ونەر • 05 قازان، 2021

تاڭعاجايىپ فوتوسۋرەتتەر

95 رەت كورسەتىلدى

كەز كەلگەن ونەر تۋىندىسى – جان ازابىنىڭ جەمىسى. بۇل ءسىز بەن ءبىز ويلاعانداي باكۇن-شۇكىن شارۋا ەمەس، وتە ۇلكەن ەڭبەك. جان مەن ءتاننىڭ قاقتىعىسى دەسە دە بولادى. دۇنيەگە كەراعار كوز­قاراس، تاريح تەڭىزىن كەشىپ ءوتۋ، جۇرەك تولقىنىسىن باسۋ، ۋاقىت­پەن ساناسۋ، وسىنىڭ ءبارى – شىعار­ماشىلىق پروتسەستىڭ باستى باعدارى. ءسىزدىڭ كەۋدەڭىزدى جارىپ شىققان ءاربىر تۋىندى سارقىپ بەر­گەن كوز جاسىڭىزداي ءمولدىر دە كەرىم قۇبىلىس.

دالي جانە ونىڭ مىسىقتارى

بۇل تاڭعاجايىپ فوتوسۋرەت 1948 جى­لى تۇسىرىلگەن. تۋىندى ىشىندەگى كەيىپ­­كەرلەر اسپاندا قالقىپ جۇرگەنىنە قاراپ، بۇعان تسيفرلى تەحنولوگيانىڭ قاتىسى بار دەۋگە كەلمەيدى. كوبىنە جۇرت بۇل تۋىندىنى «دالي جانە ونىڭ مى­سىقتارى» دەپ اتايدى. شىنىندا دا سولاي. Dali Atomicus. مۇنى اتاقتى قىلقالام شە­بە­رىنىڭ جاقىن دوسى، فوتو­گرا­فياداعى سيۋررەاليزمنىڭ نەگىزىن قا­لاۋ­شى فيليپپ حالسمان تۇسىرگەن ەكەن.

قازىر مۇنداي قىزىقتى فوتوسۋرەتتەر جاساۋ تۇككە تۇرماي قالدى. تەح­نو­لوگيا دامىعان شاقتا ءارى «فوتوشوپ» دەگەن سيقىرلى باعدارلاما پايدا بول­عان كەزدە كىشكەنتاي بالاعا دەيىن ويىنا كەلگەنىن جاساي الادى. ال ول كەزەڭدە مۇن­داي فوتوسۋرەتكە ءتۇسىرۋ قيىن­نىڭ قيى­نى ەدى. ەڭ قىزىعى، بۇل كادر­دى قا­عىپ الۋعا 6 ساعاتتان استام ۋا­قىت كە­تىپتى.

جاقسىلاپ كوز سالساڭىز، مولبەرت پەن كەسكىندەمە توبەدەن قارماق جىبىنە ءىلىنىپ تۇر. ەكى كومەكشى مىسىقتاردى لاقتىرىپ قانا قويماي، سول مەزەتتە ءبىر شەلەك سۋدى شاشۋعا ءتيىستى بولعان. ءتىپتى فوتوگرافتىڭ ايەلى ورىندىقتى ۇزاق ۋاقىت كوتەرىپ تۇرۋىنا تۋرا كەلىپتى. ال سالۆادور داليدىڭ ارەكەتى ءتىپ­تى كۇلكىلى. ونەرگە جان-تانىمەن بەرىلگەن ادامنىڭ وبرازىن سومداۋ.

ءار ءتۇسىرىلىم سايىن فيلليپپ حالس­مان قايتا-قايتا فوتواپپاراتتى ازىرلەپ وتىرعان. ياكي پلەنكانى قايتا-قايتا جاڭارتىپ وتىرعان. فوتوگرافتىڭ تالابى بويىنشا، ء«ۇش» دەگەندە كومەك­شىلەر مىسىقتاردى لاقتىرىپ، ء«تورت» دەگەندە سۋ توگۋگە ءتيىس. سوعان ساي دالي دە سەكىرەدى. سونداي ساتتە كوبىنە سۋ­رەت­شى جايباسارلىق تانىتسا كەرەك. كو­­مەك­شىلەر ءجيى-ءجيى ەدەندى ءسۇرتىپ، ابدەن ۇركىپ قالعان مىسىقتاردى قۋا­لاۋمەن بولعان ەكەن. جار­­تى كۇنگە سو­زىلعان جۇمىس نەشە ءتۇر­­لى قىزىققا تولى بولعانى سونشالىق، ادام­دار وزدەرىنىڭ شار­شاعانىن دا باي­قاماعان. اقىرى ۇزاق تاجىريبەدەن كەيىن وسىنداي تاماشا سۋرەت ومىرگە كەلەدى.

