قوعام • 15 قازان، 2021

جۇرتقا جاقىن بولۋدىڭ ءتيىمدى جولى

82 رەت كورسەتىلدى

تۇركىستان وبلىسىندا ورناتىلعان بەينەباقىلاۋ كامەرالارىنىڭ كومەگىمەن جىل باسىنان بەرى 67 557 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق پەن 95 قىلمىس انىقتالدى. ال وبلىس ورتالىعى تۇركىستان قالاسىندا بەينەباقىلاۋ كامەرالارىنىڭ كومەگىمەن 32 424 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جانە 30 قىلمىس دەر كەزىندە بەلگىلى بولدى. سالىستىرمالى تۇردە ايتساق، وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا انىقتاۋ كورسەتكىشى ارتقان.

ازاماتتار ءوتىنىش، ارىز نەمەسە جەكە ماسەلەسىمەن كەز كەلگەن ۋاقىتتا سەرۆيستىك پولي­تسيا قىزمەتىنە جۇگىنىپ، ءتيىستى كومەك الا الادى. دەمەك قىل­مىس­تاردىڭ اشىلۋى مەن تىركە­لۋىن­دە ستاتسيونارلىق بەكەتتەر ءىس جۇزىندە ءوز تيىمدىلىگىن كورسە­تىپ وتىر. وبلىس اۋماعىندا ازا­مات­تاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­­ماسىز ەتۋ جانە قوعامدىق ءتار­تىپ­تى ساقتاۋ ماقساتىندا ادامدار كوپ شوعىرلاناتىن جەرلەردە پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ 13 ستاتسيونارلىق بەكەتى جۇمىس ىستەپ تۇر. ونىڭ ىشىندە قازىرگى زاماناۋي تالاپقا ساي 6 ستاتسيونارلىق مو­دۋلدىك پۋنكت تاۋلىكتەپ قىز­مەت كورسەتەدى. اتالعان بەكەت­تەر­دىڭ بارلىعى زاماناۋي تەحنيكامەن، اتاپ ايتقاندا ءپورتاتيۆتى بەينەتىركەۋىشتەرمەن، راديوستانسالارمەن جانە پلانشەتتەرمەن جابدىقتالعان. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى ستاتسيونارلىق بەكەتتەر سىرتقى بەينەباقىلاۋ كامەراسىمەن جابدىقتالىپ، جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا قوسىل­عان. ولار جول قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­ماسىز ەتۋ، قوعامدىق ورىن­دار­دا، كوشەلەردە قىل­مىستىڭ ال­دىن الۋ بويىنشا قىزمەت اتقارادى. ءوڭىردىڭ ءتار­تىپ ساق­شى­لارى پوليتسيانىڭ سەر­ۆيس­تىك بولۋىن اسا ماڭىزدى سانايدى. سوندىقتان بۇل باعىتتاعى جۇمىس­تاردى جالعاستىرىپ، جۇرت­­­­­­­­قا ­جاقىن پوليتسيا قاعيداتى ايا­­­سىندا­ قولعا الىنعان ماڭىزى بار جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ەرەك­­شە كوڭىل ءبولىپ وتىر.

تۇركىستان وبلىسى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى، پوليتسيا گەنەرال-مايورى قايرات دالبەكوۆ حالىقارالىق تا­جىري­بەدە سەرۆيستىك پوليتسيانىڭ تۇ­جى­ر­ىمداماسى قابىلدانعانىن ايتادى. ياعني سەرۆيستىك پوليتسيا – پوليتسيا قىزمەتىندەگى قوعامدىق باعدارلانعان ءتاسىل – باسقارۋ ءستيلى، ماسەلەنى شەشۋگە جانە قوعاممەن سەرىك­تەس­تىككە باعىتتالعان ۇيىم­داس­تى­رۋشىلىق ستراتەگيا. وسى ست­را­تەگيا شەڭبەرىندە پوليتسيا قوعاممەن تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋعا، پوليتسيا قىز­مە­تىنىڭ تيىمدىلىگى جانە ناقتى اۋماقتا تۇراتىن تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرىنىڭ باسىم­دى­لىعى تۋرالى حالىقتىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ، قاۋىپسىزدىك ماسە­لەلەرىن بىرلەسىپ شەشۋگە باعىت­تالعان بەلسەندى جۇمىس مودە­لى­نە باعدارلانادى. پوليتسيا مەن قوعامعا قىلمىستى اشۋدا، قۇقىق قورعاۋ جانە قاۋىپ­سىز­دىك ماسەلەلەرىن شەشۋدە ىن­تى­ماق­تاستىقتىڭ جاڭا ادىس­تەرىن قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرە­تىن مودەل.

– ءبىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا رەفورما كەرەكتىگى ايتىلىپ، قانشاما ماڭىزدى جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلىپ جاتقانى جاڭا­لىقتار مەن الەۋمەتتىك جەلى­دەن وزدەرىڭىزگە جاقسى تانىس شى­عار. الايدا كەيبىر جەلى قول­دا­نۋ­شىلارىنىڭ ءوزى رەفورما دەگەن­دى ءجىتى تۇسىنبەي، پوليتسيانى تولى­عى­مەن وزگەرتىپ تاستاۋ كەرەك دەگەن پىكىرگە ۇشتاستىرىپ جاتادى. ال شىن مانىندە رەفورما – ول سول قىزمەتتىڭ وركەندەپ ءوسۋى مەن دامۋى ءۇشىن قاجەتتى ءمان-ماڭىزى مول اۋقىمدى جوبالار. جوبالار مامانداردىڭ يدەياسىنان تۋىندايدى. يدەيا بولسا رەفورما جاسالاتىن سالانىڭ جىلىگىن شاعىپ، مايىن ىشكەن ماماننىڭ، جىلدار بويى جيناقتاعان تولىمدى تاجىريبەسى مەن ءبىلىم-بىلىكتىلىگىنىڭ ارقاسىندا، سارالاي كەلە پايدا بولادى. ەگەر وسى ساتىلاردان وتپەگەن يدەيالار تۋىنداپ، جوبا رەتىندە قولعا الىنسا ونىڭ عۇمىرى ۇزاق بولمايدى. تامىرى تەرەڭگە بارماي، دۇرىس جەمىسىن دە جەي المايسىز. سوندىقتان الەمدىك تاجىريبەنى ەسەپكە الا وتىرىپ، ءوز ەلىمىزدەگى سول سالاعا بايلانىستى ماسەلەلەردى قاراپ، سارالاپ، تياناقتى تۇجىرىم ارقىلى جوبالار ىسكە اسۋى قاجەت. بۇل ۋاقىتتىڭ دا، زاماننىڭ دا تالابى. دەمەك رەفورما جاساۋ جولىنداعى بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ ىشكى ىستەر سالاسىنىڭ ۇلكەن جوباسى ول – سەرۆيستىك پوليتسيا. ءبىرىنشى كەزەكتە سەرۆيستىك پوليتسيا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جۇرتقا جاقىن پوليتسيا» قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا جاسالىپ وتىر. ياعني پوليتسەيلەر با­رىنشا حالىققا جاناشىر، كومەكشى جانە قامقور بولۋى ءۇشىن «جۇرتقا جاقىن پوليتسيا» قاعيداتى جولداۋدا ايتىلىپ، ىسكە اسىرىلۋى ناقتىلانعان بولاتىن. سوندىقتان ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ پرەزيدەنتتىڭ وسى تاپسىرماسىن رەسپۋبليكامىزدا جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تىڭ جوبالاردى قولداۋدا. مىنە، ونىڭ ىشىندە وسى «سەرۆيستىك پوليتسيا» بار، – دەيدى گەنەرال-مايور ق.دالبەكوۆ.

بۇگىنگى تاڭدا سەرۆيستىك پوليتسيانى كيەلى وڭىردە جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بار مۇمكىندىك قولدانىلۋدا. قارقىندى دامۋ جولىنداعى جاڭا وبلىسقا قونىس اۋدارىپ، جۇمىسىن جاڭادان باستاعان دەپارتامەنت شتات سانىنىڭ تولىق بولۋى مەن قارجىنىڭ قاجەتتى دەڭگەيدە ءبولىنۋىن ماڭىزدى سانايدى. سوندىقتان مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن بۇل ماسەلەلەردى ءتيىمدى شەشۋ جولدارى بىرتىندەپ جۇزەگە اسۋدا. كادر ماسەلەسىنە دە ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. ونداعى باسشىلىق پەن قىزمەتكەرلەر جەكە قۇرامنىڭ ەتيكانى تولىق مەڭگەرىپ، ءبىلىم مەن بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋى باعىتىندا جۇمىس ىستەۋدە. «قىزمەتكەرلەردىڭ جەم­قورلىققا بارماۋى، توسقاۋىل قويۋ مەن ونىڭ الدىن الۋ، قو­عام بەلسەندىلەرىمەن جانە حا­لىقپەن بايلانىستا بولۋ، ارىز-شاعىمداردى كەيىنگە قالدىرماۋ، مينيسترلىك تاراپىنان بەرىلگەن تاپسىرمانى تولىعىمەن ىسكە اسىرۋ مىقتاپ قولعا الىنعان جانە ءبىزدىڭ تاراپتان قاداعالانىپ تۇرادى. قۇرامىندا ارداگەرلەر، باق وكىلدەرى جانە ورگاننان تىس مامان يەلەرى بار كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسشى ورگان قۇرىلعان. ءوزى زاڭ قىزمەتكەرى بولا تۇرا زاڭبۇزۋشىلىققا بار­عانداردىڭ ماسەلەسى مىن­دەت­تى تۇردە سول ورگاننىڭ جانە تار­تىپتىك كوميسسيانىڭ الدىن­دا قا­رالىپ، زاڭدى شەشىم قابىل­دا­­نادى. بار­شا­مىزعا ورتاق زاڭ بار، ياعني سول زاڭ اياسىندا مەيلى ول لاۋا­­­زىم­دى ادام نەمەسە قۇقىق قورعاۋ ورگانىنىڭ قىز­مەتكەرى، باسشىسى بولسا دا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. ءتيىستى شارا كورىلەدى»، دەيدى دەپارتامەنت باستىعى.

