ايماقتار • 26 قازان، 2021

وتىز جىلدا اتقارىلعان وڭتايلى شارۋالار

124 رەت كورسەتىلدى

ەل تا­ۋەل­سىزدىگى زۇلمات زامانداردا الىس-جا­قىن شەتەلگە تارىداي شاشىلعان قان­داس­تار­دىڭ ورالۋىنا جول اشىپ، كوك تۋدىڭ استىنا جينادى. باستارىنا باسپانا، ەكى قول­عا كۇرەك تاۋىپ بەرۋگە كومەك جا­سالدى. وسكە­مەننىڭ ىرگەسىندە قانداس اعا­يىن­دار­عا ارنالعان نۇرلى كوش اۋىلى بوي كوتەردى. ۇمىت بولعان سالت-ءداستۇرىمىز قايتا جاڭعىرىپ، سانامىز سەرپىلدى. 

دەسە دە «باتپانداپ كىرگەن اۋرۋدىڭ مىسقالداپ شىعاتىنى بار». ونى دا ۇمىتپاۋىمىز كەرەك شىعار. سونىڭ وزىندە ونوماستيكا سالاسىندا از جۇمىس اتقارىلعان جوق. جارما اۋدانىنىڭ ورتالىعى گەورگيەۆكا اۋىلى – قالباتاۋ، ۇلان اۋدانىنىڭ ور­تا­لىعى مولودەجنوە – قاسىم قايسەنوۆ، زىريان اۋدانى – التاي بولىپ وزگەرتىلدى. ودان باسقا قانشاما اۋىلداردىڭ تاريحي اتاۋى قايتارىلدى؟! جۇزدەگەن كوشە­لەر قا­زاق­شالاندى. وسىنىڭ ءبارى تاۋەل­سىز­دىك­تىڭ تارتۋى ەدى.

قاي سالادا بولسىن، وتىز جىل ىشىندە جەت­كەن جەتىستىك، باعىندىرعان بەلەس از ەمەس. ايتا كەتسەك، تاۋەلسىزدىك جىلدارى وڭىر­دە 170-تەن استام مەكتەپ پەن كوللەدج، 107 اۋرۋحانا، ەمحانا مەن امبۋلاتوريا، 27 بالاباقشا، 453 سپورت نىساندارى سالىنعان ەكەن. مۇنىڭ ءبارى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ باعىتىندا ات­قا­رىلىپ جاتقان جۇمىستار.

ء بىلىمدى ۇرپاق – جارقىن بولاشاق كەپىلى

تاۋەلسىز قازاقستانىمىزدىڭ بولاشاعى – ء­­­­بىلىمدى جاستار. ءبىلىمى تولىسقان، ويى سالماقتى مامان قالىپتاستىرۋ ءۇشىن تاربيە جۇمىستارى بالاباقشا قابىرعاسىنان باس­تاۋ العان. ال مەكتەپتەردىڭ كوبىندە روبوتتەحنيكا جانە IT سىنىپتارى اشىلىپ، وقۋشىلاردىڭ وي-ءورىسىن كەڭەيتۋگە ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى. كەيبىر اۋىلدىڭ وقۋشىلارى جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ستاندارتتارى بويىنشا جابدىقتالعان كابينەتتەردە وقۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر. ياعني بەلگىلى پاندەردى تەرەڭدەتىپ وقىعان وقۋشىلار مەملەكەت تاراپىنان بولىنگەن گرانتقا تۇسۋگە ءبىر تابان جاقىنداعان. ەكونوميكا باعىتتارى بويىنشا جەرگىلىكتى جەردە سوڭعى ءتورت جىلدا عانا 1 446 گرانت ءبولىنىپتى. ولار تەگىن وقىپ عانا قويمايدى، وقۋعا تۇسكەن تۇلەكتەردىڭ كوبى جاتاقحاناعا ور­نا­لاسادى، قابىلەتتەرىنە قاراي ءتۇرلى سەك­تسيالارعا قاتىسادى.

2065

وبلىستاعى قاي ۋنيۆەرسيتەتتى الىپ قاراساق تا، بىلىكتى مامان قالىپتاستىرۋعا زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. اتاپ ايتساق، 1991 جىلى ۋنيۆەرسيتەت مارتەبەسىن العان س.امان­جولوۆ اتىنداعى جوعارى وقۋ ور­نى­نىڭ وبلىستا الار ورنى ايرىقشا. ال قازاقستان-امەريكا وقۋ ورنىنىڭ سال­تا­ناتتى تۇردە اشىلۋىنا تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسىپ، العاشقى تۇلەكتەرىنە ديپلوم تابىستاعان.

ەلدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ ءبىر سالا­سى ءوندىرىس بولسا، ءوندىرىستى ورگە سۇي­رەيتىن تەحنيكانىڭ ءتىلىن بىلە­تىن ما­ماندار. ايماعىمىزدا بىلىكتى دە ءبى­لىمدى قۇرىلىسشىلاردى، ساۋلەت­شى­لەردى، مەتاللۋرگتەردى، ءىت ماماندارىن د.سەرىكباەۆ اتىنداعى تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتە دايىندايدى. اتالعان وقۋ ورنىنان جىلىنا 2 مىڭداي تۇلەك دي­­پ­­­لوم­دى مامان بولىپ شىعادى. سونى­مەن قاتار سەمەي مەملەكەتتىك مەدي­تس­ينا­­لىق ۋنيۆەرسيتەتى – قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسىنىڭ ءىرى مەديتسينالىق جوعارعى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى. ونىڭ جەكە كلينيكالىق بازاسى، اسكەري كافەدراسى بار. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ديناميكاسىنىڭ جوعارى بولۋى ءبىلىم، عىلىم جانە يننوۆاتسيالىق الەۋە­تىنىڭ قارقىندى دامۋىنا ىقپال ەتتى. وقۋ ورنىنىڭ تۇلەكتەرى اقش، يزرايل، گەر­مانيا، پاكىستان، ءۇندىستان، جاپو­نيا سياق­تى ەلدەردە دە قىزمەت ەتىپ ءجۇر. ءيا، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا سەرپىلىس بار. قالالاردىڭ عانا ەمەس، شال­عاي اۋدان­دار­دىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن دە مەدي­تسي­نالىق كومەكتىڭ ساپاسى مەن قولجەتىم­دى­لىگى ارتتى.

 مەديتسينا سالاسى زامان كوشىنەن قالعان ەمەس

بۇرىنعىداي ەمەس، زامانمەن بىرگە مەديتسينا عىلىمدارى دا دامىدى. بىلىمدەرىن انگليا، يزرايل سىندى ەلدەردە شىڭداپ كەلىپ، جۇمىسقا شىنداپ كىرىسىپ جۇرگەن اق جەلەڭدى دارىگەرلەر كوپ. سوڭعى بەس جىلدا ولار شەتەلدىڭ جەتەكشى كلينيكالارىندا وقىتىلا باستادى. وقۋ كۋرستارى مەن شەبەرلىك ساباقتارىنان 5،5 مىڭ مامان ءوتتى. بۇل ءۇشىن بيۋدجەتتەن 3،4 ملرد تەڭگە بو­لىنگەن. ناتيجەسىندە، وڭىردە جوعارى تەح­نو­­لوگيالىق جابدىقتاردى پايدالانا وتى­رىپ، ەمدەۋدىڭ كوپتەگەن زاماناۋي ادىس­تە­رىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك تۋدى.

سوڭعى ءتورت جىلدا شىعىس قازاقستان وب­لىسىنىڭ مەديتسيناسىنا 48 ملرد تەڭگە ين­ۆەستيتسيا قۇيىلعان. حالىق دەن­ساۋ­لى­عى­نا ەڭ قاجەتتى دەگەن 3 مىڭنان استام جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىق ساتىپ الىندى. اياگوز بەن التاي قالالارىندا 2 ينسۋلت ورتالىعى اشىلدى. بۇل ورتالىق قازىرگى تاڭدا حالىق ءۇشىن اۋاداي قاجەت ەدى. ياعني تۇرعىندار الىسقا، وبلىس ورتالىعىنا نەمەسە سەمەيگە سابىلۋدى قويعان. ءوز اۋدان­دا­رىندا-اق بىلىكتى دارىگەرلەردەن قاجەتتى كومەكتەرىن الىپ، ەم-دومدارىن جاسايدى. ايتا كەتەرلىگى، شەكارا شەبىندەگى بەس اۋداننىڭ (كاتونقاراعاي، كۇرشىم، تار­با­عا­تاي، زايسان، ءۇرجار) مەديتسينا سالاسىنا 2025 جىلعا دەيىن 7 ملرد تەڭگە سالۋ جوس­پار­لانىپ وتىر.

