ايماقتار • 25 قازان، 2021

تاريح اركىمگە ءوزىنىڭ لايىقتى باعاسىن بەرەدى

213 رەت كورسەتىلدى

كۇن سايىن تاڭسارىدە ۆەلوسيپەدپەن قالامىزداعى دەندروپاركتە سەرۋەندەيتىنىم بار...

ىزعىپ بارا جاتىپ، كەيدە جاسامىسى بار، ەگدەسى بار ءبىر توپ ازامات جۇرىستەرى بىتكەن سوڭ ءبىر ساكىگە جينالىپ ءشاي ءىشىپ وتىراتىنىن كورەتىنمىن.

سويتسەم، كۇن سايىن دەندروپاركتە سەرۋەندەيتىن بۇل كىسىلەر ءوزارا كەزەكتەسىپ ءبىر-بىرىنە ءشاي بەرەدى ەكەن..

ءبىر كۇنى سونىڭ كەزەگى ءوزىمنىڭ تۋىسقان اعام مياتقا كەلىپتى.

ماكەڭ سالەمدەسە سالا ىزعيىن دەپ تۇرعان مەنى توقتاتتى دا، انا جەرگە كەلىپ اعالارىڭا ءشاي قۇيىپ بەر دەپ بۇيىردى.

بالاسىنا باۋىرساق، قاتىرما، تۋرالعان قازى، ءشاي، قىمىز الدىرعان ەكەن.

سونىمەن جۇرەك جالعاپ وتىرىپ، ءبىراز اڭگىمە كەتتى.

جۇرتتىڭ كوبى تۇرىپ كەتكەن سوڭ ەڭسەلى، اق شاشتى ءبىر كىسى كەلدى.

ءتۇرى تانىس.

باياعىدا تەلەديداردان تالاي كورگەم. دەندروپارككە شىققالى كۇن سايىن كورەتىنمىن.

سول كىسى سونى تاريحتىڭ شەتىن شىعاردى...

«دەندروپارك انووۋ بۇقانىڭ ءمۇسىنى تۇرعان جەردەن باستالدى.

1978 جىلى شىمكەنت وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءى حاتشىسى بولىپ تاعايىندالعان اسانباي اسقار ۇلى، ماسكەۋدە جۇرگەن مەنى وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ ءى حاتشىلىعىنا شاقىردى.

وبلىستا 40 مىڭ كومسومول بار ەكەن.

ىسكە كىرىسىپ كەتتىم.

1979 جىلدىڭ 19-قاراشاسى كۇنى اسەكەڭ وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ بيۋروسىن سول بۇقا تۇرعان جەردە وتكىزدى (ول كەزدە بۇل جەر قالالىق قوقىس پوليگونى ەدى. اۆت.).

ءدال وسى جەرگە 40 مىڭ ءتۇپ اعاش وتىرعىزىپ، ۇلكەن باق جاساۋىمىز كەرەكتىگىن قاداپ ءتۇسىندىردى.

زاۋىت-فابريكا باسشىلارىنا مىندەتتەرىن ءبولىپ بەرىپ، بۇگىن 4 ادام اعاش وتىرعىزاتىنان ەسكەرتتى..

«مەنىمەن بىرگە وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى شايمەردەنوۆ، وبلىستىق كاسىپوداق توراعاسى ترويان جانە وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ ءى حاتشىسى قالسىن!»، دەپ ءسوزىن اياقتادى اسانباي اسقار ۇلى.

- جۇرىڭدەر سول جەردى كورسەتەيىن، دەپ ورنىنان تۇردى.

- مىناۋ اعاشتى كەيىن ءبىر كەلگەنىندە ديمەكەڭ وتىرعىزىپ ەدى. قۋراي باستاپتى. مۇنى ەمدەۋدىڭ جولى جوق پا ەكەن؟

- ەمدەپ جاتىر. دەندروپاركتە اعاش ەمدەيتىن ماماندار دا بار ەكەن، دەدى ءبىر كىسى.

 - دۇرىس بولعان ەكەن...

 سوسىن ابدۋللا اعا ا.اسقاروۆ وتىرعىزعان اعاشتان باستاپ، ءوزى وتىرعىزعان اعاشقا اكەلدى.

 - اعاشىڭىزدى بالالارىڭىز بىلەتىن شىعار؟ - دەپ قالدى بىرەۋ.

 - ۇل-قىزدار مەن نەمەرەلەر كەلىپ، كۇتىم جاساپ تۇرادى! – دەپ ەسكە الادى اسقاروۆ وبلىستى باسقارعان كەزدە وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ ءى حاتشىسى بولعان ابدۋللا احمەتوۆ اعامىز.

العاشقى اعاشتارى 1979 جىلى وتىرعىزىلعان دەندروپاركتەگى اعاشتاردىڭ سانى اينالاسى 5-6 جىلدا 500 مىڭعا جەتىپ، كسرو-داعى ەڭ ءىرى دەندرولوگيالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتاردىڭ بىرىنە اينالدى.

