكشە مىندەت

ەلىمىزدە مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ زاڭ جوبالاۋ جۇمىستارى سالاسىنداعى قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ, حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, جۇرتتى بىلىكتى زاڭ كومەگىمەن قامتاماسىز ەتۋ, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ورگاندارى قىزمەتى تيىمدىلىگىن, ءرولى مەن مارتەبەسىن ارتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ, سوت-ساراپتاما قىزمەتىن جەتىلدىرۋ جانە ت.ب. دا مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ – حالقىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى ءىس بولىپ تابىلادى. بۇل ورايدا, وسى قۇجاتتا كورسەتىلگەن مىندەتتەردى موينىنا العان ادىلەت مي­نيسترلىگى ولاردى وتكەن جىلى تۇگەل ورىنداعان كورىنەدى. بۇل تۋرالى كەشە اتالعان مينيسترلىكتىڭ 2013 جىلعى جۇمىس ناتيجەسىن قورىتىندىلاعان كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسىندا ايتىلدى. القادا بايانداما جاساعان ادىلەت ءمينيسترى بەرىك يماشەۆ ادىلەت ورگاندارىنىڭ وتكەن جىلعى جۇمىس قورىتىندىسى مەن ۇستىمىزدەگى جىلعى جاڭا ءمىن­دەتتەرى تۋرالى ءسوز ەتتى. ول جوعارىدا اتالعان كەلەلى ىستەر­دىڭ ادىلەت ورگاندارى ءۇشىن اتقا­رىلۋى, ال حالىق ءۇشىن ءتيىستى دەڭگەيدە تولىققاندى ورىن­دالعانىنىڭ ماڭىزى زور ءمىن­دەتتەرىنە جەكە-جەكە توقتالىپ ءوتتى. مينيستر اۋەلى «ادىلەت ورگاندارى ەڭ الدىمەن, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2012 جىلعى 14 جەلتوقسانداعى «قا­زاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى», سونداي-اق, مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ «قا­زاق­ستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىر­تىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قو­عامىنا قاراي 20 قادام» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا ايقىندالعان بارلىق تاپسىرمالاردى تيىسىنشە ورىنداۋعا كۇش-جىگەرىن جۇمسادى», دەدى. سوعان ساي, ودان ءارى مەم­لە­كەت­تىك ورگانداردىڭ زاڭ جوبالاۋ جۇمىستارى سالاسىنداعى قىزمەتىن ۇيلەستىرۋدە ۇكىمەتتىڭ 2013 جىلعا ارنالعان زاڭ جوبالاۋ جۇمىستارى جوسپارىنىڭ تولىق كولەمدە ورىندالۋىنا ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ زاڭ شىعارۋ باس­تاماسىنىڭ سۋبەكتىلەرى رەتىندەگى بىرلەسكەن ءارى سىندارلى جۇمىسى ىقپال ەتكەنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, زاڭ جوبالاۋ جۇمىسىندا وتكەن جىلى 104 زاڭ جوباسى مەن حالىقارالىق شارت بويىنشا 100 زاڭ جوباسىنا تۇجىرىمداماعا ساي كونسۋلتاتسيالىق قىزمەت كور­سە­تىلگەن. وعان قوسا, لينگۆيس­تيكا­لىق ورتالىق زاڭ جوبالارى مەن حالىقارالىق شارتتارعا 368 ساراپتامالىق قورىتىندى داي­ىنداعان. ال ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ ەكىن­شى باسىم باعىتى مەملە­كەت­تىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى دە­سەك, بۇل تۇرعىدان العاندا, اتالعان مينيسترلىك مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 42 پايىزىن كورسەتەتىن نەگىزگى ورگاننىڭ ءبىرى ەكەن. وتكەن جىلى 11 ملن.-نان استام قىزمەت كورسەتىلگەن, بۇل 2012 جىلعى كورسەتكىشتەن 28 پايىزعا ارتىق دەگەن ءسوز. ونىڭ 78 پايىزى نەمەسە 8 ملن.-نان استام قىزمەت ەلەكتروندى تۇردە كورسەتىلگەن. بۇل ورايدا, جۇمىستى اۆتوماتتاندىرۋ مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمىن ەداۋىر قىسقارتۋعا ءجا­نە قاعاز قۇجاتتار بەرۋدى, ياعني قا­عاز­باستىلىقتى توقتاتۋعا اسەرىن تيگىزگەن. حالىقتى بىلىكتى زاڭ كومە­گىمەن قامتاماسىز ەتۋ – قۇ­قىق­­تىق مەملەكەتتى دامىتۋعا ءتان ەرەك­شەلىك بولىپ تابىلادى. ەلىمىزدىڭ تۇرعىندارى ادۆو­كات­تىق جانە نوتارياتتىق قىز­مەت كورسەتۋمەن 100 پايىز قام­تىلعان. وتكەن جىلى ەلباسى كەپىلدىك بەرىلگەن زاڭ كومەگىنىڭ بىرىڭعاي مەملەكەتتىك جۇيەسىن قۇرعان «مەملەكەتتىك كەپىلدىك بەرىلگەن زاڭ كومەگى تۋرالى» زاڭعا قول قويعانى بەلگىلى. بۇل زاڭ­نىڭ ارتىقشىلىعى سوندا, ادۆوكاتتاردىڭ كاسىبي قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە ولاردىڭ قىلمىستىق ىزگە ءتۇسۋ ورگاندارىنان تاۋەلسىز بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ. سونداي-اق, مينيستر, اتقا­رۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ورگاندارى قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن, ونىڭ ءرولى مەن مارتەبەسىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە ەكەنىن ايتتى. «وتكەن ەسەپتىك كەزەڭدە ءبىز 2012 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وتكىزىلگەن مينيسترلىكتىڭ كەڭەيتىلگەن القا ماجىلىسىندە كوتەرىلگەن بىرقاتار ماسەلەلەردى شەشۋگە جانە سوت اكتىلەرىن ورىنداۋ كوميتەتى مەن ونىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ قىزمەتىن جەتىل­دىرۋگە تىرىستىق. وسىنىڭ ارقاسىندا سوت ورىنداۋشىلاردىڭ ەڭبەك­اقىسىن ولاردىڭ قىزمەت سانا­تىن ارتتىرۋ ارقىلى ءوسىرۋ­گە قول جەتكىزدىك», دەدى. ولار­دىڭ قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالار دا ەنگىزىلۋدە. سوت ورىنداۋشىلارعا وزگە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنەن «ونلاين» رەجىمىندە مالىمەت الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن, سونداي-اق تاركىلەنگەن جانە تىيىم سالىنعان م ۇلىكتەردى ساتۋ رەسىمىنىڭ اشىق­تى­عىن قامتاماسىز ەتەتىن زاما­ناۋي اۆوماتتاندىرىلعان جۇيە­لەر ەنگىزىلۋدە. بۇل وراي­دا, ات­قارۋشىلىق ءىس جۇرگى­زۋ ور­گان­دارىنىڭ قىزمەتىن يننو­ۆاتسيالىق جانە تەحنولوگيالىق جەتىلدىرۋ جونىندەگى جۇمىس ۇستىمىزدەگى جى­لى دا ودان ءارى وسى قارقىنمەن جالعاستىرىلماق كورىنەدى. ماسە­لەن, اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار ايىن­دا رەسىمدەردىڭ باسىم ءبولى­گىن وڭتايلاندىرۋعا, سوت ورىن­داۋ­شىلاردىڭ ۋاكى­لەت­تىلىك اياسىن كەڭەيتۋگە, جەكە ورىن­داۋ ينس­تيتۋتىن ودان ءارى دامى­تۋعا, بورىشكەرلەردىڭ جاۋاپ­كەر­شىلىگىن ارتتىرۋعا, سىبايلاس جەم­­­قور­­لىققا قارسى كۇرەس جانە وزگە دە ماڭىزدى ماسەلەلەردى شە­­شۋ­گە باعىتتالعان زاڭ كۇشىنە ەندى. بايانداماشىنىڭ سوزىنەن بەل­گىلى بولعانداي, زياتكەرلىك مەن­شىك قۇقىعىن تىركەۋ جانە قور­عاۋ جۇزەگە اسىرىلعان. ەسەپتىك كەزەڭ­دە اۆتورلىق قۇقىقپەن قورعا­لاتىن تۋىندىلارعا 1736 قۇقىق تىركەلسە, وندىرىستىك مەن­شىك نىساندارىنا 8884 قورعاۋ قۇجات­تارى بەرىلگەن. ەندى بۇدان ءارى دە مۇنداي جۇمىستاردى جاندان­دىرا ءتۇسۋ ماقساتىندا, قازى­رىگى كۇنى ەۋرازيالىق-ەكونو­مي­كالىق كەڭىستىك اياسىندا زيات­كەرلىك مەنشىك سالاسىندا ءبىرىڭ­عاي رەتتەۋ قاعيدالارى بويىن­شا كەلىسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءۇش حالىقارالىق شارت ءازىر­لەنۋدە ەكەن. ولاردىڭ نەگى­زىندە قازاقستاندىق تاراپ وتان­دىق قۇقىق يەلەنۋشىلەردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ جانە كومەك­تەسۋ جونىندەگى ماسەلەلەردى قاراس­تىرۋدا. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ الداعى ۋاقىتتا دۇنيەجۇزىلىك ساۋ­دا ۇيىمىنا ەنۋىنە باي­لا­نىس­تى زياتكەرلىك مەنشىك قۇقى­عىن ساۋدا اسپەكتىلەرى جونىندەگى كەلىسىم نورمالارىنا سايكەستەندىرۋ ماقساتىندا ءوندىرىس­تىك مەنشىكتى قورعاۋ سالاسىن­دا ازەربايجان, گرۋزيا, قىر­عىزستان جانە وزبەكستانمەن ارادا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كە­لىسىمگە وزگەرتۋلەر ەنگىزۋ ءجونىن­دەگى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. مينيسترلىك قىزمەتىنىڭ التىنشى باعىتى رەتىندە تالقىعا سالىنعان سوت-ساراپتاما قىزمەتىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ دە ايتىلىپ ءوتتى. سوت-ساراپتاما قىزمەتىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن. القادا مينيسترلىكتىڭ وسى جانە باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا سوت اكتىلەرىن ورىنداۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ج.ەشماعامبەتوۆ, «سوت ساراپتاماسى ورتالىعى» مم ديرەكتورى ي.ءبورچاشۆيليدىڭ باياندامالارى تىڭدالدى. القا وتىرىسىنا كونستيتۋتسيالىق كەڭەس توراعاسى ي.روگوۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ت.دوناقوۆ, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, پرەزيدەنت اكىم­شىلىگىنىڭ, پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق, مينيسترلىكتىڭ اۋماقتىق جانە قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».