ال وسكەمەن قالاسىندا ونكولوگيا جانە حيرۋرگيا ورتالىعى، وبلىستىق پۋل­مونولوگيا ورتالىعى، انا مەن بالا ورتا­لىعى، وبلىستىق مامانداندىرىلعان مەدي­تسي­نالىق ورتالىعى اشىلدى. مۇنىڭ ءبارى ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشتەرىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى قولدانىسقا بەرىلگەن مەديتسينالىق نى­سان­داردىڭ قاتارىندا وبلىس حالقىنا قىزمەت كورسەتەتىن قان ورتالىعىمەن. وڭالتۋ ورتالىعى جانە بار. كوروناۆيرۋس پاندەمياسى باستالعالى قان ورتالىعىندا الىنعان قان پلازماسى قانشاما ادامنىڭ ءومىرىن قۇتقاردى؟! 2022 جىلى قازاقستاندا تەڭدەسى جوق گەماتولوگيالىق ورتالىق قول­دا­نىسقا بەرىلەدى. جاڭا ورتالىقتا جا­سۋ­شالىق جانە گەندىك-ينجەنەرلىك تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ، ەڭ جاڭا بىرە­گەي جابدىقتار ورناتۋ جوسپارلانعان. ايتقانداي، بيىل سەمەيدە كوپتەن كۇتكەن يادرولىق مەديتسينا ورتالىق ءوز جۇمىسىن باس­تادى.

ء وندىرىسى وركەندەگەن ءوڭىر

شىعىس قازاقستان ءوندىرىستى وڭىرلەردىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى. 1991 جىلى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى وبلىستا 27،9 ملن تەڭگە بولسا، بۇگىندە كورسەتكىش 2،4 ترلن تەڭگەگە جە­تىپ وتىر. جالپى وتاندىق يننو­ۆا­تسيا­لىق ءونىمنىڭ 7%-عا جۋىعى وبلىستىڭ كا­سىپ­ورىندارىنا تيەسىلى.

ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالاسى – ءتۇستى مەتاللۋرگيا جانە تاۋ-كەن ءىسى. «كازتسينك» جشس، KAZ Minerals اق جانە باسقا دا تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كومپانيالارى حالىقتىڭ ءبىر بولىگىن جۇمىسپەن قامتىپ، سالىق تولەپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە، ءوندىرىس ورىندارى اۆتوماتتاندىرىلعان نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى.

راس، ءوندىرىسى كوپ ەلدىڭ ءورىسى كەڭ بولىپ، وركەنيەت كوشىنىڭ الدىڭعى قاتارىنا شىعادى. جوعارىدا ايتقانداي، ەلىمىزدەگى باعالى مەتالداردىڭ ءوندىرىس وشاعى – «كازتسينك» كومپانياسى. التىن، كۇمىس، مىرىش، مىس، قورعاسىن قاتارلى باعالى مەتالداردى ءوندىرىپ، ەل يگىلىگىنە جاراتىپ كەلەدى. ءوندىرىس وشاعى وزىندىك تەحنولوگياسى بويىنشا باعالى مەتالدار شىعارىپ، زاۋىتتا تازارتىلعان التىن قۇيما كەسەكتەرىن دايىندايدى. 2010 جىلى «كازتسينك» جشس-نە قاراستى مىس بال­قىتۋ جانە ەلەتروليز زاۋىتىنىڭ قۇرى­لى­­سى اياقتالىپ، 2011 جىلى تولىقتاي ىسكە قوسىلعان. سونىمەن قاتار تيتان بال­­قىتىپ، قۇيمالارىن جاساۋعا ارنالعان «پوسۋك-تيتانيۋم» جشس زاۋىتى جۇ­مى­سىن باستادى.

ەلگە پايداسىن تيگىزىپ، ۇكىمەتكە ۇلەسىن قوسىپ كەلە جاتقان ءۇلبى مەتاللۋرگيا زا­ۋى­تىنىڭ الار ورنى دا ەرەكشە. 2020 جىلى جىلۋ بەرۋ قۇرىلعىلارىن شىعارۋعا ارنالعان ء«ۇلبى تۆس» جشس زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. زا­ۋىت­تىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا – 200 توننا. اتالعان كا­سىپورىن ۋران وتىنىن وندىرەتىن الەمدەگى ءىرى كەشەندەردىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى. يادرولىق سالادا دا سۇبەلى جۇمىستار اتقارعان ءوندىرىس وشاقتارىنىڭ ءبىرى. ساۋدا-ساتتىقتىڭ دانە­كە­رىنە اي­نالعان «قازاقستان تەڭگە سارايى دا» ءۇمز اۋماعىندا ورنالاسقان. تەڭگە سارايىندا 1-دەن 100 تەڭگەلىككە دەيىنگى مەتالل مونەتالار وندىرىلەدى. بۇدان وزگە مەملەكەتتىك ناگرادالار، وردەندەر، مە­دال­دار، زەرگەرلىك بۇيىمدار، كادەسىي ونىم­­دەرى جاسالادى.

 باسا ايتا كەتەرلىگى، وبلىستا مەتالل شىعارۋ كولەمى ۇلعايعانىمەن، وسكەمەن اتموسفەراسىنا كۇكىرت ديوكسيدىنىڭ شىعا­رىن­دىلارى 15 مىڭ تونناعا ازايعان.

دامىعان 4.0 يندۋسترياسىنا كوشۋدەگى كوشباسشىلاردىڭ تاعى ءبىرى – KAZ Minerals ءوندىرىس ورنىنا قاراستى اقتوعاي تاۋ-كەن بايىتۋ كەشەنى. ەستەرىڭىزدە بولسا، 2015 جىلى ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تەلە­كو­پىر بارىسىندا كاسىپورىن العاشقى كاتودتى مىس شىعارعان. بيىل 1 قازاندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ كەن بايى­تۋ كومبيناتىنىڭ ەكىنشى وندىرىستىك كەزە­گىن ىسكە قوستى. ەگەر ءبىرىنشى كەزەكتىڭ جىل­دىق قۋاتى 25 ملن توننا كەندى جانە 100 مىڭ تونناعا جۋىق مەتالدى قۇراسا، ەكىنشى كەزەكتىڭ ىسكە قوسىلۋىمەن ءوندىرۋ كولەمى ەكى ەسەگە، ال دايىن ءونىم 190 مىڭ تونناعا دەيىن جەتۋى ءتيىس. ءونىم كولەمى كو­بەي­گەنىمەن، سۇرانىس كولەمى دە ارتادى. قىتايدىڭ وزىنە عانا 2019 جىلى اي سايىن 700 مىڭ توننادان استام مىس ەكسپورتتالدى.

تاۋ كەن ءىسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا، «اقتوعايدىڭ» قورى 1،7 ملرد توننادان اسادى ەكەن. كەن ورنى 50 جىلعا ەسەپتەلگەن. كاسىپورىندا جالپى سانى 3 مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەدى. سونىمەن قاتار مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي، «اقتوعايدىڭ» ەكىن­شى كەزەگى ىسكە قوسىلۋى – 700 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ، بيۋدجەتكە قوسىمشا 80 ملن دوللار سالىق تۇسەتىن بولادى. بۇل ەل تا­ۋەل­سىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنداعى ۇلكەن جە­تىس­تىكتەردىڭ ءبىرى.

ءوندىرىس سالاسى مۇنىمەن توقتامايدى. وبلىس اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە، تار­با­عا­تاي اۋدانىندا بەنتونيت ۇنتاق­تا­رى­نىڭ ءوندى­رى­­سىن ىسكە قوسۋ جوس­پارلانىپ وتىر. ەگەر بۇل كاسىپورىن ىسكە قوسىلسا، جىلىنا 24 مىڭ تونناعا دەيىن ءونىم شىعارىلادى. سونىمەن قاتار كۇرشىم، قاراشىعاناق مىس كەن ورىندارىندا تاۋ-كەن بايىتۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. جاقىن جىلدارى ءۇرجار اۋدانىندا ايسكو-قا­را­ۋىل كەن ورنى بازاسىندا كاتود­تى مىس ءوندىرىسى قۇرىلادى. مۇنىڭ ءبارى جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا، شاعىن بيزنەستى دامىتۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك تۋعى­زا­دى. تەك سوڭعى 10 جىلدىڭ ىشىندە عانا يندۋس­تريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا وڭىر­دە 55 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ، 9 مىڭ جۇ­مىس ورنى اشىلعان.

بۇل جوبا البەتتە، جالعاسىن تابا بەر­مەك. زايسان اۋدانىنداعى قاراوتكەل جانە ساتپاەۆ كەن ورىندارىندا سيرەك كەز­دەسەتىن مەتالداردىڭ ءىرى قورلارى بار­لان­عان. كوكپەكتى، اياگوز جانە كۇرشىم اۋدان­دا­رىندا دا كەن ءوندىرۋ وشاقتارى انىق­تال­عان. قازىردىڭ وزىندە شەكارا شە­بىندەگى اۋدانداردى دامىتۋ ءۇشىن بۇقتىرما سۋ قويماسى ارقىلى كوپىر قۇرىلىسى جۇر­گى­زىلۋدە. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان بۇل كوپىردىڭ ۇزىن­دى­عى –1 316 مەتر، ەنى – 12 مەتر. كو­پىردى 2023 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا پاي­دا­لانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

 تۋريزم تاسى ورگە دومالاعان

بۇقتىرما سۋ قويماسىنا سالىنىپ جاتقان كوپىر قۇرىلىسى، وسكەمەن – تال­دى­قورعان تاس جولى جانە وسينوۆ اسۋىن­دا­عى توتە جول اياقتالسا، تۋريزم سالاسىنىڭ تاسى ورگە دومالاي تۇسەدى. دەگەنمەن تا­ۋەل­­سىزدىك جىلدارى تۋريزم سالاسى جۇيە­لى تۇر­دە جولعا قويىلدى.

ءيا، شىعىس – تۋريست تارتۋعا ابدەن لا­يىقتى ءوڭىر. ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق قورىق-مۋزەيى، ءۇرجار اۋدانىنداعى سۋى شيپالى الاكول، كۇرشىم اۋدانىنداعى مارقاكول، كاتونقاراعايدىڭ راحمان­قاي­نارى بار. سونداي-اق بەرەل قور­عان­دارىمەن، اسقارىن ماڭگى مۇز باسقان مۇز­تاۋىمەن ايگىلى. ەسەپكە كوز جۇگىرت­سەك، التايدىڭ قورىقتارى مەن ۇلتتىق پاركتەرىندە عانا 20 تۋريستىك مارشرۋت پەن سوقپاق بار ەكەن. بۇل دا تۋريستەردىڭ تار­تىل­ۋىنا ۇلكەن سەپ.

الاكول كۋرورتتىق ايماعى كەزەڭ-كە­زەڭى­­مەن زاماناۋي وركەنيەتتى دەڭگەيگە جا­قىن­د­اپ كەلەدى. مۇندا اربات، ءدامحانا، ساۋدا ورتالىقتارى جاز ماۋسىمىندا دا­مىل­­سىز جۇمىس ىستەيدى. بيىل ۇلكەن كورەر­مەن­دەر الاڭى بار Alazone Arena اشىق اسپان استىنداعى ساحنا اشىلدى. ورتاشا العاندا، تۋريستىك ايماققا 600 مىڭنان استام دەمالۋشى كەلەدى. دەمالۋشىلارعا عانا جەرگىلىكتى شارۋا قوجالىقتارى 4 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن وتكىزىپ وتىر. بيىل ءۇرجار اۋدانىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعىنداعى اۋەجايدى قايتا جوندەۋ جۇمىستارى اياق­تال­سا، تۋريستەر لەگى تاعى ارتادى.

شارۋالار شارۋاسىن شالقىتىپ وتىر

شىعىس قازاقستان وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى سوڭعى جىلدارى قار­قىندى دامىپ كەلە جاتىر. جاقسى ناتي­جەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن كەز كەلگەن دا­قىل­دى وسىرۋمەن عانا ەمەس، ونى وڭدەۋ­مەن دە اينالىسۋ كەرەكتىگىن شارۋاگەرلەر دە، جەر­گىلىكتى بيلىك تە كامىل ءتۇيسىندى.

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى ۋاقىتقا دەيىن تابىسى جوعارى داقىل­دارعا كوشۋ كەرەكتىگىن بىرنەشە رەت ايتقان-تۇعىن. ايماقتا وسى باعىتتا وڭ قا­دامدار جا­سالدى. ەگىستىك جەرلەرىن ءارتاراپ­تان­دى­رۋ، قاجەتتىلىكتەر مەن مۇمكىن­دىكتەردى ءجىتى تالداۋ، كۇتىلەتىن ەكسپورت­تىق ءونىمنىڭ ساراپ­تامالىق باعاسى، وسىنىڭ ءبارى بىزگە كۇن­باعىس تۇقىمىن وندىرۋدە رەسپۋبليكادا ءبىرىنشى ورىن الۋعا مۇمكىندىك بەردى. بىراق ءوندىرىس – بۇل تەك العاشقى قا­دام. ەكىنشىسى – سەمەي قالاسى مەن گلۋبوكوە اۋدانىندا ماي ەكستراتسيالايتىن 2 ءىرى زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى بولىپ وتىر. ولار­دىڭ قۋاتتىلىقتارى، سونداي-اق مايلى دا­قىل­دار ءۇشىن القاپتاردىڭ ۇلعايۋى وڭىر­دەگى وسىمدىك مايلارىنىڭ سان الۋان تۇر­لەرىن وندىرۋدە مەملەكەت بويىنشا كوش­باس­شى اتانۋىنا جول اشادى.

