ايماقتار • 17 تامىز، 2021

مەگاپوليس مۇمكىندىكتەرى: شىمكەنتتە 282 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلادى

84 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا ءوز بەتىنشە باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە تابىسى جەتپەيتىن ازاماتتارعا ءتيىمدى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىلەتىنىن ايتقان بولاتىن. سونداي-اق پرەزيدەنت كەزەكتە تۇرعان ادامداردىڭ باسپانا ماسەلەسىن تەزىرەك شەشۋ كەرەكتىگىن مىندەتتەدى. جولداۋدا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا شىمكەنت قالاسىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلۋدا. مىسالى، جۋىردا 74 وتباسى جالدامالى پاتەرگە يە بولدى. ولاردىڭ ىشىندە 39 وتباسى – ءالسىز توپ ساناتىنداعى، 28 وتباسى – كوپبالالى جانە جەتەۋى  اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان جەتىم بالالار ساناتىنداعى ازاماتتار.

باسپانا ماسەلەسىندە الەۋمەتتىك كومەكتىڭ ماڭىزى زور

بيىل ءۇشىنشى مەگاپوليستە ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالدامالى پاتەرمەن 976 ادامدى قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. جىل باسىنان بەرى 8 ايدا 682 تۇرعىن باسپانالى بولدى. ونىڭ ىشىندە 300 جالدامالى پاتەر جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا، 25 پا­تەر جەتىم بالالارعا، 176 پاتەر كوپبا­لالى وتباسىلارعا، 181 پاتەر حالىق­تىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان ءالسىز توبىنا بە­رىل­گەن. قالعان 294 پاتەر تۇرعىن ۇيلەر­دىڭ قۇرىلىسى اياقتالعان سوڭ تاپسىرىلادى.

«بۇگىنگى تاڭدا قالا بويىنشا 45 مىڭعا جۋىق ادام پاتەر كەزەگىندە تۇر. ولاردىڭ 20 مىڭعا جۋىعى – مەملەكەتتىك جانە بيۋدجەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرلەرى، 8 مىڭى – كوپبالالى انالار، 16 مىڭى – الەۋمەتتىك ءالسىز توپتاعى ازاماتتار جانە 1800-ءى – جەتىم بالالار. اي سايىن قالادا 600-700 ادام باسپانا كەزەگىنە تىركەلەدى. پاتەر كەزەگىنىڭ جىلجۋى شامالى باياۋلاعانى راس. وسىعان وراي كەزەكتە تۇرعان ازاماتتاردى تەزىرەك باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ارنايى باعدارلاما دايىندالىپ، قازىر تالقىلانىپ جاتىر. اتالعان باعدارلاما ىسكە اسىرىلعان ۋاقىتتا پا­تەر الۋشىلار سانى ارتا تۇسەدى دەگەن سەنىم­دە­مىز»، دەيدى شىمكەنت قالاسى تۇرعىن ءۇي باسقارماسىنىڭ باسشىسى ازامات رىسجانوۆ.

وتكەن جىلى جالپى سانى 1 596 ازامات جالدامالى باسپانامەن قامتىلعان. ونىڭ ىشىندە جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا 904 پاتەر بەرىلسە، 692 پاتەر تۇرعىن ءۇي كەزەگى ساناتتارى بويىنشا ازاماتتارعا تاپسىرىلدى. بۇگىندە ارەندالىق تۇرعىن ۇيلەر بەلگىلەنگەن تارتىپپەن كەزەك ارقىلى كوپ­با­لالى وتباسىلارعا، حالىقتىڭ الەۋ­مەت­تىك جاعىنان ءالسىز توپتارىنا جانە جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا قاراستىرىلعان. ال بيۋدجەتتىك ۇيىم قىزمەتكەرلەرىنە «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باع­دار­لا­ما­سى اياسىندا نەسيەلىك باعدار­لامالار ارقىلى ۇسىنىلۋدا. سونداي-اق بيىل مۇقتاج ازاماتتارعا يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي قارىزى بويىنشا باستاپقى جارنانىڭ ءبىر بولىگىن جابۋ ءۇشىن قايتارىمسىز نەگىزدە ءار ازاماتقا 1 ملن تەڭگەدەن تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتى بەرىلە باستادى.

«قازىرگى تاڭدا تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتىنا 404 ءوتىنىم ءتۇسىپ، 50-گە جۋىق ازا­مات­­تىڭ تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتىن الۋعا ءوتىنىشى ماقۇلداندى. اتالعان مەم­لە­كەت­­تىك قىزمەت تولىعىمەن ەلەكتروندى فور­­ماتقا كوشىرىلگەن. سونىمەن قاتار «وتباسى بانكتىڭ» «5-20-25» باعىتى بو­يىن­­شا ساتىلعان كرەديتتىك تۇرعىن ۇي­لەر­دەن قالعان 730 پاتەر بيىل ساۋداعا شى­­عارىلدى. قازىرگى تاڭدا ساتىلعان 721 پا­تەر­دەن بيۋدجەتكە 6 992،4 ملن تەڭگە ءتۇسىم ءتۇستى. بۇل پاتەرلەردى العان ازامات­تاردىڭ 291-ءى تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تىر­كەل­گەن­دەر»، دەيدى ا.رىسجانوۆ.

سونداي-اق جىل باسىنان بەرى «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا ەكىنشى دەڭگەيلى بانك­تەر ارقىلى 1 037 ازامات تۇرعىن ۇي­مەن قامتاماسىز ەتىلگەن. جوسپارعا ساي­كەس بيىل 60 كرەديتتىك تۇرعىن ءۇي، ياعني 3 824 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلمەك. شىمكەنت قالاسى بويىنشا سوڭعى 3 جىلدا «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ارقىلى 3 346 ازامات باسپانالى بولعان.

1

«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداۋىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان باعدارلامالار ارقىلى ەلىمىزدە پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ۇيلەردىڭ كولەمى جىلىنا 10 ملن شارشى مەتردەن اسىپ، تۇرعىن ءۇيدى كوپشىلىككە قولجەتىمدى ەتكەن تۇرعىن ءۇي جيناقتاۋ جۇيەسى ءتيىمدى جۇ­مىس ىستەپ جاتقانى ايتىلعان ەدى. ال ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇر­عىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايىن جاق­سارتۋ جانە قولجەتىمدى مۇمكىندىكتەر جا­ساۋ ماقساتىندا يپوتەكالىق نەسيەلەن­دىرۋ­دىڭ جاڭا باعدارلامالارىن ەنگىزۋگە باستاماشى بولدى. مىسالى، 2019 جىلى ەلباسىنىڭ باس­­­تاماسى بويىنشا جەڭىلدىك مولشەرلەمەسى 2% جانە باستاپقى جارناسى 10% بولاتىن «باقىتتى وتباسى» جاڭا باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. اتال­عان باعىت بويىنشا سوڭعى 2 جىل كولەمىندە 584 وتباسى كرەديتتىك نەگىزدە تۇرعىن ۇيمەن قامتىلعان. بيىل اتالعان باعىت بويىنشا 2020 جىلعا بولىنگەن ليميت نەگىزىندە «وتباسى بانك» ارقىلى تۇر­عىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان 589 ازامات نە­سيەلىك باسپاناعا قول جەتكىزەدى دەپ كۇ­تىلۋدە. بۇدان بولەك «5-20-25» با­عى­تى ارقىلى، جەڭىلدەتىلگەن نەسيەمەن 1 373 ازامات ارمانداعان باسپاناسىنا قول جەتكىزدى. ونىڭ 715-ءسى – تۇرعىن ۇيگە مۇقتاجدار كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتار. بيىل «شاڭىراق» قاناتقاقتى جوباسى اياسىندا 27 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ، تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تىركەلگەن 1 728 ازا­مات­تى پاتەرمەن قامتۋ جوسپارلانۋدا»، دەيدى قالالىق تۇرعىن ءۇي باسقارماسىنىڭ باس­شىسى.

بۇگىندە نەسيەلىك تۇرعىن ۇيلەردى مەم­لە­كەت­تىك ورگاندارمەن تىركەۋ جۇمىس­تارى باستالعان. نەسيەلىك باعىتتاعى پا­تەر­لەر تولىعىمەن تۇرعىن ءۇي باس­قارماسىنىڭ تەڭ­گەرىمىنە وتكىزىلگەن سوڭ ازاماتتار ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىمشارتىن جاساي­دى. اتالعان باعىت بويىنشا بيىل «وتباسى بانك» ءوزىنىڭ ينتەرنەت رەسۋرستارى ارقىلى تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتار اراسىندا 27 تۇرعىن ءۇيدى ساتۋ بويىنشا وتىنىمدەر قابىلداعان بولاتىن. ءبىرىنشى كەزەڭدەگى 576 پاتەر بويىنشا وسى جىلدىڭ ناۋرىز-ءساۋىر ايلارى ارالىعىندا كونكۋرس وتكەن. ناتيجەسىندە، 590 ءوتىنىم قا­بىل­دانىپ، 288 ازاماتتىڭ وتىنىمدەرى ما­قۇل­دانعان. ەكىنشى كەزەڭ بويىنشا 512 پاتەرگە 1 084 ءوتىنىم، ءۇشىنشى كەزەڭگە ساي­كەس، مامىر-ماۋسىم ارالىعىندا وتكى­زىل­گەن كونكۋرس ناتيجەسىندە 640 پاتەر­گە 1 240 ءوتىنىم قابىلدانعان. قازىرگى تاڭدا بانك تاراپىنان كونكۋرسقا قاتىسقان ازا­مات­تار­دىڭ تولەم قابىلەتىن راستاۋ جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلۋدە. بۇدان بولەك بارلىق قالعان نەسيەلىك باعىتتاعى پاتەر­لەر بويىنشا اتالعان 3 كەزەڭ بىتكەننەن كەيىن تاعى كونكۋرس وتكىزۋ جوسپارلانۋدا.

«تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى» زاڭىنا سايكەس، تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ الۋ كەزىندە يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي قارىزدارى بويىنشا باستاپقى جارنانىڭ ءبىر بولىگىن جابۋ ءۇشىن تابىسى تومەن وتبا­سىلارعا تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتى ۇسى­نىلۋدا. شىمكەنت قالاسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارى 2019 جىلدان باستاپ بەرىلە باستاعان. الدىڭعى جىلى 21 ازاماتقا 20،4 ملن تەڭگەگە، 2020 جىلى 101 ازاماتقا 100 ملن تەڭگەگە تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارى بەرىلسە، بيىل قايتارىمسىز نەگىزدە 500 ملن تەڭگەگە تۇرعىن ءۇي سەرتي­في­كاتتارى تابىس ەتىلمەك. باسقارما باس­شىسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا، كوم­مۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىنان بەرىلگەن ۇيلەردى جەكەشەلەندىرۋ بويىنشا، 2018 جىلدان باستاپ بۇگىنگە دەيىن 427 ازامات پا­تەرلەرىن جەكەمەنشىككە العان، جەكە­شە­لەندىرۋدەن بيۋدجەتكە 567 371 888 تەڭگە تۇسكەن.

ال باسپانا ساتىپ الۋعا جاعدايى جوق ازا­ماتتارعا الەۋمەتتىك جالعا الۋ تارتى­بى­مەن بەرىلگەن ارەندالىق تۇرعىن ءۇي – كەزەكتە تۇرعان حالىقتىڭ تىلەگىن ورىن­داعان باعدارلاما. شىمكەنت قالاسى بويىنشا 2010-2020 جىلدارى ارالىعىندا، ياعني سوڭعى 10 جىلدا كەزەكتە تۇرعان 4893 ازامات ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز ارەندالىق باس­پانامەن قامتىلعان. بيىلعى ءساۋىر ايى­ن­دا تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ازاماتتار كەزە­گىندە تۇرعان 161 ازاماتقا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالدامالى پاتەر قولدانىسقا بەرىلسە، مامىر ايىندا وتكىزىلگەن كوميسسيا وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىنا سايكەس 147 ازامات پاتەرمەن قامتىلۋ تۋرالى شەشىم شىققان. بۇل بويىنشا قازىرگى تاڭدا ىشكى قۇجاتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ال­داعى ۋاقىتتا 369 ازاماتتى پاتەرمەن قام­تۋ كوزدەلگەن. بۇدان بولەك جۇمىس ىستەپ جۇر­گەن جاستار باعدارلاماسى بويىن­شا وتكەن جىلى – 904 ازامات، 2021 جىلى 300 ازامات ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالدامالى پاتەرمەن قامتىلدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتا 900 پاتەر ساتىپ الۋ جوسپارلانۋدا.

ەلىمىز بويىنشا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى وتە قار­قىندى ءجۇرىپ جاتقان ايماقتاردىڭ قاتارىنا ەنەتىن شىمكەنت قالاسىندا وتكەن جىلى 649،1 شارشى مەتر باسپانا سالىنسا، بيىل بۇل كورسەتكىشتى 1 ملن شارشى مەترگە جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل كورسەتكىش تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىل­دىق مەرەيىن تاسىتىپ، ابىرويىن اسقاقتاتاتىن ۇلكەن بەلەسكە بالانىپ وتىر. تۇرعىندار سانى ارتا تۇسكەن قالادا باسپاناعا سۇرا­نىستىڭ تومەندەمەسى انىق. بۇل ورايدا قۇ­رىلىس سالۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن، زاماناۋي ما­تەريالداردى، سونداي-اق عيماراتتاردىڭ جو­باسى مەن قالا قۇرىلىسىنىڭ جوس­پا­رىن جاساعاندا ءتيىمدى تاسىلدەردى قول­دانۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ كەلەدى. عيماراتتاردىڭ ساپاسىنا، ەكولوگيالىق تازالىعىنا جانە ەنەرگيالىق تيىمدىلىگىنە، سالىناتىن جانە سالىنعان ۇيلەر مەن ينفراقۇرىلىمدىق نىسان­داردى ينتەللەك­تۋالدى باسقارۋ جۇيە­لەرىمەن جابدىقتالۋى باستى نازارعا الىنعان. وسى سالاداعى ينۆەستيتسيالىق الەۋەتتى دامىتۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋ جانە وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا «تۇرعىن-ءۇي شىمكەنت» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى 132 كوپپاتەرلى ءۇيدى جوندەۋدەن وتكىزسە، بىلتىر 76 كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيدە جوندەۋ جۇمىستارىن اياقتاعان. سونداي-اق ۇلتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى سانالاتىن «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى تۇرعىن ءۇي باعىتىندا دا كەڭىنەن قولدانىلىپ كەلەدى. ازاماتتار كەزەككە تۇرۋ، تۇرعىن ءۇي كەزەگىن كورۋ نەمەسە باعدارلامالارعا قاتىسۋ ماقساتىنداعى ءوتىنىم جىبەرۋ سىندى بىرنەشە قىزمەتتى ەشقايدا بارماي-اق ونلاين الا الادى.

ەكسپورتتىق الەۋەت ارتىپ كەلەدى

وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كور­سەتكىشتەرى تارازىلانعان ۇكىمەت وتى­رىسىندا شىمكەنت قالاسىنىڭ بار­­لىق كورسەتكىشىندە ءوسىم ديناميكاسى بار ەكەنى ايتىلدى. ونىڭ ىشىندە بيىلدىڭ قاڭتار-شىلدە مەرزىمىندەگى ارالىقتا وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا شىمكەنت قالاسىنىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى كورسەتكىشى – 104،8 پايىزعا، اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى – 103، قۇرىلىس جۇمىستارى – 114،6، پايدالانۋعا بەرىلگەن ۇيلەر كولەمى – 107،9، ساۋدا سالاسى – 104،2، كولىك سالاسى – 103، جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋ كولەمى 149،5 پايىزعا ارتقانى اتاپ ءوتىلدى. قۇ­رى­لىس سا­لاسىندا شىمكەنت قالاسى ۇزدىك بەس­تىك­تىڭ قاتارىنا ەنىپ، بىلتىردىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا قۇرىلىس كولەمى 14،6 پايىزعا وسكەن. شىمكەنت قالاسىنىڭ كەن وندىرىسىمەن بايلانىستى ەمەس سالالار بويىنشا ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىگى 22،8 پايىزعا جەتكەنى ايتىلىپ، قۇرىلىس، وڭدەۋ ونەركاسىبى، ونىڭ ىشىندە ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسى، بايلانىس جانە اقپارات، اۋىل شارۋاشىلىعى، ساۋدا، جىلجىمايتىن م ۇلىك وپەراتسيالارى، كولىك سالالارىندا دامۋدىڭ وڭ كورسەتكىشتەرى قالىپتاسقان.

ۇلتتىق ەكونوميكانى شيكىزات ەكسپورتىنا تاۋەلدىلىكتەن ارىلتۋ – ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە مىندەتتەردىڭ ءبىرى. بۇل ورايدا تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا وزگە وڭىرلەرمەن قاتار شىمكەنتتە دە ونەركاسىپتى وركەن­دە­تىپ، ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىستار اتقا­رىلد­ى. ناتيجەسىندە، وتكەن عاسىردىڭ توق­س­انىنشى جىلدارىندا بۇكىل ءوندىرىسى توقىراپ، توقتاپ قالعان قالا بۇگىندە ىشكى نارىققا عانا ەمەس، الىس-جاقىن شەتەلدەرگە دە ءتۇرلى تاۋارلار ەكسپورتتايتىن دەڭگەيگە كوتەرىلدى. مىسالى، بۇگىندە ءۇشىنشى مەگاپوليستە بەلسەندى جۇمىس ىستەيتىن 35 ەكسپورتتاۋشى-كاسىپورىن بار. قالا اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە، وتكەن جىلى 654 ملرد 200 ملن تەڭگەنىڭ ونەركاسىپ ءونىمى وندىرىلگەن. ياعني شىمكەنتتىڭ جالپىوڭىرلىك ىشكى ءونىمىنىڭ 25 پايىزىن ونەركاسىپ سالاسى قۇرايدى. سونداي-اق ونەركاسىپتىڭ دامىعانىن شىمكەنتتىك كاسىپورىنداردىڭ بىلتىر 150 ملرد تەڭگەنىڭ شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارىن ەكس­پورتقا شىعارعانىنان دا اڭعارۋعا بولادى. قالاداعى نەگىزىنەن مۇناي وڭدەۋ، ماشينا جاساۋ، مەتاللۋرگيا، جەڭىل جانە تاماق ونەركاسىبى، قۇرىلىس ماتەر­يال­­دارىنىڭ ءوندىرىسى جانە فارماتسەۆتيكا سالالارىندا جۇمىس ىستەيتىن 35 كا­سىپورىن رەسەي، قىتاي، وزبەكستان، يران، لاتۆيا، اۋعانستان، تاجىكستان جانە تۇرىكمەنستان ەلدەرىنە ءتۇرلى تاۋارلار جونەلتەدى. قالانىڭ نەگىزگى ەكسپورتتالاتىن تاۋارلارىنىڭ قاتارىنا مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرى – 16،1 پا­يىزدى، ۇن – 13،4، پورتلاندتسەمەنت جانە تسەمەنت ونىمدەرى – 11،3، ماقتا تالشىعى – 6،6، كۇنباعىس مايى – 5،7، مۇناي گازدارى – 4،6، توقىما بۇيىمدارى 3،6 پايىزدى قۇرايدى. ال اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ەكسپورتىنىڭ كولەمى 70 ملن دوللاردى قۇراپ، وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 14،5 ملن دوللارعا ارتقان. ناقتى كولەم يندەكسى 126 پايىز بولىپ وتىر.

