قازاقستان • 01 قازان، 2021

«اتامەكەن» ەكسپەديتسياسى جامبىل وبلىسىندا جالعاسۋدا

164 رەت كورسەتىلدى

ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي رەسپۋبليكالىق «ەگەمەن قازاقستان»، «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرىنىڭ باستاماسىمەن وڭىرلەردە «اتامەكەن» اقپاراتتىق-تانىمدىق ەكسپەديتسياسى باستاۋ العان بولاتىن.

اتالعان ەكسپەديتسيا قازىر جامبىل وبلىسىندا جالعاسۋدا. بۇگىن، جامبىل ساپارىنىڭ العاشقى كۇنى ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى جامبىل اۋدانى، ايشا ءبيبى اۋىلىندا ورنالاسقان ايشا ءبيبى كەسەنەسى مەن بابادجا حاتۋن كەسەنەسىنە باردى.

جالپى، ايشا ءبيبى اڭىزى، قاراحان ەكەۋىنىڭ ماڭگىلىك ماحابباتى جونىندە جۇرتشىلىق جاقسى بىلەدى. بۇل رەتتە ايشا ءبيبى كەسەنەسى ەلىمىزدەگى تەڭدەسسىز ساۋلەت ونەرىنىڭ كورىنىسى، ورتاعاسىرلىق مادەنيەتتىڭ ايعاعى، ۇلتىمىزدىڭ ۇلىلىعىن بەينەلەيتىن تاريحي نەگىزى رەتىندە بەلگىلى.

كەس

ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىن جامبىل اۋداندىق كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ ءبولىمىنىڭ باسشىسى باۋىرجان تولەنديەۆ پەن اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى اسقار سىرلىباەۆ قارسى الىپ، جەرگىلىكتى تاريحي ورىندارعا بايلانىستى ماعلۇماتتارىمەن ءبولىستى. ال، وبلىستىق مادەنيەت، ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنا قاراستى «تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ ديرەكتسياسىنىڭ» قىزمەتكەرى اقجان وروزباكوۆا ايشا ءبيبى تاريحى جونىندە اڭگىمەلەدى. وبلىستىق «اق جول» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى ورالحان ءداۋىت «اتامەكەن» ەكسپەديتسياسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.

جالپى، ەكى كۇندىك ەكسپەديتسيا بارىسىندا ءوڭىردىڭ بىرقاتار اۋداندارىمەن قاتار، تاراز قالاسىنداعى تاريحي-مادەني ورىنداردى ارالاپ شىعۋ جوسپارلانعان. ەل گازەتى وڭىرلەردەگى تاريحي ورىنداردى ارالاۋ ارقىلى ەلىمىزدەگى كيەلى قۇندىلىقتاردى ەلگە تانىتىپ، ناسيحاتتاۋدى ماقسات ەتۋدە.

ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى جۋالى اۋدانىن دا ارالادى. دەلەگاتسيانى جۋالى اۋدانى اكىمىنىڭ اپپارات باسشىسى سەرىك قويباقوۆ، «نۇر وتان» پارتياسى جۋالى اۋداندىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مارات نارىمبەكوۆ، اۋداندىق ىشكى ساياسات ءبولىمى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ايگۇل جارقىمباەۆا، اۋداندىق مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى فاريزا ورازىمبەتوۆا كۇتىپ الىپ، اۋدان ورتالىعى باۋىرجان مومىش ۇلى اۋىلىندا ورنالاسقان باتىردىڭ مەموريالدى مۋزەيىنە الىپ باردى.

ب

اتالعان مۋزەي 1995 جىلى قۇرىلعان. مۋزەي مەڭگەرۋشىسى ساعادات شىلدەباي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، مۇندا 2382 ەكسپونات بار. سونداي-اق، داڭقتى باتىرعا قاتىستى جادىگەرلەر دە جەتەرلىك. ماسەلەن، باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ءوزى پايدالانعان فوتواپپاراتى، مايدان دالاسىندا كيگەن شينەلى، قالام سالعىشى، پاپكاسى، جازۋ ماشىڭكەسى سياقتى كوپتەگەن قۇندى زاتتار بار مۇندا. سونىمەن قاتار، اقىن ءابدىلدا تاجىباەۆتىڭ ەگيپەتتەن اكەلىپ، سىيعا تارتقان كۇلسالعىشى، شاي ىشكەن ىدىستارى دا باعا جەتپەس جادىگەرلەردىڭ قاتارىندا. ال، جازۋشى شەرحان مۇرتازانىڭ 60 جىلدىعىنا وراي جۋالى وڭىرىنە كەلگەن كومپوزيتور نۇرعيسا تىلەنديەۆ باتىر باۋىرجان مۋزەيىنە ارنايى بارىپ، ءوزىنىڭ شىعارمالارى توپتاستىرىلعان كۇيتاباقتاردى سىيعا تارتقان ەكەن. بۇل جادىگەرلەر دە مۋزەيدىڭ قۇندىلىعىن ارتتىرىپ تۇر دەۋگە بولادى. باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ءوزى گەرمانيا مەملەكەتىنەن الىپ كەلگەن جازۋ ماشىڭكەسى، چەحيا مەملەكەتىنەن الىپ كەلگەن شاڭسورعىشى جانە فرانتسيا جەرىنەن الىپ كەلگەن اسپالى شامى دا وسىندا تۇر.

ب

ا

بۇدان كەيىن ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى تالاپتى اۋىلىنداعى شەرحان مۇرتازا تۇرعان ۇيگە باردى. بۇل ءۇيدى 2000 جىلدارى جازۋشىنىڭ 70 جىلدىعىنا وراي، سول كەزدەگى اۋدان اكىمى ەرمەك ۇسەنباەۆ سالىپ بەرگەن. جازۋشى جازعى دەمالىسىن اۋىلىنداعى وسى ۇيدە وتكىزەتىن بولعان. قالامگەردىڭ «اي مەن ايشا» رومانىنىڭ سوڭعى تاراۋلارى مەن ء«بىر كەم دۇنيە» شىعارماسى تۇگەلدەي وسى ۇيدە جازىلعان.

جازۋشىنىڭ نەمەرە ءىنىسى ءاليجان مۇرتازا ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىن جازۋشى تۇرعان ۇيدەگى قۇندى مۇرالارىمەن تانىستىردى. شەرحان اعامىزدىڭ جيناعان كىتاپتارى، تۇتىنعان زاتتارى، ءار جىلدارى العان ماراپاتتارى دا ساقتالعان ەكەن. ال، ش.مۇرتازا اتىنداعى وبلىستىق «رۋحانيات جانە تاريحتانۋ» ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ساۋران قاليەۆ بۇل جەر بولاشاقتا مۋزەيگە اينالاتىنىن، سول ماقساتتا جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن ايتتى.

ەكسپەديتسيا بارىسىندا باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ تۋعان جەرىنە بارۋ دا بۇيىردى. كەزىندە وراق-بالعا اتالاتىن اۋىلدىڭ جۇرتىندا مومىش بۇلاعى بار. باتىردىڭ اكەسى مومىش بابامىز وسى جەردى مەكەن ەتىپتى. بۇل جەر بۇگىندە كولباستاۋ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى. مومىش بۇلاعىنىڭ باسىنا بەلگى ورناتىلعان. ەسكەرتكىش تاقتا قويىلعان.

يۋ

ك

«اتامەكەن» ەكسپەديتسياسىنىڭ بۇل ساپارى جۋالى اۋدانىنداعى ورتاعاسىرلىق «باركۋاب» قالاشىعىن كورۋمەن ءتامامدالدى. مۇندا كەلۋشىلەرگە ارحەولوگ ەسكەندىر تورەبەكوۆ كونە قالاشىق تۋرالى مالىمەتتەر بەردى. بۇگىندە بۇل جەردە قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىككە تولى ەڭبەك

قازاقستان • كەشە

شيراز بۇلب ۇلى

ادەبيەت • كەشە

اتا جۇرتتا

ادەبيەت • كەشە

اباي وبلىسىنىڭ اتى وزدى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار