TOKYO2020 • 05 تامىز، 2021

لوپەس – ءتورت دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى

43 رەت كورسەتىلدى

تالاي جىلدان بەرى تورتكۇل دۇنيە جۇرتشىلىعىن تەڭدەسسىز ونەرىمەن تامساندىرىپ جۇرگەن تۇلعالاردىڭ بارلىعى دەرلىك توكيودا الاۋى تۇتانعان XXXII جازعى وليمپيا ويىندارىندا باس قوستى. مىنە، سونداي سۇيەگى اسىل، رۋحى بيىك، شەبەرلىك دەڭگەيى شارىقتاۋ شەگىنە جەتىپ، اتاق-داڭقى الىسقا تاراعان ازاماتتاردىڭ ءبىرى – «كۋبانىڭ قارا نارى» اتانعان گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ حاس شەبەرى ميحاين لوپەس. جاپونيانىڭ باس شاھارىندا ءوتىپ جاتقان جارىستا جەر-جاھان جانكۇيەرلەرىنىڭ نازارى ءداپ وسى اپايتوسكە اۋعانى ءسوزسىز. ونىڭ وزىندىك سەبەبى دە بار.

سپورتتىق شەجىرەنىڭ سار­عاي­عان بەتتەرىن پاراقتاساق، توكيو­داعى دوداعا دەيىن جەكپە-جەك تۇرلەرى بويىنشا ەرلەر اراسىندا وليمپيادانىڭ ءتورت دۇركىن چەمپيونى اتانعان بىردە-ءبىر دارابوز جوق ەدى. ءتىپتى، وسى بەلەستى ءۇش رەتتەن باعىندىرعان سپورتشىلاردىڭ وزدەرى ساناۋلى عانا. ماسەلەن، گرەك-ريم كۇرەسىن سەرىك ەتكەن ساڭ­لاقتاردىڭ ۇشەۋى عانا سول دەڭ­گەيدەن كورىندى. ولار – شۆە­تسيا­لىق كارل ۆەستەرگەن، رەسەيلىك الەك­ساندر كارەلين جانە كۋبالىق ميحاين لوپەس.

ەركىن كۇرەستەن ءۇش دۇركىن وليم­­پيادا چەمپيونى اتانعان مار­قاسقالاردىڭ سانى – ەكەۋ. ال­عاشقىسى – بەلورۋس الەكساندر مەدۆەد. ەكىنشىسى – رەسەيلىك بۋۆايسار سايتيەۆ.

عالامدىق دودادا ءۇش رەت توپ جارعان بالۋاندار اراسىن­دا يۆار يۋحانسسون سىندى تۇلعانىڭ ورنى ەرەكشە. ال دزيۋ­دوشىلار اراسىنان جو­عارى­داعىداي قۇرمەتكە بولەنگەن جال­عىز عانا بالۋان بار. ول – تا­داحيرو نومۋرا. جاپونيالىق 1996-2004 جىلدار ارالىعىندا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىن­دارى بارىسىندا قارسى كەل­گەن­دەردى قوعاداي جاپىردى. 

ءۇش دۇركىن وليمپيادا چەم­پيو­­نى اتاعىن جەڭىپ العان تۇڭعىش بوكسشى لاسلو پاپپ ەكەنىن جان­كۇيەرلەر جاقسى بىلەدى. اراعا شيرەك عاسىرعا جۋىق ۋاقىت سالىپ لاسلو پاپپتىڭ كورسەتكىشىن تەوفيلو ستيۆەنسون قايتالادى. اسا اۋىر سالماقتا اي­قاسقان كۋبانىڭ «قارا قابىلا­نى» 1972 جىلى ميۋنحەندە وليم­پيا وي­ىندارىنىڭ جەڭىمپازى اتانىپ قانا قويماي، ەڭ ۇزدىك بوكسشىعا تيەسىلى ۆەل باركەر كۋبوگىن دا ولجالادى. 1976 جىلى مونرەال جانە 1980 جىلى ماس­كەۋدە دە ونىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى. تابانى كۇرەكتەي 15 جىل بويى 91 كگ سالماق دارەجەسىنىڭ تىزگىنىن ەشكىمگە ۇستاتپاعان فەليكس ساۆون دا ءدال سونداي جاعدايدى باسىنان كەشتى.

