مەملەكەتتەر باسشىلارى دوستىق, ءوزارا قۇرمەت پەن سەنىم, سىندارلىق جانە ءوزارا تۇسىنىستىك جاعدايىندا وتكەن كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا,
تاريحي قالىپتاسقان دوستىق جانە تاتۋ كورشىلىك قاتىناستار نەگىزىندە وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ ۇدەمەلى پروتسەسىن اتاي وتىرىپ,
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جارعىسىنىڭ قاعيداتتارىن نەگىزگە الا وتىرىپ جانە حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپىعا بىردەي تانىلعان نورمالارىن ساقتاۋعا ءوزىنىڭ بەرىك بەيىلدىلىگىن راستاي وتىرىپ,
ءوزارا قۇرمەت, تەڭ قۇقىلىق, ءبىر-ءبىرىنىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرۋ نەگىزىندە كەلىسسوزدەر مەن كونسۋلتاتسيالار ارقىلى ورتالىق ازيا ءوڭىرىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن قاراۋ جانە شەشۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتە وتىرىپ,
ءوز مەملەكەتتەرىنىڭ وڭىردەگى بەيبىتشىلىكتى, تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ مۇددەسىندە اشىق جانە كەڭ اۋقىمدى ءوزارا ءىس-قيمىلعا ازىرلىگىن اتاي وتىرىپ,
ساياسات, ورنىقتى جانە تۇراقتى دامۋ, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق-قارجىلىق, كولىك-كوممۋنيكاتسيالىق, سۋ-ەنەرگەتيكالىق, اقپاراتتىق-تەحنولوگيالىق, ەكولوگيالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى قوسا العاندا, ءوزارا مۇددەلىلىك بىلدىرىلگەن بارلىق سالالارداعى قاتىناستاردى ودان ءارى كەڭەيتۋگە جانە نىعايتۋعا دەگەن جالپى ۇمتىلىستى نەگىزگە الا وتىرىپ,
ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ ماڭىزدى جاھاندىق جانە وڭىرلىك پروبلەمالاردى شەشۋدەگى بىرلەسكەن باستامالارىنىڭ الەمدىك ارەنادا ەلەۋلى ناتيجەلەرى بار ەكەنىن اتاپ وتە وتىرىپ,
جاھاندىق سىن-تەگەۋرىندەر مەن قاۋىپتەرگە, ونىڭ ىشىندە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيا پاندەمياسىنا قارسى ءىس-قيمىلدا, سونداي-اق ونىڭ تەرىس سالدارىن بىرلەسىپ ەڭسەرۋدە ءوڭىر مەملەكەتتەرىنىڭ تىعىز ارىپتەستىگىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتە وتىرىپ,
ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ جۇيەلى تۇردەگى كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋلەرى وڭىردەگى كوپجاقتى مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا ۇسىنىستاردى تالقىلاۋعا جانە ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن تاعى دا راستاي وتىرىپ,
تومەندەگىنى مالىمدەيدى:
1. مەملەكەتتەر باسشىلارى بيىلعى كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋ ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا ءوتىپ جاتقانىن اتاپ وتەدى.
وسى ورايدا تاراپتار اتالعان فورۋمنىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى قاتىناستاردى ودان ءارى نىعايتۋ جانە دامىتۋ ىسىندەگى تاريحي ماڭىزدىلىعىن ايرىقشا اتاپ كورسەتەدى.
2. تاراپتار ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى ءىس-شارالار وتكىزۋ, ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ بارلىق مەملەكەتتەرىنىڭ بەيبىت دامۋىنا, وركەندەۋى مەن تۇراقتىلىعىنا جاردەمدەسۋ ماقساتىندا ءوزارا ساپارلاردى جۇزەگە اسىرۋ جولىمەن كوپجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەشەندى دامىتۋدىڭ وزەكتىلىگى مەن قاجەتتىلىگىن راستايدى.
3. تاراپتار تۇرىكمەنباشى قالاسىنداعى كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋ قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, ساۋدا, ەكونوميكا جانە ينۆەستيتسيالار, كولىك جانە ترانزيت, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى سالالارىندا ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا, سۋ-ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستار, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, تۋريزم, عىلىم, ءبىلىم, مادەنيەت جانە گەندەرلىك تەڭدىك ماسەلەلەرىندە وڭىرلىك ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالىق باعىتتارىن, نىساندارى مەن تەتىكتەرىن جان-جاقتى قاراۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىن اتاپ وتەدى.
4. مەملەكەتتەر باسشىلارى ءوز ەلدەرىنىڭ الەۋەتىن وڭىردە قاۋىپسىز, تۇراقتى, كەڭ جانە اشىق ارىپتەستىككە ارنالعان كەڭىستىك قالىپتاستىرۋ مۇددەسىنە پايدالانۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتەدى.
وسىعان وراي تاراپتار سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرى, ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەر, كونسۋلدىق مەكەمەلەر, سونداي-اق ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىكتەرى مەن باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار جەلىسى بويىنشا كونسۋلتاتسيالار وتكىزۋدىڭ, بايلانىستار مەن ولاردى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتەدى.
5. تاراپتار بۇۇ باس اسسامبلەياسى حالىقارالىق بەيبىتشىلىك جانە سەنىم جىلى دەپ جاريالاعان بيىلعى 2021 جىلى حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى تۇلعاسىندا قابىلداعان كەڭ اۋقىمدى جانە ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالاردى, تۇجىرىمدامالار مەن باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ىسىندە ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ماقساتىندا ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى شوعىرلانعان قىزمەتىن جانداندىرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى.
6. مەملەكەتتەر باسشىلارى 2021 جىلى ورتالىق ازيادا, يادرولىق قارۋدان ازات ايماق تۋرالى شارتقا قول قويىلۋىنىڭ 15 جىلدىعى, سونداي-اق سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونى جابىلۋىنىڭ 30 جىلدىعى اتالىپ وتەتىنىنە ەرەكشە توقتالدى.
وسىعان بايلانىستى پرەزيدەنتتەر ورتالىق ازياداعى, يادرولىق قارۋدان ازات ايماق تۋرالى شارتتى ىسكە اسىرۋ بويىنشا ءوڭىر مەملەكەتتەرىنىڭ بەلسەندى ىنتىماقتاستىعىن جالعاستىرۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋ مەن تاراتپاۋ ىسىندە كۇش-جىگەردى شوعىرلاندىرۋ ماقساتىندا باسقا دا يادرولىق قارۋسىز ايماقتارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
7. تاراپتار كورشى اۋعانستانداعى جاعدايدىڭ جۋىق اراداعى رەتتەلۋى ورتالىق ازياداعى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ مەن نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن راستايدى. وسىعان وراي, تاراپتار اۋعان قوعامىنداعى ازاماتتىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمگە جەدەل قول جەتكىزۋگە جان-جاقتى كومەك كورسەتۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
وسى ورايدا تاراپتار بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ اۋعانستانداعى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە, ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ينفراقۇرىلىمىن قالپىنا كەلتىرۋگە جانە ونى الەمدىك شارۋاشىلىق بايلانىستارعا تارتۋعا باعىتتالعان كۇش-ارەكەتتەرىن قولدايدى.
8. تاراپتار ءوڭىردى دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن جۇيەلى تۇردە قاراۋ ءۇشىن تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن كونسۋلتاتيۆتىك پلاتفورما رەتىندە ورتالىق ازياداعى قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ديالوگ قۇرۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدى قولدادى.
9. تاراپتار ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ تۇراقتى دامۋىن ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, ونەركاسىپتىك, قارجىلىق, ەنەرگەتيكالىق, اۋىل شارۋاشىلىعى, كوممۋنيكاتسيالىق, الەۋمەتتىك, ەكولوگيالىق جانە ءوزارا مۇددەلى باسقا دا سالالارداعى بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتۋ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەت دەپ سانايدى.
قارجى جۇيەسىن بىرلەسىپ دامىتۋ جانە وڭىرگە ينۆەستيتسيالار تارتۋ ماقساتىندا تاراپتار «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى الاڭىن ورتالىق ازيا ءوڭىرى ەلدەرىن, سونداي-اق شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن بايلانىستىراتىن ەكونوميكالىق پلاتفورما رەتىندە پايدالانۋعا كەلىستى.
10. تاراپتار ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى اراسىنداعى كوشى-قون پروتسەستەرىن رەتتەۋ سالاسىنداعى قۇزىرەتتى ورگانداردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن, سونداي-اق ەڭبەكشى كوشىپ-قونۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, ولارعا قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك, اقپاراتتىق-كونسۋلتاتسيالىق كومەك كورسەتۋ قاجەتتىگىن مويىندايدى.
11. تاراپتار ءوزارا تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن جانە وڭىردەگى ساۋدا راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ءتيىمدى شەشۋگە ءوزارا ءتيىمدى ورتاق تاسىلدەردى ودان ءارى ازىرلەۋ قاجەتتىگىن اتاپ وتەدى.
تاراپتار ءوزارا ساۋدانى ۇلعايتۋ, شەكارا ماڭىنداعى اۋماقتاردا ساۋدا-وندىرىستىك الاڭداردى, سونداي-اق كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارى جەلىسىن دامىتۋدى قوسا العانداعى بىرلەسكەن ەكونوميكالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ ىسكەر توپتارى مەن وڭىرلەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ جونىندەگى جۇمىستى جانداندىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ وتەدى.
12. تاراپتار اۆياتسيالىق, اۆتوكولىك, تەمىر جول, وزەن جانە تەڭىز كولىگىنە ارنالعان جاڭا حالىقارالىق باعىتتار قۇرۋ مەن جۇمىس ىستەپ تۇرعاندارىن جاڭعىرتا وتىرىپ, مۋلتيمودالدىق كولىك دالىزدەرىن, لوگيستيكانىڭ, ساۋدا مەن ءتۋريزمنىڭ حالىقارالىق كوپفۋنكتسيونالدى ورتالىقتارىن, تاۋارلار مەن جۇكتەردىڭ ەركىن جانە كەدەرگىسىز ءترانزيتىن قامتاماسىز ەتۋ, ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەلەرگە سايكەس ترانسشەكارالىق راسىمدەردى جەڭىلدەتۋ جانە ءوڭىردىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتەتىن باسقا دا بىرلەسكەن ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا كولىك-ترانزيت سالاسىنداعى كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايرىقشا اتاپ كورسەتەدى.
تاراپتار «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» جانە «شىعىس – باتىس» حالىقارالىق دالىزدەرىن بىرلەسىپ دامىتۋعا بارىنشا كۇش سالادى.
تاراپتار كولىك كوممۋنيكاتسيالارى جونىندەگى وڭىرلىك كەڭەس قۇرۋدى جەدەلدەتۋ, ءوڭىر مەملەكەتتەرى قاتىساتىن ءتيىمدى حالىقارالىق كولىك دالىزدەرىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جانە پەرسپەكتيۆالى جوبالاردى ەسكەرە وتىرىپ, ورتالىق ازيادا كولىك جۇيەسىن بىرلەسىپ دامىتۋ جونىندەگى باعدارلاما مەن كەلىسىمدى كەلىسۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
تاراپتار وزبەك تاراپىنىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اياسىنداعى كولىكتىك-كوممۋنيكاتسيالىق ءوزارا بايلانىستى دامىتۋدىڭ وڭىرلىك ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى باستاماسىن قولدادى.
تاراپتار وڭىرلىك قوسىلعان قۇن تىزبەكتەرىن جانە بىرلەسكەن ونەركاسىپتىك كلاستەرلەردى قۇرۋ, تسيفرلى ەكونوميكانى ىلگەرىلەتۋدەگى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ ارقىلى ءوزارا ساۋدا كولەمىن ۇلعايتۋعا نيەتتەنىپ وتىر.
13. تاراپتار ساۋدا-ەكونوميكالىق, ەنەرگەتيكالىق, كولىكتىك-لوگيستيكالىق جانە يننوۆاتسيالىق باعىتتاردا ءوزارا ىنتىماقتاستىققا ماقساتتى جانە جۇيەلى سيپات بەرۋ ماقساتىندا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ونەركاسىپشىلەرى مەن كاسىپكەرلەرىنىڭ بەسجاقتى كەڭەسىن قۇرۋ قاجەتتىگى تۋرالى مالىمدەدى.
14. تاراپتار الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاڭا كوزدەرىن ىزدەۋ ماقساتىندا يننوۆاتسيالىق باعدارلامالار مەن جوبالاردى بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كۇش-ارەكەتتەردى بىرىكتىرۋگە, سونداي-اق عىلىم, تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالار سالاسىنداعى ءتيىمدى ىنتىماقتاستىققا قولداۋ كورسەتۋگە, عىلىمي-زەرتتەۋلەردى بىرلەسىپ جۇرگىزۋگە, عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى اراسىندا تاجىريبە الماسۋعا نيەت بىلدىرەدى.
15. تاراپتار جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى جانە عىلىمي الماسۋلاردىڭ وڭىرلىك باعدارلاماسىن ازىرلەۋ ارقىلى رەكتورلار فورۋمدارى, عىلىمي كونفەرەنتسيالار مەن عىلىمي-پەداگوگيكالىق جانە ستۋدەنتتىك جۇرتشىلىق پەن جاستار سيمپوزيۋمدارى شەڭبەرىندە ءبىلىم بەرۋ, «عىلىمي ديپلوماتيا» سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدى قولدايدى.
تاراپتار اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋى مەن پايدالانۋداعى پروگرەستى, سونداي-اق كۇندەلىكتى ومىرگە دەگەن ۇدەمەلى اسەرىن اتاپ كورسەتەدى. مەملەكەتتەر حالىقارالىق قۇقىق قاعيداتتارى مەن نورمالارىن ساقتاي وتىرىپ, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا قاتەرلەرىن ەڭسەرۋ ماقساتىندا كۇش-جىگەر بىرىكتىرۋگە نيەتتى.
16. ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ بارلىعى كليماتتىڭ وزگەرۋ سالدارىن جۇمسارتۋ جانە وعان بەيىمدەلۋ, شولەيتتەنۋگە قارسى كۇرەس, سۋ-ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋ, قورشاعان ورتا مەن ەكولوگيانى قورعاۋ, مۇزدىقتاردى ساقتاۋ جانە ۋران قالدىقتارى قويمالارىن رەكۋلتيۆاتسيالاۋ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋدى قوسا العاندا, قورلاردى ۇنەمدەيتىن جانە جاسىل تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە باعىتتالعان جوبالار مەن باعدارلامالاردى ىلگەرىلەتۋ سالاسىنداعى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
تاراپتار وسى سالالاردا وڭىردەگى ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى جانە ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كۇش-جىگەر جۇمساۋعا دايىن.
تاراپتار ءوڭىردىڭ بارلىق ەلدەرىنىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرەتىن ورتالىق ازياداعى سۋ-ەنەرگەتيكالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە قولعابىس ەتۋ ءۇشىن قولدانىستاعى جانە سالىنىپ جاتقان گيدروەنەرگەتيكالىق وبەكتىلەردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
تاراپتار بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 75-ءشى سەسسياسىنىڭ «تابيعات شەكارا تانىمايدى: ترانسشەكارالىق ىنتىماقتاستىق – بيوارتۇرلىلىكتى ساقتاۋدىڭ, قالپىنا كەلتىرۋدىڭ جانە تۇراقتى پايدالانۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى», «تۇراقتى دامۋعا ارنالعان سۋ» 2018-2028 جىلدارداعى ءىس-قيمىلداردىڭ حالىقارالىق ونجىلدىعىنىڭ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ بارىسىنا ورتامەرزىمدى جان-جاقتى شولۋ بويىنشا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ كونفەرەنتسياسى», «ارال ءوڭىرىن ەكولوگيالىق يننوۆاتسيالار مەن تەحنولوگيالار ايماعى دەپ جاريالاۋ», «بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى مەن ارالدى قۇتقارۋ جونىندەگى حالىقارالىق قور اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق», «قازاقستانداعى سەمەي ءوڭىرى حالقىن وڭالتۋ, قورشاعان ورتاسىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە ەكونوميكالىق دامۋ ماقساتىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جانە ءىس-شارالاردى ۇيلەستىرۋ» قارارلارىن قابىلداۋ سياقتى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك باستامالاردى تۇتاس تۇسىنۋگە قول جەتكىزۋدىڭ جانە بۇۇ الاڭىندا ىلگەرىلەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتەدى.
جاھاندىق كليماتتىڭ وزگەرۋىنىڭ الەمدەگى, اتاپ ايتقاندا, ورتالىق ازياداعى مۇزدىقتارعا تەرىس اسەرىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتەر باسشىلارى تاجىكستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2025 جىلدى حالىقارالىق مۇزدىقتاردى ساقتاۋ جىلى دەپ جاريالاۋ جانە مۇزدىقتاردى قورعاۋ حالىقارالىق قورىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قولدادى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتىنىڭ تومەن كومىرتەكتى ەنەرگەتيكانى دامىتۋ جونىندەگى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان بۇۇ ستراتەگياسىن ازىرلەۋ تۋرالى باستاماسىنا, سونداي-اق بۇۇ اياسىندا ەنەرگەتيكاداعى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە سۋتەگىن دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق «جول كارتاسىن» قۇرۋعا قولداۋ ءبىلدىردى.
17. مەملەكەتتەر باسشىلارى وڭىردەگى, ونىڭ ىشىندە ارال تەڭىزى باسسەينىندەگى, اسىرەسە, ەكولوگيالىق داعدارىس پەن كليمات وزگەرۋىنىڭ تەرىس اسەرىنە ۇشىراعان ايماقتارداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق جاعدايدى ساۋىقتىرۋمەن بايلانىستى پروبلەمالاردى كەشەندى شەشۋ ءۇشىن كۇش-جىگەردى شوعىرلاندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن مويىندادى.
18. تاراپتار سۋدىڭ, اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋىن ازايتۋعا, مۇزدىقتاردى, جەردىڭ توزۋىن ساقتاۋعا, ورمان ەكپەلەرى الاڭدارىن ۇلعايتۋعا, تابيعات اپاتتارىنىڭ, ونىڭ ىشىندە سۋ تاسقىنى, سەل تاسقىنى, قۇرعاقشىلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋعا, سونداي-اق تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان كەلىسىلگەن شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ورتالىق ازيانىڭ بارلىق مەملەكەتتەرىنىڭ مۇددەلەرى مەن قاتىسۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ارالدى قۇتقارۋ جونىندەگى حالىقارالىق قوردىڭ ۇيىمدىق قۇرىلىمى مەن شارتتىق-قۇقىقتىق بازاسىن جەتىلدىرۋ جونىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
19. بۇگىن, ادامزات جاڭا جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرگە – كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ پاندەمياسىنا تاپ بولعان كەزدە, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى وسى ينفەكتسيانىڭ تارالۋىنا قارسى كەشەندى شارالار قابىلداپ جاتىر.
وسى باعىتتاعى قادامدارىن الەمدىك قوعامداستىقتىڭ قىزمەتىمەن تولىق ۇيلەستىرە وتىرىپ, تاراپتار كوروناۆيرۋسپەن كۇرەستە ماڭىزدى حالىقارالىق باستامالاردى قولدايدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ بۇۇ اياسىندا اۋرۋلار جانە بيوقاۋىپسىزدىكتى باقىلاۋ جونىندەگى وڭىرلىك ورتالىقتار جەلىسىن قۇرۋ, سونداي-اق بۇۇ اياسىندا ارنايى كوپجاقتى ورگان – بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ەسەپ بەرەتىن بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك قۇرۋ تۋرالى باستاماسىنا قولداۋ ءبىلدىردى.
وسىعان وراي, تاراپتار عىلىمي ديپلوماتيا جەلىسى بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرۋعا, عالىم-مەديكتەردىڭ, ساراپشىلار مەن ءبىلىمنىڭ وزگە دە ارالاس سالالارىنداعى مامانداردىڭ جۇيەلى قارىم-قاتىناسى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلاردى جاساۋعا كەلىستى.
ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ قاۋىپتى ينفەكتسيالاردىڭ تارالۋىنا قارسى ءىس-قيمىل جاساۋ ىسىندەگى كۇش-جىگەرىن شوعىرلاندىرۋ ماقساتىندا تاراپتار ۆيرۋستاردىڭ جانە باسقا دا ينفەكتسيالاردىڭ شىعۋ تابيعاتىن, ولار تۋدىراتىن اۋرۋلاردىڭ شىعۋ نىساندارىن, ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ جانە الدىن الۋ ادىستەرىن زەردەلەۋ جونىندەگى وڭىرلىك تەتىك قۇرۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋ قاجەت دەپ سانايدى.
20. ازىق-ت ۇلىك جۇيەلەرىنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋ قاجەتتىلىگى تۇرعىسىنان تاراپتار جەتكىزۋ تىزبەگىن قولداۋعا جانە ازىق-ت ۇلىك پەن كۇندەلىكتى قاجەت تاۋارلارعا ارنالعان «جاسىل دالىزدەر» تەتىكتەرىن كەڭىنەن ەنگىزۋگە كەلىستى.
21. تاراپتار ورتالىق ازيانى مەكەندەيتىن حالىقتاردىڭ مۇددەسى ءۇشىن جانە بۇۇ جاريالاعان مادەنيەتتەردى جاقىنداستىرۋدىڭ حالىقارالىق ونجىلدىعى رۋحىندا مادەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋعا, الۋان ءتۇرلى مادەنيەتتەر مەن ۇلتارالىق تولەرانتتىلىقتى ساقتاۋعا جانە كوتەرمەلەۋگە, ەتنوساياساتتى, ءوڭىردىڭ ماتەريالدىق جانە ماتەريالدىق ەمەس مادەني جانە تابيعي مۇراسىن زەردەلەۋ مەن قورعاۋ سالاسىندا ىنتىماقتاسۋعا جانە ءوزارا قولداۋ كورسەتۋگە, ادەبي بايلانىستاردى جەتىلدىرۋگە, حالىقارالىق فەستيۆالدار, فورۋمدار مەن كونكۋرستار وتكىزۋگە, مۋزىكا, تەاتر, بەينەلەۋ جانە قولونەرى, كينەماتوگرافيا, تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ, مۇراعات, مۇراجاي مەن كىتاپحانا ءىسى سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋگە جانە ازاماتتار, ەڭ الدىمەن جاستار اراسىنداعى تىكەلەي بايلانىستار مەن تۋريستىك الماسۋلاردى دامىتۋعا كەلىستى.
وسى باعىتتاعى ءوزارا ءىس-قيمىلعا جۇيەلى جانە تۇراقتى سيپات بەرۋ ماقساتىندا تاراپتار «ورتالىق ازيا: ورتاق تاريح جانە ورتاق بولاشاق» اتتى مادەني-گۋمانيتارلىق الماسۋدىڭ بىرىڭعاي پلاتفورماسى رەتىندە ورتالىق ازيا مادەني ديالوگ فورۋمىن قۇرۋعا ۋاعدالاستى.
22. سپورتتىڭ حالىقتار اراسىنداعى دوستىقتى نىعايتۋداعى ماڭىزدى ءرولىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتەر باسشىلارى دەنە شىنىقتىرۋ مەن سپورتتى دامىتۋدى جالعاستىرۋعا, تاراپتار اۋماقتارىندا حالىقارالىق سپورتتىق-بۇقارالىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە قولداۋ كورسەتۋگە, دەنە شىنىقتىرۋ, سپورت ۇيىمدارى مەن مەكەمەلەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كوتەرمەلەۋگە كەلىستى. سونداي-اق ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن حالىقارالىق سپورت ارەناسىنا ىلگەرىلەتۋ بويىنشا تاراپتار كۇش-جىگەردى شوعىرلاندىرۋى قاجەت ەكەنى اتالىپ ءوتتى.
23. مەملەكەتتەر باسشىلارى تۋريزم سالاسىندا, ونىڭ ىشىندە پاندەميادان كەيىن وسى سەكتوردى جەدەل قالپىنا كەلتىرۋ جانە ءوڭىر ەلدەرى اراسىنداعى تۋريستىك الماسۋدى جانداندىرۋ ماقساتىنداعى تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق تاراپتار ترانسشەكارالىق اۋماقتاردا تۋريستىك ايماقتار مەن كلاستەرلەر قۇرۋ, ورتالىق ازيادا بىرىڭعاي كەڭىستىك قۇرۋ ماقساتىندا تۋريستىك ونىمدەر مەن باعىتتاردى بىرلەسىپ ىلگەرىلەتۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋعا كەلىستى.
تاراپتار حالىقارالىق جانە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋعا قاتىساتىن ۇيىمدار جانە تۋريزم سالاسىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارى مەن تۋريستىك كومپانيالار اراسىنداعى تىعىز ىنتىماقتاستىقتى قولدايدى.
تاراپتار تۋريستىك قىزمەتتى دامىتۋ تۋرالى اقپاراتپەن, باسپا ماتەريالدارىمەن, فيلمدەرمەن الماسۋدا, جارنامالىق كامپانيالار, كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلار وتكىزۋدە, كورمەلەر مەن جارمەڭكەلەر ۇيىمداستىرۋدا ودان ءارى ىنتىماقتاستىق جاسايتىن بولادى.
24. مەملەكەتتەر باسشىلارى سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆولارعا 2022-2024 جىلدارعا ارنالعان وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسى جوباسىن (ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋلەرىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا) بەكىتۋ جۇمىستارىن جۋىق ارادا اياقتاۋدى تاپسىردى.
25. مەملەكەتتەر باسشىلارى سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆولارعا ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ كەلەسى كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋىندە XXI عاسىردا ورتالىق ازيانى دامىتۋ ماقساتىندا دوستىق, تاتۋ كورشىلىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى شارتقا قول قويۋدى دايىنداۋدى تاپسىردى.
26. پرەزيدەنتتەر ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋلەرىنىڭ بىرىڭعاي ءرامىزىن پايدالانۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى جانە ول تۋرالى ەرەجەنى ماقۇلدادى.
27. پرەزيدەنتتەر ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ قۇرمەت بەلگىسىن بەكىتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداپ, قۇرمەت بەلگىسى تۋرالى ەرەجە مەن ونىڭ سيپاتتاماسىن ماقۇلدادى.
28. مەملەكەتتەر باسشىلارى تۇرىكمەنباشى قالاسىندا ءوتىپ جاتقان ورتالىق ازيا ەلدەرى ايەلدەر ديالوگىنىڭ فورۋمىنا, ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق فورۋمىنا, ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ۇلتتىق ونىمدەر حالىقارالىق كورمەسىنە, ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ۇلتتىق تاعامدار حالىقارالىق فەستيۆالىنە جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ مادەنيەت جانە ونەر شەبەرلەرىنىڭ سالتاناتتى كونتسەرتىنە جوعارى باعا بەردى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنە ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ءتورتىنشى كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋىن وتكىزۋ مەرزىمى مەن ورنى بويىنشا ۇسىنىستار دايىنداۋدى جانە كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋدىڭ كۇن ءتارتىبىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.
كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋ ءداستۇرلى دوستىق, شىرايلى جانە سەنىمدى اتموسفەرادا ءوتتى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى گۋربانگۋلى مياليكگۋلىەۆيچ بەردىمۇحامەدوۆكە قوناقجايلىلىعى جانە كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋدى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
تۇرىكمەنباشى ق.,
2021 جىلعى 6 تامىز
