ساياسات • 18 قازان، 2021

اۋىلدىقتاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتەتىن باعدارلاما قاجەت

115 رەت كورسەتىلدى

سەناتتىڭ ەكونوميكالىق ساياسات، يننوۆاتسيالىق دامۋ جانە كاسىپكەرلىك كوميتەتىنىڭ دەپۋتاتتارى تۇركىستان وبلىسىندا كوشپەلى وتىرىس وتكىزدى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جانە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ، سونداي-اق ازاماتتاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى بىرىڭعاي ۇلتتىق باعدارلاما ازىرلەۋ تالقىلاۋدىڭ باستى تاقىرىبى بولدى.

كوميتەت توراعاسى داۋرەن ادىلبەكوۆ قازاقستاندىقتاردى قول­جەتىمدى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ مەملەكەتتىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءتيىستى مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدى زاڭنامالىق قام­تا­ماسىز ەتۋ پروتسەسىندە پارلا­مەنت­شىلەر ءرولى ازا ماڭىزدى. دە­پۋتات، سونداي-اق، سەنات كو­مي­­تەتىنىڭ كوشپەلى وتىرىسى تۇر­عىن ءۇي ساياساتى سالاسىنداعى پروب­لەمالىق ماسەلەلەردى انىق­تاۋعا ارنالعانىن جەتكىزدى. مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز جولداۋىندا تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىت­تالعان ء«بىرتۇتاس تۇرعىن ءۇي باع­دار­لاماسىن» ازىرلەۋ قاجەتتىگىن ايتقان بولاتىن. وسىعان بايلانىس­تى، كوميتەت توراعاسى وتىرىستى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالاسىنداعى ناقتى ءۇش ماسەلە توڭىرەگىندە ۇيىمداستىرۋدى ۇسىندى. سەناتور ءالىمجان قۇرتاەۆ ءوز سوزىندە اۋىل تۇرعىندارىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدە جەكە باعدارلاما ازىرلەۋ قاجەتتىگىن ايتتى. «وسىعان بايلانىستى قازاقستاندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى پروتسەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا تۇرعىن ءۇي ساياساتىن رەفورمالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسى ازىرلەندى. قازىرگى ۋاقىتتا ول ۇكىمەتتىڭ قا­راۋ­ىندا جاتىر»، دەدى سەناتور. سونداي-اق ءا.قۇرتاەۆ وتاندىق تۇرعىن ءۇي نارىعىنىڭ قالىپتاسۋى حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ باسقا سالالارىن ىنتالاندىرۋشى جانە نارىقتىق ەكونوميكاعا ءوتۋدىڭ نەگىزگى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىلاتىنىن ايتىپ ءوتتى. بۇل باعىتتا ايتارلىقتاي ىستەر اتقارىلىپ جاتىر، مىسالى «باقىتتى وتباسى» جوباسى بو­يىنشا ءبىر جىلدىڭ ىشىندە نۇر-سۇلتان قالاسىندا 2000 پاتەر حالىق­قا بەرىلدى. «ستاتيستيكالىق مالى­مەتتەرگە سايكەس 2021 جى­لى قا­زاقستاندا 17 ملن شارشى مەتر تۇر­عىن ءۇي سالىنۋ جوس­پار­لانعان. 2021 جىلدىڭ 8 ايىنىڭ قورى­تىندىسى بو­يىنشا 8،9 ملن شارشى مەتر (2020 جىلمەن سالىستىرعاندا +10،5%)، 77 مىڭنان استام تۇر­عىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن (پاتەر­لەر مەن جەكە ۇيلەردى قوسقان­دا). سونىمەن بىرگە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ينۆەستيتسيالار 1،3 ترلن تەڭگەنى قۇرادى، بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 22،7% جوعارى. جالپى، سوڭعى جىلدارى تۇرعىن ءۇي سالاسىنا قاتىستى مەم­لەكەتتىك باعدارلامالار ءبىرشاما ناتيجەلى جۇرگىزىلۋدە. مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە (قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى (اق نەگى­زىندە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­داردا كەزەكتە تۇرعانداردى (562 مىڭعا جۋىق ازامات) بەرە وتىرىپ، تولىققاندى دامۋ جانە قول­داۋ ينستيتۋتىن – «وتباسى بان­كىن» قۇرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. وسىعان وراي، ەلىمىزدە بىرىڭعاي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس سالاسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇرعىن ءۇي ساياساتىن رەفورمالاۋ ساۋالنامالارى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ ۇكىمەت قاراۋىنا ەنگىزىلدى. 

كوميتەتتىڭ كوشپەلى وتىرىسىنا تۇركىستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان جەتپىسباي، يدم قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى تيمۋر قاراعويشين، «وتباسى بانك» اق باسقارۋشى ديرەكتورى جانە باسقا دا سالالىق مەكەمەلەردىڭ باسشىلارى قاتىسقانىن ايتا كەتەلىك. سونداي-اق وتىرىستا تۇركىستان وبلىسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ بارىسى باياندالىپ، بىرقاتار ۇسىنىس ايتىلدى. مىسالى، وبلىستا 2019-2020 جىلدارى قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق كوزدەرىنەن 1،35 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە، بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 189،3 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسى اياقتالىپ، 3 425 وتباسى باس­پانامەن قامتاماسىز ەتىلدى. ال تۇركىستان قالاسى بويىنشا 2019-2020 جىلدارى 373،8 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي بەرىلسە، ونىڭ 81،2 مىڭ شارشى مەترى (1 536 پاتەر) بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلعان. سونىمەن قاتار 2019-2020 جىلدار ارالىعىندا اۋىلداردا ينجەنەرلىك جەلىلەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن جەكە تۇرعىن ءۇي سالۋ ءۇشىن 2101 مىڭ جەر تەلىمى ءبولىندى. بيىل وبلىس اۋماعىندا 790 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي تاپسىرۋ جوسپارلانعان. بۇگىنگى كۇنى، ونىڭ 432،4 مىڭ شارشى مەترى پايدالانۋعا بەرىلدى. بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن وبلىستا 2021 جىلى 118 تۇرعىن ءۇيدىڭ (6 850 پاتەر) قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە، جىل قورىتىندىسىمەن 58 تۇرعىن ءۇي (3 270 پاتەر) قۇرىلىسىن اياقتاۋ، سونداي-اق 5458 جەر تەلىمىندە جەكە تۇرعىن ءۇي سالۋ ءۇشىن قاجەتتى ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانۋدا.

سونىمەن قاتار كوشپەلى وتىرىستا وبلىستىڭ بيۋدجەت مۇم­كىن­شىلىگىن، الەۋمەتتىك-كرەديتتىك تۇرعىن ۇيگە دەگەن حالىقتىڭ جوعارى سۇرانىسىن ەسكەرە وتىرىپ جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسەتىن جۇك­تەمەنى ازايتۋ ماقساتىندا، تۇرعىن ءۇيدىڭ ءبىر شارشى مەترىنە ارنالعان شىعىستار ءليميتىن 180 مىڭ تەڭگەدەن 220 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋ مۇمكىندىگىن قاراس­تىرۋ ۇسىنىلدى. قۇرىلىس ماتە­ريالدارىنىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى وتكەن جىلدارى سالىنا باستاعان 33 تۇرعىن ءۇيدىڭ سمەتالىق قۇندارىنا تۇزەتۋ ەنگىزىلىپ، ۇلعايۋ سوماسى 6،2 ملرد تەڭگە بولعان. بۇل سوما قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قار­جىلاندىرىلۋعا ءتيىس.

سونداي-اق 2021 جىلى قۇرى­لىسى باستالعان تۇرعىن ۇيلەردى اياقتاۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 23،8 ملرد تەڭگە قوسا قارجىلاندىرۋ قاجەت، ياعني جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلاتىن سوما 30،0 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا ەپيداحۋال كۇردەلەنىپ بارادى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 11:00

«سارى» ايماقتا تۇركىستان وبلىسى تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:10

كوروناۆيرۋس قايتا كۇشەيدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:54

وڭتايلىسى – ونلاين وقۋ

ايماقتار • بۇگىن، 08:53

ساپا ارتپايىنشا، سۋبسيديا جوق

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوروناۆيرۋس قايتا ءورشىدى

الەم • بۇگىن، 08:42

ۆيرۋس جۇقتىرۋ ازايماي تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:30

اسىعىس شەشىم

قازاقستان • بۇگىن، 08:15

كومەك كورسەتىلەدى

قوعام • بۇگىن، 08:10

قور ستراتەگياسى ازىرلەنەدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:00

ۇقساس جاڭالىقتار