ورتاق يگىلىكتەردى ساقتاۋ — بارشامىزدىڭ مىندەتىمىز

1 مامىر مەرەكەسىن ءبىز مەملە­كەتتىك مەرەكەلەر قاتارىندا قالدى­رىپ وتىرمىز, ويتكەنى, ول حالىق­تىڭ ءتول مەرەكەسىنە اينالدى. ارى-بەرىدەن سوڭ بۇل ناۋرىز مەرەكە­سىنىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتەس. قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىنىڭ ەرەكشە اتالىپ ءوتۋىنىڭ ءوزى قوعامى­مىزدىڭ نىعايىپ, قالىپتاسىپ بولعانىن كورسەتەدى. قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىن ەرەكشە اسپەتتەۋ ەلىمىز ءۇشىن نە بەرەدى دەگەنگە كەلسەك, ازىرگە قازاقستان حالقىن قازاقتىلدىلەر مەن ورىستىلدىلەر دەپ ساناماسا, ەشكىم ەشكىمدى ۇلتىنا جانە باسقا دا ەرەكشەلىكتەرىنە قاراپ ءبولىپ جاتقان جوق. “مەن ەشقايدا كەتپەي, قازاقستاندا قالدىم, سوندىقتان ماعان ەرەكشە كوزقاراس كەرەك”, دەيتىن ۋاقىت تا الدەقاشان ءوتىپ كەتكەن. ەلدەن كەتكەندەر كەتىپ, قالعاندارى قازاقستاندىق بولىپ قالىپ, قوعام ورنىعا باستادى. كوپ ۇلتتى حالىقتىڭ تاريحى دا ءبىر. ءبىز كوپتەگەن قيىندىقتاردان بىرگە وتتىك. اسىرەسە, قازاق حالقى­نىڭ باسىنان وتكەرگەن قيىندىق­تارى جەتەرلىك, سونىڭ ىشىندە جوڭ­عارلارمەن سوعىس اۋىر تيگەنى بار­شامىزعا ايان. قايسار حالىق ەلىن, جەرىن امان الىپ قالدى. تاۋەلسىزدىك الۋىمىزدىڭ ءوزى كەزەكتى تاريحي كەزەڭ. كەڭەستىك كەزەڭنەن قالعان ەكونوميكانى جاڭا ساتىعا كوتەرۋ­دىڭ ءوزى وڭاي بولعان جوق... نەگىزگى ماقساتىمىز – دامىعان ەكونوميكاسى بار, تۇراقتىلىعى مىعىم قازاقستان قۇرۋ. تۇراقتى­لىقتى ساقتاي وتىرىپ, ۇرپاعى­مىزعا, بالا-شاعامىزعا ارتىمىزدا دامىعان, وركەندەگەن ەل قالدىرۋى­مىز كەرەك. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى جىلدارى مەملەكەت باسشى­سى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەتنوسارا­لىق قارىم-قاتىناستاردى ارى قاراي دامىتۋعا ەرەكشە ماڭىز بەر­دى. بۇل – قاجەت ۇدەرىس ەدى. قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتىن وركەندەتۋمەن قاتار, وزگە ەتنوستاردىڭ ءتول ءتىلى مەن مادەنيەتىن نازاردان تىس قال­دىر­ماۋ ماسەلەسى دە سول كەزدەردە قولداۋ تاپتى. وسى ماقساتپەن 1995 جىلى قازاقستان حالىقتارىنىڭ (كەيىن حالقى دەپ اتالاتىن بولدى) اسسامبلەياسى قۇرىلعانى بەلگىلى. 2007 جىلى كونستيتۋتسياعا ەنگىزىل­گەن وزگەرىستەرگە سايكەس, ەلىمىز جوعارعى زاڭ شىعارۋشى ورگانىنا اسسامبلەيادان ءار ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ ىشىنەن سايلانۋعا 9 ورىن بەرىلدى. سونىڭ ىشىندە ءوزىمنىڭ دە بار ەكەنىمدى ايتا كەتۋىم كەرەك. وسى رەتتە قاي ەتنوستان سايلان­عان دەپۋتات سولاردىڭ مۇددەسىن كۇيت­تەپ كەتەدى, دەگەن دە جاڭساق پىكىر­لەر تۋىندادى. بۇل ورايدا مەملەكەت باسشىسى اسسامبلەيادان سايلانعان دەپۋتاتتار ەشقانداي ۇلتتىڭ مۇددەسىن قورعامايدى, ءبىرتۇتاس حالىقتىڭ قامىن قاراستىراتىن بولادى دەگەندى اشىپ ايتتى. قازىر اسسامبلەيا جانىنان ساراپشىلار كەڭەسى قۇرىلىپ وتىر. جالپى, مۇندا سوڭعى جىلدارى ساراپشىلار مەن عالىمدار تارتىلىپ, ونىڭ جۇمىسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى. مەنىڭ پايىمىمشا, اسسامبلەيا وسكەلەڭ ۇرپاق تاربيەسىنە ەرەكشە دەن قويۋى كەرەك. جاستار ءوز ەلىنىڭ پاتريوتتارى بولۋى ءتيىس. ارينە, وتانسۇيگىشتىك وتباسىلىق تاربيە­دەن باستالۋى كەرەكتىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سول سەكىلدى تۋعان جەرگە دەگەن قۇرمەت تە مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلۋدەن باستالادى. ونى ءبىلۋ تالاپ تۇرعىسىنان قولعا الىنعانى ءجون. ەرەسەك جاستا قالاي ۇيرەنەمىز دەگەندەر دە بار. بىراق مەن ولارعا ۇنەمى ايتىپ جۇرەمىن, ەگەر ءتىلدى ۇيرەنە الماساڭ دا ءداستۇر مەن سالتتى قۇرمەتتەۋگە مىندەتتىسىڭ دەپ. مىنە, ءوزارا سىيلاستىق وسىنداي يگى داستۇرلەردىڭ قالىپتاسۋىنا وزىندىك جول سالادى. قازاق مادەنيە­تى مەن ءتىلى جالپىمىزدىڭ دىڭگەگىمىز بولسا, سونى ءبىلۋ ارقىلى ءبىز ءوزىمىز­دىڭ دە ءتول مادەنيەتىمىز بەن ءتىلى­مىزدى تاني باستايمىز. ەلدى, جەردى ءسۇيۋ حالقىمىزدىڭ ورتاق يگىلىگىن ساقتاي ءبىلۋ باستى ماقساتىمىز بولۋعا ءتيىس. ەگور كاپپەل, قحا-دان سايلانعان ءماجىلىس دەپۋتاتى.