ەكونوميكا • 01 قازان، 2021

وڭىرلىك وپەراتورلار كومىرسىز قالمايدى

31 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدە حالىقتى دەلدالسىز «ارزان» كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بيرجالىق ساۋدا-ساتتىق جۇيەسى ەنگىزىلدى. بۇل تۋرالى «جىلىتۋ ماۋسىمىندا حالىقتى كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋ: قاتتى وتىنمەن بيرجالىق ساۋدانىڭ ناتيجەلەرى» تاقىرىبىندا پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىڭدا ۇيىمداستىرىلعان ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ايتىلدى.

قىلىشىن سۇيرەپ قىس ايلارى جا­قىنداپ كەلەدى. الدا بوراندى كۇندەر مەن ىزعارلى تۇندەر كۇتىپ تۇر. اۋا تەم­پەراتۋراسى ءالى دە بولسىن نولدەن تومەندەي قويماعانىمەن، قازاقستاننىڭ كوپ وڭىرىندە كۇن رايى سالقىندادى. ءتىپتى كەي وڭىرلەردە جىلۋ بەرۋ ماۋسىمى باستالىپ كەتتى. بۇل رەتتە، «ەلىمىز 2021-2022 جىلدارداعى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىن با، كومىر باعاسى قولجەتىمدى مە؟» دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى.

– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2020 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا بير­جا­لىق ساۋدا-ساتتىقتاردى، سونىڭ ىشىن­دە، ەڭ الدىمەن، مۇناي ونىمدەرى، ەلەكتر ەنەرگياسى، كومىر سالالارىن تارتىپكە كەلتىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىپ، بۇل سالالارداعى ءىرى كومپانيالاردىڭ تاپشىلىقتى قولدان جاساۋعا جول بەرۋگە بولمايتىنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنت­تىگىنىڭ جانىنان كونسۋلتاتيۆتىك-كە­ڭەسشى ورگان – بيرجالىق كوميتەت قۇ­­رىلدى. ونىڭ قۇرامىنا اتالعان اگەنت­­تىكتىڭ، ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مي­نيستر­لىگىنىڭ، مەملەكەتتىك كىرىستەر كو­مي­تەتىنىڭ، قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ، «اتامەكەن» ۇلت­تىق كا­سىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ جانە KASE وكىلدەرى كىردى، – دەدى باسە­كەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنت­تىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولات سامبەتوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، بيرجالىق كوميتەت­تىڭ نەگىزگى مىندەتى – بيرجالىق ساۋ­دانى دامىتۋ جونىندە ۇسىنىستار قالىپتاستىرۋ جانە بيرجالىق ساۋداعا قاتىسۋشىلار مەن ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءتيىستى ۇسىنىمدار شىعارۋ. بيرجالىق ساۋدا-ساتتىقتى جۇرگىزۋ بارىسىن ونلاين رەجىمدە قاداعالاۋ، بيرجالىق جانە بيرجادان تىس باعا بەلگىلەنىمدەرىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ جانە بيرجالىق ساۋداعا مونوپولياعا قارسى تالاپتاردى ساقتاۋ ءۇشىن بيرجالىق كوميتەت جانىنان احۋالدىق ورتالىق قۇرىلدى.

– بيىلعى ءساۋىر ايىنان باستاپ وتان­دىق تاۋار بيرجالارى الاڭدارىندا العاش رەت كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كو­­مىردىڭ بيرجالىق ساۋدا-ساتتىعى باس­­تالدى. ساۋداعا شىعارىلعان قاتتى وتىن كولەمى كومىر رازرەزدەرى وندىرەتىن بار­لىق كولەمنىڭ 10%-ىن قۇرايدى. بۇل رەتتە كومىر شاعىن پارتيالارمەن (1-5 ۆاگون) كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىردى تاۋار بيرجالارى ارقىلى وتكىزۋ جونىندەگى سەكتسيالىق قاعيدالارعا سايكەس تىكەلەي وڭىرلىك وپەراتورلارعا ساتىلادى. قالعان 90%-ى رازرەزدەردىڭ قالاۋى بويىنشا ءوز شارتتارىنا سايكەس ساتىلۋى مۇمكىن، – دەدى ب.سامبەتوۆ

بيرجالىق ساۋدا-ساتتىقتىڭ بۇل ءتار­تى­بى دەلدالداردىڭ قاتىسۋىنسىز حا­­لىقتى «ارزان»/«قولجەتىمدى» كوم­مۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىرمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەنگىزىلدى. بۇعان دەيىن كومىر ءوندىرۋشى كومپانيالار كومىر ساتۋ ماۋسىمى شارىقتاعان كەزدە ءىرى كولەمدەگى ءبىر رەتتىك ساۋدا-ساتتىق شەڭبەرىندە بيرجادا جىل سايىن­عى بارلىق كولەمگە ءبىر جىل بۇرىن كەلىسىم­شارت جاساسىپ قويىپ وتىرعان بولاتىن. سونىڭ سالدارىنان، كوتەرمە ساۋداگەرلەرگە جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولعان وزگە كومپانيالاردىڭ رەسۋرسى قولجەتىمسىز بولىپ قالدى.

– بۇگىندە وندىرىلەتىن كوم­مۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىردىڭ بار­لىق كولەمىنىڭ 10%-ىن شاعىن پارتيالارمەن ساتۋ ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترىنىڭ 2021 جىلعى 13 تا­مىز­داعى بۇيرىعىمەن زاڭنامالىق تۇردە بەكىتىلگەن. ماسەلەن، وڭىرلىك وپەرا­تورلارعا تاۋار بيرجالارى ار­قىلى مىندەتتى تۇردە وتكىزۋگە جاتاتىن كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىر­دىڭ جالپى جىلدىق كولەمىنىڭ 10%-ىن بەل­گى­لەۋ بولىگىندە بيرجالىق تاۋارلار تىز­بەسىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. كومىر راز­رەزدەرىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا 2021 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىندا تاۋار بيرجاسىنداعى ساۋدا-ساتتىققا 511 مىڭ توننا كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىر شىعارىلادى. ياعني جىل سوڭىنا قاراي ولار كەلەسى جىلىتۋ ماۋسىمىنا بيرجادا 511 مىڭ توننا كومىر ساتاتىن بولادى. بۇل رازرەز ارقىلى وندىرىلەتىن كولەمنىڭ 10%-ىن قۇرايدى. بۇگىنگى تاڭدا 476 مىڭ تونناعا جۋىق كومىر ساۋدا-ساتتىققا شىعارىلدى. سونىڭ 200 مىڭنان استام تونناسى ساتىلدى، – دەدى ب.سامبەتوۆ.

سونىڭ ىشىندە، «قاراجىرادا» شامامەن – 80 مىڭ توننا، «شۇباركولدە» – 120 مىڭ توننا، «بوگاتىر كومىردە» – 3،5 مىڭ توننا. كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىردى ساتىپ الۋشىلار رەتىندە ەلىمىزدىڭ 11 وڭىرىنەن 40 وڭىرلىك كومىر وپەراتورلارى قاتىستى. ولاردىڭ قاتارىندا نۇر-سۇلتان، الماتى، شىمكەنت قالالارى مەن اقمولا، الماتى، شىعىس قازاقستان، جامبىل، قاراعاندى، قوستاناي، سول­تۇستىك قازاقستان، پاۆلودار وبلىس­تا­­رىنىڭ كومىر وپەراتورلارى بار. وسى­­لايشا، جاڭا ويىنشىلار پايدا بولىپ، ايماقتاعى وپەراتورلار اراسىندا باسەكەلەستىك ارتتى.

– 2021 جىلدىڭ قىركۇيەك-قازان ايلارى ارالىعىندا «بوگاتىر كومىر»، «كۋزنەتسكي رازرەزى»، SAT Komir تاۋ-كەن كومپانياسى كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىرىمەن بيرجالىق ساۋدا-ساتتىق وتكىزۋ جوسپارلانعان. ساۋدا-ساتتىق كەستەسىن تاۋار بيرجاسىنىڭ ساي­تىنان نەمەسە مونوپولياعا قارسى اگەنت­­تىكتىڭ رەسمي تەلەگرامم-ارناسىنان تابۋعا بولادى. بيىل كۇزدە كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىردىڭ بول­جامدى قۇنىن انىقتاۋ ءۇشىن ۆەدومستۆو تالداۋ جۇرگىزدى. بۇل تالداۋ تاسىمالداۋ شىعىنى سياقتى جەكەلەگەن شىعىستاردىڭ ارتقانىنا قاراماستان، تاۋار بيرجالارى ارقىلى وندىرۋشىلەردەن تىكەلەي ساتىپ الىنعان 2021-2022 جىل­دار­داعى جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ كومىر باعاسى وتكەن 2020-2021 جىلدارداعى جىلىتۋ ماۋسىمىنداعى باعالار دەڭگەيىندە ەكەنىن كورسەتتى، – دەدى ب.سامبەتوۆ.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اكىمدىكتەرگە كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىردى بولشەك ساۋدادا وتكىزۋ نارىعىندا باعا بەلگىلەۋ جۇيەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ جانە باعانىڭ نەگىزسىز كوتەرىلۋىنە جول بەرمەۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ ۇسىنىلعانىن جەتكىزدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

قىرعىزعا قارسى شىعادى

بوكس • بۇگىن، 09:00

فاتيما حانىمنىڭ كويلەگى

تاريح • بۇگىن، 08:59

ۆاگنەر لاۆ دانيادا وينايدى

فۋتبول • بۇگىن، 08:57

مىقتىلار مەلبۋرندە باس قوستى

تەننيس • بۇگىن، 08:51

كوكتالعا كوپىر سىيلاعان

ايماقتار • بۇگىن، 08:49

كاسىپ مەڭگەرگەن قاتاردان قالمايدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:40

دونور بولۋ – ءومىر سىيلاۋ

مەديتسينا • بۇگىن، 08:35

الماتىعا 10 رەانيموبيل سىيلادى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:31

«وميكرون» جەدەل تارالۋدا

الەم • بۇگىن، 08:23

ۇقساس جاڭالىقتار