سول سەبەپتەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەردى سۋلاندىرۋ پروبلەماعا اينالىپ وتىر. ال ونى قالىپتى جۇمىس ىستەيتىن گيدروتەحنيكالىق نىساندارسىز وڭ شەشۋ مۇمكىن ەمەس. «قازسۋشار» رمك اتىراۋ فيليالىنىڭ ديرەكتورى اسلانبەك رىسجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر وڭىردە ۇزىندىعى 1,1 مىڭ شاقىرىمدى قۇرايتىن 15 كانال بار. بۇرىن ونىڭ ءبارى رەسپۋبليكالىق مەنشىكتە بولاتىن. ءۇش جىل بۇرىن 14 كانال جەرگىلىكتى كوممۋنالدىق مەنشىككە بەرىلدى. بۇل كانالداردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋدى وڭىرلىك بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلاندىرۋعا جول اشتى.
– بيىل جوباعا سايكەس ماحامبەت اۋدانىنداعى العا-ەگىز, سارى-وزەك, قۇرساي, 7-اۋىل-ايسارى, يندەر اۋدانىنىڭ العاباس-جورىق كانالدارىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. قايتا جاڭعىرتىلعان كانالدار جىل اياعىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى. بۇل كانالداردىڭ بىتەلگەن ارناسى ارشىلىپ, ەرنەۋى توپىراقپەن كوتەرىلدى. ەسكى جۇزبەلى سورعى ستانسالارى, ترانسفورماتورلار جاڭاسىنا اۋىستىرىلدى. سونداي-اق كانال بويىنداعى سۋ رەتتەگىش گيدروتەحنيكالىق نىساندار كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. كەيبىرى جاڭادان سالىندى. قازىر كانالدارعا سۋ بەرۋ بۇرىنعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا ءبىراز جاقساردى. سۋ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋشىلەردىڭ سۇرانىسىنا سايكەس ۇزدىكسىز بەرىلۋدە, – دەيدى ا.رىسجانوۆ.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى قايرات نۇرلىباەۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجىنىڭ ءبولىنۋى شارۋاگەرلەردىڭ پروبلەمالىق ماسەلەسىنىڭ ءبىر بولىگىن قىسقا مەرزىمدە شەشۋگە مۇمكىندىك بەردى. ويتكەنى وسى كەزگە دەيىن اگرارلىق سەكتوردىڭ وكىلدەرى جايىلىمداردى سۋلاندىرۋ, سۋات جۇرگىزۋ ماسەلەسىن ءجيى كوتەرەتىن ەدى.
– ءۇش جىل بۇرىن كانالدار اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە قاراستى سۋ شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ بالانسىنان جەرگىلىكتى مەنشىككە بەرىلگەن بولاتىن. سول كەزدەن باستاپ كانالداردىڭ جاي-كۇيىن زەرتتەۋ, تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. سودان كەيىن بەس كانالدى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەندى. ءبىر كانال بىلتىر جوندەلىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. توعىز كانالدىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەنۋدە. كانالدار كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن سوڭ كەلەسى جىلى رەسپۋبليكالىق مەنشىككە قايتا بەرىلەدى, – دەيدى ق.نۇرلىباەۆ.
الايدا كانالداردى قايتا جاڭعىرتۋ, كۇردەلى جوندەۋ قوماقتى قارجىنى قاجەت ەتەدى. ماسەلەن, ءبىر كانال ءۇشىن ورتا ەسەپپەن 400 ملن-1 ملرد تەڭگە ارالىعىندا قارجى جۇمسالادى. بۇل ارينە وبلىستىق بيۋدجەت ءۇشىن قوسىمشا جۇكتەمە بولارى داۋسىز. سوعان قاراماستان بۇل جوبا اتىراۋ وبلىسىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپارىنا ەنگىزىلگەن.
قازىر اتىراۋدا رەسپۋبليكالىق مەنشىكتە قالعان نارىن كانالى بار. كانالدىڭ ۇزىندىعى – 177,8 شاقىرىم, ەنى – 40 مەتر. جوندەۋ جۇرگىزىلمەگەندىكتەن, ابدەن توزعان كانالدىڭ بويىنداعى وزەكتەرگە سۋ جەتپەيدى. بيىلعى كوكتەمدە شاڭدى داۋىلدىڭ سالدارىنان كانالدىڭ جانباي ۋچاسكەسىندەگى ءبىر بولىگىنە قۇم تولىپتى. ونىڭ ۇستىنە اپتاپ ىستىقتان كانال سۋى ودان سايىن ازايعان.
– نارىن كانالىن جاڭعىرتۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋ قاجەت. قازىر وبلىس اكىمدىگى مەن ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى كانالدى جاڭعىرتۋعا قارجى ءبولۋ ماسەلەسىن قاراستىرىپ وتىر, – دەيدى وسى ورايدا ا.رىسجانوۆ.
وڭىردەگى كانالداردىڭ توزۋى قورشاعان ورتاعا وراسان زيانى بار پروبلەمانى تۋىنداتىپ وتىر. بۇل – بالىقتاردىڭ قىرىلۋى. ماسەلەن, وبلىستىق بالىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ارتۋر سادىبەك ۇلىنىڭ مالىمەتىنشە, بيىل بىرنەشە رەت بالىق قىرىلدى. الدىمەن ماحامبەت اۋدانىنداعى اقتوعاي اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى باقساي كانالىندا 4,6 توننا قاراكوز بالىعى قىرىلدى. كەيىننەن اتالعان كانالدىڭ يساتاي اۋدانىنىڭ اۋماعىنداعى اقباس ۋچاسكەسىنىڭ تۇسىنان ۇساق بالىقتىڭ قىرىلعانى انىقتالدى. سول جەردەن 228 كيلو ءولى بالىق جينالدى. ال تامىزدا اتىراۋ قالاسىنان 40 شاقىرىمداعى بايشاقا وزەگىندە بالىقتىڭ قىرىلۋ دەرەگى تىركەلدى.
مۇنايلى وڭىردەگى كانالدار تولىق جوندەلسە, وزەكتەر دە سۋعا تولارى داۋسىز. سول كەزدە ءتورت ت ۇلىك تە سۋدان تارىقپاس ەدى. كانالدار ارقىلى وزەكتەرگە شىعاتىن بالىقتار دا سۋدىڭ ازدىعىنان, وتتەگىنىڭ جەتىسپەۋىنەن قىرىلماس ەدى.
اتىراۋ وبلىسى
