قازاقستاننىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋى جونىندەگى تۇجىرىمداما تۋرالى
قازاقستاننىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋى جونىندەگى تۇجىرىمداما تۋرالى
الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قاۋلى ەتەمىن:
1. قازاقستاننىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋى جونىندەگى تۇجىرىمداما (بۇدان ءارى – تۇجىرىمداما) بەكىتىلسىن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە تىكەلەي باعىناتىن جانە ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتىك ورگاندار, وبلىستاردىڭ, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرى:
1) ءوز قىزمەتىندە تۇجىرىمدامانى باسشىلىققا السىن جانە ونى ىسكە اسىرۋ جونىندە قاجەتتى شارالار قابىلداسىن;
2) مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىنىڭ قابىلداناتىن قۇجاتتارىنىڭ تۇجىرىمدامامەن ۇيلەسۋىن قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى جارلىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگىنە جۇكتەلسىن.
4. وسى جارلىق قول قويىلعان كۇنىنەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى
ن.نازارباەۆ.
استانا, اقوردا, 2014 جىلعى 17 قاڭتار. №732
-----------------------------------------------
«قازاقستاننىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋى جونىندەگى تۇجىرىمداما تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2014 جىلعى 17 قاڭتارداعى №732 جارلىعىنا
تۇسىندىرمە
قازاقستاننىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋى جونىندەگى تۇجىرىمداما مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2012 جىلعى 14 جەلتوقسانداعى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2013 جىلعى 10-11 قىركۇيەكتە وتكىزىلگەن دامۋشى نارىقتاردىڭ ەۋرازيالىق فورۋمىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن.
تۇجىرىمداما 2050 جىلعا قاراي الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋ ماقساتىندا ەلدە الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە ينستيتۋتتىق ورتانى بىرتىندەپ جەتىلدىرۋ ءۇشىن نەگىز قالايدى.
تۇجىرىمداما قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اعىمداعى جاعدايىن تالداۋدى, ۇزاق مەرزىمدى جاھاندىق ترەندتەردىڭ, سىن-قاتەرلەر مەن مۇمكىندىكتەر سيپاتتاماسىن, ەلدىڭ 2050 جىلعى پايىمىن, ستراتەگيالىق دامۋ باعىتتارىن جانە تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرىن قامتيدى.
قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىن ۇزاقمەرزىمدى دامۋىنىڭ نەگىزگى ستراتەگيالىق باسىمدىقتارى:
1) ادامي كاپيتالدى دامىتۋ;
2) ينستيتۋتتىق ورتانى جەتىلدىرۋ;
3) عىلىمدى قاجەتسىنەتىن ەكونوميكا سالالارىن دامىتۋ;
4) عىلىمدى قاجەتسىنەتىن ينفراقۇرىلىمدى جەدەل قالىپتاستىرۋ;
5) الەمدىك جانە وڭىرلىك ەكونوميكاعا ينتەگراتسيانى تەرەڭدەتۋ بولىپ تابىلادى.
ەلدىڭ ادامي كاپيتالى ەكونوميكانى جاڭعىرتۋدىڭ جانە عىلىمدى قاجەتسىنەتىن دامۋ مودەلىن قالىپتاستىرۋدىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالماق. حالىقتىڭ جوعارى تابيعي ءوسىمىن قامتاماسىز ەتەتىن دۇرىس دەموگرافيالىق احۋال قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ارتىقشىلىعى بولادى. قازاقستان جوعارى عىلىمي جانە شىعارماشىلىق الەۋەتكە, جوعارى بىلىكتى جانە كاسىبي ەڭبەك رەسۋرستارىنا يە بولماق. وسىنىڭ ءبارى ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە مادەنيەت سالالارىن, الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىن, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋ ارقىلى ادامنىڭ ءوزىن-ءوزى كورسەتۋى, شىعارماشىلىق دامۋى مەن ونىمدىلىگى جوعارى ەڭبەك ەتۋى ءۇشىن مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋدى كوزدەيدى.
قازاقستاندا ينستيتۋتتىق ورتانى جەتىلدىرۋ جەكە باستامانى دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋعا, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ تومەن دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ەكونوميكالىق ءارى ساياسي وزگەرىستەردىڭ ۇيلەسىمدى قابىسۋىنا باعىتتالاتىن بولادى.
عىلىمدى قاجەتسىنەتىن ەكونوميكا قۇرۋعا ءوندىرۋشى جانە وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر اياسىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق ءوندىرىستىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق جاڭا سالالارىن بىرتىندەپ دامىتۋ ارقىلى قول جەتكىزىلەتىن بولادى. بۇل رەتتە وڭدەۋشى ونەركاسىپتى جەدەل دامىتۋعا باستى نازار اۋدارۋ كوزدەلۋدە.
ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جاڭا تەحنولوگيالاردى جاساۋ مەن مەڭگەرۋ سالاسىندا كاسىپكەرلەردىڭ, ينۆەستورلاردىڭ تاۋەكەلدەرى مەن شىعىندارىن بارىنشا ازايتۋعا, سونداي-اق ونى نەعۇرلىم دامىعان ەلدەردىڭ دەڭگەيىنە جاقىنداتا وتىرىپ, حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستاندا «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ بويىنشا ورنىقتى دامۋدىڭ, عىلىمي-زەرتتەۋ ازىرلەمەلەرىنىڭ يننوۆاتسيالار مەن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ ورتالىقتارىنا اينالاتىن الەمدىك دەڭگەيدەگى اگلومەراتسيالار قالىپتاستىرىلاتىن بولادى. ولار جوعارى ساپالى ءبىلىم بەرۋ, اقپاراتتىق جانە كولىك قىزمەتتەرىن ۇسىنۋ, باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ, شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى جاعداي جاساۋ ەسەبىنەن ادامي كاپيتالدى دامىتۋدى جانە ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
بۇگىنگى تاڭدا دامىعان ەلدەر اشىقتىق پەن حالىقارالىق قاتىناستار جۇيەسىنە ينتەگراتسيالانۋدىڭ جوعارى دارەجەسىن كورسەتىپ وتىر. جاھاندىق باسەكەلەستىك جاعدايىندا قازاقستان بەلسەندى ينتەگراتسيالىق ساياسات جۇرگىزۋى قاجەت. بۇل رەتتە ونىڭ ەكونوميكالىق اسپەكتىسى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ مەن كوشى-قوندى رەتتەۋ ماسەلەلەرىنەن بولەك قارالا المايدى.
قازاقستاننىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋى جونىندەگى جوعارىدا اتالعان باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەلدىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋىنىڭ مىناداي باستى كورسەتكىشتەرى ايقىندالعان.
ەسەپتەۋلەر بويىنشا 2050 جىلعا قاراي الەمدىك ەكونوميكا قالىپتى وسكەن جاعدايدا قازاقستاندا جان باسىنا شاققاندا ءىجو 12 مىڭنان 60 مىڭ اقش دوللارىنا دەيىن (ساتىپ الۋ قابىلەتىنىڭ پاريتەتى بويىنشا تۇزەتىلۋمەن 2005 جىلعى باعالارمەن) وسەدى. بۇل ءۇشىن 4,3% دەڭگەيىندە ورتاشا جىلدىق ءوسۋ قارقىنىنا قول جەتكىزۋ قاجەت.
قولايلى ەكونوميكالىق كونيۋنكتۋرا ساقتالعان جاعدايدا قازاقستاندا جان باسىنا شاققاندا ءىجو 70 مىڭ اقش دوللارىنان اسادى. بۇل رەتتە, ءىجو-ءنىڭ ورتاشا جىلدىق ءوسۋى 5,5%-دى قۇرايدى.
ەكونوميكاداعى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر ءىجو قۇرىلىمىنداعى مۇناي ەمەس ەكسپورتتىڭ ۇلەسىن 32%-دان 70%-عا دەيىن ۇلعايتۋ ءۇشىن جاعداي جاسايدى, بۇل ەكونوميكانىڭ شيكىزات تاۋارلارى باعاسىنىڭ قۇبىلۋىنا تاۋەلدىلىگىن تومەندەتۋگە جانە ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس باستى ءرول اتقاراتىن بولادى. ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جانە ادامي كاپيتالعا ينۆەستيتسيالاردى ۇلعايتۋ, بيزنەستى جۇرگىزۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ ءىجو قۇرىلىمىنداعى شوب ۇلەسىن 50 %-عا دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءال-اۋقاتتىڭ ارتۋىمەن, سالاماتتى ءومىر ءسۇرۋ سالتىن نىعايتۋمەن جانە مەديتسينانى دامىتۋمەن حالىقتىڭ بولجالدى ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 2050 جىلعا قاراي 80 جاسقا دەيىن ۇلعايادى.
قازاقستاندىقتاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋعا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ۇشتىلدىلىك قاعيداتىن ەنگىزۋ ىقپال ەتەدى. 2050 جىلعا قاراي رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ازاماتتارى قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىن مەڭگەرەتىن بولادى.
يننوۆاتسيالىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق ازىرلەمەلەرگە ارنالعان ىشكى شىعىنداردى ءىجو-دەن 0,2%-دان 3%-عا دەيىن ۇلعايتۋ كوزدەلۋدە.
وسى تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ قولدانىستاعى جانە جوسپارلاناتىن ستراتەگيالىق باعدارلامالىق قۇجاتتار, سونداي-اق ءتيىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى تالاپ ەتەتىن زاڭنامالىق جانە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە قازاقستان الەمنىڭ ەڭ دامىعان مەملەكەتتەرىنىڭ 30-دىعىنا كىرەدى جانە حالقىنىڭ ءال-اۋقات دەڭگەيى جوعارى ءارى ونىڭ قۇرىلىمىندا ورتا توپتىڭ ۇلەسى باسىم ەلگە اينالدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ
الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مونيتورينگ ءبولىمى.
