ەكونوميكا • 09 قىركۇيەك، 2021

«كولەڭكەدەن» شىعۋدىڭ قامى

150 رەت كورسەتىلدى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى جولداۋدا بيۋدجەت كىرىسىن ۇلعايتۋدى تاپسىردى. ەندى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى جانداندىرا تۇسپەك. اتاپ ايتقاندا، شاعىن جانە ورتا بيزنەستەگى جوسىقسىز كاسىپكەرلەردى «كولەڭكەدەن» شىعارۋ، قولما-قول اقشاسىز اينالىمداردى اكىمشىلەندىرۋ جانە فيسكالدىق زاڭنامانى ساقتاۋ كۇشەيتىلەدى. پروتسەستەردى تسيفرلاندىرۋعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلماق.

قازاقستان 2025 جىلعا دەيىن «كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ» ۇلەسىن 40 پايىزعا دەيىن تومەن­دەتۋدى كوزدەپ وتىر. بۇل رەتتە مەم­لەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى قارجىلىق مونيتورينگ اگەنت­تىگىمەن بىرلەسىپ ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسى مەن باعىتتارىندا «كولەڭكەلى ەكونوميكاعا» قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن وزەكتەندىرۋدە.

ماسەلەن، ۇلت جوسپارىنىڭ 42-ءشى قادامىن ورىنداۋ ءۇشىن 2021 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزىلدى. مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جايدار ىڭكارباەۆتىڭ ايتۋىنشا، جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋعا كوشۋ «كولەڭكەلى» اينالىمدى، سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتەدى جانە مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە قوسىمشا تۇسىمدەر تۇسىرەدى. بۇل رەتتە، حالىقارالىق مالىمەتتەردى ەلەكتروندى تۇردە الماسۋ شەڭبەرىندە كوپ­جاق­تى كونۆەنتسياعا قول قويىلعا­نىن اتاپ وتكەن ءجون. ەل ازامات­تارى­نىڭ قارجىلىق شوتتارى بويىن­شا 100-دەن استام يۋريسديكتسيا­دا اقپارات الماسۋدى باس­تاۋ جوس­پار­لانعان.

قارجى مينيسترلىگىنىڭ مالى­مەتىنشە، بۇگىندە دەكلاراتسيانى 476 مىڭ ادام ۇسىنعان. ءوتىنىش بەرۋشىلەر نەگىزىنەن e-Salyq Azamat ءموبيلدى قوسىمشاسىن پاي­دالانعان. بۇل ارقىلى دەكلا­راتسيانىڭ 52 پايىزى ۇسىنىلعان.

ج.ىڭكارباەۆتىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك، تسيفرلى سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدە «ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالار» اقپاراتتىق جۇيەسىن ەنگىزۋ ءتيىمدى بولماق. ويتكەنى وندا تاۋارلارعا قۇ­جات­تامالىق قاداعالاۋ جۇرگىزىلەدى.

– تاۋارلاردى تولىققاندى رەجىمدە قاداعالاپ وتىرۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن ىسكە قوسۋ جوس­پار­لانعان. تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىن پايدالانۋ ار­قى­لى سالىق تولەۋشىلەر ساناتتارعا بولىنەدى. تەكسەرۋ جوسپارلارى جاسالىپ، كامەرالدىق باقىلاۋ ءۇشىن سالىقتىق جانە كەدەندىك باقىلاۋ انىقتالادى. سونداي-اق اۋقىمدى دەرەكتەردى تالداۋ جانە زياتكەرلىك تالداۋ جولىمەن ء«بىر كۇندىك» فيرمالار اشەكەرە بولادى. ولاردىڭ جالعان شوت-فاكتۋرالارى بۇعات­تالادى. وسى­لايشا، بيزنەسكە قاتىستى تەكسەرۋ تۇرىندەگى اكىم­شىلىك جۇك­تەمە تومەندەتىلدى. ماسە­لەن، بۇزۋ­شىلىقتار قاشىق­تان انىق­تالادى جانە حابارلامالار ناق­تى جولدانادى. وسى جى­لى 40 مىڭعا جۋىق ەلەكترون­دى حابارلاما جولداندى. ولار بويىنشا قو­سىمشا 132 ملرد تەڭگەگە سالىق ەسەپ­­تەلدى، – دەپ ناقتىلادى ج.ىڭ­كار­­باەۆ ور­تا­لىق كوممۋنيكا­تسيا­لار قىزمە­تىندە وتكەن بريفينگتە.

توراعا ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىندە ەلەكتروندى دەكلا­را­تسيالاۋ ورتالىعى مەن احۋال­دىق ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ جۇمىسىندا كونترا­بان­دالىق سحەمالار ەسەبىنەن بيۋدجەتكە تولىق تۇسپەۋ تاۋەكەلدەرىن بارىنشا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەلەكتروندى قۇرالدار ىسكە قوسىلعان.

كەدەندىك ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى دا جۇر­گى­زىلۋدە. اتاپ ايتقاندا، كولىك قوز­عالىسىن 2 جولاقتان 6 جولاققا دەيىن كەڭەيتۋ كوزدەلگەن. وسى­نىڭ ناتيجەسىندە وتكىزۋ قابىلەتى تاۋلىگىنە 8 ەسە ارتادى. ال شەكا­رادان ءوتۋ ۋاقىتى 30 مينۋتقا دەيىن قىسقارادى.

– كولىك قۇرالدارىنىڭ توق­تاۋ­سىز قوزعالىسى ءۇشىن تەح­ني­كالىق باقىلاۋدىڭ بىرىڭعاي تو­لاس­سىز اۆتوماتتاندىرىلعان دالىز­دەرىن پايدالانۋ ەسەبىنەن كولىك قۇرالى قوزعالىسىنىڭ بۇكىل تسيكلى اۆتوماتتاندىرىلادى. بۇگىندە ناقتى ۋاقىت رەجى­مىندە مارشرۋتتى قاداعالاۋ ءۇشىن ناۆيگاتسيالىق پلومبالار قول­دانىلۋدا. ەلەكتروندى كەزەك جۇيەسىنىڭ تاجىريبەسى «نۇر جولى» بەكەتىندە قولدانىلاتىن بو­لادى، – دەدى كوميتەت تور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى.

ونىڭ ايتۋىنشا، شارا­لار­دىڭ تيىمدىلىگىن جالعان ترانزيت ۇلەسىنىڭ 2019 جىلعى 28 پا­يىزدان بيىل 1،3 پايىزعا دەيىن تومەندەگەنىنەن-اق اڭعا­رۋعا بولادى. 2021 جىلى جال­عان يمپورتتىڭ 177 فاكتىسى انىق­تالدى. 2019-2020 جىلدارى ءدال وسىنداي 11 مىڭ فاكتى انىقتال­عان ەكەن. قابىلدانىپ جاتقان شا­رالار يمپورتتالاتىن تاۋارلار بويىنشا قوسىلعان قۇن سا­لىعى تۇسىمدەرىنىڭ ءوسۋ قارقىنىن وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 136 پايىزعا نەمەسە 149 ملرد تەڭگەگە ارتىق قامتاماسىز ەتكەن.

سونداي-اق ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالار بازاسىندا پيرا­مي­داداعى بايلانىستاردى تۇتاس تالداۋ ىسكە اسىرىلادى. ول سالىق سالۋدان جالتارۋ سحەمالارىندا ۇلەستەس كومپانيالار مەن بەنەفيتسيارلار توبىن دا انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وسى ورايدا، بيزنەستى تەكسەرۋگە جاريالانعان ءموراتوريدى ۋاقىتىنان بۇرىن الىپ تاستاۋ تۋرالى باستاما كوتەرىلۋدە. جاي­دار ىڭكارباەۆ بۇعان قاتىستى دا پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىن­شا، مۇنداي ۇسىنىس بىرنەشە فاك­تورعا بايلانىستى جاسالعان.

– ءبىزدىڭ ەلدە ورتا جانە ءىرى بيز­نەستەن بولەك، شاعىن كاسىپ­كەرلىك سۋبەكتىلەرى مەن جەكە كا­سىپكەرلىكتىڭ سالىقتىق مولشەر­لەمەلەرى وتە تومەن. ولار جەڭىلدەتىلگەن دەكلاراتسيا بويىن­شا 3 پايىز، پاتەنت بويىن­شا 1 پايىز سالىق تولەيدى. سون­داي-اق كوپ جەردە كاسسالىق چەكتەردىڭ بەرىلمەيتىنىن بايقاپ ءجۇرمىز. ونىڭ ۇستىنە ارنايى رەجىمدەردى قولداناتىن جەكە كاسىپكەرلەر تولىق بوساتىلادى. مۇنداي شارالار قاراستىرىلعان كەزدە كاسىپكەرلەر «كولەڭكەدەن» شىعىپ، ناقتى كىرىستەرىن كورسەتەدى دەپ ويلادىق. قالاي بولسا دا، ولار سالىق سالۋدان بوساتىلادى. بىراق ءبىز كۇتكەندەي «كولەڭكەدەن» جاپپاي شىعۋ ورىن المادى. سوندىقتان ءبىز سالىقتان جالتارۋشىلاردى تەكسەرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ وتىرمىز. ءبىز ۇسىنىس رەتىندە ايتتىق. قانداي شەشىم قابىلداناتىنى ءالى بەلگىسىز. جالپى العاندا، سالىقتان جال­تارۋعا قارسى كۇرەسكە باعىتتالعان شارالار كەشەنى وڭ ناتيجە بەرۋى ءتيىس دەپ سانايمىز، – دەپ ءتۇسىندىردى ج.ىڭكارباەۆ.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا ەپيداحۋال كۇردەلەنىپ بارادى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 11:00

«سارى» ايماقتا تۇركىستان وبلىسى تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:10

كوروناۆيرۋس قايتا كۇشەيدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:54

وڭتايلىسى – ونلاين وقۋ

ايماقتار • بۇگىن، 08:53

ساپا ارتپايىنشا، سۋبسيديا جوق

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوروناۆيرۋس قايتا ءورشىدى

الەم • بۇگىن، 08:42

ۆيرۋس جۇقتىرۋ ازايماي تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:30

اسىعىس شەشىم

قازاقستان • بۇگىن، 08:15

كومەك كورسەتىلەدى

قوعام • بۇگىن، 08:10

قور ستراتەگياسى ازىرلەنەدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:00

ۇقساس جاڭالىقتار