سامارقاۋلىق پەن ساراڭدىق

كەنشىلەردى نەسىبەسىنەن قاعىپ وتىر بۇل كۇندە قاراعاندىلىق شا­حتەر­لەر مەن تەمىرتاۋلىق مەتال­لۋرگ­تەردىڭ “ارسەلور ميتتال تەمىر­­تاۋ” كومپانياسىنا وكپە-رەنىشتەرى قارا قازانداي قايناپ ءجۇر. ءتىپتى الپاۋىتتىڭ جاناشىر­لى­عىن وياتار باسقاداي شارا قالما­عاندىقتان “قازاقستان” شاحتاسى­نىڭ كومىر ءوندىرۋ ۋچاسكەسى تۇنگى اۋىسىمنان كەيىن قىر ۇستىنە كو­تەرىلمەي نارازىلىق جاساپ كوردى. بىراق وعان پىسقىرىپ تا قاراما­دى. مەتاللۋرگتەر ءبىر جاعىنان تەمىرتاۋ قالالىق سوتىنا جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولىپ جاتىر. ماسەلەنىڭ ءمان-جايىنا توق­تال­ساق, كومپانيا ەڭبەككەرلەرى 13-ءشى جالاقىنىڭ, ياعني جىل اياعىن­داعى سىيلىقتىڭ تولەنۋىن قالاي­دى. ال كومپانيا ونى قيعىسى كەلمەيدى. بۇعان دەيىن كاسىپوداقتار كوميتەتى مەن اكىمشىلىك اراسىندا جاسالعان ۇجىمدىق كەلىسىم-شارتقا سايكەس جوسپار ورىندالعانى ءۇشىن سىياقى بەرىلۋ بەلگىلەنگەن. سول بويىنشا جوسپار 85 پايىزعا ەڭ­سەرىل­سە ۇستەمە تولەم ەش داۋسىز وتەلۋى تيىستىگى تايعا تاڭبا باسقان­داي كورسەتىلگەن. وكىنىشكە قاراي, سوعان ۋادە ەتۋشى باستى جاق ازىرگە سوزدەن تايقىپ كەتىپ وتىر. تارتىس بىلتىردان بەرى سوزى­لىپ, بىتىسپەي كەلەدى. “ارسەلور ميت­تال تەمىرتاۋ” الدىمەن ەكونو­مي­كالىق داعدارىس سالدارىن سى­نىققا سىلتاۋ قىلىپ, ەڭبەكاقىنى ينفليا­تسيا دەڭگەيىنە يندەكستەۋدەن باس تارتسا, سودان سوڭ جىلدىق سىياقى­نى دا شەگەرۋگە ايلا تاپتى. قالاي­شا بۇلاي دەمەسسىز, مەتال­لۋرگتەر مەجەلى كورسەتكىشتى كوم­كەرۋگە تاياپ قالعاندا, اياق استىنان ۇستەمەلەنىپ شىعا كەلدى. جەلتوق­سان ايىندا سۇيىق بولات ءوندىرۋ تاپسىرماسى ەكى رەت وزگەرتىلىپ, ءوسىرىلدى. ۇجىمدىق شارت بۇل جولى جاي قاعاز كۇيىندە قالدى. كاسىپ­وداقتار كوميتەتىنىڭ ەش نارسەنى, ەشكىمدى ەلەمەستەن ىستەلگەن وسىناۋ ارەكەتتىڭ ورىنسىز ەكەنىن ايتىپ ۇياتقا شاقىرماق بولعان, جۇرتقا اشىق قياناتتى توقتاتپاق بولعان ءۇنى قۇلاققا دا ىلىنبەدى, كوڭىل­گە دە الىنبادى. وسىنداي قۋلىق ارقىلى اقىرى جوسپاردى ورىنداۋ الىستا­تى­لىپ, شاحتەرلەر مەن مەتاللۋرگ­تەر جىل سايىنعى سىياقىدان قۇرالاقان قالدىرىلدى. ءسويتىپ, قايتكەندە كونبەۋگە بەت بۇرعان كومپانيا ەڭبەكاقىنى ينفلياتسيا دەڭگەيىندە يندەكستەۋدى ىسكە اسىرماي 40 ميلليون دوللاردى ءبىر ۇنەمدەسە, جىلدىق سىيلىق بەرۋدى توقتاتۋدان دا قالتادا ساقتاپ قالعاندارى تاعى بار. جالپى العاندا, اڭىسىن اڭ­داپ, ەڭبەككەرلەرىنىڭ تابىسىن قا­عىپ قالۋ اتاعى دارداي-اق الپاۋىت­قا  جاراسپايتىنداي  كورىنگەنىمەن, وعان ولاي سانالماي­تىن