ال جەكپە-جەك تۇرلەرىنە اۋىر اتلەتيكانى دا قوسۋعا بولادى. باتپان تەمىرمەن بەتپە-بەت شىعا­تىن جىگىتتەر اراسىندا وليم­پيا­دانىڭ ءۇش دۇركىن چەم­پيونى اتانۋ باقىتى ءتورت ساڭلاققا بۇيىردى. العاش رەت بۇل بەلەستى تۇركيانىڭ تارلانبوزى نايم سۋلەيمانوعلى باعىندىردى. باستاپقى كەزەڭدەردە ول بولگا­ريا­نىڭ نامىسىن قورعادى. كەيىننەن انادولى ەلىنە اتتاندى. نايم 1988-1996 جىلدار ارالىعىندا سەۋل، بارسەلونا جانە اتلانتادا اتوي سالدى.

پيرروس ديماس پەن كاحي كا­حياشۆيلي 1992-2000 جىلدار ارالىعىندا تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭ­دەسسىزدەرى ەكەنىن تۇبەگەيلى مويىنداتتى.

وليمپ شىڭىن ءۇش مارتە با­عىندىرعان ءتورتىنشى زىلتەمىر­شى – حاليل مۋتلۋ. ول دا نايم سۋلەيمانوعلى سەكىلدى بولگا­ريانىڭ تۋماسى. بىراق ەرتەرەكتە اتا-اناسىمەن بىرگە تاريحي وتانى­نا ورالدى.

توكيو­داعى دودادا جوعارىداعى ناتي­جەلەر جاڭاردى. ال سول ساڭ­لاق جايىندا ءبىز نە بىلەمىز؟

ميحاين لوپەس 1982 جىلدىڭ 20 تامىزىندا كۋبانىڭ پينار-دەل-ريو قالاسىندا دۇنيەگە كەلدى. بويى – 195 سانتيمەتر، سال­ماعى 130 كگ. العاش رەت ول 2004 جىلى افينا وليمپياداسىندا كوپ­شىلىك نازارىنا ىلىكتى. ەجەلگى ەللادا ەلىندە «قارا قابىلان» شيرەك فينالعا دەيىن جەتىپ، سول مەجەدە رەسەيلىك حاسان باروەۆتان جەڭىلدى. ارادا ءتورت جىل وتكەن سوڭ بەيجىڭدە ءدال سول باروەۆتان باسىم ءتۇسىپ، العاش رەت وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى. 2012 جىلى لوندون جانە 2016 جىلى ريو-دە-جانەيرودا دا ءدال سول كورسەتكىشىن قايتالاپ، الەمدەگى ەڭ اتاقتى بالۋانداردىڭ ساناتىنا ەركىن قوسىلدى. ايتۋلى جارىستاردىڭ فينالىندا ول ەستو­نيا­لىق حەيكي نابي مەن تۇر­كيا­لىق رىزا كاياالپتى قاپى قال­دىردى.

جوعارىداعى تابىسىنان بولەك، لوپەستىڭ بەس دۇركىن الەم چەم­­پيونى، سول جارىستىڭ ءۇش دۇر­كىن كۇمىس جۇلدەگەرى، بەس دۇر­كىن پانامەريكا ويىندارىنىڭ جە­ڭىمپازى جانە توعىز دۇركىن پانامەريكا چەمپيونى دەگەن اتاقتارى تاعى بار. كەزىندە ونىڭ بايراقتى باسەكەلەردەگى باستى قارسىلاسى حاسان باروەۆ بولسا، سوڭعى جىلدارداعى جارىستاردىڭ شەشۋشى تۇسىندا رىزا كاياالپپەن جولى ءجيى قيىسۋدا. رەسمي جارىس­تاردا ولار التى رەت كۇش سىناستى. تۇركيانىڭ تارلانبوزى لوپەستى 2011 جانە 2015 جىلدارداعى دۇنيە­جۇزىلىك دودانىڭ فينالىندا ۇتسا، قالعان التى ايقاستا بوستاندىق ارالى وكىلىنىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى.

بوستاندىق ارالىندا ەڭبەك­تەگەن بالادان، ەڭكەيگەن قارتقا دەيىن ميحايندى ءپىر تۇتادى. بار­شا جۇرت ونى ەرەكشە قۇرمەتتەپ، ايرىقشا قاستەرلەيدى. قازىرگى كەزدە لوپەستىڭ سۋرەتى كۋباداعى ءاربىر كەڭسە مەن ءاربىر شاڭىراقتىڭ تورىندە ءىلۋلى تۇر. ءبىر عانا مىسال، وليم­پيا ويىندارىنىڭ ءدۇبىرى ەستىلگەن سايىن «اشىلۋ سالتاناتىندا مەملەكەتتىك تۋدى ۇستاپ شىعۋدى كىمگە سەنىپ تاپ­سىرساق ەكەن؟» دەگەن ماسەلە تۋىن­داعان كەزدە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى باسشىلار مەن باپكەرلەردەن باستاپ، سپورت­شىلاردىڭ بارلىعى دا ءبىر­اۋىزدان لوپەستىڭ ەسىمىن اتاۋدا. وسى جايتتان-اق ءوز ەلىندە ايتۋلى سپورتشىنىڭ بەدەلى قانشالىقتى زور ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. داڭقى جەر جارعان بالۋان كۋبانىڭ تۋىن 2008 جىلى بەيجىڭ، 2012 جىلى لوندون جانە 2016 جىلى ريو-دە-جانەيرو وليم­پيادالارىنىڭ اشىلۋ سالتا­ناتىندا ۇستاپ شىقتى.

توكيو وليمپياداسىندا مي­حاين لوپەستىڭ قارقىنىنا ەشكى­م شىداي المادى. باستاپقى باسە­كەلەردە رۋمىنيالىق الين-الەك­سۋك-چۋراريۋ (9:0) مەن يران­دىق امين مىرزازادەنىڭ (8:0) تاس-تال­قانىن شىعارعان ول جارتىلاي فينالدا ءوزىنىڭ باستى قار­سىلاسى رىزا كاياالپقا (2:0) ەش مۇم­كىندىك بەرمەدى. وزىنە قا­جەتتى ەكى ۇپايدى قورجىنعا سالدى دا، ايقاس اياقتالعانعا دەيىن تىرەسىپ ءجۇرىپ الدى. سونىڭ ءوزى جە­ڭىسكە جەتۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى بول­دى. فينالدا كۋبانىڭ الىبى گرۋ­زيالىق ياكوب كادجايانى (5:0) قاپى قالدىردى. وسىلايشا، لوپەس جەكپە-جەك تۇرلەرىنەن ءتورت دۇركىن وليمپيادا چەمپيو­نى اتانعان العاشقى سپورتشى رەتىندە ءوز ەسىمىن تاريحقا ال­تىن ارىپتەرمەن جازدى. ەندى بۇل نا­تيجەنى قايتالاۋ كىم-كىمگە بولسا دا اسا قيىن بولادى. ءبىر كەرەمەتى، توكيو تورىندە مي­حاين قارسىلاستارىنا سوقىر ۇپاي ۇستاتپادى. ءتورت باسەكەنىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا 24:0 ەسەبى تىركەلدى. مىنە، بوستاندىق ارا­لىنىڭ باعىنا تۋعان ميحاين لو­پەستىڭ بولمىسى وسىنداي!

سوڭعى جاڭالىقتار

بەلگرادتا بەلدەسەدى

سپورت • بۇگىن، 09:06

جاپونيادا سىنعا تۇسەدى

سپورت • بۇگىن، 09:03

ەڭ باستىسى – ازاماتتاردىڭ سەنىمى

قازاقستان • بۇگىن، 08:43

Smart Zholy جەڭىمپازدارى انىقتالدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:36

قۇندى قاعازعا قىزىعاتىندار كوپ

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:32

اسىل اعانىڭ شاراپاتى

رۋحانيات • بۇگىن، 00:08

قۇيماقۇلاق

رۋحانيات • كەشە

گاز باعاسى نەگە قىمبات؟

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار