ۆەدومستۆو باسشىسى وسى باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ايتىپ بەردى. مينيستر قازىرگى تاڭدا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 90 پايىزى, ياعني 690 مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 624-ءى ەلەكتروندى فورماتتا كورسەتىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. «بۇل تۇرعىدا ەلەكتروندى قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا ءمان بەرىلىپ وتىر. ياعني تۇرعىندار بۇل قىزمەتتەردى ەلەكتروندى تۇردە الماي, نەگە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنا جۇگىنەدى؟ وسى ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن زەرتتەپ, ەلەكتروندى ونلاين قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن كوتەرۋگە ەكپىن قويىپ وتىرمىز. مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋدىڭ بىرنەشە ءتاسىلى بار. ولار: eGov, حقو, مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەردىڭ قىزمەتتەرى ارقىلى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك قىزمەتتى الۋدىڭ ىڭعايلى تاسىلدەرىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. مىسالى, بانكتەردىڭ قوسىمشاسى ارقىلى اۆتوكولىكتەردى تىركەۋ جۇزەگە اسىرىلادى. سول سەكىلدى باسقا دا قوسىمشالاردا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتىلەدى», دەدى ب.مۋسين.
ۆەدومستۆو باسشىسى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, قازاقستان بۇۇ-نىڭ ەلەكتروندى ۇكىمەتتى دامىتۋ يندەكسى بويىنشا 29-ورىندا تۇر. وسى يندەكستىڭ ونلاين قىزمەتتەردىڭ دامۋ دەڭگەيى جونىنەن 11-ساتىعا ورنالاسقان. «جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردى ەسكەرىپ, رەيتينگىمىز ارتادى دەپ ەسەپتەيمىز. مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى دا باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى. ادىستەمەگە سايكەس, ەلەكتروندى قىزمەتتەردى باعالاۋ مىنانداي كورسەتكىشتەر بويىنشا جۇرگىزىلمەك. اۆتوماتتاندىرۋدىڭ تيىمدىلىگى, كورسەتىلگەن قىزمەتتەر كولەمى, مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ كەزىندە پايدالانىلاتىن اقپاراتتىق جۇيەنىڭ ىستەن شىعۋى. مينيسترلىك مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا بىرقاتار جۇمىس اتقاردى. قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمىن بەرۋ مونيتورينگى, Egov پورتالىندا قىزمەت الۋ ساپاسىن باعالاۋى, حقو-دا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن باعالاۋى ەسكەرىلەدى. احۋالدىق ورتالىق ارقىلى ساپا ناشار دەپ باعالاعان ازاماتتارعا كەرى بايلانىس, قوڭىراۋ شالۋى, سونداي-اق 1414 ءنومىرى ارقىلى بىرىڭعاي جۇيەگە حابارلاسۋى ماڭىزدى», دەدى مينيستر.
ب.ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا, 2020-2021 جىلدارى اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ ىستەن شىعۋى تىركەلگەن. ماسەلەن, 2020 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە تيەسىلى قىزمەت ءتۇرى 83 ساعاتتان استام, باس پروكۋراتۋرانىڭ جۇيەلەرى 60 ساعاتتان استام ۋاقىت بويى جۇمىس ىستەمەي قالعان. ال بيىلعى 9 ايدا جالپى العاندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرى 482 ساعات ىستەن شىققان. «مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ازاماتتارعا ىڭعايلى ءارى ساپالى كورسەتۋ ءۇشىن مينيسترلىك تسيفرلى ترانسفورماتسيا ورتالىعى جاڭاشىل تاسىلدەردى ەنگىزەدى. ولاردىڭ قاتارىندا پرواكتيۆتى قىزمەت كورسەتۋ, تانىمال قوسىمشالار ارقىلى قىزمەت كورسەتۋ, تسيفرلى قۇجاتتار مەن بيومەتريانى ەنگىزۋ, تەلەفون ارقىلى قىزمەت كورسەتۋ بار. ماسەلەن, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردى تىركەۋ, ولار ءۇشىن وڭالتۋ قۇرالدارىن ۇسىنۋ بولىگىندە بۇل پروتسەسس وڭتايلاندىرىلدى. بۇرىن بۇل قىزمەتتى الۋ ءۇشىن بىرنەشە مەكەمەدەن ءوتۋ قاجەت ەدى. قازىرگى تاڭدا مەديتسينالىق مەكەمەگە بارسا جەتكىلىكتى. قالعان پروتسەسس اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ ينتەگراتسيالانۋى ارقىلى پرواكتيۆتى تۇردە جۇرەدى. مۇنداي ءتاسىل 23 قىزمەت تۇرىنە قولدانىلادى», دەدى ب.مۋسين.
مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى سىرتقى پلاتفورمالارعا شىعارۋ پروتسەستى ايتارلىقتاي وڭتايلاندىرۋ مەن اۆتوماتتاندىرۋعا, سونداي-اق ازاماتتاردىڭ ۋاقىتى مەن شىعىندارىن ۇنەمدەۋگە اسەر ەتتى. بۇل جاعدايدا اۆتوكولىكتى ساتىپ الۋشىعا دا, ساتۋشىعا دا ءوتىنىش بەرۋ ءۇشىن حقو-عا بارۋدىڭ, كەزەك كۇتۋدىڭ قاجەتتىلىگى جوق. ماسەلەن, 2021 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا عانا بانكتەردىڭ قوسىمشالارى (Kaspi, Halyk) ارقىلى 104 468 اۆتوكولىك تىركەۋ/قايتا تىركەۋدەن ءوتتى. ونىڭ ىشىندە ونلاين تىركەۋ 5 پايىزدى قۇرايدى. 2021 جىلعى قىركۇيەك ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 167 561 اۆتوكولىك تىركەۋ/قايتا تىركەۋدەن وتكەن. ونلاين راسىمدەۋ 36 پايىزعا دەيىن ءوستى (63 057 ءوتىنىم).
2021 جىلى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن قابىلداۋ ءتاسىلى وزگەردى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن ءوتىنىش بەرۋ ءۇشىن بىرنەشە ارنا بار ەدى. شەنەۋنىكتەر ءبىر-بىرىنە سۇرانىستاردى جىبەرە المادى, سوتقا شاعىم بەرەتىن جۇيە ىڭعايسىز-تۇعىن. قازاقستاندىقتار مەكەمەلەر اراسىندا ءجۇرىپ, ءتۇرلى قۇجاتتار جيناۋعا تۋرا كەلەتىن.
جاڭادان قۇرىلعان E-Otinish ەلەكتروندى وتىنىشتەر جۇيەسى وسى ماسەلەلەردى شەشۋگە كومەكتەسەدى. بۇل – اكىمشىلىك راسىمدىك-پروتسەستىك كودەكس (ارپك) شەڭبەرىندە قارالاتىن ازاماتتاردىڭ بارلىق وتىنىشتەرى ءۇشىن بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيە. ە-Otinish ءوتىنىش بارىسىن قاداعالاۋعا جانە باقىلاۋعا جانە قاناعاتتانارلىقسىز جاۋاپ بولعان جاعدايدا, مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جاۋابىنا شاعىمدانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جاڭاشىلدىقتىڭ تاعى ءبىرى – حقو جۇمىسىنىڭ جاڭا فورماتى. اتاپ ايتقاندا, حقو-عا بارماي-اق, قىزمەتتەردى تەك بەينەقوڭىراۋ ارقىلى الۋ. بۇل حقو-داعى كەزەكتى جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
بيىلعى قىركۇيەك ايىندا حقو موبيلدىك قوسىمشاسى ارقىلى پيلوتتىق رەجىمدە كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ تىزبەسى جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ كەزىندە قۇجاتتاردى قابىلداۋدىڭ ءتيىستى الگوريتمى ايقىندالدى. قاناتقاقتى جوبا اياسىندا بەينەقوڭىراۋلارعا اقمولا, قوستاناي, قىزىلوردا جانە پاۆلودار وبلىستارىنداعى وپەراتورلار جاۋاپ بەردى. «بۇل شارالار بىزگە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋ ءۇشىن تەك ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالىنا عانا تاۋەلدى بولماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ۋاقىت تالاپتارىن ەسكەرگەندە بۇل قولايسىز. كوپ ۇزاماي قازاقستاندىقتار «حقو» موبيلدىك قوسىمشاسىن پايدالانا الادى. قىركۇيەك ايىندا پيلوتتىق رەجىمدە قوسىمشا ارقىلى قولجەتىمدى بولاتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ءتىزىمى بەكىتىلدى. ءبىرىنشى كەزەڭدە ءتورت وڭىردەگى 24 وپەراتور بەينە قوڭىراۋ ارقىلى ازاماتتارعا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتەتىن بولادى. بۇل – حقو جۇمىسىنىڭ مۇلدەم جاڭا فورماتى», دەپ اتاپ ءوتتى باعدات مۋسين.
قوسىمشادا كليەنت ءپروفيلى, كەزەكتى برونداۋ سەرۆيسى, QR كومەگىمەن تالون الۋ, بەينە قوڭىراۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋ سەرۆيسى مەن بولىمدەر ءتىزىمى (جۇمىس ءتارتىبى, بولىمدەردىڭ جۇكتەلىمى, مەكەنجايى), گيد ء(جيى قويىلاتىن سۇراقتارعا جاۋاپتار) جانە بايلانىس اقپاراتىنان تۇراتىن نەگىزگى فۋنكتسيونال ازىرلەندى. ۋاقىت وتە كەلە كورسەتىلەتىن قىزمەت سانى ارتادى.
سونداي-اق ب.مۋسين بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ورتالىق مەملەكەتتىك قىزمەتتەر مەن سەرۆيستەر بويىنشا كەڭەس بەرىپ, ۆاكتسينالاۋ, Ashyq قوسىمشاسى, حقو قىزمەتى, اكىمشىلىك راسىمدىك-پروتسەسسۋالدىق كودەكس, ە-Otinish سەرۆيسىنىڭ جۇمىسى بويىنشا اقپارات ۇسىنادى. بۇدان بولەك, حقو قىزمەتىنە قاتىستى شاعىمدار, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارعا قىزمەت كورسەتۋگە وتىنىمدەر قابىلدايدى.
جەدەل ارەكەت ەتۋ جانە ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتەرگە قاتىستى كۇردەلى سۇراقتارى تۋىنداعان جاعدايدا, جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن 25 ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان بويىنشا جاۋاپتى تۇلعالاردىڭ بايلانىس دەرەكتەرى نەگىزىندە بازا قۇرىلدى. ادىستەمەلىك ماتەريالدار, ديالوگ قۇرىلىمى, جۇمىس كەزىندە وپەراتورلارعا قويىلاتىن تالاپتار, وپەراتورلار ءۇشىن ستسەناريلەر ازىرلەندى, ساپانى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە باعالاۋ شارتتارى ايقىندالدى.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ سوزىنە سەنسەك, قازىردىڭ وزىندە جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزىلدى. مىسالى, قوڭىراۋ شالۋشىلاردىڭ جاۋاپ كۇتۋ ۋاقىتى تومەندەدى (304-تەن 16 سەكۋندقا دەيىن), قوڭىراۋ شالۋ پايىزى ارتتى (69 پايىزدان 99,1 پايىزعا دەيىن). سونىمەن قاتار ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا وپەراتورلاردىڭ جالاقىسى ارتقان. سونداي-اق مينيسترلىك تسيفرلاندىرۋدىڭ مۋلتيپلاتفورمالىق مودەلىنە كوشۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل مودەل ءار ءتۇرلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 400 اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ شاشىراڭقىلىعى مەن ينتەگراتسياسى پروبلەماسىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, بۇل مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى ازاماتتاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە قاراي باعدارلى جۇمىس ىستەۋگە اسەر ەتەدى.
ب.مۋسين حالىقتىڭ ينتەرنەتكە جاپپاي قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى مىندەت بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. 2020 جىلى مينيسترلىك ەكى اۋقىمدى جوبانى ىسكە اسىردى: اۋىلدارعا كەڭ جولاقتى ءموبيلدى ينتەرنەت جەتكىزۋگە قاجەتتى ينفراقۇرىلىم قۇرۋعا ارنالعان «اۋىلعا توبج» جانە «250+» جوبالارى. «اۋىلعا توبج» جوباسى ارقىلى ەلىمىزدىڭ 1257 اۋىلىندا 3718 مەملەكەتتىك ورگان مەن بيۋدجەتتىك ۇيىمدار ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىلىپ, 20 000 كم «وپتيكا» وتكىزىلدى. كەڭجولاقتى ينتەرنەت قىزمەتتەرىمەن حالىق سانى 250-دەن اساتىن 4 137 اۋىلدى ەلدىمەكەننىڭ بارىنە جاھاندىق جەلى جەتكەن. قازاقستانداعى
6 459 ەلدى مەكەنىنىڭ 5 214 اۋىلى, 88 قالاسى جانە قالا ۇلگىسىندەگى 30 ەلدى مەكەنى كەڭجولاقتى ينتەرنەت بايلانىسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
بىرقاتار ەلدى مەكەندە ينتەرنەت ساپاسىنا قاتىستى پروبلەمالار انىقتالعان. وسىعان بايلانىستى جىلدامدىق پەن ساپانى ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋدە. FWA تەحنولوگياسىن 3G/4G اۋىستىرۋ جانە ينتەرنەت ساپاسىن جاقسارتۋ (2G – 3G/4G اۋىستىرۋ) بويىنشا بەلسەندى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. مينيستر كەلتىرگەن دەرەكتەرگە ساي, بۇگىنگى تاڭدا 2021 جىلعا جوسپارلانعان 621 ەلدى مەكەننىڭ 502-سىندە ساپا جاقسارعان.
سونىمەن قاتار مينيستر دەپۋتاتتاردىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار كودەكسىنە بايلانىس وپەراتورلارىنا ساپاسىز قىزمەت كورسەتكەنى ءۇشىن ايىپپۇلداردى (100 اەك-تەن 1000 اەك-كە دەيىن) ارتتىرۋ بولىگىندە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
بايلانىس ساپاسىن باقىلاۋ اياسىندا ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى ساپاسىز قىزمەت كورسەتكەن جاعدايدا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. 2021 جىلدىڭ باسىنان بەرى 408 تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, 92,1 ملن تەڭگە سوماسىندا ايىپپۇل سالىندى. بۇگىنگى تاڭدا 1178 اۋىلعا ءموبيلدى كەڭجولاقتى بايلانىس بارماعان. بۇل ەلدى مەكەندەردە 127 مىڭ ادام ءومىر سۇرەدى. ۆەدومستۆو باسشىسى 561 اۋىلدى 2024 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە بايلانىس وپەراتورلارى سالىق جەڭىلدىكتەرى ەسەبىنەن كەڭجولاقتى بايلانىسپەن قامتاماسىز ەتەتىنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ەل اۋماعىندا بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعان جەلىلەرىن فۋنكتسيونالدىق تولىقتىرۋ رەتىندە گەوستاتسيونارلىق ەمەس سپۋتنيكتىك جۇيەلەردى ورىستەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل قادامعا قامتۋ ايماعىن كەڭەيتۋگە جانە حالىق ءۇشىن ينتەرنەتكە كەڭجولاقتى قولجەتىمدىلىك قىزمەتتەرىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جيىن