 

اقىرعان ارىستان

بۇل لوگوتيپتى الەمدەگى ەڭ ايگىلى لوگوتيپتەردىڭ ءبىرى دەپ اتاۋعا بولادى. شىنىندا دا، امەريكالىق Metro-Goldwyn-Mayer كومپانياسى (MGM) وسى ارىستان ارقىلى كينو تاريحىندا وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىردى. اقىر­عان ارىستان شىن مانىندە كوم­پانيانىڭ نەگىزگى لوگوتيپى عانا ەمەس، بۇكىل گولليۆۋدتىڭ جۇلدىزىنا اينالدى. وسى قورقىنىشتى قالپى ارقىلى، كورەر­مەندەردىڭ دە جۇرەگىن جاۋلادى.

چ

شىنىندا لوگوتيپتە ءبىر عانا ارىس­تاننىڭ بەينەسى بەرىلمەگەن. جىرت­قىش اڭمەن جۇمىس ىستەۋ مامانداردى اب­دەن ابىگەرگە سالسا كەرەك. مەزگىل-مەز­گىل ال­ماستىرىپ وتىرعان ەكەن. سودان دا بولار، MGM لوگوتيپىنىڭ تا­ري­­حى كومپانيانىڭ تاريحىنا قارا­عان­دا الدەقايدا قىزىعىراق. بۇل ارىس­تانداردىڭ كەيبىرى شىنىمەن دە تانىمال بولا ءبىلىپتى. ال قالعانىنىڭ ءتۇر-ءتۇسى ۋاقىت وتە ۇمىتىلعان.

ەندى قاراڭىز، العاش رەت 1916 جىلى «ونەرگە ارنالعان ونەرپاز» ۇرانىمەن پلەنكاعا قورشالعان ارىستان بەينەسى جاڭادان قۇرىلعان Goldwyn Pictures Corporation لوگوتيپىندە پايدا بولدى. بۇل ارىستان تاريحقا «تۇپنۇسقاداعى لەو ارىستان» دەگەن اتپەن ەندى. ول سونداي-اق ء«ۇنسىز ارىستان» دەگەن اتپەن دە بەلگىلى. لوگوتيپتى سۋرەتشى حوۆارد ديتس جاساعان.

ارىستان حوۆاردتىڭ سۇيىكتى فۋتبول قۇراماسىنىڭ سيمۆولى بولدى دەپ سانايتىندار بار. لوگوتيپ وسى جانۋاردىڭ ءسيمۆوليزمى رەتىندە قاراستىرىلعان دەپ تە ايتىلادى. ول دا مۇمكىن، بىراق ناقتى ەمەس. سان الۋان بولجام مەن الىپ-قاشپا اڭگىمە ءالى دە اقپارات بەتتەرىندە ءجيى-ءجيى جازىلىپ ءجۇر.

اقىرى 1924 جىلى Metro-Goldwyn-Mayer قۇرىلدى. ياعني Metro-Goldwyn Pictures Corporation پەن Louis B قوسىلىپ Mayer Productions-كە اينالدى. جاڭا كومپانيا باسشىلىعى ءتىرى ارىستانمەن تۇسىرىلگەن ەسكى لوگوتيپكە ورالۋعا شەشىم قابىلدايدى. وسىلايشا تانىمال لوگوتيپ پايدا بولادى، ول تاريحتا MGM-ءدىڭ رەسمي لوگوتيپى رەتىندە ساقتالدى.

باستى ءرولدى سومداعان ارىستاننىڭ اتى سلەتس ەدى. ونىڭ ءومىربايانى دا تاريحتا قالدى دەسەك بولادى. سلەتس 1919 جىلى 20 ناۋرىزدا يرلانديانىڭ دۋبلين حاي­ۋاناتتار باعىندا تۋعان. كەيىن اتاقتى ارىستان يەسىمەن امەريكا قۇ­راما شتاتتارىنا قونىس اۋدارادى. جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىت ءومىر ءسۇرىپ، 1936 جىلى ولگەن. قازىر سلەتس­تىڭ تەرىسى ماكفەرسون مۇراجايىندا ساقتاۋلى.

ءسات پەن سەزىم

ءاي-ءاي، روبەرت دۋانو، ء«بىر جۇرگەن اپەن­دى ەكەنسىز» دەپ باس سالىپ كىنالاۋعا بولاتىن دا ەدى، ەگەر وسى ءبىر ءومىردىڭ وزىندەي، سەزىمنىڭ سوزىندەي نازىك تە شىنايى سۋرەت بولماعاندا. 1950 جىلى Life جۋرنالىنان تاپسىرىس العان فوتو­گراف ءساتتى كادرى ءۇشىن الەمدىك داڭق­قا بولەندى.

«وندا تۇرعان نە بار؟» دەپ، نەم­كەتتى قارايتىندار دا تابىلار، دەسە دە سۇ­لۋلىققا شومىلعان پا­ريج­دە جالىندى جاستىق پەن ءتاتتى ما­حابباتتىڭ سيمۆولىنا اينالىپ شىعا كەلگەن تۋىندىعا تامسانباس­تان باسقا امال جوق. كەز­دەي­سوق ءھام شەبەر تۇسىرىلگەن سەكىلدى كو­رىن­گەنى­مەن كادردىڭ ۇيلەسىمدى كومپوزيتسيا جاساماۋى، سىرتقى فوننىڭ ب ۇلىڭ­عىرلىعى، كەيىپكەرلەردىڭ ورنالاسۋ كەڭىستىگى ءومىردىڭ ناعىز شىنايى بەت-بەينەسىن سىزىپ بەرگەندەي.

ۆۆ

اتالمىش رەداكتسيا باسشىلىعى رو­بەرت دۋانونىڭ سۋرەتىن پاريج كو­شە­لەرىندە سۇيىسكەن بىرنەشە فوتوسۋرەتپەن قاتار جاريالايدى. بىراق وقىر­مانداردىڭ باسىم بولىگى پاريج كوشە­سىندەگى سۇيىسكەن قىز بەن جىگىتتىڭ فوتوسۋرەتىن ۇزدىك دەپ تابادى. وعان اي­تىلعان تەرىس پىكىر دە، جاقسى وي دا بۇ­گىندە رەداكتسيا مۇراعاتىندا جاتىر.

بۇل فوتوسۋرەت 1986 جىلى كوشە پلاكاتتارىنا باسىلعاننان كەيىن عانا الەمگە ايگىلى بولدى. روبەرت دۋانونىڭ ء«سۇيۋ» شىعارماسى 2،5 ميلليون اشىق حاتقا، 500 مىڭ پلاكاتقا جانە ودان دا كوپ كۇنتىزبەگە، فوتوالبومدارعا باسىلدى. ەڭ قىزىعى، اۆتوردىڭ وسى تۋىندىسى باسقا فوتولارىنا قاراعاندا مول تابىس اكەلگەن ەكەن. سەبەبى اتاقتى فوتوگرافتىڭ ەسىمى سول ۋاقىتتا ۇزدىكتەر ساناتىندا ەدى.

ەندى قاراڭىز، فوتودا وزدەرىن وسى سۋرەتتىڭ كەيىپكەرلەرى رەتىندە تانىس­تىرعان جاس جۇبايلار رەداكتسياعا اشىق حات جولداپ، روبەرتتەن وتەماقى تالاپ ەتەدى. ءتىپتى ءىس سوتقا دەيىن جەتكەن ەكەن. وسىلايشا، ەرلى-زايىپتىلار 90 مىڭ اقش دوللارىن تالاپ ەتەدى. ارينە، 40 جىلعا جۋىق ۋاقىت ۇندەمەگەن ولار­دىڭ اياق-استىنا اتاق بىتكەندە ەرسى ارەكەتكە بارۋى قوعامدا ۇلكەن دۇربەلەڭ تۋعىز­عان. اقىرى، روبەرت دۋانو جە­ڭىسكە جەتىپتى. بىراق ول سۋرەتتىڭ ساح­نا­لانعانىن مويىنداۋعا ءماجبۇر بولادى.

فوتوگرافتىڭ ايتۋىنشا، كوشەدە ءسۇيىسىپ تۇرعان ادامداردى سۋرەتكە تۇ­سىرۋگە كوبىنىڭ باتىلى بارمايدى، دەسە دە «مۇنداي جۇپتاردىڭ شىنايى ما­حابباتىن بەرۋدىڭ ءوزى ۇلكەن مارتەبە» دەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاعى 1650 قازاقستاندىق ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:00

سوفيادان ولجالى ورالدى

سپورت • بۇگىن، 08:40

جاس تەننيسشىلەر جارادى

تەننيس • بۇگىن، 08:32

تۇتىنۋشى قۇقىعىن قورعايدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:27

ۇقساس جاڭالىقتار