مىعىم مەملەكەتتىڭ مەرەيلى مۇراتى
بايان ەتىلگەن ەلباسى جولداۋى ەل حالقىن ءدۇر سىلكىندىردى
«قازاقستان-2050» – ماڭگىلىك ەلگە باستايتىن ەڭ ابىرويلى, ەڭ مارتەبەلى جول. وسى جولدان اينىمايىق!
(ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان).
قازىر ەشقاشان جانە دە ەشبىر تالاس تۋدىرمايتىن ءبىر تاريحي اقيقات بار. ول اقيقات – الەمدىك قاۋىمداستىقتا دا, الەمدىك ساياساتتا دا قازاقستاننىڭ لايىقتى ورنى دا بار, وزىندىك ءۇنى دە بار. جانە دە كەشەگى كەڭەستىك جۇيەنىڭ يلەۋىنەن شىققان ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما ەكى جىلىندا بۇگىنگىدەي ەكونوميكالىق الەۋەتى قۋاتتى, الدىندا ايقىن باعىت-باعدارى بار, ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددەگە جۇمىلعان ىنتىماقشىل حالقى بار جاعدايعا جەتۋدىڭ ءوزى وڭاي بولماعانى دا بار. «تاۋەلسىزدىكتىڭ تار جول, تايعاق كەشۋىنەن, بەتتەن قاعار جەلىنىڭ ەسۋىنەن تايسالماۋعا ءتيىسپىز», دەگەندى ايتا وتىرىپ, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭاي بولماسا دا ءبارىنىڭ دە ورايىن كەلتىرە ءبىلدى, كەلتىرىپ تە كەلە جاتىر. بۇل كىمنىڭ ارقاسى, بۇل نەنىڭ ارقاسى؟! بۇل ەل ءبىرلىگىنىڭ ارقاسى! بۇل ەلباسىنىڭ ارقاسى!
مىعىم مەملەكەتتىڭ مەرەيلى مۇراتى
بايان ەتىلگەن ەلباسى جولداۋى ەل حالقىن ءدۇر سىلكىندىردى
«قازاقستان-2050» – ماڭگىلىك ەلگە باستايتىن ەڭ ابىرويلى, ەڭ مارتەبەلى جول. وسى جولدان اينىمايىق!
(ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان).
قازىر ەشقاشان جانە دە ەشبىر تالاس تۋدىرمايتىن ءبىر تاريحي اقيقات بار. ول اقيقات – الەمدىك قاۋىمداستىقتا دا, الەمدىك ساياساتتا دا قازاقستاننىڭ لايىقتى ورنى دا بار, وزىندىك ءۇنى دە بار. جانە دە كەشەگى كەڭەستىك جۇيەنىڭ يلەۋىنەن شىققان ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما ەكى جىلىندا بۇگىنگىدەي ەكونوميكالىق الەۋەتى قۋاتتى, الدىندا ايقىن باعىت-باعدارى بار, ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددەگە جۇمىلعان ىنتىماقشىل حالقى بار جاعدايعا جەتۋدىڭ ءوزى وڭاي بولماعانى دا بار. «تاۋەلسىزدىكتىڭ تار جول, تايعاق كەشۋىنەن, بەتتەن قاعار جەلىنىڭ ەسۋىنەن تايسالماۋعا ءتيىسپىز», دەگەندى ايتا وتىرىپ, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭاي بولماسا دا ءبارىنىڭ دە ورايىن كەلتىرە ءبىلدى, كەلتىرىپ تە كەلە جاتىر. بۇل كىمنىڭ ارقاسى, بۇل نەنىڭ ارقاسى؟! بۇل ەل ءبىرلىگىنىڭ ارقاسى! بۇل ەلباسىنىڭ ارقاسى!
ەلىمىز ءوز تاۋەلسىزدىگىن العان وتپەلى كەزەڭنىڭ كەدەرگىلەرى مەن بار قيىنشىلىقتارىنان ءبىزدىڭ ەل ءوز بەتىمەن وتە المايدى دەگەن ۇرەيلى ءبىر سەنىمسىزدىكتىڭ سول ءبىر تۇستا كوكەيدە تۇرعاندىعىن دا نەسىنە جاسىرايىق. قۇلدىراپ قالعان شارۋا, جۇمىسى توقتاپ تۇرعان ءوندىرىس, سورەلەرى قاڭىراپ بوس جاتقان دۇكەندەر مەن كۇندە ءتيىستى ەڭبەكاقىلارى مەن زەينەتاقىلارىن سۇراپ, كوشەدە ۋلاپ-شۋلاپ جۇرگەن جاسى دا, جاسامىسى دا بار حالىقتىڭ دا شايقالعانىن دا, قينالعانىن دا مىنا كوز كوردى. ەلباسى وسىدان ءبىر جىل بۇرىن قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىن, ياعني جاڭا ساياسي باعدارىن بەلگىلەپ, قازاق ەلىن الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا قوسۋدى باستى ماقسات رەتىندە العا تارتقان جاعدايدا ويىمىزعا وسى جايدىڭ ەرىكسىز ورالعانى دا بار-دى.
قازىر جالپى ادامزات بالاسى مەن دۇنيە مەملەكەتتەرى مىنا جاڭا مىنەزى بار جاڭا ءداۋىر جانە دە ءتۇرلى قاۋىپ-قاتەرلەرى كوپ بولماسا از بولمايتىن ححI عاسىرداعى ءوز كەلەشەگى ءۇشىن قالعۋدى بىلمەي ويلانىپ وتىرعان اسا كۇردەلى كەزەڭدە «ماڭگىلىك قازاقستان» جوباسى اتالىپ وتىرعان بۇل ستراتەگيانى بەلگىلەۋ ارقىلى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاعى دا ءوزىنىڭ كەمەل كەمەڭگەرلىگىمەن قازاقستان تاعدىرىن كەڭىنەن ءپىشىپ بەرە الدى. ءبىز وسى ءبىر ويىمىزدى ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا ايتقان: «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – بارلىق سالانى قامتيتىن جانە ۇزدىكسىز ءوسۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جاڭعىرۋ جولى. ول – ەلدىگىمىز بەن بىرلىگىمىز, ەرلىگىمىز بەن ەڭبەگىمىز سىنالاتىن, سىنالا ءجۇرىپ شىڭدالاتىن ۇلكەن ەمتيحان. ستراتەگيانى مۇلتىكسىز ورىنداپ, ەمتيحاننان مۇدىرمەي ءوتۋ – ورتاق پارىز, ابىرويلى مىندەت!», – دەگەن وسى ءبىر پىكىرىمەن ورايلاستىرا ايتقاندى ءجون دەپ سانادىق.
بۇل «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى بىزگە ءوز ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ تىزگىنىن نىق ءارى بەرىك ۇستاۋىمىز ءۇشىن قاجەت! كەي-كەيدە ءار قۇرلىقتاردا كوتەرىلىپ جاتاتىن مىنا زاماننىڭ داۋىلى مەن داۋى, مىنا دۇنيەنىڭ دۇربەلەڭى مەن ءدۇرمەگى كەزدەرىندە ءوز باعىتى مەن باراتىن ايلاعىنان كوز جازىپ قالماس ءۇشىن ەلباسى بۇل ستراتەگيانى «ايقىن شامشىراق سەكىلدى» دەپ ورىندى ءارى ءدال اتاپ كورسەتتى. ءيا, بۇل ستراتەگيانى ەلباسى تاعى دا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ, جالپى قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىرىن كۇننەن-كۇنگە, جىلدان-جىلعا جارقىن ەتە تۇسەتىن ناقتى پراكتيكالىق ىستەر باعدارلاماسى ەكەندىگىن اتاپ كورسەتۋمەن بىرگە, «بىراق نارىقتىق جاعدايدا اسپاننان ناپاقا كۇتپەي, ءتيىمدى ەڭبەكتەنۋ كەرەكتىگىن ءاركىم-اق ءتۇسىنۋى ءتيىس, دەگەندى دە ورىندى ايتتى.