بارىسىندا دەپۋتاتتار مينيسترگە كوپتەگەن ساۋال قويدى. ماسەلەن, ەرلان سايروۆ تسيفرلى پلاتفورمانى قۇرۋعا بايلانىستى رەسەيدىڭ «سبەربانكى» اراسىنداعى قويىلعان مەموراندۋم حالىقتىڭ نارازىلىعىن تۋعىزعانىن اتاپ ءوتتى. «جوبانى ىسكە اسىرۋعا قاتىستى سۇراقتار ءالى بىتكەن جوق. ونى ىسكە اسىرۋ ادىلەتتىلىك پرينتسيپتەرىنە سايكەس كەلۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز. ياعني تسيفرلى پلاتفورما بويىنشا ناقتى كورسەتكىشتەرى بار, ءتيىستى تەحنيكالىق تاپسىرما ازىرلەنىپ, جوبادا قازاقستاندىق ۇلەستى قامتۋ جوعارى دەڭگەيدە بولۋى كەرەك. قازاقستاننىڭ تسيفرلى پلاتفورماسىن ازىرلەۋگە حالىقارالىق اشىق تەندەر جاريالانعانى ابزال. وندا ەلدىڭ تسيفرلى تاۋەلسىزدىگىنە, ازاماتتاردىڭ دەرەكتەرىن قورعاۋعا قاتىستى بارلىق تالاپتار بەلگىلەنۋى قاجەت. جوبانى وتاندىق تسيفرلى يندۋستريانى دامىتۋ مەن ارتاراپتاندىرۋعا قۋاتتى سەرپىن بەرەتىندەي ەتىپ ىسكە اسىرۋعا ءتيىسپىز. وسىنداي سەرپىن بولۋى ءۇشىن نورمالار مەن پروتسەدۋرالار انىق, ادىلەتتى, تۇسىنىكتى, حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس بولۋى شارت. وسى ورايدا ناقتى تەحنيكالىق تاپسىرما بار ما؟ جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا اشىق كونكۋرس قاشان جاريالانادى؟» دەدى دەپۋتات.
ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن ب.مۋسين بۇل باعىتتا ءتيىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقانىن ايتتى. مينيستر قازىرگى تاڭدا مەموراندۋمعا عانا قول قويىلعانىن, ونىڭ ەشقانداي كەلىسىمشارت ەمەسىن جەتكىزدى. «تەحنيكالىق نەگىزدەمە مەن تەحنيكالىق قۇجاتتاما دايارلاۋ ءۇشىن زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز. 15 جەلتوقسانعا دەيىن زەرتتەۋ اياقتالعاننان كەيىن, تەحنيكالىق قۇجاتتاماعا كوشەمىز. الداعى جىلعى 15 اقپانعا دەيىن تەحنيكالىق قۇجاتتامانى دايىندايمىز. سول تەحنيكالىق قۇجاتتاما نەگىزىندە تەحنيكالىق ءارى ەكونوميكالىق نەگىزدەمە ازىرلەنەدى. وسى راسىمدەر جاسالماي, ەشقانداي كەلىسىمشارت جاسالمايدى», دەدى مينيستر.
قازىبەك يسا تسيفرلاندىرۋ بويىنشا بۇۇ رەيتينگىسىندە قازاقستاننىڭ دەڭگەيى جاقسى ەكەنىن ايتتى. وسى ورايدا دەپۋتات نەلىكتەن تىزىمدە بىزدەن كەيىنگى ورىندا تۇرعان رەسەيدىڭ كومپانياسىنا جۇگىنىپ وتىرعانىمىزعا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. «تىزىمدە ءتىپتى رەسەيدىڭ دە الدىندامىز. ەندەشە, وزىمىزدەن كەيىن تۇرعان رەسەيگە 19 ملن قازاقستاندىقتىڭ مالىمەتى بار ەلەكتروندى ۇكىمەتتى تۇتاستاي بەرە سالۋ تاۋەلسىزدىگىمىزگە نۇقسان ەمەس پە؟ وسىعان دەيىن مەموراندۋمعا قول قويىلدى, بىزدە بارلىعى مەموراندۋمنان باستالادى. حالىقتىڭ قاۋىپتەنىپ, نارازىلىق تانىتقانى دا وسىعان بايلانىستى. ەكىنشىدەن, نەلىكتەن بۇل قادامدار وزىمىزدەن كەيىن تۇرعان رەسەيمەن جاسالىپ وتىر؟ الدىڭعى قاتارلى ەلدەرمەن نەگە جۇرگىزىلمەيدى؟», دەدى ق.يسا.