سياقتى. جىل­­دىق سىياقىنى بىلاي قويعان­دا ايلىق سىيلىق­تاردى دا قىسقار­تىپ تاستاۋعا كوز تىگىڭكىرەپ تۇرا­تىنى ۇجىم مۇشە­لەرىنە بەلگىلى ءجايت. ماسەلەن, بىرقاتار شاحتالار كەن­شى­لەرى ناۋرىز ايىنا تيەسىلى ۇستەمە تولەمنەن قاعىلدى. ول جالاقىنىڭ 30-40 پايىزىنا تەڭ ەكەنى ەسكەرىلگەندە ەڭبەگى اسا اۋىر قاۋىم ءۇشىن اجەپتاۋىر تابىس, وتباسىلىق قورعا ۇلكەن كومەك. ال جوسپاردى ورىنداۋ وڭاي مىندەت ەمەستىگى “ارسەلور ميتتال تەمىر­تاۋعا” مەيلىنشە ءمالىم. دەن­ساۋ­لىققا, قالا بەردى ومىرگە قاتەرلى ءىس كەن-گەولوگيالىق جاعدايدىڭ قيىن­­دىعىنا, مەتان گازىنىڭ تى­نىس اشتىرمايتىندىعىنا, تەحني­كالىق قۇرال-جابدىقتاردىڭ سەنىم­سىزدىگىنە بايلانىستى كوپ رەتتە وتە-موتە كۇر­دەلەنىپ كەتىپ جاتادى. وسى جايتتەر ەسكەرىلمەي, سىرتتان تىقسىرىلعان تاپسىرما قالاي تىرىسىلعاندا دا اياعىنا دەيىن اتقارىلماي قالادى. سوندىقتان سىياقى تۇگىل ەڭبەكاقى­نىڭ ءوزىنىڭ قيىلىپ تاستالاتىن كەزدەرى سيرەك ۇشىراسپايدى. ەندى ءبىر تۇسىنىكسىز نارسە كوم­پانيا كاسىپورىندارىندا جۇمىس­شى­لار قۇرامى سەبەپسىزدەن-سەبەپ­سىز جىلدان-جىلعا ازايىپ بارادى. بىلايشا العاندا جاپپاي قىسقار­­تۋ, جۇمىستان شىعارۋ جوق سەكىلدى. ونىڭ ورنىنا ەلەۋسىزدەۋ ايلا تا­بىل­عان. ءارتۇرلى جاعدايلارعا باي­لا­نىستى ءارى قاراي ەڭبەك ەتۋدى جال­عاستىرا الماۋشىلار تىلەگى قۋانا قابىلدانىپ, اقشالاي وتەم تولەنىپ ەركىنە جىبەرىلەدى. قاتاردى تولىق­تىرۋعا ەشكىم جولاتىل­ماي­دى. ەگەر شتاتتىق كەستە تەكسەرىلە قالسا بوس تۇرعان جۇمىس ورىن­دارى­نىڭ تالا­يى تابىلار ەدى. دالەل جەتكىلىكتى. ايتالىق, “قا­زاق­ستان” شاحتاسىنا بۇگىندە كەم دەگەندە 200 كەنشى كە­رەك. باسقا­لار­دا دا سونداي جاعداي. ارعى جاعىن پايىمداۋ قيىن ەمەس شى­عار. جۇمىس كۇشى ىقشام­دالۋىنا وراي اقشا دا از ۇنەمدەل­مەيدى. ال قايتكەندە دە جۇمىسىنان ايرىلىپ قالماۋعا كوڭىلى الاڭ­داۋلى شاحتەر جەتىسپەۋشى ارىپتەسى­نىڭ ۇلەسىن ورىن­داۋعا قوسا كۇش سالۋعا ءماج­بۇر. ءوزى ءۇشىن, بىرەۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيدى. ايتتى-ايتپادى, بۇل دا عاجاپ ايلا. مىنە, پايداسى شاش-ەتەكتەن اسقان “ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ­دىڭ” سول بايلىقتى اششى تەرىمەن جاساۋشى ءوز ەڭبەككەرلەرىنە دەگەن­دە ساراڭدىعى وسىنداي. ۇجىمدىق كەلىسىم-شارتقا سامارقاۋلىعى جانە وسىلايشا. سوتقا, كاسىپوداق­تار كوميتەتىنە شۇيىرىلگەن مۇرىن شۇيىرىلگەن كۇيىندە. نە ىستەلۋى كەرەك, كىم ارقا تۇتىلۋى كەرەك. مىڭ سان شاحتەر, مەتاللۋرگ سوعان جاۋاپ جوقتىعىنا كۇيىنەدى. ايقىن نەسىپباي. تەمىرتاۋ.