ونەر • 25 تامىز، 2021

ايمانوۆ ارداقتاعان زاتسەپين

169 رەت كورسەتىلدى

جاقىندا رەسەيدىڭ ءبىرىنشى ارناسىندا تانىمال كومپوزيتور، رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى الەكساندر زاتسەپيننىڭ 95 جاسقا كەلۋىنە ارنالعان شىعارماشىلىق كەشى بولدى. سوندا مەرەيتوي يەسى توقسان بەسكە كەلسە دە، قارتتىققا بوي الدىرماعان سىرباز قالپىندا كۇيساندىقتا ويناپ، تىڭدارمانداردى تاماشا تۋىندىلارىمەن ءتانتى ەتتى.

رەسەيدىڭ ءنوۆوسىبىر ولكەسىندە دارىگەر وتباسىندا ومىرگە كەلگەن الەكساندر زاتسەپيننىڭ ونەر جولى قازاقستاندا باستالعان. ول اسكەردەن كەلىپ، تۋعان جەرىندەگى جەرگىلىكتى فيلارمونيادا قىزمەت ىستەپ جۇرگەندە، الماتىعا گاسترولدىك ساپارمەن كەلىپ، اسقارالى الاتاۋدىڭ عاجاپ تابيعاتىنا تاڭعالىپ، وسى قالاداعى مۋزىكالىق ۋچيليششەگە وقۋعا ءتۇسۋدى ءجون كورەدى. الايدا جاقىندارى وعان ۋچيليششە ەمەس، الماتى كونسەرۆاتورياسىنا بارۋعا اقىل قوسادى. ءسويتىپ، بولاشاق كومپوزيتور اتالعان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ فورتەپيا­نو جانە كومپوزيتسيا بولىمىنە ءتۇسىپ، كورنەكتى كومپوزيتور ەۆگەني برۋسيلوۆسكيدەن ءتالىم الىپ، «ستاريك حوتتابىچ» اتتى ديپلومدىق جۇمىسى الماتى وپەرا جانە بالەت تەاترىندا ساحنالاندى.

جاسىنان مۋزىكاعا جاقىن بولىپ وسكەن تالاپتى جاس كونسەرۆاتوريانى اياقتاعاننان كەيىن «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنا مۋزىكالىق كوركەمدەۋشى بولىپ ورنالاسىپ، وسى قىزمەتتە جۇرگەندە كورنەكتى رەجيسسەر شاكەن ايمانوۆتىڭ جۇرتشىلىق ءالى كۇنگە دەيىن قىزىعىپ قارايتىن ء«بىزدىڭ سۇيىكتى دارىگەر» فيلمىنە مۋزىكا جازىپ، جاڭا قىرىنان كورىندى. ودان كەيىن كومپوزيتور شاكەن اعامىزدىڭ كلاسسيكاعا اينالعان «تاقيالى پەرىشتە» فيلمىنە دە مۋزىكا جازىپ، ەسىمى ەلگە تانىلدى.

وسىدان سەگىز جىل بۇرىن استانادا الەكساندر زاتسەپيننىڭ شىعارماشىلىق كەشى وتكەندە، ماسكەۋدەن ات ارتىپ كەلگەن كومپوزيتور كوپشىلىك الدىندا ونەر جولىنداعى ازدى-كوپتى بيىكتەردى باعىندىرۋىنا جول اشقان شاكەن ايمانوۆ سەكىلدى ۇلى رەجيسسەردى ەشقاشان ۇمىتپايتىنىن ايتىپ، وعان دەگەن ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن ەدى.

تالانتتى تۇلعانىڭ ودان كەيىنگى ونەر جولى ماسكەۋدە جالعاسىپ، تانىمال كينورەجيسسەر لەونيد گايدايمەن شىعارماشىلىق بايلانىس ورناتىپ، ايى وڭىنان تۋدى. ايتۋلى ازامات ءبىر سۇحباتىندا «ەگەر گايداي نيكيتا بوگوسلوۆسكيمەن رەنجىسىپ قالماعاندا، مەنىڭ باعىمنىڭ جانۋى ەكىتالاي ەدى» دەپ ايتقان ەكەن. راسىندا، كومپوزيتور دارىندى رەجيسسەردىڭ «ى» وپەراتسياسى نەمەسە شۋريكتىڭ باسقا دا باسىنان كەشكەندەرى»، «كاۆكاز تۇتقىنى»، «گاۋھار قول»، «يۆان ۆاسيلەۆيچ ماماندىعىن اۋىستىرادى» كومەديالارىنا مۋزىكا جازىپ، جۇلدىزى جارقىراي ءتۇستى.

جالپى، زاتسەپيننىڭ كينوعا جازعان تۋىندىلارى عانا ەمەس، اندەرى دە كەزىندە حيتكە اينالدى. ماسەلەن، ونىڭ «ەست تولكو ميگ»، «كۋدا ۋحوديت دەتستۆو»، «تاك جە، كاك ۆسە» اتتى جانە ت.ب. اسەم اۋەزگە تولى اندەرىن قازىرگى جاس انشىلەر دە ءجيى شىرقايدى. كومپوزيتوردىڭ اقىن لەونيد دەربەنەۆپەن شىعارماشىلىق دوستىعىنىڭ ناتيجەسىندە 100-دەن اسا ءان جازىلىپ، تىڭدار­مان­دارىنىڭ جۇرەگىنە جول تاپتى.

سونداي-اق وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارى ايگىلى ءانشى اللا پۋگاچەۆامەن تانىسىپ، ەكەۋىنىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ ناتيجەسىندە جۇرت ءسۇيىپ تىڭ­داي­تىن بىرقاتار تۋىندى دۇنيەگە كەلدى. سونىمەن قاتار سول جىلدارى كومپوزيتور ءوز پاتەرىندە جەكە ستۋدياسىن اشىپ، كوپتەگەن مۋزىكالىق شىعارمالاردىڭ زامان تالابىنا لايىق ارانجيروۆكاسىن جاسادى.

1978 جىلى كومپوزيتوردىڭ «31 ماۋسىم» فيلمىنە جازعان مۋزىكاسىن دا جۇرتشىلىق وتە جىلى قابىلدادى. ونەر­تا­نۋشىلار ونى ايتۋلى ونەر يەسىنىڭ شىعارماشىلىق ءبىر بەلەسى دەپ باعالادى. 1982 جىلى الەكساندر زاتسەپين ازاماتتىعىن وزگەرتپەستەن فرانتسياعا تۇرۋعا كەتىپ قالدى. سول كەزدە ونىڭ شىعارمالارى ءبىراز سىنعا ۇشىرايدى. الايدا كومپوزيتور قايتا قۇرۋ ءداۋىرى باستالعاندا، ياعني سەكسەنىنشى جىلداردىڭ سوڭىندا وتانىنا ورالىپ، بىرقاتار فيلمدەرگە مۋزىكا جازىپ، رەجيسسەر لەونيد گايدايمەن بىرگە شىعارماشىلىق بايلانىسىن قايتا جالعاستىرادى.

اتاقتى كومپوزيتور بۇگىنگە دەيىن 300-دەن اسا ءان مەن 120-دان استام فيلم مەن مۋلت­­فيلمگە جازعان مۋزىكاسىمەن عانا ەمەس، سابىرلى، بايىپتى، قا­راپايىم بولمىسىمەن دە حالىق­تىڭ قوشەمەتىنە بولەندى.

سوڭعى جاڭالىقتار

اينالما جولدىڭ ازابى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار