تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءتول بەسىگى – ارۋ الماتىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگى تۇتاس ەل تۇرعىندارىنىڭ كوڭىل كۇيىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. سەبەبى ميلليوندار توعىسقان مەگاپوليس اركىمنىڭ ومىرىندە وزىنشە ءىز قالدىرىپ, ورنەگىن سالعان. جۋىردا عانا ەكى ميلليونىنشى تۇرعىنى ومىرگە كەلىپ, اۋماعى ارتقان الىپ شاھار ايشىقتارىن كورەرمەنمەن قاۋىشتىراتىن «الماتى» تەلەارناسى جاڭا ماۋسىمىن اشتى. ۇلت رۋحانياتىنىڭ ۇياسىنان حابار تاراتاتىن مەدياۇجىم تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەيلى بەلەسىندە كورەرمەندى قانداي جاڭالىعىمەن قۋانتپاق؟ ارىپتەس رەتىندە جاڭا ماۋسىمنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا كۋا بولىپ, كوڭىلگە ۇيالاعان بىرەر جوباعا توقتالىپ ءوتۋدى ءجون سانادىق.
تاريحتى تارازىلايتىن تۇلعالار دەيتىن بولساق, ولاردىڭ ءومىر-ونەگەسى تۇنىپ تۇرعان تاعىلىم. قازاق حالقىنىڭ ادال پەرزەنتى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى تۇرار رىسقۇلوۆقا ارنالعان «قىزىل جەبە» دەرەكتى فيلمدەر توپتاماسى وسى ويىمىزدى قۋاتتاي ءتۇستى. حالقىنىڭ ازاتتىعىن اڭساعان عيبراتتى عۇمىر يەسىنىڭ قايراتكەرلىك جولى, قوعامدىق-ساياسي ومىردەگى وتكىر ۇستانىمى ارقاۋ بولعان تۋىندى كورەرمەنگە تۇرار تاعدىرىنان سىر شەرتەدى. ستسەناريى شەرحان مۇرتازانىڭ «قىزىل جەبە» رومانىنىڭ جەلىسىمەن جازىلعان جوبا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسىمەن ءتۇسىرىلىپتى. ون بولىمنەن تۇراتىن بۇل فيلمدە تۇراردىڭ بالالىق شاعى, ازامات اتانعان كەزى جانە تۇركسىب تەمىر جولىن سالۋدا اتقارعان ەڭبەكتەرى قامتىلعان. فيلم تۇرار رىسقۇلوۆ جايلى بۇعان دەيىن ايتىلماي كەلگەن تىڭ دۇنيەلەردى قامتۋىمەن قۇندى. اسىرەسە, تۇركىستان مەملەكەتىن قۇرۋ جولىندا تۇراردىڭ مۇحامەدجان تىنىشباەۆ, مۇستافا شوقايمەن كەزدەسكەن ساتتەرى كارتينادا اسەرلى بەينەلەنگەن. تۋىندىنىڭ باستى مايەگى الاشورداشىلار مەن تۇركىستان يدەياسىنىڭ اۆتورلارى ەكىۇداي پىكىردە بولسا دا, تۇپتەپ كەلگەندە ۇلتىنىڭ باقىتتى بولاشاعىن كوكسەگەندىگى, ولاردى بىرىكتىرەتىن ورتاق مۇرات ەل تۇتاستىعى ەكەنىن كورسەتۋىندە دەپ تۇيدىك.
– ءفيلمدى ءتۇسىرۋ بارىسىندا تۇراردىڭ اكەسى رىسقۇلدى دا قامتىدىق. ويتكەنى رىسقۇلسىز تۇرار جوق. اكەسىنىڭ قۋعىندالۋى جانە تۇراردىڭ بىرگە تۇرمەگە ءتۇسۋى دە كورىنىس تابادى. تۇرارعا اكەسىنىڭ «ارىڭ مەن كويلەگىڭنىڭ جاعاسىن كىرلەتپە» دەپ ايتقان ءسوزى بار. سوندىقتان تۇرار ءوزىن جوعارى ۇستاۋى, اردىڭ جانە جان تازالىعىنا ۇلكەن ءمان بەرگەنى سول اكەسىنەن دارىعان قاسيەت دەپ كورسەتتىك. سونداي-اق شەرحان مۇرتازا اعامىزدىڭ بەينەسى دە فيلمدە كورىنىس بەرەدى. 1970 جىلدىڭ اياعى 1980 جىلداردىڭ باسىندا شەراعاڭا «رىسكۋلوۆچينا» دەپ تيىسكەن. ياعني ونىڭ جازۋشى, سىنشىلارمەن اراداعى شيەلەنىستى ساتتەرى دە وسى فيلمدە ايتىلادى. «قىزىل جەبە» كەڭەس وكىمەتىنىڭ يدەولوگياسى ەدى عوي دەگەندەر دە بولدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل جەردە «قىزىل جەبە» دەپ وتىرعانىمىز تۇراردىڭ ءوزى. شەراعاڭ جىلقى ارقىلى تۇراردىڭ وبرازىن بەرگەن, ياعني ول قىزىل جەبەدەي اعىپ ءوتتى. تۇرار تۇرمەدە جاتقاندا وعان ىلعي قىزىل جەبە كەلەدى. ال اتار الدىندا قىزىل جەبە ودان كەتەدى. ەلەس بولىپ, تاستاپ كەتكەندە رىسقۇلوۆ ءوزىنىڭ ولەتىنىن تۇسىنەدى. سوندىقتان «قىزىل جەبە» ونىڭ رۋحى, ۇستانىمى, – دەيدى ءفيلمنىڭ باس پروديۋسەرى ءىلياس ىسقاقوۆ.
كينوكارتينادا تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ ءرولىن – سىرىم قاشقاباەۆ, اكەسى رىسقۇلدى – ەركەبۇلان دايىروۆ, شەرحان مۇرتازا ءرولىن – الدابەك شالباەۆ سومداعان. جوبانىڭ جەتەكشىسى ءارى يدەيا اۆتورى – نۇرجان مۇحاممەدجانوۆا.
جاڭا ماۋسىمنىڭ تاعى ءبىر جارقىن جوباسى رەتىندە تاۋەلسىزدىك جەتىستىكتەرىن ناسيحاتتاعان «باقىتتىمىن وزىڭمەن» دراماسىن اتاۋعا بولادى. رومانتيكا ءارى كومەديا ەلەمەنتتەرى ءوزارا جىمداسقان تەلەحيكايا ءبىر قالاداعى بىرنەشە كەيىپكەردىڭ ءومىرى ارقىلى قازاقستاننىڭ 30 جىلدىق دامۋىن, قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەرىن, تۇرعىندار كوڭىلىندەگى ماحاببات پەن ءۇمىت سەزىمدەرىن سيپاتتايدى. ەگەمەندىكتىڭ ەڭسەلەنۋ تاريحىن بەدەرلەگەن «الماتى: تاۋەلسىزدىك بەلەستەرى» دەرەكتى ءفيلمىنىڭ دە كورەرمەنگە بەرەرى كوپ. مۇندا بەلگىلى ساياساتكەرلەر, قوعام قايراتكەرلەرى, پەداگوگتەر مەن قوعام بەلسەندىلەرى مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋىنداعى قىزىقتى دەرەكتەرمەن بولىسەدى.
«قازىرگى كەزدە تەلەارنا – اركىمنىڭ ويىن تۇزەيتىن, بويىن تۇزەيتىن, سوعان اسەر ەتىپ جول سىلتەيتىن اقپاراتتىق دەرەكتەردىڭ ناقتى ءارى شىنايى كوزى دەسەك ارتىق بولماس. ءبىزدىڭ تەلەارنامىز الماتىنىڭ بارى مەن جوعىن باعامداپ, اتقارىلىپ جاتقان اۋقىمدى جۇمىستى حالىققا جۇيەلەپ ءتۇسىندىرىپ كەلەدى. الماتى – ۇلىلارىمىزدىڭ ءىز قالعان قاسيەتتى دە قاستەرلى قالا. جوبالاردىڭ بارىندە ادامدى ارمان بيىگىنە جەتەلەي جونەلەتىن ءومىر جىرى, كوڭىل سىرى نازىك سەزىممەن جىمداسىپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا رۋحاني تاربيە بەرۋدى كوزدەيدى. الدىمىزدا ۇلكەن جوسپارلار بار. مارتەبەلى كورەرمەن ونىڭ ءبارىن تەلەەكراننان تاماشالاپ, باعاسىن بەرە جاتار», دەيدى «الماتى» تەلەارناسىنىڭ باسشىسى نۇرجان جالاۋقىزى.
ەكراندا ادامزات تاريحىن قانمەن ايعىزداعان سوعىس كارتينالارى, جاھان جۇرتىن تىعىرىققا تىرەگەن پاندەميا, اسقار بيىككە قول سوزعان الماتىنىڭ بۇگىنگى جارقىن كەلبەتى, جاڭالىققا ۇمتىلعان جاستاردىڭ ارمان-ماقساتى, ۇلى تۇلعالارىمىزدىڭ ءومىر ونەگەسى, مەيىرىمگە سۋساعانداردىڭ جان جىلۋى, مەملەكەت قولداۋىمەن ءوز كاسىبىن ورگە دوڭگەلەتكەن انالاردىڭ قۋانىشى, كۇندەلىكتى تىرشىلىك تىنىسى ءبارى-ءبارى كورسەتىلەدى. تەلەونىمدەر ءداۋىر ايناسى دەسەك, ۋاقىت ۇنىنە ساي اۋقىمىن كەڭەيتىپ كورەرمەن كوزايىمىنا اينالىپ وتىرعان ارناعا مول تابىس تىلەپ, كەڭ تىنىستى جوبالارى كوبەيە بەرسە دەيمىز.