ءوز ءونىمىن ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنە عانا ەمەس، الىس-جاقىن شەتەلدەرگە دە شىعارىپ كەلە جاتقان كومپانيالاردىڭ ءبىرى «شىمكەنتماي» اكتسيونەرلىك قوعامى سوڭعى ونجىلدىقتا جاڭارىپ، جاڭعىرىپ جۇمىسىن جەتىلدىرە تۇسكەن. تاۋار ءتۇرى كوبەيىپ، ماقتا مايىنىڭ قاتارىنا بىرتىن­دەپ كۇنباعىس، سويا، ماقسارى جانە راپس مايلارى قوسىلدى. مايدى فيزيكالىق وڭدەۋ ارقىلى تازارتىلعان ماي قىشقىلدارىن الىپ، سونىڭ نەگىزىندە كىرسابىن ءوندىرىسىن جولعا قويدى. بۇگىندە «شىمكەنتمايدىڭ» قۇرامىندا جاساندى اعارتقىشتار مەن سينتەتيكالىق حوش يىستەندىرگىشتەر جوق «حوزيايكا» جانە Freshko ساۋدا بەل­گى­لە­رىمەن تانىلعان كىرسابىندارى ۇلكەن سۇ­را­نىسقا يە.  «شىمكەنتماي» كومپانياسى وتكەن جىلى 32 مىڭ توننا وسىمدىك مايى مەن 6 800 توننا كىرسابىن ءوندىرىپ، ونىڭ باسىم بولىگىن رەسەي، وزبەكستان، قىتاي، قىرعىزستان جانە تۇركياعا ەكسپورتتاعان. جالپى كاسىپورىن ءوز تابىسىنىڭ 70،5 پا­يىزىن ەكسپورتقا جونەلتكەن قاراجاتىنىڭ ەسەبىنەن تاۋىپ وتىر. ونەركاسىپتىك كومپا­نيالار جۇمىسىنىڭ جاقسارۋىنا «اتا­مەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتا­سىنىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا ەكس­پورت­تاۋشىلارعا كومەك كورەستۋ بويىنشا كە­لىسىمدەرگە قول قويعانى دا سەپتىگىن تيگىزۋدە.

بۇگىندە 35 ەكسپورتتاۋشى-كاسىپورىن­نىڭ 29-ى مەملەكەتتىك قولداۋ­دىڭ جوعارى­دا ايتىلعان تۇرىنە ءوتىنىم بەرگەن. ونىڭ قاتارىندا Ferrum-Vtor، «شىمكەنت تەمىر»، Pioneer Grain Produkt، Grain House-555، Turan Skin، «قاينار» جانە «كاز مەد پروم» سەكىلدى ءىرى ءارى تابىستى كومپانيالار دا بار. سىرتقى ساۋدا اينالىمى، ونىڭ ىشىندە ەكسپورتتا­لا­تىن ءونىم كولەمى وتكەن عاسىردىڭ توق­سا­نىنشى جىلدارىنىڭ سوڭىنداعى كور­سەتكىشپەن سالىستىرعاندا 1،5 ەسە ارت­قان ءۇشىنشى مەگاپوليستە ونەر­كا­سىپتى دا­مىتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جات­قان جۇ­مىستار الداعى ۋاقىتتا بۇل كورسەت­كىش­تەردىڭ جاقسارا تۇسۋىنە ىقپال ەتەرى انىق. قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆ نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى جانە ەكسپورتقا باعىت­تالعان ونىمدەر ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ با­عىتىنداعى جۇمىستى جانداندىرا تۇسۋدە قالادا قۇرىلىپ جاتقان ەكى بىردەي اگرو-يندۋستريالدى اي̆ماقتى پايدالانۋعا با­سىمدىق بەرىپ كەلەدى. بۇگىندە 10،2 ملرد تەڭگەگە 10 جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. ين­ۆەس­تيتسيانىڭ ارتۋىنا يندۋستريالىق ايماق، كولىك-لوگيستيكالىق ايماعى جانە «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى زور ۇلەس قوسۋدا. قالالىق كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ باس­قارماسىنىڭ باسشىسى بەرەكە دۇي­سە­بەكوۆتىڭ بىزگە بەرگەن مالىمەتتەرىنە جۇگىنسەك، بيىل 6 ايدا قالا ەكونوميكاسىنا 131،8 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ، وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 18،9%-عا ارتقان. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 165 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. سونىمەن قاتار 2021-2025 جىلدارى جالپى قۇنى 2،6 ترلن تەڭگە بولاتىن 282 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ، 20 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. ونىڭ ىشىندە 2021 جىلى جالپى قۇنى 166،7 ملرد تەڭگە بولاتىن، 2،5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىمەن، 68 ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ ىسكە اسىرىلۋى جوسپارلانعان.

2

«وڭتۇستىك» يندۋستريالدى ايماعىندا 72 جوبا ىسكە قوسىلىپ، وندا 4،5 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورىندارى اشىلدى جانە وعان 62،0 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى تار­تىلدى. ال «تاسساي» يندۋستريالدى ايماعىندا جالپى قۇنى 26،3 ملرد تەڭگەلىك 17 جوبا ىسكە قوسىلىپ، وندا مىڭعا جۋىق جۇمىس ورىندارى اشىلدى. كولىك لوگيستيكالىق ايماعىندا 32،5 ملرد تەڭگەگە 53 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 8 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. بۇگىندە 15،9 ملرد تەڭگەگە 225 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 3 جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا جالپى ينۆەس­تيتسيا كولەمى 42،9 ملرد تەڭگە تۇراتىن 25 جوبا ىسكە اسىرىلىپ، 2،3 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى قۇرىلدى. شىمكەنتتەگى قوس يندۋستريالدى ايماقتىڭ تەرريتورياسى 427 گەكتاردى قۇرايدى. وعان 90 ملرد 100 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. ناتيجەسىندە، يندۋستريالىق ايماقتار قۇ­رىل­عالى وندا ورنالاسقان كاسىپورىندار 260 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپ، ونىڭ 110،9 ملرد تەڭگەلىك ءونىمىن شەتەلدەرگە ەكسپورتتاعان. يندۋستريالىق ايماق قاتىسۋشىلارى 5 500 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ، مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 19،5 ملرد تەڭگە سالىق تولەگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە قالانىڭ ەكونوميكاسى تۇراقتالىپ، حا­لىق­تىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋى ارقىلى الەۋمەتتىك ماسەلەسى شەشىمىن تابۋدا.

سونداي-اق باسقارما باسشىسى بۇگىندە شىمكەنتتەگى «وڭتۇستىك» جانە «تاسساي» يندۋستريالدى ايماقتارى ءوندىرىس ورىندارىنا ءجۇز پايىز تولعانىن ايتادى. ەن­دى­گى كەزەكتى قالا ەكونوميكاسىنىڭ الە­ۋە­تىن بارىنشا ارتتىرۋ ماقساتىندا تاعى 4 يندۋستريالدى ايماق اشۋ جوس­پار­لانىپ وتىر. ونىڭ ءبىرى – «جۇلدىز» ين­دۋستريالدى ايماعىندا ينجەنەرلىك ين­فرا­قۇرىلىم جۇيەلەرى سالىنۋدا. مۇندا شامامەن قۇنى 200 ملرد تەڭگە بولاتىن 60 ءىرى زاماناۋي كاسىپورىن اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە. ايماققا ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعى جوعارى. بۇگىندە 100 ملرد تەڭگەگە 25 ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ پۋلى جاساقتالعان. كەلىسىمدەرگە سايكەس بيىل 10 جوبانىڭ قۇرىلىسى باستالادى. ال اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋگە باعىتتالعان «بوزارىق» تاماق ونەركاسىبى يندۋستريالدى ايماعىندا قۇنى 23 ملرد تەڭگە بولاتىن 1 810 جۇمىس ورنىمەن 21 جوبا ىسكە اسادى. اۋما­عى 136 گەكتار زاماناۋي ونەركاسىپتىك جىلى­جاي̆ كەشەنىندە 30 ملرد تەڭگەگە 2 مىڭ جۇ­مىس ورنىمەن 20 جوبا ىسكە اسادى. شىم­­كەنت قالاسىندا اشىلاتىن ءتورتىنشى – «ستاندارت» يندۋستريالدى ايماعىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى شو­عىر­لانادى دەپ جوسپارلانعان. زاماناۋي قويمالار، شاعىن وندىرىستىك تسەحتار اشىلادى. ايماقتا 180 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 30 جوبا ىسكە اسىپ، 4،5 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلۋى كوزدەلگەن.

قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆ ينۆەستور­لارعا قولايلى جاعداي جاساۋعا، ينۆەس­تيتسيالىق جوبالارعا ەرەكشە ءمان بەرىپ كەلەدى. بۇل ورايدا قالا اكىمى ءتيىستى مەكەمە باسشىلارىنا يندۋستريالدى ايماق­تاردا قولعا الىنعان جوبالارعا تۇراقتى مونيتورينگ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، ماسەلەلەرىن شەشۋدە مەملەكەتتىك قولداۋلار كورسەتىلۋىن تاپسىردى. اپتا سايىن وتكىزىلەتىن ينۆەستشتابتا بەرىلگەن تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋى قاتاڭ باقىلانادى.

شىمكەنت

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار