كونفەرەنتسيانى كىرىسپە سوزىمەن اشقان استانا مەملەكەتتىك قىزمەت حابى باسقارۋشى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءاليحان بايمەنوۆ بۇكىل الەمدى ابىگەرگە سالعان پاندەميانىڭ سوڭعى ەكى جىلىندا مەملەكەتتىك قىزمەت ورگاندارىنىڭ ءبىراز تىڭ تاجىريبە جيناقتاعانىن اتاپ ءوتتى. داعدارىس جاعدايىندا تەز شەشىم قابىلداۋ ۇكىمەتتەردىڭ ەسەپ بەرۋى مەن اشىقتىعىنا تەجەۋ بولماۋى كەرەكتىگىن ايتقان توراعا: «پاندەميا جەدەلدەتكەن مەملەكەتتىك باسقارۋدى تسيفرلى ترانسفورماتسيالاۋ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتىرمەۋى ءتيىس. سونداي-اق ينتەرنەت پەن الەۋمەتتىك جەلىلەرگە قولجەتىمدىلىك حالىقارالىق قۇقىقپەن قورعالىپ, ادامنىڭ اجىراماس قۇقىقتارى رەتىندە تانىلۋى قاجەت», دەدى. قازىرگى تاڭدا ۇزدىكسىز ءبىلىم مەن تاجىريبە الماسۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتكەن ءا.بايمەنوۆ ويىن: «مۇنىڭ ءبارى «جىلدام جەڭىستەر» مەن ستراتەگيالىق ماقساتتار اراسىندا تەڭگەرىمنىڭ بولۋ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى», دەپ تۇيىندەدى.
القالى جيىندا ءسوز العان مەملەكەتتىك قىزمەت اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى انار جايىلعانوۆا بيىلعى كونفەرەنتسيانىڭ تاقىرىبى بايلانىستار مەن كوممۋنيكاتسيالاردى نىعايتۋعا سەپ بولاتىنىن مالىمدەپ: «مۇنداي باسقوسۋ مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ودان ءارى ترانسفورماتسيالاۋ ماقساتىندا جاڭا يدەيا, تىڭ ءتاسىل مەن شەشىمدەر تۋدىراتىن الاڭعا اينالا الادى. سونىمەن قاتار نەعۇرلىم تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىلعا دەگەن قاجەتتىلىكتى بارىنشا جاقسى كورسەتەدى», دەدى.
ال العى سوزىندە «مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بەدەلى قاشاندا جوعارى بولۋى كەرەك» دەگەن ويىن بىلدىرگەن ەىدۇ-نىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ ديرەكتوراتىنىڭ باسشىسى ەلزا پيليچوۆسكي ۇيىم مەن حاب اراسىنداعى سەرىكتەستىك تۋرالى ايتا كەلە: «كوروناۆيرۋس پاندەمياسى كەزىندە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ دامۋى ادام ايتقىسىز وزگەرىستەرگە تاپ بولدى. كوپتەگەن ەلدەرگە بۇل باعىتتا توتەنشە زاڭنامالار شىعارۋعا تۋرا كەلدى. سونداي-اق عالامدىق جىلىنۋ, كيبەرقاۋىپسىزدىك, ميگراتسيا, جالعان اقپاراتتىڭ تەز تارالۋى سەكىلدى جاھاندىق دەڭگەيدەگى وزەكتى ماسەلەلەر كۇردەلەنە ءتۇستى. راس, مۇقتاجدىق بولعان جەردە مىندەتتى تۇردە شەشىمدەر پايدا بولادى. الايدا جاھاندىق دەڭگەيدەگى وسىنداي پروبلەمالار حالىقارالىق شەشىمدى قاجەت ەتەتىنىن ەستەن شىعارماعانىمىز ءجون», دەدى. سونىمەن قاتار ە.پيليچوۆسكي بايانداماسىندا ەىدۇ-عا مۇشە ەلدەردە, وكىنىشكە قاراي, مەملەكەتتىك قىزمەتتە ايەلدەر مەن جاستار سانىنىڭ ءالى دە از ەكەنىنە باسا نازار اۋداردى.
جيىندا «مەملەكەتتىك قىزمەتتى جەتىلدىرۋ ءۇشىن نە ىستەۋىمىز قاجەت؟» دەگەن سۇراق توڭىرەگىندە بۇۇ دب-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى ياكۋپ بەريش, ەۋروپالىق وداقتىڭ قازاقستانداعى وكىلدىگى ىنتىماقتاستىق ءبولىمىنىڭ باسشىسى يوحاننەس ستەينبەك مادسەن, دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قازاقستانداعى وڭىرلىك مەنەدجەرى جان-فرانسۋا مارتو, قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ دەپارتامەنت ديرەكتورى ديدار تەمەنوۆ وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
«كاسىبي يدەيالار مەن تۇجىرىمدار» اتتى ارنايى سەسسيادا حالىقارالىق ساراپشىلار مەن پراكتيكتەر پاندەميادان كەيىنگى كەزەڭدەگى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ بولاشاعىن تالقىلادى. سەسسيا سپيكەرلەرى – بۇۇ حالىقارالىق مەملەكەتتىك قىزمەت جونىندەگى كوميسسيا توراعاسى لاربي دجاكتا, گرۋزيانىڭ بۇرىنعى ۆيتسە-پرەمەر-ءمينيسترى مايا تسكيتيشۆيلي, ەىدۇ-نىڭ پاراقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى دراگو كوش جانە باسقالار.
كونفەرەنتسيا اياسىندا قاتىسۋشىلارعا استانا حابىنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان بىرقاتار جاڭا جوبا تانىستىرىلدى. «مەملەكەتتىك باسقارۋداعى جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋدى تسيفرلاندىرۋداعى يننوۆاتسيالار ءۇشىن الەۋەتتى نىعايتۋ» وڭىرلىك جوباسىن تانىستىرعان كورەيا رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر جانە قاۋىپسىزدىك مينيسترلىگىنىڭ وكىلى ناومي كيم بۇل تۇجىرىمدامانىڭ ىشكى ىستەر جانە قاۋىپسىزدىك, ەكونوميكا, قارجى جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرىنىڭ باسىن بىرىكتىرۋ ارقىلى 2020 جىلدان بەرى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. ايتا كەتەرلىك ءبىر جايت, بۇل جوبا كورەيا رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر جانە قاۋىپسىزدىك مينيسترلىگى جانە ۇلتتىق اقپاراتتىق قوعام اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ ازىرلەنگەن.
«جالپى جوبا ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا, ولاردىڭ مەملەكەت ينستيتۋتتارىنا دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا, سونداي-اق مەملەكەتتىك سەكتورداعى سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتۋگە باعىتتالعان. جوبا شەڭبەرىندە جەتەكشى كورەي ساراپشىلارىن تارتا وتىرىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا تالدامالىق زەرتتەۋلەر, سەمينارلار وتكىزۋ, كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەلەرىنە تانىستىرۋ ساپارلارىن ۇيىمداستىرۋ كوزدەلگەن. ناتيجەسىندە, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەملەكەتتىك باسقارۋداعى بارىنشا قولايلى يننوۆاتسيالىق تاسىلدەردى جانە مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ ءتۇرلى ادىستەرىن انىقتاۋ جانە ەنگىزۋ ءۇشىن قاجەتتى ءبىلىم مەن داعدىعا يە بولادى دەپ كۇتىلۋدە», دەگەن ناومي كيم حابتىڭ بۇل جوباعا 2019 جىلعى قاراشادا ءاليحان بايمەنوۆتىڭ كورەيا رەسپۋبليكاسىنا ساپارى بارىسىندا باستاماشى بولعانىن دا ايتىپ ءوتتى. سول كەزدە MOIS جانە NIA باسشىلىعىمەن بىرقاتار ماڭىزدى كەزدەسۋ دە وتكىزىلگەن.
كونفەرەنتسيانىڭ ەكىنشى كۇنى بۇۇ-نىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى دەپارتامەنتى (UN DESA) جانە قازاقستانداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ بىرلەسكەن سەمينارى ءوتتى. سەمينار بارىسىندا تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا (تدم) قول جەتكىزۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باسقارۋدى رەفورمالاۋداعى وزگەرىستەر كەڭىنەن تالقىلاندى. سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت اگەنتتىگى جانە HR مەنەدجەرلەر قاۋىمداستىعىمەن بىرلەسكەن سەسسيا ۇيىمداستىرىلىپ, جيىندا ىشكى كوممۋنيكاتسيالاردىڭ ءرولى مەن مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جۇمىس بەرۋشى رەتىندەگى برەندى جان-جاقتى ءسوز بولدى.
اۋقىمدى ءىس-شارانىڭ سوڭعى كۇنى مەملەكەتتىك قىزمەتتتەردى تسيفرلاندىرۋ مەن يننوۆاتسيالار ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى. ءىس-شارا شەڭبەرىندە «مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ۇسىنۋداعى تسيفرلاندىرۋ» تاقىرىبىندا قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت اگەنتتىگى, كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى ىستەر جانە قاۋىپسىزدىك مينيسترلىگى جانە «زەردە» اق-مەن بىرلەسكەن پانەلدىك سەسسيا ءوتتى. سەسسيا اياسىندا «بەنچمارك» جانە ءوڭىردىڭ كوپتەگەن ەلدەرى ءۇشىن ەرەكشە قۇندى بولىپ تابىلاتىن تسيفرلى ەلەكتروندى ۇكىمەت سالاسىنداعى كوشباسشى ەلدەردىڭ – وڭتۇستىك كورەيا, ەستونيا, قىتاي, ازەربايجان, بانگلادەشتىڭ تاجىريبەسى كەڭىنەن تانىستىرىلدى. ماسەلەن, سەسسيا كەزىندە كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى ىستەر جانە قاۋىپسىزدىك مينيسترلىگى, جاھاندىق ەلەكتروندى ۇكىمەت ءبولىمىنىڭ ديرەكتورى سونگدجۋ سون ءوز ەلىندەگى تسيفرلى ۇكىمەتتىڭ ەرەكشەلىگى مەن باسىمدىقتارى جونىندە ايتسا, ەستونيا ەلەكتروندى باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ زياتكەرلىك باسقارۋ بويىنشا اعا ساراپشىسى پيرەت ساارتي Covid-19 پاندەمياسىنداعى ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ جۇمىس ىستەۋ بارىسىنا ەستونيانىڭ جاعدايىن زەرتتەۋ ارقىلى شولۋ جاسادى.
كونفەرەنتسيا اياسىندا اتقارىلعان ءىس-شارالارعا ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن ازەربايجان مەملەكەتتىك ەكزامەناتسيالىق ورتالىق توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باحرام حاليلوۆ ءوز ەلىنىڭ استانا مەملەكەتتىك قىزمەت حابىنىڭ قاتىسۋشىلارى مەن قۇرىلتايشىلارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «استانا حابى اۋقىمىندا 40-تان استام ەل وكىلدەرىنىڭ باسقوسۋى وسى تۇعىرنامانىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى ماڭىزدىلىعىن ايقىن كورسەتەدى. ءۇش كۇن ىشىندە وراسان زور جۇمىس اتقارىلدى. ءبىز حابپەن 8 جىلدان استام ۋاقىت بويى ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. ءوزارا تاجىريبەمىزبەن بولىسەمىز, ۇزدىك الەمدىك تاجىريبەنى زەرتتەيمىز. حالىقارالىق دەڭگەيدە وتكەن باسقوسۋ مەملەكەتتىك قىزمەتتى رەفورمالاۋ سالاسىندا اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستاردى كورسەتە الدى», دەيدى.
«حابتىڭ قازىرگى تاڭدا 80-نەن استام ينستيتۋتسيونالدىق ارىپتەسى بار, سوندىقتان ءۇش كۇنگە جوسپارلانعان كونفەرەنتسيا كەزىندە ارىپتەستەرمەن بىرلەسكەن پانەلدىك سەسسيالار وتكىزىلدى. جالپى, سوڭعى 8 جىلدىڭ ىشىندە ءبىز 140-تان استام ءىس-شارا وتكىزدىك, وعان 125 ەلدەن 8 مىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشى مەن عالىم قاتىستى. ۇكىمەتتەرگە ولاردىڭ جۇكتەمەسىن ەسكەرە وتىرىپ كومەكتەسۋ, مەملەكەتتىك باسقارۋدى دامىتۋدىڭ زاماناۋي ترەندتەرى مەن وزگە مەملەكەتتەردىڭ تاجىريبەسىن جاقسىراق ءبىلۋ ءۇشىن جىل سايىن وسىنداي اۋقىمدى ءارى كونفەرەنتسيالار وتكىزۋ جوسپارىمىزدا بار», دەگەن ءاليحان بايمەنوۆ پاندەميا كەزىندە مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىنداعى تاجىريبە جيناقتاۋدان بولەك جاڭا شىنايىلىقتىڭ قاجەت ەكەنىن دە العا تارتتى.
كونفەرەنتسيا سوڭىندا قاتىسۋشىلار باسقوسۋ بارىسىندا جاسالعان باياندامالار مەن پىكىرتالاستاردىڭ جوعارى دەڭگەيىن اتاپ ءوتتى. Covid-19 پاندەمياسى جانە وزگە دە جاھاندىق وزگەرىستەر تۋىنداتقان جاڭا شىندىققا قالاي جاۋاپ بەرۋ كەرەك؟ وسىنداي وزەكتى سۇراقتى تالقىلاي كەلە كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك باسقارۋ مۇنداي سىن-قاتەرلەرگە توتەپ بەرۋگە يكەمدى بولۋى قاجەت دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.