ەلباسىنىڭ جولداۋدا ايتقان وسى ءبىر اۋىز ءسوزى ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن حالقىمىزدى ەڭبەك ەتۋگە جۇمىلدىرۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىن ۇعىندىرا تۇسەرى بار. جانە دە ەلباسى بۇعان دەيىن دە جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام ماسەلەسىن دە تەگىن قوزعاعان جوق بولاتىن. بۇل ماسەلەنى, ياعني ەڭبەك ەتۋدى, ەڭبەك ەتە ءبىلۋدى جانە دە سول ەڭبەك ەتە بىلۋگە ءار ۇيدە ءوسىپ كەلە جاتقان بالالاردى باۋلۋ ماسەلەسى دە ءبىزدىڭ ەندىگى باستى ءبىر جۇمىسىمىزعا اينالۋى كەرەك. ءار وتباسىندا, ءار مەكتەپتە ەڭبەك جانە ەڭبەككە باۋلۋ يدەولوگياسى بولۋى قاجەت. وسى ورايدا ءبىز ەندىگى ارادا مال باعۋ ءبىزدىڭ اتا كاسىبىمىز ەكەندىگىن, مال باعا ءبىلۋ دە تاپتىرماس كاسىپ ەكەندىگىن ساناعا قايىرا سىڭىرەتىن كەزەڭگە كەلىپ تۇرمىز. مۇنى ۇعىنۋعا ءتيىستىمىز. مال باعۋدان ەندىگى ارادا ارلانۋدىڭ دا, وعان قورلانۋدىڭ دا قاجەتى جوق. مال باعۋ – ۇلكەن ەڭبەك! ءتىپتى, ونەر دەسە دە بولعانداي! «قازاقستان ەت جانە ءسۇت ونىمدەرىن ەكسپورتتايتىن وڭىرلىك ءىرى ەلگە اينالۋعا ءتيىس», دەگەندى ەلباسى جولداۋدا اتاپ كورسەتە وتىرىپ, ءبىزدىڭ اۋىلدارىمىزدىڭ دا, فەرمەرلەرىمىزدىڭ دە ۇلكەن بولاشاعى بار ەكەندىگىن ناقتىلى ءبىر ويلارمەن تۇجىرىمدادى.
قازاقستاننىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن يننوۆاتسيالىق باعىتقا ءتۇسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتا كەلىپ ەلباسى بۇل سەكتورعا ينۆەستيتسيا كوبىرەك سالىناتىندىعىن, سوعان سايكەس ەندىگى ارادا بۇگىنگى فەرمەرلەر ءوندىرىستىڭ ءوسىمى جونىندە ويلانۋعا تيىستىلىگىن دە اتاپ كورسەتپەي قالمادى. «جاھاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىندە باسەكە وسە بەرەتىن بولادى. جەرمەن جۇمىس ىستەيتىندەر, ەڭ الدىمەن, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ, ونىمدىلىكتى ۇزدىكسىز ارتتىراتىندار, جۇمىسىن الەمدىك ستاندارتتار نەگىزىندە جۇرگىزەتىندەر بولۋى كەرەك», دەگەن ەلباسىنىڭ بۇل ايتقاندارىنىڭ اسا تەرەڭ, ءتىپتى ومىرلىك ماڭىزى بار ەكەندىگىن اتاپ كورسەتەر ەدىك. ويتكەنى, ەلباسى «بولاشاق – اگرارلىق سەكتوردا» دەگەندى نىقتاپ تا, ناقتىلاپ تا ايتتى! بۇل سالانىڭ الداعى مىندەتتەرى ەسكەرىلە كەلىپ مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جوسپارىنا تۇزەتۋ ەنگىزۋدى دە تاپسىردى. جولداۋداعى وسى ايتىلعان جايلاردى ءبىز ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اۋىل شىنىندا دا ءبىزدىڭ التىن بەسىگىمىزگە اينالۋى كەرەك دەگەن پاراساتتى ويىنىڭ ءتۇيىنى دەپ تانىدىق.
ەلباسى قازاقستاننىڭ الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ تۇجىرىمداماسىنا سايكەس الداعى جۇمىستىڭ ۇزاق مەرزىمدى باسىمدىقتارى بويىنشا شەشىلۋگە ءتيىستى ءبىراز ماسەلەنى ناقتىلى اتاپ كورسەتۋى ارقىلى قازىردەن بولاشاققا جول سالار مىندەتتەردى ايقىنداپ بەرىپ وتىر. مىنا قاراڭىز, يننوۆاتسيالىق يندۋستريالاندىرۋ ترەندىن تۇزەۋ جانە كۇشەيتە ءتۇسۋ, سول يندۋستريالاندىرۋ باسىمدىقتارىنىڭ سانىن شەكتەۋ, ءداستۇرلى ءوندىرۋشى سەكتورلار تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى ءبىزدىڭ الەمدىك باسەكەدەگى تابيعي ارتىقشىلىقتارىمىز دەپ قاراستىرىلادى.
«ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» دەگەن ۇران كوتەرىلىپ وتىرعاندىعىن دا اڭداعانىمىز ابزال. ەندىگى ارادا بيىلدان باستاپ 2050-گە دەيىنگى قالعان جىلدارى جەتى بەسجىلدىققا ءبولىنىپ, ءار بەسجىلدىعى قازاقستاننىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ماسەلەسىن شەشەتىن جولداۋدا ايتىلعان ناقتىلى ىستەردى جۇزەگە اسىرۋ جانە دە سول ءبىر ماقساتتى ءبىر مۇددەنىڭ, ءبىر عانا بولاشاعىمىزدىڭ, «ماڭگىلىك ەل بولۋ» بولاشاعىنىڭ ۇلى مىندەت ەكەندىگىن ەلباسىداي ايقىن سەزىنە ءبىلۋ جانە ونىڭ ۇلى جاۋاپكەرشىلىگىن دە ەلباسىداي ارقالاي ءبىلۋ دە ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ تاعدىرىن تەرەڭىنەن ويلاي بىلەر ءار سانالىنىڭ پارىزى بولسا كەرەك-ءتى. بۇگىنگى جاھاندانۋ ۇردىسىنە سايكەس قازاقستاندى «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشىرۋ جونىندەگى تۇجىرىمداماعا سايكەس, ەنەرگەتيكانىڭ ءداستۇرلى تۇرلەرىن دامىتۋ, جىلۋ-ەلەكتر ستانسالارىنان شىعاتىن قالدىقتاردى تازارتۋ جونىندەگى ىزدەنىستەر مەن جاڭالىقتارعا, ءوندىرىس پەن تۇرمىستا جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى جاپپاي ەلەكتر قۋاتىن بارلىق جەردە ۇنەمدەۋگە قولداۋ كورسەتۋ قاجەتتىلىگىن جانە دە ەۋرووداقتىڭ ايگىلى «جاسىل ەكونوميكانى» جۇزەگە اسىرعان ءتورت جىلدا 51 گيگاۆاتت ەنەرگيا قۋاتىن جوعالتقاندىعىن, بۇل كەلىپ ءبىزدىڭ ەلىمىزدە سولاردىڭ وسى قاتەلىكتەرىن ەسكەرۋىمىز كەرەكتىگىن دە ەلباسى ورىندى ءارى دەر كەزىندە ايتتى.
استانادا ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋگە دايىندىق بارىسىندا بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن ىزدەۋ جانە جاساۋ جونىندەگى وزىق الەمدىك تاجىريبەنى زەردەلەۋ مەن ەنگىزۋ ورتالىعىن قۇرۋ ءۇشىن پايدالانۋ كەرەك», دەپ ەلباسىنىڭ ايتقانى بويىنشا ماماندار توبى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قولداۋىمەن وسى جۇمىسقا كىرىسە وتىرىپ, قازاقستاننىڭ «جاسىل ەنەرگەتيكا» جونىندەگى باستاماسىنىڭ دا الەمدىك وركەنيەتكە بەرەرى مول بولارىنا سەنەمىز. «سونىمەن قاتار, يادرولىق ەنەرگەتيكانى دامىتۋدىڭ كەلەشەگىن ۇمىتپاۋ كەرەك. الەمنىڭ تاياۋداعى دامۋ كەلەشەگىندە ارزان اتوم ەنەرگياسىنا دەگەن قاجەتتىلىك وسە تۇسەتىن بولادى. قازاقستان – ۋران وندىرۋدە الەمدىك كوشباسشى. ءبىز اەس وتىنى ءۇشىن ءتول ءوندىرىسىمىزدى دامىتىپ, اتوم ستانساسىن سالۋعا ءتيىسپىز», دەگەن ەلباسىنىڭ وسى ايتقانىن ەندىگى ارادا بايبالام سالماي-اق ورىنداۋعا كىرىسەتىن كەز كەلگەن سىڭايلى. قازاقستاندا اەس سالۋ ماسەلەسى جايلى ءتۇرلى پىكىرلەردىڭ بار ەكەندىگى دە انىق. كەزىندە اتوم قارۋىنىڭ سىناق الاڭىنا اينالىپ كەلگەن ەلدىڭ بويىندا ءالى دە بولسا اتومنىڭ ۇرەي سيندرومىنىڭ بار بولۋى دا زاڭدى. بىراق ول اتوم قارۋىن سىناۋ مەن اەس سالۋدىڭ اراسىندا ۇلكەن ايىرماشىلىق بار ەكەندىگىن دە ويلاي وتىرايىق. قازىر جىل سايىن جەتىلدىرىلىپ كەلە جاتقان اەس سالۋ تەحنولوگياسىن پايدالانا بىلسەك, قازاقستان دا اتوم ەنەرگەتيكاسىن جولعا قويۋ ارقىلى ءححى عاسىردىڭ يندۋستريالاندىرۋ رەۆوليۋتسياسىنان دا جەڭىمپاز بولىپ شىعارىنا دا, ارزان قۋات الۋعا دا جول اشامىز.
قازاقستاننىڭ الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ مىندەتىن ەكى كەزەڭدە جۇزەگە اسىرۋ بەلگىلەنىپ, وسى ەكى كەزەڭنىڭ ءبىرىنشىسى 2030 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيدى. «قازاقستان وسى ۋاقىت ىشىندە دامىعان ەلدەردىڭ وتكەن جۇزجىلدىقتاعى يندۋستريالىق ءدۇمپۋ كەزىندە جاساعانىن جۇزەگە اسىرۋى قاجەت. مۇنى ىسكە اسىرۋعا ابدەن بولادى», دەپ ەلباسىنىڭ جىگەر بەرە سويلەۋى بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ كۇش-جىگەر, ىنتا الەۋەتىنە تولىق سەنىپ وتىرعاندىعى دەپ قابىلدانارى دا بار. ال ەندى 2030-2050 جىلدار ارالىعىن قامتيتىن ەكىنشى كەزەڭ ەلىمىزدىڭ عىلىمي قامتىمدى جانە «جاسىل ەكونوميكا» قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, قۋاتتى وڭدەۋشى ونەركاسىپ قالىپتاستىرۋ جانە دە ءداستۇرلى سالالاردا جوعارى وڭدەلگەن ونىمدەر شىعارۋعا كوشۋ جۇزەگە اسىرىلماقشى. ەلباسى وسى ىستەردى قالاي باستاۋ كەرەكتىگى جايلى دا ايتىپ, بيىلدان باستاپ اتقارىلۋعا ءتيىس شارالار نەگىزىندە ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانككە ناقتىلى جەتى تاپسىرما دا بەردى. بۇل جەتى تاپسىرمانىڭ ءبارىنىڭ دە ماڭگىلىك ەل بولاشاعىن بۇگىننەن باستاپ ايقىنداي تۇسۋدەگى زور ماڭىزى بار ەكەندىگى دە ءسوزسىز.
«ەندى ەشكىم وزگەرتە المايتىن ءبىر اقيقات بار. انا ءتىلىمىز ماڭگىلىك ەلىمىزبەن بىرگە ماڭگىلىك ءتىل بولدى! ونى داۋدىڭ تاقىرىبى ەمەس, ۇلتتىڭ ۇيىتقىسى ەتە بىلگەنىمىز ءجون!» – ەلباسى وسىلاي دەدى! بۇل – اتالى ءسوز! ەل مەن مەملەكەت مۇددەسىن, تاۋەلسىزدىك تاعدىرىن بارىنەن دە جوعارى قويار بولساق, ءبىز قازاقستانداعى ءۇش تۇعىرلى ءتىل ساياساتىنىڭ تالابىن زاماننىڭ ءوزى الدىمىزعا تارتىپ وتىرعاندىعىن ۇعىنا تۇسكەنىمىز دە ابزال. جانە دە ءۇش ءتىلدى ساياسات ءبىزدىڭ حالىق ەسەبىندە ساقتالىپ قالۋىمىزدىڭ, ەندىگى ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاعىمىزدىڭ وزگەلەرگە تاۋەلدى بولىپ قالماۋىنىڭ كەپىلى مە دەپ تە ويلايمىن. ەندىگى ۇرپاق ءۇش ءتىل ءبىلىپ جاتسا, ولاردىڭ ەندىگى تاعدىرى سول ءۇش تىلگە بايلانىستى بولماقشى. ارينە, بىراق ءار قازاق ءۇشىن ءوز انا ءتىلى بارىنەن دە جوعارى تۇرۋعا ءتيىستى. ءبىز قازاق دەگەن حالىقتىڭ پەرزەنتىمىز. ەلگە دەگەن قۇرمەت, ءوز وتانىڭا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك تە اۋەلى ءوز تىلىڭمەن قالىپتاسارىن دا ويلاي جۇرەيىك. «وزگە ءتىلدىڭ ءبارىن ءبىل, ءوز ءتىلىڭدى قۇرمەتتە» دەگەن اقىن قادىردىڭ وسى ءبىر ايتقانىنا ساي ءوز ءتىلىڭدى قۇرمەتتەۋ جاعىنىڭ باسىمىراق جاتقانى دا ابزال.
تۇسىنە بىلسەك, ماڭگىلىك ەل بولۋ ماسەلەسى بۇل ءبىزدىڭ دە, بىزدەن كەيىنگىلەردىڭ ايتار ماڭگىلىك اڭگىمەسى, ءبىزدىڭ ءوز ۇرپاقتارىمىزعا ايتا جۇرەر دە, قالدىرار دا ماڭگىلىك اماناتىمىز بولۋى كەرەك. ءدال وسى ارادا بۇرىن وسى ءبىز دەگەنىڭىز «بىزدە ۇلتتىق يدەولوگيا جوق» دەپ بايبالام سالاتىندىعىمىز ويعا دا ورالعانى بولدى. مىنە, ەلباسىنىڭ وسى ايتىپ وتىرعان ماڭگىلىك ەل بولۋ ماسەلەسى ەندىگى ءبىزدىڭ ۇلتتىق يدەولوگيامىزدىڭ ەندىگى باستى تاقىرىبى دەپ ءبىلۋىمىز كەرەك. ەندى سول تاقىرىپتى تارقاتىپ جازا دا, ايتا دا ءبىلۋىمىز قاجەت. ەل تاۋەلسىزدىگى, اتا-بابالارىمىز سان عاسىرلار بويى ارمانداسا دا قول جەتكىزە الماي كەتكەن وسى تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋ, وسى تاۋەلسىزدىكتى ۋىستان شىعارىپ الماي ۇستاپ تۇرۋ – بۇل باستى پارىزىمىز!
«ماڭگىلىك ەل – اتا-بابالارىمىزدىڭ سان مىڭ جىلدان بەرگى اسىل ارمانى. ول ارمان – الەم ەلدەرىمەن تەرەزەسى تەڭ قاتىناس قۇرىپ, الەم كارتاسىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن تاۋەلسىز مەملەكەت اتانۋ ەدى. ول ارمان – تۇرمىسى باقۋاتتى, ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشقان, ۇرپاعى ەرتەڭىنە سەنىممەن قارايتىن باقىتتى ەل بولۋ ەدى. ءبىز ارمانداردى اقيقاتقا اينالدىردىق. ماڭگىلىك ەلدىڭ ىرگەتاسىن قالادىق», دەگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جان تولقىتارلىق بۇل ءسوزى ارقايسىمىزدىڭ سانامىزدان بەرىك ورىن الىپ, جۇرەگىمىزدە جازىلىپ, ساقتالىپ تۇرۋعا ءتيىستى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ جولداۋىنداعى ماڭگىلىك ەل بولۋ ماسەلەسى جانە سول جولدا اتقارىلۋعا ءتيىستى ءىس-شارالاردىڭ ءبارى دە ەڭ اۋەلى حالقىمىزدىڭ ساناسىنا تەرەڭ ءسىڭىرىلۋى كەرەك. وسى جايلاردى ساناعا سىڭىرە بىلسەك, اركىمنىڭ مەملەكەت الدىنداعى, ءوز ۇلتىنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى دە ارتا تۇسەر ەدى. ماڭگىلىك ەل بولىپ قالۋ ءۇشىن ەلباسى نە ىستەۋ كەرەكتىگىن دە ايتىپ, وسى ۇلى مۇراتتار جولىنداعى ءىستى باستاپ تا بەردى. ەلدى يندۋستريالاندىرۋ, جاسىل ەنەرگەتيكاعا كوشۋ, ەڭبەك ەتۋ, ءتىلىمىز بەن دىنىمىزگە بەرىك بولۋ, ەلدىڭ تىنىشتىعىن ساقتاۋ, كورشى ەلدەرمەن تاتۋلىق قارىم-قاتىناس جاساۋ, جاس ۇرپاقتى بابالار وسيەتىمەن تاربيەلەۋ, ولارعا تەرەڭ ءبىلىم بەرۋ, عىلىمدى دامىتۋ سياقتى وزگە دە ماڭىزدى مىندەتتەر تۇر الدىمىزدا. قازىر قالعيتىن زامان ەمەس, بوس ءسوز, بەرەكەسىز ىسپەن اينالىساتىن زامان ەمەس, باق-داۋلەت تالاستىراتىن زامان ەمەس, اشىلىپ, شاشىلىپ, اس تا توك توگىلىپ داراقىلاناتىن دا زامان ەمەس. ەلىم دەسەڭ ءسات سايىن اينالاڭا ويلى كوزبەن قارايتىن زامان, ەڭبەك ەتەتىن زامان!
جابال ەرعاليەۆ,
جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى.
