1 مامىر كۇنى استانا اسپانى ب ۇلىڭعىرلاۋ بولعانىمەن, بىرلىگى جاراسقان قازاقستاندىقتاردىڭ كوڭىلى شات, جۇزدەرى بارىنشا جارقىن بولدى. قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەرەكەسىنە ارنالعان سالتاناتتى شارالار قالانىڭ بىرنەشە جەرىندە ۇيىمداستىرىلسا, سونىڭ ىشىندەگى ەڭ باستى ساحنا استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى الدىنداعى ەسكى الاڭدا قۇرىلدى. مۇنداعى اسەم بەزەندىرىلگەن ساحنادا استانا قالاسى فيلارمونياسىنىڭ حالىق اسپاپتار وركەسترى تاڭەرتەڭنەن بەرى توڭىرەكتى توگىلگەن ءان مەن كۇمبىرلەگەن كۇيگە بولەپ, كوڭىلدەردى كوك اسپانعا كوتەرەردەي ەتىپ تۇردى.
ساعات تۋرا 11.00-دە ەسكى الاڭداعى ساحناعا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوتەرىلىپ, بارشا قازاقستاندىقتاردى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى. بۇل كۇن –حالقىمىزدى ەتەنە جاقىنداستىرا تۇسەتىن تاعىلىمدى مەرەكە. بۇگىنگى كۇنى يگى داستۇرگە اينالعان بۇل مەرەكە – “التىن بەسىك” دەپ اتالدى. حالقىمىزدا تۋعان جەر – التىن بەسىك دەگەن ءسوز بار. بارشامىزدىڭ ورتاق وتانىمىز – تاۋەلسىز قازاقستان – ءبىزدىڭ بىرلىگىمىزدىڭ التىن بەسىگى. قاشاندا بەرەكە باستاۋى بىرلىك بولعان. قازاقستاننىڭ بۇگىنگى قارىشتاپ دامىپ وتىرعانى – ەلىمىزدەگى جۇرەگى ءبىر, تىلەگى ورتاق ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ جاراسىمدى ءومىر ءسۇرۋىنىڭ ارقاسى. تاۋەلسىزدىگىمىزدى تۇعىرلى ەتەتىن دە, ەلىمىزدى جاڭا بەلەستەرگە جەتەلەيتىن دە ءبىزدىڭ ءاۋىزبىرشىلىگىمىز بولىپ تابىلادى. بىرلىگى بەرەكەلى, تىرلىگى مەرەكەلى, ىنتىماعى جاراسقان ەلدىڭ عانا ىرىسى ارتىق. سوندىقتان ءبىزدىڭ ەڭ اسىل قازىنامىز – ەلدىڭ ىنتىماق, بىرلىگى, دەدى ءوزىنىڭ سوزىندە مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كەلەسى كەزەكتە قازاق ءبىراۋىزدى بولىپ, بىرلىگى جاراسقاندا الماعان بەلەسى, جەڭبەگەن جاۋى بولماعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى قازاقستان دامۋدىڭ دۇرىس جولىن تاڭداپ, پاراساتتى ساياسات جۇرگىزدى. وسى ىستەردىڭ دۇرىستىعىن توڭىرەگىمىزدەگى وقيعالار تاعى ءبىر رەت دالەلدەي ءتۇسىپ وتىر. تىنىشسىز, تۇراقسىز ەلگە ەشكىم دە سەنبەيدى. ونداي جەرگە باق تا قونبايدى, ىرىس تەك ىنتىماعى جاراسقان ەلدە عانا بولادى. وسى ورايدا ەلباسى ىرگەمىزدەگى اعايىن ەلدى مىسالعا كەلتىرىپ, وندا وق اتىلىپ, قان توگىلىپ, ءبىر ۇلت ەكىگە جارىلىپ, ازامات سوعىسى تۇتانۋعا جاقىن تۇرعانىن اتادى. وسىنىڭ ءبارى, تۇپتەپ كەلگەندە, بەرەكەسىزدىكتەن, مەملەكەتتىك ءداستۇر مەن ەلدىك مادەنيەتتىڭ كەمدىگىنەن دەپ ءبىلۋ قاجەت.
ءبىز تاۋەلسىزدىك العان 19 جىلدىڭ ىشىندە ىرگەسى بەكەم, ءتورت قۇبىلاسى ساي مەملەكەت ورناتىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار, ءۇزىلىپ قالعان مەملەكەتتىك ءداستۇرلەردى جالعاستىرىپ, ەلدىك مادەنيەت دەگەن ۇعىمداردى قايتا جاڭعىرتتىق, دەدى پرەزيدەنت ءسوزىن ساباقتاي كەلىپ. ءبىز جاسامپاز قازاقستانمەن بىرگە جۇرەگى مەن تىلەگى ءبىر قازاقستاندىقتاردى قالىپتاستىردىق. بەرەكە مەن بىرلىگى جاراسقان قازاقستاننىڭ ىزگى باستامالارى بۇگىنگى كۇنى بارشا الەمگە ونەگە بولىپ وتىر. قازاقستان بيىل 56 مەملەكەتتى بىرىكتىرگەن بەدەلى جوعارى ەقىۇ, ال كەلەسى جىلى 50 شاقتى مەملەكەتتى بىرىكتىرەتىن يكۇ-عا توراعالىق ەتەتىن بولادى. بۇل – دۇنيە ءجۇزىنىڭ جارتىسىنان استامىن الىپ جاتقان اۋقىمدى اۋماق. ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن بۇل – ۇلكەن ابىروي, باقىت. بۇل – ءبىزدىڭ شىعىستىق داستۇرلەر مەن باتىستىق قۇندىلىقتاردى شەبەر ۇيلەستىرىپ, جىمداستىرا بىلگەن سۇتتەي ۇيىعان بىرلىگىمىزدىڭ ايقىن كورىنىسى. ارينە, بۇل ىستەردە مەملەكەت قۇراۋشى حالىق رەتىندەگى قازاق حالقىنىڭ ۇلەسى ۇلكەن. قاشاندا جانىنان ارىن بيىك قويعان حالقىمىز تەكتىلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ, توڭىرەگىندەگى بارلىق ۇلتتار مەن ۇلىستاردى ۇيىستىرىپ وتىر. “ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ” ايتقان ۇلى اباي سوزىنە سۇيەنگەن قازاق حالقى ناسىلىنە, ۇلتىنا, دىنىنە قاراماي, ءبارىن دە قۇشاعىنا الالاماي باسىپ كەلەدى. كەزىندە تاعدىردىڭ ءتۇرلى تالكەگىمەن كەلگەن وزگە ۇلت وكىلدەرى وسى جەرۇيىق ولكەدەن ءوز باقىتىن تاپتى.
ەلباسى ەلىمىزدەگى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن قۇتتى شاڭىراق – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعانىنا بيىل 15 جىل تولاتىنىن دا قاناعاتپەن اتاپ ءوتتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا بۇل قوعامدىق ينستيتۋت ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن ءدالەلدەپ بەردى, دەدى پرەزيدەنت ءسوزىنىڭ سوڭىندا. بىزدەگى ۇلتارالىق جانە دىنارالىق تاتۋلىقتىڭ جارقىن سيمۆولى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى بولىپ وتىر. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزى وتەتىن بۇل عيماراتتى, سول ارقىلى استانانى قازىر بۇكىل الەم بىلەدى. مۇنداي ەرەكشە جيىن تەك ىنتىماعى مەن بىرلىگى جاراسقان ءبىزدىڭ ەلدە عانا ىسكە اسۋ ۇستىندە. ەل بىرلىگى دەگەن قاسيەتتى ۇعىم تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ, تۇتاستىقتى ساقتاۋ, ۇلتتى ۇيىستىرۋ, مەملەكەتتى وركەندەتۋ دەگەندى بىلدىرەدى. ءاردايىم وسى بىرلىگىمىزدەن ايىرىلماي, تاتۋلىعىمىزدان تانباي, جۇبىمىزدى جازباي, بولاشاققا بىرگە قادام باسا بەرەيىك, اعايىن!
