ء«بىز سوعىستان كەيىنگى جاپونيانىڭ ەكونوميكالىق وركەندەۋگە قۇمار بولعانىن جانە ۇلتتىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن ۇمىتىپ كەتكەنىن كوردىك. ازاماتتار وزدەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعىن جوعالتتى, ىرگەلى ماسەلەلەردى شەشپەي العا ۇمتىلدى, توقتاپ قالۋ شارالارى مەن ەكىجۇزدىلىككە بوي الدىردى جانە ءوز جانىن بوس كۇيگە ءتۇسىردى. ساياسات دەگەنىمىز – قاراما-قايشىلىقتاردىڭ, ءوزىن ءوزى ساقتاۋدىڭ, بيلىككە قۇمارلىق پەن ەكىجۇزدىلىكتىڭ نەگىزى. ءجۇز جىلدان كەيىن ۇلتقا ارنالعان كەز كەلگەن ۇزاق مەرزىمدى جوسپارلار شەتەلدەرگە باعىتتالدى. ءبىز جەڭىلگەن ۇياتتىڭ جويىلعانىن ەمەس, ونىڭ الدىن العانىن جانە جاپونداردىڭ ءوز تاريحى مەن ءداستۇرىن بۇزعانىن ءوز كوزىمىزبەن كوردىك» دەيدى ول سوڭعى سوزىندە.
ميسيما – ماسشتابپەن, انىعىراق ايتقاندا ۇلكەن قيمىلمەن بايلانىستى جازۋشى. ونىڭ ءار تاقىرىپتاعى روماندارى ءار كەزەڭنىڭ قاعازعا تۇسكەن ەستەلىگى سياقتى. شىعارماشىلىعى كەرەمەت نازىكتىككە, ۇستامدىلىققا جانە ءوز ءستيلىن ساقتاي بىلگەن سۇلۋلىققا تولى جازۋشى قانشاما قابىلەتتى بولسا دا, ماساتتانۋ مەن ماقتاننىڭ سوڭىنان جۇگىرمەپتى. ول قىرىق بەس جاسىندا ءوزىن مەرت ەتپەسە, ونىڭ ادەبي كەڭىستىگى قاي دەڭگەيگە كوتەرىلەرىن ەشكىم بولجاپ ۇلگەرگەن جوق. سول ءۇشىن دە ول ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن جازۋشىلار اراسىندا شەتەل وقىرماندارى تاراپىنان تاڭداۋلى جازۋشىنىڭ ءبىرى ساناتىنا قوسىلدى. سول تۇستا وعان ءوز تۋعان ەلى دە نازار اۋداردى.
جازۋشى بولۋ دەيتىن اسقاق ارماندى ۇستانعان ول سوناۋ 1941 جىلى نەبارى ون التى جاسىندا «ورمان تولىق گۇلدەندى» اتتى العاشقى تۋىندىسىن جاريالادى. مەكتەپتى ەندى عانا بىتىرگەن بالانىڭ بۇل جاڭالىعىنا ادەبيەتشىلەر مەن سىنشىلار قىزىعۋشىلىقپەن قارادى. ءتىپتى كەيبىرى «بۇل مۇمكىن ەمەس», دەپ مۇرىن ءشۇيىردى. قالاي ايتساق تا, ميسيمانىڭ ادەبيەتتەگى جوسپارى ەرتە كەزدەن قالىپتاسقان. ءجاسوسپىرىم ميسيمانىڭ اتالعان شىعارماسىنداعى ءستيلدىڭ جەتىلۋى مەن تولىق قالىپتاسۋى ونىڭ تالىمگەرلەرى مەن قۇرداستارىن بەيجاي قالدىرمادى. بۇل وقيعا بولاشاق قالامگەردىڭ ءومىرىن وزگەشە باعىتقا بۇرىپ جىبەردى. ول ەندىگى جەردە جازۋ, تەك قانا جازۋ دەگەن ۇستانىمدى بيىك ۇستادى. اڭساۋ – سۇلۋلىققا جەتەلەيدى دەگەن ءسوزدى وسى تۇستا ايتقىمىز كەلىپ وتىر.
ميسيما الەمىندەگى سۇلۋلىق ەڭ الدىمەن جاپون حالقىنا, سوسىن بۇكىل الەمگە ورتاق سۇلۋلىق. ونىڭ ءار رومانى قازىرگى الەم ادەبيەتىنەن لايىقتى ورىن الىپ ۇلگەردى. بۇگىندە اقش-تا ەڭ تانىمال جاپون جازۋشىسىنىڭ ءبىرى دە وسى تالانت. بارىنەن ماڭىزدىسى, ول – باتىس الەمىن ءوزىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى ارقىلى شىعىسقا جاقىنداتا بىلگەن ماڭگىلىك اۆتور.
