قوعام • 26 قازان، 2021

كۇلكىنى ازايتساق قايتەدى؟

413 رەت كورسەتىلدى

تاۋەلسىزدىكتى ەندى العان العاشقى جىل­دارداعى ساياسي الەۋمەتتىك احۋالدى جاس بۋىن جاقسى بىلمەيدى. جالپى كەز كەل­گەن ادام نە نارسەگە بولسىن بىرجاقتى ۇكىم ايت­پا­عا­نى دۇرىس. بىراق سول كەزدەگى جاع­داي تۋرالى بۇگىنگى اعا بۋىن، زيالى قاۋىم الدەبىر سۇمدىقتاردى ابايسىزدا وزدەرى ايتىپ قالعاندا نە دەرىڭدى بىلمەي قالاسىڭ.

سوناۋ توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا «قازاق اتا-باباسىمەن ماقتانعاندى جاقسى كورەدى، اس بەرۋدەن جارىستىرىپ قويۋ كەرەك. سونداي-اق ايتىس پەن ءازىل-قالجىڭدى دا ارنالاردان كوپتەپ بەرگەن ءجون» دەگەن ۇسىنىس كوپ قولداۋعا يە بولعان دەسەدى. بۇل اقپاراتتىڭ قانشالىقتى راس ەكەندىگىنە قاتتى ءمان بەرىپ قاجەت ەمەس. تاريح دەگەن تارازى ايتىلعان جايدىڭ اق-قاراسىن كەيىن ءوزى-اق مولشەرلەيدى. قازاق­تىڭ ءالى كۇنگە دەيىن سىلق-سىلق ك ۇلىپ، تەلە­دي­دار­دىڭ الدىندا تاپجىلماي وتىرعانى كوپ جايدى اڭعارتاتىنداي. «باقۋاتتى ادام­داردا ۇلكەن كىتاپحانا، كەدەي ادامداردا ۇلكەن تەلەديدار بولادى» دەگەن دە ءسوز بار.

ءازىل-قالجىڭعا قاتتى بەرىلگەندىگىمىز سونشا، بۇكىل تەلەارنالارىمىزدىڭ ءتورىن ارزان كۇلكىنىڭ ۇياسىنا اينالدىرتىپ قويدىق. ءتىلدى شۇبارلاۋدان باستاپ، ۇلتتىڭ ار-نامى­سىن، بولمىسىن، ۇياتىن، مىنەز-قۇلقىن اياقاستى ەتۋگە دەيىن بارعان ولار ءتىپتى بارا-بارا قاي­راتكەر تۇلعالاردىڭ دەڭگەيىنە كوتەرىلۋدى كوزدەي باستادى.

قازاقتى كۇلدىرگەن سايىن قالتالارى قالىڭدادى. مەملەكەتتى مازاق ەتكەن سا­يىن مەرەيلەرى ءوستى. ەشكىم بەتىنەن قاقپادى، قارسى كەلگەن ادام تابىلمادى. تايراڭداعان سايىن تايراڭداپ، كەزىندەگى قازاقتىڭ تانىمال باعدارلاماسى «تاماشانىڭ» ءوزىن تۇنشىقتىرىپ تاستادى.

اردان اتتاۋ ورتا بۋىن مەن كەيىنگى تول­قىننىڭ ۇيرەنشىكتى ءىسى ەكەنىنە بۇگىندە كوپشىلىكتىڭ كوزى جەتكەندەي. بىراق باتىل شەشىم قابىلداۋعا، باتىرىپ ايتۋعا وكىنىشكە قاراي، ق ۇلىقسىزبىز. نەگە؟  ەشكىمگە كۇلمە دەمەيمىز. ينتەللەكتۋال ادام يۋمورعا جا­قىن بولۋعا ءتيىس. الاش قايراتكەرى ءاليحان بوكەيحان قۋاتتى قالجىڭدارىمەن قاعىتىپ قالعاندا «مۇرتتى كوسەمىڭ» (ستالين) مۇرتتاي ۇشادى ەكەن. ءازىلسىز ءومىر – ءارسىز ءومىر. ونى تۇسىنەمىز. بىراق ءدال قازىر شەكتەن شىققان داراقى كۇلكى دال-دالىمىزدى شىعارعانشا كۇلەتىندەي جاعداي ەمەس.