پرەزيدەنتتىڭ سوزىنەن كەيىن “دوستىقپەن ورنەكتەلگەن كىلەم” اتتى مۋزىكالى-حورەوگرافيالىق قويىلىم كورسەتىلدى. وندا “سالتانات” مەملەكەتتىك بي تەاترى, “شالقىما” بي ءانسامبلى, ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ “تەررا”, “ديلليجانس”, “باحور” جانە ت.ب. ونەر ۇجىمدارىنىڭ 150-دەي ونەرپازدارى مىڭ بۇرالا بيلەپ, ساحنا سالتاناتىن اسىرا ءتۇستى. ءتۇرلى ۇلتتىق كيىمدەر كيگەن ولار مىڭداعان استانالىقتار مەن قالا قوناقتارىنىڭ الدىندا قازاقستان حالقىنىڭ باي مادەنيەتىن جارقىراتىپ كورسەتىپ قانا قويماي, ەلىمىزدەگى جاراسىمدى دوستىقتى پاش ەتتى. مۇندا كەڭ دالاسىندا ەركىن كوسىلگەن قازاقتىڭ كەڭ تولقىندى ادۋىندى, ءجايلى مۋزىكامەن جايقالا قوزعالاتىن كورەي, جايماشۋاق دۇنگەن, قىزۋقاندى ورىستار مەن كاۆكازدىقتاردىڭ, سىرناي ۇنىمەن ۇندەسىپ, سەكىرە تولقىتقان نەمىستەر مەن بەلارۋستاردىڭ بيلەرى – ءبار-ءبارى قوسىلىپ جاتتى.
ودان ءارى قايرات بايبوسىنوۆ “عازيزدىڭ ءانىن”, نۇرجامال ۇسەنباەۆا “ارىس جاعاسىندانى”, اندرەي پريگۋبەنكو ۋكرايننىڭ “پيدمانۋلاسىن”, قاراقات ءابىلدينا “ ۇلىتاۋدى”, روزا رىمباەۆا “قىزىلقۇمدا اۋىلىمدى” جانە ت.ب. شىرقاپ, اشىق اسپان استىنداعى جارقىن مەرەكەنى قۇلپىرتا ءتۇستى.
وسى كۇنى, جوعارىدا ايتىپ كەتكەنىمىزدەي ەلوردانىڭ وزگە الاڭدارىندا دا, اتاپ ايتقاندا, قارجى مينيسترلىگىنىڭ الدىندا, ماحامبەت اتىنداعى وقۋشىلار سارايى ماڭىندا, وتان قورعاۋشىلار مونۋمەنتىنىڭ جانىندا جانە استانالىق ساياباقتا مەرەكەلىك كونتسەرتتەر مەن كوپشىلىك سەرۋەندەرى بولدى.
ال ورتالىقتاعى “ەسىل” قوناق ءۇيىنىڭ جانىنداعى جازعى الاڭقايدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن حالىقارالىق “دا” تۇعىرناماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ەجەلگى شىعىس اس ءمازىرى – “اشۋرا تاعامىن” ازىرلەۋ ءراسىمى ءوتتى. بۇل شاراعا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارلارى ە.توعجانوۆ, ا.دەدەرەر, يۋ.زاحاروۆ جانە باسقالار قاتىستى.
جاقسىباي سامرات.
ساعات تۋرا 11.00-دە ەسكى الاڭداعى ساحناعا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوتەرىلىپ, بارشا قازاقستاندىقتاردى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى. بۇل كۇن –حالقىمىزدى ەتەنە جاقىنداستىرا تۇسەتىن تاعىلىمدى مەرەكە. بۇگىنگى كۇنى يگى داستۇرگە اينالعان بۇل مەرەكە – “التىن بەسىك” دەپ اتالدى. حالقىمىزدا تۋعان جەر – التىن بەسىك دەگەن ءسوز بار. بارشامىزدىڭ ورتاق وتانىمىز – تاۋەلسىز قازاقستان – ءبىزدىڭ بىرلىگىمىزدىڭ التىن بەسىگى. قاشاندا بەرەكە باستاۋى بىرلىك بولعان. قازاقستاننىڭ بۇگىنگى قارىشتاپ دامىپ وتىرعانى – ەلىمىزدەگى جۇرەگى ءبىر, تىلەگى ورتاق ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ جاراسىمدى ءومىر ءسۇرۋىنىڭ ارقاسى. تاۋەلسىزدىگىمىزدى تۇعىرلى ەتەتىن دە, ەلىمىزدى جاڭا بەلەستەرگە جەتەلەيتىن دە ءبىزدىڭ ءاۋىزبىرشىلىگىمىز بولىپ تابىلادى. بىرلىگى بەرەكەلى, تىرلىگى مەرەكەلى, ىنتىماعى جاراسقان ەلدىڭ عانا ىرىسى ارتىق. سوندىقتان ءبىزدىڭ ەڭ اسىل قازىنامىز – ەلدىڭ ىنتىماق, بىرلىگى, دەدى ءوزىنىڭ سوزىندە مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كەلەسى كەزەكتە قازاق ءبىراۋىزدى بولىپ, بىرلىگى جاراسقاندا الماعان بەلەسى, جەڭبەگەن جاۋى بولماعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى قازاقستان دامۋدىڭ دۇرىس جولىن تاڭداپ, پاراساتتى ساياسات جۇرگىزدى. وسى ىستەردىڭ دۇرىستىعىن توڭىرەگىمىزدەگى وقيعالار تاعى ءبىر رەت دالەلدەي ءتۇسىپ وتىر. تىنىشسىز, تۇراقسىز ەلگە ەشكىم دە سەنبەيدى. ونداي جەرگە باق تا قونبايدى, ىرىس تەك ىنتىماعى جاراسقان ەلدە عانا بولادى. وسى ورايدا ەلباسى ىرگەمىزدەگى اعايىن ەلدى مىسالعا كەلتىرىپ, وندا وق اتىلىپ, قان توگىلىپ, ءبىر ۇلت ەكىگە جارىلىپ, ازامات سوعىسى تۇتانۋعا جاقىن تۇرعانىن اتادى. وسىنىڭ ءبارى, تۇپتەپ كەلگەندە, بەرەكەسىزدىكتەن, مەملەكەتتىك ءداستۇر مەن ەلدىك مادەنيەتتىڭ كەمدىگىنەن دەپ ءبىلۋ قاجەت.
ءبىز تاۋەلسىزدىك العان 19 جىلدىڭ ىشىندە ىرگەسى بەكەم, ءتورت قۇبىلاسى ساي مەملەكەت ورناتىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار, ءۇزىلىپ قالعان مەملەكەتتىك ءداستۇرلەردى جالعاستىرىپ, ەلدىك مادەنيەت دەگەن ۇعىمداردى قايتا جاڭعىرتتىق, دەدى پرەزيدەنت ءسوزىن ساباقتاي كەلىپ. ءبىز جاسامپاز قازاقستانمەن بىرگە جۇرەگى مەن تىلەگى ءبىر قازاقستاندىقتاردى قالىپتاستىردىق. بەرەكە مەن بىرلىگى جاراسقان قازاقستاننىڭ ىزگى باستامالارى بۇگىنگى كۇنى بارشا الەمگە ونەگە بولىپ وتىر. قازاقستان بيىل 56 مەملەكەتتى بىرىكتىرگەن بەدەلى جوعارى ەقىۇ, ال كەلەسى جىلى 50 شاقتى مەملەكەتتى بىرىكتىرەتىن يكۇ-عا توراعالىق ەتەتىن بولادى. بۇل – دۇنيە ءجۇزىنىڭ جارتىسىنان استامىن الىپ جاتقان اۋقىمدى اۋماق. ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن بۇل – ۇلكەن ابىروي, باقىت. بۇل – ءبىزدىڭ شىعىستىق داستۇرلەر مەن باتىستىق قۇندىلىقتاردى شەبەر ۇيلەستىرىپ, جىمداستىرا بىلگەن سۇتتەي ۇيىعان بىرلىگىمىزدىڭ ايقىن كورىنىسى. ارينە, بۇل ىستەردە مەملەكەت قۇراۋشى حالىق رەتىندەگى قازاق حالقىنىڭ ۇلەسى ۇلكەن. قاشاندا جانىنان ارىن بيىك قويعان حالقىمىز تەكتىلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ, توڭىرەگىندەگى بارلىق ۇلتتار مەن ۇلىستاردى ۇيىستىرىپ وتىر. “ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ” ايتقان ۇلى اباي سوزىنە سۇيەنگەن قازاق حالقى ناسىلىنە, ۇلتىنا, دىنىنە قاراماي, ءبارىن دە قۇشاعىنا الالاماي باسىپ كەلەدى. كەزىندە تاعدىردىڭ ءتۇرلى تالكەگىمەن كەلگەن وزگە ۇلت وكىلدەرى وسى جەرۇيىق ولكەدەن ءوز باقىتىن تاپتى.
ەلباسى ەلىمىزدەگى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن قۇتتى شاڭىراق – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعانىنا بيىل 15 جىل تولاتىنىن دا قاناعاتپەن اتاپ ءوتتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا بۇل قوعامدىق ينستيتۋت ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن ءدالەلدەپ بەردى, دەدى پرەزيدەنت ءسوزىنىڭ سوڭىندا. بىزدەگى ۇلتارالىق جانە دىنارالىق تاتۋلىقتىڭ جارقىن سيمۆولى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى بولىپ وتىر. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزى وتەتىن بۇل عيماراتتى, سول ارقىلى استانانى قازىر بۇكىل الەم بىلەدى. مۇنداي ەرەكشە جيىن تەك ىنتىماعى مەن بىرلىگى جاراسقان ءبىزدىڭ ەلدە عانا ىسكە اسۋ ۇستىندە. ەل بىرلىگى دەگەن قاسيەتتى ۇعىم تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ, تۇتاستىقتى ساقتاۋ, ۇلتتى ۇيىستىرۋ, مەملەكەتتى وركەندەتۋ دەگەندى بىلدىرەدى. ءاردايىم وسى بىرلىگىمىزدەن ايىرىلماي, تاتۋلىعىمىزدان تانباي, جۇبىمىزدى جازباي, بولاشاققا بىرگە قادام باسا بەرەيىك, اعايىن!
پرەزيدەنتتىڭ سوزىنەن كەيىن “دوستىقپەن ورنەكتەلگەن كىلەم” اتتى مۋزىكالى-حورەوگرافيالىق قويىلىم كورسەتىلدى. وندا “سالتانات” مەملەكەتتىك بي تەاترى, “شالقىما” بي ءانسامبلى, ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ “تەررا”, “ديلليجانس”, “باحور” جانە ت.ب. ونەر ۇجىمدارىنىڭ 150-دەي ونەرپازدارى مىڭ بۇرالا بيلەپ, ساحنا سالتاناتىن اسىرا ءتۇستى. ءتۇرلى ۇلتتىق كيىمدەر كيگەن ولار مىڭداعان استانالىقتار مەن قالا قوناقتارىنىڭ الدىندا قازاقستان حالقىنىڭ باي مادەنيەتىن جارقىراتىپ كورسەتىپ قانا قويماي, ەلىمىزدەگى جاراسىمدى دوستىقتى پاش ەتتى. مۇندا كەڭ دالاسىندا ەركىن كوسىلگەن قازاقتىڭ كەڭ تولقىندى ادۋىندى, ءجايلى مۋزىكامەن جايقالا قوزعالاتىن كورەي, جايماشۋاق دۇنگەن, قىزۋقاندى ورىستار مەن كاۆكازدىقتاردىڭ, سىرناي ۇنىمەن ۇندەسىپ, سەكىرە تولقىتقان نەمىستەر مەن بەلارۋستاردىڭ بيلەرى – ءبار-ءبارى قوسىلىپ جاتتى.
ودان ءارى قايرات بايبوسىنوۆ “عازيزدىڭ ءانىن”, نۇرجامال ۇسەنباەۆا “ارىس جاعاسىندانى”, اندرەي پريگۋبەنكو ۋكرايننىڭ “پيدمانۋلاسىن”, قاراقات ءابىلدينا “ ۇلىتاۋدى”, روزا رىمباەۆا “قىزىلقۇمدا اۋىلىمدى” جانە ت.ب. شىرقاپ, اشىق اسپان استىنداعى جارقىن مەرەكەنى قۇلپىرتا ءتۇستى.
وسى كۇنى, جوعارىدا ايتىپ كەتكەنىمىزدەي ەلوردانىڭ وزگە الاڭدارىندا دا, اتاپ ايتقاندا, قارجى مينيسترلىگىنىڭ الدىندا, ماحامبەت اتىنداعى وقۋشىلار سارايى ماڭىندا, وتان قورعاۋشىلار مونۋمەنتىنىڭ جانىندا جانە استانالىق ساياباقتا مەرەكەلىك كونتسەرتتەر مەن كوپشىلىك سەرۋەندەرى بولدى.
ال ورتالىقتاعى “ەسىل” قوناق ءۇيىنىڭ جانىنداعى جازعى الاڭقايدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن حالىقارالىق “دا” تۇعىرناماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ەجەلگى شىعىس اس ءمازىرى – “اشۋرا تاعامىن” ازىرلەۋ ءراسىمى ءوتتى. بۇل شاراعا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارلارى ە.توعجانوۆ, ا.دەدەرەر, يۋ.زاحاروۆ جانە باسقالار قاتىستى.
جاقسىباي سامرات.