ميسيما جۇرت بىلەتىن جاقسى روماندارىن وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى جازدى. كولەمدى روماندارمەن قاتار شاعىن اڭگىمەلەر دە جازىپ, ءوز وقىرمانىن تابا بىلگەن تالانت يەسى. ءبىر قىزىعى, ونىڭ كوشپەندىلەر تاقىرىبىنا, انىعىن ايتقاندا, ۇلى شىڭعىس حاننىڭ اكەسى ياسۋكەي تۋرالى اڭگىمە جازۋى. ميسيمانىڭ اڭگىمەلەر جيناعىن پاراقتاپ وتىرىپ «ياسۋكەي مەرگەن» دەگەن اڭگىمەگە كوزىمىز ءتۇستى. اڭگىمەنى وقي كەلە كەزىندەگى ۇشقان قۇستىڭ قاناتى تالاتىن ۇلان-بايتاق موڭعول ساحاراسىنا ساپار شەگەسىز.
ء«بىر كۇنى تۇندە ياسۋكەي ءوز ساداعىنىڭ وزدىگىنەن تۇرىپ, شاتىردان شىعىپ, ساحاراعا قاراي كەتىپ بارا جاتقانىن كورىپ, ورنىنان قارعىپ تۇرىپ: «بارتان ۇلى ياسۋكەيدىڭ ساداعى قايدا باراسىڭ؟» دەپ اقىرىپ قالعاندا, ساداق سىلق ەتىپ جەرگە قۇلاپ ءتۇستى. كەنەت شاتىر دا تەڭىزدەي تەڭسەلدى. تاعى ءبىر رەت ياسۋكەي بۇرقانداردىڭ تاۋلى ويپات اسپانىندا سايىسقاندارىن كورىپ, ات تۇياعىنىڭ تاۋ دالانى دۇبىرلەتىپ, جاڭعىرىعى الىستارعا كەتىپ جاتقانىن ەستيدى. ەرتەسى ويپاتتاعى جاسىل شوپتەردىڭ قانعا بويالىپ, قارايىپ قالعانىن كورەدى. ياسۋكەي بۇل فانيدە پاتشا عانا ەمەس, قازىرشە باسقالارعا بەيمالىم, ەشكىمنىڭ ويىنا كىرىپ تە شىقپاعان بولاشاقتىڭ ناعىز دارىندى پاتشاسى بولاتىن. ياسۋكەيدىڭ الەم بيلەۋشىسى بولاتىندىعى, ءوزىنىڭ ول نەسىبەسىن بىرتە-بىرتە بايقايتىندىعى تۋادا ماڭدايىنا جازىلعان. ياسۋكەي كۇللى الەم تىزگىنىن قولىما السام دەپ ۇمىتتەنەدى. مۇمكىن, مۇنىسى كۇللى الەمدى جاراتىپ, تىزگىن-شىلبىرىن مىقتى مەڭگەرگەن جاراتۋشى تاڭىرمەن كەڭەسكىسى كەلگەنى شىعار». اڭگىمە وسىلاي باستالادى. دالا بيلەۋشىسىنىڭ دارا قيالى, پايىمى, پاراساتى تولىق اشىلىپ تۇر. ك ۇلىك ءمىنىپ, كۇن استىنا جورتقان تايپا ءامىرشىسىنىڭ ءۇمىتى دە شىعارمانىڭ شىرايىن كەلتىرىپ تۇر. كوشپەندى حالىقتىڭ بالاسى ەمەس, كۇنشىعىس ەلىنىڭ قالامگەرى جازعان ياسۋكەي بەينەسى بارعان سايىن ءوز قيال الەمىڭىزدە بيىكتەي بەرەدى.