ونىڭ 1360-ى قازاقستاندا وسپەيتىن ەكزوتيكالىق اعاشتار ەدى. عالىمدار ءتىپتى سولتۇستىك امەريكادا عانا وسەتىن قىزعالداق اعاشىن دا وسىندا جەرسىندىردى.

سونداي-اق دەندروپاركتەگى ارنايى اللەيادا اسانباي اسقاروۆتان باستاپ، ن.نازارباەۆ، د.قوناەۆ، سۇلەيمەن دەميرەل، لي كۋان يۋ جانە قازاقستان مەن الەمنىڭ اتاقتى قايراتكەرلەرى وتىرعىزعان اعاشتار بار.

120،5 گا اۋماقتى الىپ جاتقان دەندروپارك بۇل كۇندە قالامىزدىڭ تۇرعىندارى ءجيى كەلەتىن ەڭ كورىكتى دەمالىس ورنىنا اينالدى.

بار تابىستارىن وداقتىق بيۋدجەت سىپىرىپ اكەتەتىن وڭتۇستىكتەگى زاۋىت-فابريكالار مەن كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارىنا تىزەدەن باسا وتىرىپ، قاراجات بولگىزىپ، شىمكەنتتىڭ شىرايىن اشقان «دەندروپارك»، «زووپارك»، «بالالار تەمىرجولى» جانە ت.ب. كوپشىلىك دەمالىس ورىندارىن سالدىرعان اسانباي اسقاروۆتى ناعىز حالىق قاھارمانى دەسە بولادى ء(وزى كوپقاباتتى، كوپپاتەرلى ۇيدە تۇردى).

ارتىنان سول ءۇشىن ءىستى بولىپ، تۇرمەنىڭ ازابىن ابدەن تارتتى.

1987 جىلى ءساۋىر ايىنان 1991 جىلعى تامىزعا دەيىن اباقتىدا وتىردى. تەرگەۋ كەزىندە وعان «جەلتوقسان كوتەرىلىسىن  ۇيىمداستىردى»، «ۇلتشىل» دەگەن سەكىلدى ايىپتار تاعىلدى. اسقاروۆقا تاعىلعان ايىپتىڭ مۇلدەم نەگىزسىزدىگىن  قىرعىز رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتى تورالقاسى انىقتاپ، سوت شەشىمىمەن ول تولىق اقتالدى جانە ازاماتتىق قۇقىقتارى قالپىنا كەلتىرىلدى.

اسەكەڭنىڭ كورەگەندىگىنە ءبىر عانا مىسال - بۇگىنگى كۇنى تۇركىستان وبلىسىنداعى سپورتتىق تۋريزمگە ارنالعان نىسانداردىڭ فلاگمانى بولادى دەپ وتىرعان سايرامسۋ بويىندا سالىنىپ جاتقان «قاسقاسۋ» شاڭعى بازاسىن سالۋ كەرەكتىگىن ەڭ العاش اسانباي اسقاروۆ كوتەرگەن.

ر

قازىر قۇرىلىسى قىزۋ ءجۇرىپ جاتقان شاڭعى تراسسالارىنىڭ ۇزىندىعى جوبا بويىنشا 34 كم بولادى (سالىستىرۋ ءۇشىن ايتا كەتسەك، شىمبۇلاق شاڭعى بازاسى تراسسالارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 12 كم.).

ياعني، «قاسقاسۋ» شاڭعى بازاسى ورتالىق ازياداعى تەڭدەسسىز سپورت كەشەنى بولماق.

اسانباي اسقاروۆ 1978 جىلدان 1985 جىلعا دەيىن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى (قازىرگى تىلمەن ايتقاندا وبلىس اكىمى) قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەن كەزىندە قازىر سالىنىپ جاتقان «قاسقاسۋ» شاڭعى بازاسىنىڭ قۇرىلىسىن باستاعان بولاتىن (كەيىن اسەكەڭ ءىستى بولعان سوڭ قۇرىلىس توقتاپ قالىپ ەدى). 2012 جىلى ءبىر مەزگىلدە 5000 ادام دەم الا الاتىن «قاسقاسۋ» تاۋ-شاڭعى بازاسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى.

تاريح اركىمگە ءوزىنىڭ لايىقتى باعاسىن بەرەدى».

قازىر شىمكەنت قالاسىنداعى ءبىر مەكتەپكە جانە قالاداعى ەڭ اسەم دەمالىس ورىندارىنىڭ بىرىنە اينالاعان دەندروساياباققا اسانباي اسقاروۆتىڭ ەسىمى بەرىلگەن.

بۇل دا بولسا بيىل ءبىز 30-جىلدىعىن تويلاعالى وتىرعان تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسى.

 

ءومىر شىنىبەك ۇلى،

ولكەتانۋشى.

شىمكەنت.

سوڭعى جاڭالىقتار

دجەرۆونتا دەۆيس جەڭىل سالماقتى تاڭدادى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 17:45

ۇقساس جاڭالىقتار