تاعى دا ايتامىز، ءبىز بۇل جازبامىز ار­قىلى كۇلۋدىڭ كۇڭگىرت جاعى كوپ دەگەندى بىل­دىر­گىمىز كەلمەيدى. الەمدى سۇلۋلىق قۇتقارسا، الەمدى كۇلكى دە قۇتقارادى. جازۋشى  انتۋان دە سەنت-ەكزيۋپەريدىڭ «جىميىس» دەگەن جىپ-جىلى اڭگىمەسى بار. شىعارمانىڭ شاعىن وقيعاسى تۇرمەنىڭ ىشىندە وتەدى. سوت شەشىمى قىلمىسكەردى ءولىم جازاسىنا كە­سەدى. جەندەتتەر مىلتىقتارىن مايلاپ، وق-دارىلەرىن سايلاپ، جازالانۋشىنىڭ سوڭ­عى تىلەگىن تىڭدايدى. اجال الدىنداعى ادام­­نىڭ سوڭعى ارەكەتى قانداي بولاتىنىن جورامالداپ وتىراسىز. بىراق وقيعا ءارى قاراي تىم باسقاشا ءوربىپ سالا بەرەدى. كەنەت ءولىم الدىنداعى كەيىپكەر تەمەكى شەك­كىسى كەلەتىنىن ايتادى. وڭاي تىلەككە ءماز بولعان جازا ورىنداۋشىلارىنىڭ ءبىرى وعان جاقىنداپ بارىپ سىرىڭكە تۇتاتادى. سول كەزدە... سول كەزدە دار الدىندا تۇرعان جاننىڭ كوزىنە جازالاۋشىنىڭ كوزى ءتۇسىپ كەتپەسى بار ما؟ قاراڭعى بولمەگە ءالسىز تارالعان جالقى ءسات الگى جارىق جازالانىپ، وققا ۇشقالى تۇرعان ادامنىڭ كوزىندەگى كۇلكىنى كور­سەتەدى. جىپ-جىلى جىميىس، رياسىز كۇلكى الگى سۇپ-سۋىق، تاس قاراڭعى بولمەنىڭ ءىشىن قۇد­دى ءبىر نۇرلاندىرىپ جىبەرگەندەي بولادى. جەندەتتە دە جۇرەك بار، ول دا ەت پەن سۇيەك­تەن، قان مەن توپىراقتان جارالعان ادام، بۇل بەي­كۇنا جىميىسقا ك ۇلىمسىرەمەي جاۋاپ قات­پاۋى مۇمكىن ەمەس ەدى.

اشىپ ايتا كەتەتىن ءبىر جايت، ءبىزدىڭ قىلمىسكەر دەپ وتىرعانىمىز اناۋ ايتقانداي تازا قانىپەزەر ادام ەمەس. الگى كۇلكىلەر ولار تۇرعان بولمەنى عانا ەمەس، بۇكىل الەمدى ارالاپ كەتكەندەي بولادى. جازۋشىنىڭ جالپى ايتپاعى، كىناسىز كۇلكىنىڭ الدىندا مۇزداي قارۋدىڭ ءوزى قاۋقارسىز.

بىراق ءبىزدىڭ بۇگىنگى كۇلكىمىز تىم جابايى، تىم جالباعاي، تىم جاعىمسىز، تىم ورىنسىز بولىپ بارادى. نەعۇرلىم ءوزىمىزدى كەلەكە ەتىپ ازىلدەيتىن كەرى كەتكەن كۇلكىنى ۇناتامىز. ساق-ساق كۇلەمىز، الدە ساسقالاقتاپ كۇلەمىز. بەلگىسىز. بالكىم ءبىزدىڭ بۇل كۇلكىمىز دە ەكزيۋپەري كەيىپكەرىنىڭ ءجانتاسىلىم الدىنداعى كۇلكىسىندەي دارمەنسىز، ورىنسىز جەردە كەلگەن ورايسىز كۇلكى مە ەكەن؟ جازۋشى كەيىپكەرىنە ول كۇلكى كەيىن ءومىر سىيلادى. بىزگە شە؟  تاپ باسىپ ايتۋ قيىن. ايتپاقشى، سول قالىڭ كۇلكىنىڭ اراسىندا شەنەۋنىكتەردىڭ وتىرىك جىميىستارى دا بار. ول ەندى باسقا اڭگىمە.

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار قىمباتتاپ بارادى

قارجى • بۇگىن، 11:20

لوماچەنكودان قازىردەن قاشىپ وتىر

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 10:35

«ۇزدىكتەردىڭ ۇزدىگى» انىقتالدى

ۇلتتىق سپورت • بۇگىن، 10:12

ۇقساس جاڭالىقتار