عىلىمنىڭ دامۋى ەلدىڭ وركەندەۋ دەڭگەيىنىڭ, ونىڭ ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتىنىڭ, الەۋەتىنىڭ ارتۋىنا نەگىز بولاتىندىعى ەش دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيدى. جولداۋدا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم سالاسىنىڭ الدىندا كەزەك كۇتتىرمەس اۋقىمدى مىندەت تۇرعانى ءارى ونىڭ ۋاقىت تالابىنا ساي بولۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى ايتىلدى. بۇگىندە قازاقستان عىلىمى ەلەۋلى زياتكەرلىك الەۋەتكە يە بولا وتىرىپ, ەلدىڭ حالىق شارۋاشىلىعى الەۋەتىن ساقتاۋداعى تيىمدىلىگىمەن قاتار گەولوگيا, حيميا, مۇناي حيمياسى, مەتاللۋرگيا, بيولوگيا, ماتەماتيكا, فيزيكا, مەديتسينا, اگرارلىق عىلىمدار, تاريح, مادەنيەت, ءتىل جانە ادەبيەت سالاسىنداعى زەرتتەۋلەردىڭ دامۋىنا ۇلەس قوستى. سەرپىندى تەحنولوگيالاردىڭ جاسالۋىنا ىقپال ەتتى.
دامىعان ەلدەردە عىلىم سالاسىنىڭ دامۋى ءبىرىنشى كەزەكتە ونى قارجىلاندىرۋ كولەمىنە بايلانىستى باعالانادى. بۇل وتاندىق عالىمدارىمىزدىڭ اراسىندا اسا قىزىعۋشىلىق تۋعىزىپ كەلەدى. وسى ورايدا ءتيىستى مينيسترلىكتىڭ بەلسەندى جۇمىسى ارقىلى عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستاردى قارجىلاندىرۋ كولەمى الەمدەگى قارجىلىق جانە ەكونوميكالىق داعدارىستان تۋىنداعان مەملەكەتتىك بيۋدجەت تاپشىلىعىنا قاراماستان, جىل سايىن ءوسىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى.
عىلىمنىڭ ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىمەن ءوزارا بايلانىسىن كۇشەيتۋ, عىلىمي قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ سالاسىن دامىتۋعا كۇش سالۋ زامان تالابى. قازاقستان – مۇناي, كومىر, گاز جانە ۋران كەنى, حروم, تەمىر, اليۋميني, تاعى دا باسقا اسىل جانە سيرەك مەتالدار مەن قوسپالاۋشى ەلەمەنتتەر قورىنا باي ەل. وسىناۋ تابيعي بايلىقتى ۇتىمدى پايدالانۋ ەلىمىزدىڭ الدىندا زور مۇمكىندىكتەر اشا وتىرىپ, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز.
پرەزيدەنت جولداۋىندا عىلىمدى دامىتۋ ماقساتىندا تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋ ءۇشىن جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزىپ, جەتەكشى عالىمدارعا تۇراقتى ءارى ءوز ەڭبەگىنە لايىقتى جالاقى تولەۋدى عىلىمعا بولىنەتىن بازالىق قاراجات ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ كوتەرىلگەنى قۋانتادى. سەبەبى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىندا اكىمشىلىك قىزمەتكەرلەردەن وزگە عالىمدارعا تەك گرانتتىق جوبالاردى ورىنداۋ بارىسىندا عانا جالاقى تولەنەدى. ال وسى اكىمشىلىك قۇرام تۇراقتى ءارى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا دا ەڭبەكاقى الىپ وتىرۋى ادىلەتسىز دەر ەدىم. ويتكەنى جاس عالىمداردىڭ عىلىمعا كەلمەۋىنىڭ باستى سەبەبىنىڭ ءبىرى تۇراقتى جالاقى الماۋىمەن بايلانىستى. سوندىقتان پرەزيدەنتتىڭ ۇلتتىق كەڭەس وتىرىسىندا ىرگەلى عىلىممەن اينالىساتىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىن تىكەلەي قارجىلاندىرۋ ءتəرتىبىن ەنگىزۋدى تاپسىرعانى, سونىمەن بىرگە عىلىم سالاسىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋ مەرزىمىن بەس جىلعا دەيىن ۇزارتۋ مəسەلەسىن قاراستىرۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قوعامدا ادىلەتتىلىك ورناتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن, ادام كاپيتالىن دامىتۋ ماسەلەسىن تۇراقتى نازاردا ۇستاپ كەلەدى. وسى ورايدا ورتا, جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا بولۋى, ءبىلىم وشاقتارىنىڭ زاماناۋي ادىستەمەلىك قۇرالدار, وقۋ ماتەريالدارىمەن قامتاماسىز ەتىلۋى, وندىرىستىك تاجىريبە الاڭدارىنىڭ زامان تالابىمەن ساي بولۋى الداعى ۋاقىتتا وتاندىق عىلىم سالاسىنداعى ساپالى ءارى تىڭ جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىنى انىق.
دەسەك تە, پاندەميا كەزىندە ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە كوپتەگەن تۇيتكىلدى جاعدايدىڭ بوي كورسەتكەنى بەلگىلى. ءارى وسى كەزەڭدە ءبىلىم سالاسىنىڭ دەڭگەيى ءبىرشاما تومەن ءتۇسىپ كەتكەنى دە بەلگىلى. وسى ورايدا ءوزىنىڭ كوتەرەر جۇگى ءوز الدىنا ءبىر بولەك سالا رەتىندە ءبىلىم مەن عىلىمدى ءبىر-بىرىنەن بولە جارىپ قاراماعانىمىزبەن دە, اتقارار شارۋاسىنا قاراي ەكى بولەك مينيسترلىك رەتىندە ءبولىپ العان دۇرىس. ياعني باعدارلاماسى, وقۋ-ادىستەمەلىك بازاسى بولەك ءبىلىم سالاسىن زاماناۋي جاڭالىقتاردىڭ باستاۋىندا تۇرعان, وندىرىستىك سيپاتى باسىم, ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن عىلىم سالاسىنان ءبولىپ, دارا دامىتقان الدەقايدا جەمىسىن بەرەتىنى ءسوزسىز. ەلىمىزدىڭ ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىن دامىتۋ ەل كەلەشەگىنىڭ باياندى بولۋىنا ىقپال ەتەتىن باستى باسىمدىق. سوندىقتان دا ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنا قاتىستى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ جولداۋدا كورىنىس تابۋى سالاداعى تىڭ سەرپىلىستەرگە جول اشادى دەپ سەنەمىن.
تيمۋر اپەنديەۆ,
ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ تاريحي دەموگرافيا جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