– جاس شارۋالاردىڭ وسىنداي بىرە­گەي جۇمىستارمەن اينالىسۋى ناعىز شى­­عار­­ماشىلىق ءىس. وسى رەتتە ءبىز ارنا­يى باعدارلاما ازىرلەيمىز. ال كەلەسى جىلى ەگىستىك القاپتارىنىڭ قۇرىلىمىن تۇبە­گەي­لى وزگەرتۋىمىز كەرەك. بيىل قايتا وڭدەۋ زاۋىتى ىسكە قوسىلىپ، ونىڭ تاۋلىكتىك قۋاتى مىڭ توننانى قۇرادى. سونداي-اق 2022 جىلى مايلى داقىلداردى وڭدەيتىن تاعى ءبىر زاۋىتتى ىسكە قوسامىز. دەمەك، ءوڭىر شارۋا­لارى ءوز ونىمدەرىن قايدا ساتامىن دەپ تا­بان توزدىرمايتىن بولادى، – دەيدى وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ.

البەتتە، مۇنداي ءوندىرىس كولەمىمەن زا­ۋىتتار پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن كا­سىپو­رىن­داردىڭ جالپى قۋاتتىلىعى جى­لى­نا 1،1 ملن تونناعا جەتەدى. ايماق جو­عارى ساپالى وسىمدىك مايىمەن قام­تا­ما­سىز ەتىلىپ قانا قويماي، ونى ەكسپورتقا شى­عارۋعا دا بولادى. اسىرە­سە جاقىن كور­شى­لەرىمىز قىتاي مەن رەسەي فە­دە­را­تسيا­سى ىنتى­ماقتاستىققا قىزى­عۋ­شى­لىق ءبىلدىرىپ وتىر.

سونداي-اق وبلىس شارۋالارى راپس پەن سويا ەگۋگە ەرەكشە نازار اۋدارعان. سەبەبى جو­عارى تيىمدىلىكتى كورسەتەتىن ءدال وسى دا­قىل­دار اگرارلىق نارىقتا سۇرا­نىس­قا يە. قا­زىرگى زاماندا فەرمەر – ەگىن شارۋا­شى­لى­عىمەن عانا اينالىسپايدى، زامان كوشى­­نەن قالىسپايتىن كاسىپكەر.

مىسالى «مايلى داقىلداردىڭ تا­جىري­­بەلىك شارۋاشىلىعى» جشس ەلي­تا­لىق تۇ­قىم شارۋاشىلىعى مارتەبە­سى­نە يە. ولار جۇيەلى تۇردە مايلى، بۇرشاقتى جانە ءداندى داقىلداردىڭ جاڭا سۇرىپتارىن ىرىكتەۋمەن، جوعارى ساناتتى تۇقىمداردى كوبەيتۋمەن اينالىسادى. كومپانيا ماماندارى كوپ جىلدان بەرى الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ سەلەكتسيونەرلەرىمەن بىرگە بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. جىل سايىن كومپانيانىڭ ءبىر بولىمىندە 600-دەن استام كۇنباعىس بۋداندارىنا سىناقتار وتكىزىلەدى. جاڭا بۋدانداردىڭ ەكولوگيالىق سىناقتارى تەك قازاقستان ايماقتارىندا عانا ەمەس، ونىڭ شەكاراسىنان تىس جەرلەردە دە جۇرگىزىلىپ جاتىر.

مىنە، وردالى وتىز جىل ىشىندە قاي سالادا بولسىن، اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جەتىستىكتەر بار. ەڭ باستىسى تۇڭعىش پرەزيدەنت، ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدە العاش بولىپ، يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ، ەلدىڭ تىنىشتىعىن الدىڭعى ورىنعا قويدى. بۇل شەشىم قازاقستاندى عانا ەمەس، جاھاندى بەيبىت ءارى قاۋىپسىز ومىرگە باستادى.

 شىعىس قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

دجەرۆونتا دەۆيس جەڭىل سالماقتى تاڭدادى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 17:45

ۇقساس جاڭالىقتار