«ياسۋكەي انالىق اق مىسىق پەن اتالىق اق مىسىقتىڭ ورمان اراسىندا ءبىر-بىرىنە جابىسىپ, ادامنىڭ اقىلى جەتپەيتىن بەيمالىم قيمىل جاساعاندارىن كوردى. بۇنى بارىپ تۇرعان ادەپسىزدىك, جولدان تايعاندىق دەپ اشۋلانعان ول ەكى مىسىقتى قىلىشپەن شاۋىپ تاستادى». بۇل سويلەمدە جازۋشى دالا ساردارىنىڭ ۇلت مىنەزى ارقىلى كوشپەندى حالىقتارعا ءتان ۇياڭدىق پەن بيازىلىقتى, قالا بەردى باتىلدىقتى ايتقىسى كەلگەن سياقتى. اڭگىمەگە كىرىستىرگەن وقيعالاردى قۇراستىرۋ جاعىنان دا ميسيما ءبىز مىقتى دەپ سانايتىن ەشبىر قالامگەرلەردەن وسال تۇسپەيدى. ءتىپتى ول ويلى ديالوگتار ارقىلى شىعارماسىن وقىپ وتىرعان وقىرماندى ءجىپسىز «بايلاپ» وتىرادى. ءسىزدىڭ سول ساتتە «ارى قاراي نە بولار ەكەن» دەۋىڭىز بەك مۇمكىن.
مىنە, جەلىك قۋعان ياسۋكەي ەكەۋ بولىپ سەيىلدەپ جۇرگەن شيلاتۋدىڭ قالىڭدىعىن تارتىپ الۋعا اتتاندى. اعالى-ءىنىلى ۇشەۋى شيلاتۋدى ولتىرمەكشى. «شيلاتۋدىڭ بۇلدىر بەينەسى الىستان ساعىمدانادى. ياسۋكەي ءبىر ءسات كوڭىلىن ورنىقتىرىپ الدى دا: – ايەل زاتى قاشا المايدى, ونى ۇشەۋلەپ قۋالىق, – دەدى». سول ساتتە ياسۋكەيدىڭ ويىنا ورمان اراسىنان كورگەن ەكى مىسىقتىڭ ارەكەتى ورالادى. سول ءۇشىن دە ول شيلاتۋدىڭ جاس سۇلۋىن ەكى باۋىرىنان قىزعانادى. ميسيمانىڭ قالامى بىزگە عاداۋات پەن ماحابباتتىڭ ارقاشاندا ەگىز ەكەنىن تاعى ءبىر رەت ەسىمىزگە سالادى. ءتىل شۇرايلىلىعى دا ميسيمادا جەتىپ اسادى. «بۇلتتاردان قان تامبادى», «ايدىنعا قۇلاعان اق بۇلتتار», «سىلقىلداي اققان بۇلاق سۋىنىڭ اسەم سىڭعىرى» دەگەن سياقتى وقشاۋ تەڭەۋلەر وسى اڭگىمەدە مولىنان كەزدەسەدى.
كەيىپكەردىڭ جان دۇنيەسى دە شىعارمانى وقىپ وتىرعان ادام ءۇشىن اسا ماڭىزدى. بۇل جاعىنان ميسيما ەش ۇتىلمايدى. ول ياسۋكەيدىڭ شيلاتۋدى ولتىرگەننەن كەيىنگى العاشقى ارەكەتىن تاماشا سۋرەتتەيدى.
«...بەتى نارتتاي قىزارعان ياسۋكەي اتىنا قاراي جۇگىردى. – نەسىنە اسىعاسىڭ, ايەل قاشىپ كەتە المايدى, – دەدى نەكۇن قالجىڭداپ». بۇل وقىس قيمىل تەك ياسۋكەيگە عانا ەمەس, سول ءساتتى باسىنان وتكىزگەن ءاربىر دالا شونجارلارىنىڭ ءىس-ارەكەتى دەۋگە بولادى. سەبەبى كوشپەلى داۋىردە ايەل جەڭىستىڭ, كەكتىڭ, باتىرلىقتىڭ سيمۆولى بولدى. ولگەن شيلاتۋدىڭ ايەلىن يەمدەنۋ ياسۋكەي ءۇشىن كەلەسى جەڭىس ەكەنىن ميسيما وسى تۋىندىسىندا تولىق اشىپ بەرە العان. اڭگىمە ياسۋكەيدىڭ ولحونود تايپاسىنىڭ جاس سۇلۋىن ايەلدىككە العانىمەن اياقتالادى. ميسيمانىڭ «ياسۋكەي مەرگەنى» قارت تاريحتىڭ سانسىز جۇمباعىنىڭ ءبىر تاراۋىن اشقانداي كۇي كەشتىرەدى. ونىڭ جەتىستىگى – ياسۋكەي سىندى تاريحي تۇلعانىڭ بەينەسىن قاز-قالپىندا قاعاز بەتىنە تۇسىرە العاندىعىندا. قالام ۇستاعان ءاربىر قالامگەردىڭ ونەر جولىنداعى مۇراتى دا سول بولسا كەرەك.