پرەزيدەنتتىڭ ۋچاسكەلىك پو­ليتسەيلەردىڭ مارتەبەسىن ارت­تىرۋ ماقساتىنداعى تاپسىر­ما­سىن ورىنداۋ بويىنشا اتقا­رىلىپ جاتقان جۇمىستار دا از ەمەس. ۋچاسكەلىك پوليتسيا حا­لىق­پەن تىكەلەي بايلانىس جاسايتىن قۇرىلىم بولعاندىقتان ولاردىڭ ارىز-شاعىمدى دەر كەزىندە نازارعا الىپ، تىرەك پۋنك­تىندە تيەسىلى جۇمىستاردى ات­قارۋىنا، وزىنە بەكىتىلگەن اۋماقتا قىلمىستى بولدىرماۋ، پرو­في­لاكتيكالىق، قىلمىستىڭ ال­دىن الۋ جولدارىنا ەرەكشە ءمان بەرىلۋدە. ء«بىرىنشى كەزەكتە ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلار ءوز اۋماعىنداعى كۇدىكتى، جا­بىرلەنۋشى تۋرالى ءمان-جايعا قانىق بولۋى ءتيىس. سونداي-اق ۋچاسكەلىك پوليتسەيلەردىڭ تىرەك پۋنكتتەرىنىڭ جانىنا ولاردىڭ تۇراتىن ءۇيى جاپسارلاس سالىنىپ جاتىر. بۇل دا پوليتسيانىڭ دامۋى جولىنداعى ماڭىزدى وزگەرىستەر. ويتكەنى ۋچاسكەلىك پوليتسەيگە جۇمىس ۋاقىتى اياقتالعان ساتتە ارىز-شاعىمى بار جابىرلەنۋشى كەلە قالسا، ول قينالماستان جۇمىس ورنىنا كىرىپ، ارىزىن قابىلداپ الادى. ماسەلەسىنە باسا ءمان بەرەدى. حالىقتىڭ ارىز-شاعىمى كەزەك كۇتپەۋى ءتيىس. تاعى ءبىر ءمان بەرەتىن قادام، مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋ ماقسا­تىندا، قاڭتاردان باستاپ ازا­مات­تاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇ­­قىق­تارىنا اسەر ەتەتىن نەگىزگى شەشىمدەردى پروكۋرورلارمەن كەلىسۋ تۋرالى قىلمىستىق پرو­تسەس­تىڭ ء«ۇش بۋىندى مودەلى» ەنگى­زىلدى. وسىعان وراي ءبىزدىڭ تەر­گەۋشىلەرگە زاماناۋي تەحنيكالار ۇلەستىرىلدى. ولار وسى تەحنيكالار ارقىلى قىلمىستىق ءىستى ەلەكتروندى تۇردە پروكۋرورعا كەلىسۋگە جولدايدى. ال جولداعان ىستەگى تەرگەۋشىنىڭ جازعان جازبالارىن جابىرلەنۋشى، ادۆوكات پەن كۇدىكتى سول مەزەتتە ەلەكتروندى فورماتتا تانىسىپ، تىكەلەي كورە الادى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار حالىققا اشىق ءارى قولجەتىمدى بولۋ مەن تسيفرلى تەحنولوگيانى قولدانۋعا كەلىپ سايادى. باستىسى ءبىز ءۇشىن پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن وسىنداي اۋقىمدى ىستەردى ورىنداپ، سول ارقىلى حالىقتىڭ پوليتسياعا دەگەن سەنىمىنە قول جەتكىزۋ. قاراپايىم حالىقتىڭ سەنىمىنەن شىعىپ وتىرساق، ناعىز رەفورما سوندا بولماق. ءبىزدىڭ بۇگىنگى تاڭداعى باستى ماسەلەمىز قىلمىسى از وبلىستا سەرۆيستىك پوليتسيانى قارقىندى تۇردە ىسكە اسىرۋ»، دەيدى قايرات دالبەكوۆ.

ايتا كەتەلىك، سەرۆيستىك پوليتسيانى تولىققاندى ىسكە اسىرۋدى قاداعالاۋ ماقساتىندا كيەلى وڭىرگە جاساعان ءىسساپارىندا ىشكى ىستەر ءمينيسترى ە.تۇرعىمباەۆ دەپارتامەنتتىڭ جۇرتقا جاقىن بولۋ باعىتىندا ىسكە اسىرعان جۇمىستارىمەن ءجىتى تانىسىپ، وڭ باعالاعان بولاتىن.

سوڭعى جاڭالىقتار

نار نارىمبەتوۆ ەدى...

قازاقستان • كەشە

«وميكرون» شتامى وقشاۋلايدى

كوروناۆيرۋس • كەشە

پورترەتتەگى پاراسات

ەلباسى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار