ەكولوگيا • 08 قىركۇيەك، 2021

Cۋدى ۇنەمدەۋ قۇرعاقشىلىقتان ساقتايدى

114 رەت كورسەتىلدى

تۇركىستان وبلىسى ورداباسى اۋدانى اۋماعىنداعى بورالداي وزەنىنىڭ بويىنان سىيىمدىلىعى 50-60 ملن تەكشە مەتر بولاتىن سۋ قويماسى سالىنادى. جاڭا نىساننىڭ ەنى 2 شاقىرىم، ۇزىندىعى 5 شاقىرىم بولادى. ناتيجەسىندە، ورداباسى، وتىرار اۋداندارى مەن تۇركىستان قالاسىنان جالپى 45 مىڭ گەكتاردان استام جەر قوسىمشا اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

وبلىس اكىمدىگىنىڭ حابار­لاۋىن­شا، قۇرىلىس نىسانى مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا كورسەتىلگەن تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا قولعا الىنىپ وتىر.

«سۋ نىساندارىنىڭ ەكوجۇيە­سىن ساقتاپ، ونى ۇنەمدى پايدالانۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى 120 كا­نالدى قايتا جاڭ­عىرتۋعا كىرى­سەمىز. اقمولا، ال­ماتى، باتىس قازاق­ستان، جامبىل، قى­زىلوردا، تۇر­كىستان وبلىستارىن­دا جاڭادان 9 سۋ قويماسى سالىنادى. بۇل – اۋقىم­دى جوبا. بىراق ءبىز­دىڭ قولى­مىزدا قاجەتتى رەسۋرستىڭ ءبارى بار»، دەدى پرەزيدەنت «حالىق بىر­لىگى جانە جۇيەلى رەفورمالار – ەل وركەندەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى» اتتى جولداۋىندا.

سۋ قويماسىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىرعان ورداباسى اۋدانىن­دا كا­نال­دارعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىس­تا­رىن جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە سۋارۋ ماۋ­سىمىندا سۋ شىعىنى 25-35 پايىزعا دەيىن كەمىپ، ەگىستىك القاپتار تولىقتاي مەرزىمىندە اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتى­لەدى جانە وندىرىلەتىن اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىنىڭ ساپاسى مەن كولەمى ارتادى. اۋدان اكىمى باعلان باتىرشاەۆ، سونداي-اق تىك درەناجداردى ىسكە اسىرۋ نا­تيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلى­عى ماقساتىنداعى جەرلەردىڭ مەليو­راتيۆتىك جاعداي­لارى جاقسارىپ، جەر استى سۋلارىنىڭ دەڭ­گەيى تومەندەيتىنىن ايتادى. قو­سىم­شا ەگىستىك القاپتار اعىن سۋمەن قام­تاماسىز ەتىلەدى.

بيىلعى قۋاڭشىلىققا قارا­ماس­تان وڭىردەگى اگروسەكتوردىڭ جۇمى­سى جەمىستى. وبلىستاعى مال باسىنا قاجەتتى 3،9 ملن توننا جەمشوپ قورى 100% جينالدى. ەگىستىكتى ءار­تا­راپ­تاندىرۋ نا­تي­جەسىندە ونىڭ كو­لەمىن ەداۋىر ارتتىرىپ، 4 ملن توننادان اسىرۋ كوزدەلگەن. مىسالى، وردا­با­سى اۋدانى بوگەن اۋىلدىق وكرۋ­گىندەگى «مۇرات» شارۋا قوجا­لى­عى جوڭىشقانىڭ ءار ورىمىنان جانە گەكتارىنان 200 مىڭ تەڭگەدەن استام پايدا تابۋدى بولجاپ وتىر. اۋدان شارۋالارى­نىڭ جەمىس-جيدەك، باۋ-باقشا ونىم­­دەرىن قىستان امان الىپ شى­عۋ ماسەلەسى دە شەشىمىن تابۋدا. وڭىردەگى اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنداعى كوشباسشى مەكەمە – «الەكساندروۆسكي ساد» جشس-نىڭ كوكونىس ساقتاۋ قويماسى ىسكە قو­سىلادى. جالپى قۇنى 0،8 ملرد تەڭ­گەلىك جوبا اۋدان تۇرعىندارى عانا ەمەس وبلىس شارۋالارى­نىڭ دا قا­جەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتە الادى. جوباعا «قازاگروقارجى» اق ارقىلى 624 ملن تەڭگە، ال كا­سىپكەر ەسەبىنەن 200 ملن تەڭگە جۇمسالعان. رەسەي جانە قىتاي تەحنولوگياسىمەن جابدىقتالعان قويمادا 1 500 تونناعا دەيىن دا­يىن ءونىم ساقتاۋعا بولادى. بىرە­گەي جوبا ءۇشىنشى توقساندا ىسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلانۋدا.

سونداي-اق وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ اۋدانعا جاساعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا ەلىمىزدە العاش رەت قولعا الىنعان حيميالىق تال­شىق­­تار مەن ماتالاردىڭ الۋان ءتۇ­رىن وندىرۋدە قولدانىلاتىن ءتۇر­­لى جىپتەر شىعاراتىن Green Techno­logy Industries زاۋىتى­نىڭ ءوندى­رىس الاڭىندا بولدى. مۇن­دا حالىق­ارا­لىق ستاندارتتارعا ساي ساپالى ءونىم شى­عارىلادى. پوليەتيلەن قالدىق­تارىن قايتا وڭدەۋگە جانە وندىرىستىك تسيكل­گە قايتارۋعا مۇم­كىندىك بەرەتىن قايتا وڭدەۋ جۇيەسى نارىقتىڭ پو­ليەفير تالشىقتارىنا دەگەن سۇرانىسىن ورىنداۋ بارىسىندا 200 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان.

ال قۇرىلىسى قىزۋ جۇرگىزىلىپ جات­قان Standard Petroleum & CO مۇناي-حيميا كومبيناتىندا سالا­داعى ەڭ سوڭعى تەحنولوگيالار ون­دىرىسكە ءتيىمدى پايدالانباق. زاۋىت ماماندارى كومىردەن بەنزين ءوندى­رۋ تەحنولوگياسىن ويلاپ تاپقان. بۇ­گىندە كاسىپورىننىڭ ونىمدە­رىن ەل اۋماعىندا ءوندىرىپ، تمد نارىعىنا ەكسپورتتاۋ كوزدەلۋدە. اتالعان ونەر­كاسىپ ورىنى جىلىنا 2 ملن توننا شيكىزات وندەۋدى كوزدەپ وتىر. جوبا­نىڭ جالپى قۇنى – 240 ملن دوللار (95،0 ملرد تەڭگە). بۇگىندە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاما­سى اياسىندا 961 ملن تەڭگەگە 14،2 شاقىرىم تەمىر جول جانە 298 ملن تەڭگەگە سۋ قۇبىرى تارتىلۋدا.

ءوندىرىس ورىندارىمەن قاتار اۋداندا الەۋمەتتىك نىساندار دا كوپ­تەپ سالىنۋدا. دەموگرافيا­لىق ءوسىمى جو­عارى وڭىردە پرەزيدەنت تاپسىرما­سىن ورىنداۋ باعىتىندا مەكتەپتەر سانىن كوبەيتۋ باس­تى نازاردا. كۇنى كەشە مەملەكەت باسشىسى حالىققا ارناعان جولد­اۋىندا 2025 جىلعا دەيىن سالىناتىن مەكتەپتەر سانىن 1 مىڭعا جەتكىزۋدى مىندەتتەدى. مەكتەپتەردى بيۋدجەت قارجىسىنا سالۋ­­مەن قا­تار، وسى وزەكتى ماسەلەنى شەشۋگە جەكە سەكتوردى دا تارتۋدى تاپ­سىردى. وسى ورايدا جۋىردا تۇر­كىستان وبلىسىندا 15 جاڭا مەك­تەپ پايدالانۋعا بەرىلگەنىن ايتا كەتەلىك. وبلىس اۋماعىندا جاڭادان سالىن­عان تاعى 29 مەك­تەپتى جىل سوڭىنا دەيىن پاي­دالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. وبلىس بويىنشا جالپى 78 جاڭا مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. ونىڭ ىشىندە وبلىستىق بيۋدجەتتەن – 70، «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىمەن 8 مەكتەپ سالىنىپ جاتىر. بۇ­دان بولەك تۇركىستان قالاسىندا 720 ورىندىق نازارباەۆ زيات­كەرلىك مەكتەبى سالىندى. بيىلعا قۇرىلىسى جوسپارلانعان 47 مەك­تەپتىڭ 44-ءى بيۋد­جەتتىك، 3-ءۋى جەكە ينۆەستيتسيا ەسەبى­نەن بوي كوتەرە­دى. مەكتەپتەردىڭ دەنى بالا سانى كوپ، تۇرعىندارى تىعىز ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردە بوي كو­تەرۋدە. مىسالى، ورداباسى اۋدانى بادام اۋىلدىق وكرۋگىندە 200 ورىندىق مەكتەپ سالىنۋدا. كەلەر جىلى اۋداندا تاعى 6 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ، پايدالانۋعا بەرىلمەك. جاڭا مەكتەپتەر زاماناۋي روبو­تەحنيكا، ءىت-تەحنولوگيالار كابينەتتەرى­مەن جابدىقتالعان. ايتا كەتەلىك، جاڭا وقۋ جىلىندا وڭىردە 50 مىڭ­نان استام ءبۇلدىرشىن مەكتەپ تابىل­دىرىعىن اتتادى. ءبىر عانا سارى­اعاش اۋدانىندا 60 مىڭداي وقۋشى ءبىلىم الادى، ونىڭ ىشىندە بيىل 3 مىڭ بالا ءبىرىنشى سىنىپقا قابىلدانعان.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەسىمنەن كەتپەس ەكى ەتيۋد

رۋحانيات • كەشە

بەسىنشى ەلەمەنت

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار